Jongensradio anno 2007 Deel4

Dat is ook wel nuttig, maar aan de andere kant heb ik ook zoiets van, 'hij doet het nou toch, dus waarom zou ik?'

Hierbij trouwens een kort filmpje, waarin hopelijk excact duidelijk wordt wat er is.

Op het moment dat ik het film zit spoeltje 'B' erin. Het witte stipje op de gevoeligheidspotmeter duidt aan hoe de potmeter staat. Helemaal links is uit, helemaal rechts is maximaal.
De varco staat op het moment van filmen ongeveer in het midden, en de schakelaar staat op 'osc'.
De kwaliteit is niet al te hoog. Het is een met een simpel sony-fotocameraatje op youtube gezet filmpje.

http://nl.youtube.com/watch?v=WMXqC4-vq0s

[Bericht gewijzigd door Pietdepiet op 23 mei 2008 22:35:46]

quote:

Op 22 mei 2008 15:53:56 schreef Frithjof Sterrenburg:
(...) maar zie niet helemaal hoe dat zo'n merkwaardig resultaat geeft.

Het is misschien wel leuk toch even naar het geval van het tweekrings bandfilter te kijken. Wat je daar ziet gebeuren is net zoiets als wat in ingewikkelder bandfilters met meer resonators gebeurt.

Stel je een parallelkring voor met 350pF en 350uH. We belasten die met 100k parallel. De resonantiefrequentie is nu 455kHz, en de Q is 100.
We nemen twee van die kringen, en die gaan we koppelen met een topcapaciteit - een kleine condensator van de top van de ene kring naar die van de andere.

De waarde van die top-C brengen we in mindering op de kring-C's. Ik kies 35pF als top-C. De kring-C's worden nu 315pF.
Doordat de kring-C's nu kleiner zijn, resoneren beide kringen nu op 479,2kHz. Het filter als geheel heeft hier dan ook een doorlaatpiek.
Omdat de kringen "samen" resoneren, is de stroom door de koppelcondensator heel klein; de spanningen links en rechts zijn praktisch in fase.

Maar op 433,7kHz gebeurt ook iets interessants. Daar is nòg een resonantie.
_{Kijk naar de rechter kring. We zitten onder zijn resonantiefrequentie, en de kring gedraagt zich als een spoel (van 1930uH).
Deze "spoel" staat in serie met de topcapaciteit van 35pF, en de combinatie gedraagt zich als een capaciteit van 70pF. Er is immers een "negatieve capaciteit" (een spoel) in serie gezet.
De linker kring ziet nu een totale capaciteit van 385pF, en resoneert daarom met zijn 350uH op 433,7kHz.
Uiteraard kun je het verhaal ook links beginnen.}

De kringen resoneren op 433,7kHz "tegen elkaar in", de koppelcapaciteit maakt deel uit van de resonantie, en er loopt een flinke stroom door. De spanningen links en rechts staan praktisch in tegenfase met elkaar.

Het eind van het liedje is dat we twee resonanties krijgen. Eentje is de "gewone", maar omhoog geschoven doordat we wat van de kring-C afgehaald hadden.
De andere is de resonantie over twee kringen, die net zoveel láger uitkomt, als de eerste hoger.

_{Dit verhaal kun je houden voor capacitieve of inductieve topkoppeling, maar ook voor voetkoppeling. Het "gebruikelijke" inductief gekoppelde bandfilter is er een met voetkoppeling via de wederzijdse inductie M.}

Het is net als met twee slingers, die je met een elastiekje met elkaar koppelt. Ze kunnen samen slingeren, en dan heeft het elastiekje niet veel te doen.
Ze kunnen nu echter ook tegen elkaar in slingeren, en dan speelt de veerkracht van het elastiek ook mee.

In bandfilters met meer - ook gelijke! - resonantiekringen zijn er ook meer mogelijkheden om een resonantie te maken. Zoals we vroeger zeiden: "there are more ways for a resonance to wrap itself around the circuit".

Ik heb de DC nu helemaal in elkaar gesoldeerd. Nou kan ik hem nog niet testen omdat ik nog een aantal vragen had.

- De BC149 -ik gebruik een BC549C- rechtslinksonder, heeft een niet aangesloten collector. Klopt dit, dat die gewoon los hangt?

- De AF124 is heel raar getekend. Klopt het dat het onderste pootje de collector is, de middelste de basis en de bovenste de emitter?

- Wat voor een diameter van de spoel gaan ze bij de hoeveelheid windingen vanuit?

- Wat voor een diameter moet het draad van de spoel hebben? Van dat dikke stugge, +-1mm of van dat dunne soepele, geen idee wat daar de diameter van is, iets van 0,1mm.


[Bericht gewijzigd door Pietdepiet op 25 mei 2008 09:55:25]

Die AF124 heeft misschien een afscherming aan het huis ofzo? Dus 4 pootjes? Denk erom; er staat in schema's vaak dat de behuizing aan aarde gelegd moet worden; maar dat werkt niet. Los laten hangen!

De dikte van de draad laat ik altijd een beetje afhangen van het aantal windingen. Hoe meer windingen; hoe dunner het draad. 5 windingen doe ik met 1mm draad. 50 windingen met 0.05mm draad.


@fet: Goede vergelijking; 2 slingers met een elastiekje ertussen. Maar voer dat maar eens uit. Als je een lekker slappe koppeling hebt (zoals je elektrisch dus ook hebt) dan krijg je dat afwisselend de ene slinger hard gaat slingeren; en dan weer de andere.
Als je dan goed gaat kijken wat de beweging van 1 slinger is; dan zie je dat ie dus hard slingert, steeds zachter gaat; en dan weer steeds harder. Oftwel: Een sinus op de slingerfrequentie vermenigvuldigd met een sinus op een veel lagere frequentie. Net dubbelzijbandmodulatie, met pieken in het spectrum net boven en net onder de slingerfrequentie.
(als je m trouwens op de goede manier aanslaat, dan zie je ook wel het effect dat jij nu beschrijft, maar geef je er 1 een tik, dan gaat het vreemd doen)
[Bericht gewijzigd door (Z)weetvoetje op 24 mei 2008 23:18:03]

Ja, wat jij nu beschrijft is een bekend verschijnsel van de vrije resonantie (dus zonder aansturing). Dat had je bijvoorbeeld bij vonkzenders, waar het vermogen tussen de twee circuits van de 'jigger' heen en weer bleef slingeren na iedere vonk.

Mèt excitatie (aansturing) kun je de mechanische slingers mooi met elkaar mee, of tegen elkaar in laten slingeren - een dubbelgepiekte gedwongen responsie dus.
'Shades of' Buijze en Davidse...

Over resonantie gesproken. Mijn dipool hangt nu een stuk hoger, de kippenladder beter maar ik krijg hem op geen enkele band meer beter dan 1:1.7 (ja ik weet wel dat dat geen kwaad kan ) toen hij lager hing kreeg ik elke band 1:1. Raar want de tuner zit nog steeds ruim binnen zijn bereik. Ik bedoel dus, door te verdraaien wordt de swr beter tot het beste punt en daarna weer slechter.
Qua luisteren is hij er wel op vooruit gaan, heb amerikanen, zuidamerikanen, russen enz gehoord op 40m, Veel fransen en engelesen, wat oostblok en italianen op 80. De QRM lijkt minder dan voorheen. Ik heb maar 1 verbinding net op 20m gemaakt als testje met zo'n OE2008 station. Was eigenlijk de bedoeling dat hij beter werd niet slechter. Denk dat ik er nog eens de uiteinde wat lager of hoger hang.
Zo nu naar bed, morgen een leuke dag voor de boeg.
Fred

@FET: mooi verhaal! Ik moet er niet aan denken wat er zich allemaal afspeelde in dat filter met 8 kristallen dat één van die merkwaardige doorlaten in mijn proefjes opleverde...

@(Z)

Dat heeft hij inderdaad, maar daar ging het mij niet om.
Ik zal je het schema even mailen, ik weet niet of ik dat al gedaan had.

Kan je mij dan meteen advies geven over de spoeltjes? Ik wil de 80m band ontvangen.
Zou het werken als ik 30 windingen met dun draad leg, en daarnaast 4 windingen met dun draad.
Dat alles om dit soort spoeltjes gewikkeld:

[Bericht gewijzigd door Pietdepiet op 25 mei 2008 10:04:34]

@Piet: Ik kan niet met zekerheid zeggen hoeveel windingen het moeten zijn. Maar als ik zo de foto bekijk dan lijkt het op de spoelvormpjes die ik ook wel eens gebruikt heb; en toen was er meen ik 40 windingen (breedte 1cm) nodig om het voor de 80m geschikt te maken; en dat bij een capaciteit van zo'n 270pF. Maar gebruik vooral je dipper!!!
4 windingen als terugkoppeling lijkt me vrij weinig. Het kan werken; maar 6-10 wikkeligen is wat veiliger, maar misschien weer ietsje minder stabiel.
Spoeltjes rond onbekende kernen wikkelen is iets waar je de dipper bij uitstek bij gebruikt.
80m is 3.5 tot 3.8MHz (als je dat niet al wist)

Ik open net je schema; mooi ding hoor. Ben zeer benieuwd.
Ja, die bc149 heeft loshangende collector. Maar ik ben er nu ineens niet meer zo zeker van dat je m mag vervangen voor een bc549. Hij wordt (mis)bruikt als zener. Ik zou er een 8.2V zener in zetten als je dat hebt liggen. en zo niet; dan een andere schakeling om +/-8V te krijgen. 7808 kan. spanningsdeler+tor kan. Je zou kunnen meten wat een bc549 voor spanning geeft met basis op min, en emitter via 1k op 13V.



@fred: Ik hoop dat je ondertussen al veilig in Waardenburg zit; en veilig hebt weten te ontsnappen uit de achterbuurten van metropool Zaltbommel, nouja, met zo'n auto kom je elk terrein wel door Zelfs zaltbommel.

Je zou de antenne eens moeten simuleren aan de bovenkant; dus zeg maar wat de aansluitingen van de kippenladder ervan voelen. Als je dan op impedanties uitkomt die erg verschillen van 600 Ohm (of wat de impedantie van je kippenladder ook is), dan weet je dat het lastig is om af te stemmen. Maar goed, een simulatie is 1 ding; de praktijk kan best behoorlijk anders zijn. Ik heb geen idee hoe goed die simulaties overeen komen met de realiteit. Zal FET vast beter weten dan ik.
Bij die AF124 is het onderste pootje een emitter. Tis een PNP-tor; en dan staat het pijltje de andere kant op.

@(Z)
Whoeps. Ik dacht altijd dat dat de collector was. Dan heb ik T5 er ook verkeerdom ingesoldeerd.

Ik zal morgen wat gaan experimenteren met de spoeltjes. Ik had mij nog helemaal niet bedacht dat ik de dipper daarbij kon gebruiken. Maar dan moet ik toch wel een condensator hebben waarvan de waarde bekend -en een redelijke tolerantie heeft- is. Of moet ik de spoeltjes gewoon in het circuit zetten, en net zolang aanpassen totdat ik op de goede frequentie zit.

/e Erg vervelend dit. Nu moet ik dat germanium nog een keer solderen, en ook improviseren om hem nog passend op de print te krijgen.
[Bericht gewijzigd door Pietdepiet op 25 mei 2008 22:35:34]

@Piet: ik vind voor de 80 m band een C van 270 pF erg hoog, zou iets van 150 pF nemen. Gewoon een passende uit je bak met C's pakken, de tolerantie is goed genoeg, en dan proberen waar ie dipt met bijvoorbeeld 40 windingen. Draaddikte zeker niet 0,1 mm, 0,5 lijkt me redelijk. Terugkoppelwikkeling is doorgaans een kwart van de spoelwikkeling.

Zo ik ben net thuis, 12 uur door de suburbs van Zaltbommel gereden

Fred

Gisteren ook nog wat leuks op de kop getikt trouwens, een 0-20MHz netwerk-analyzer van R&S. 90 euro; maar wel een wat kleine defectjes. (gelukkig maar, anders had ik geen smoes om m open te slopen )

Gelukkig heb ik er een manual bij, dus foutzoeken is simpel.
- Er is een 10-slagspotmeter kapot; 20k, 14mm doorsnee, 26mm lengte. (dus een veel dunnere als de normale) Dit formaat: http://www.bourns.com/pdfs/3700.pdf
Ik vraag me af of ik er een vervanger voor zou kunnen krijgen. Ik kan niets vinden.
Ik kan m altijd nog overbruggen.
- De schaalverlichtingslampjes zijn (hoe kan het ook anders) uitgevallen. Ga ik groene ledjes in zetten; dat valt beter op tegenover het oranje beeld.

Ik zit er trouwens ook nog over te denken om een extra 100Hz breed filter toe te voegen, i.c.m. een weerstandje waarmee ik de sweep ook 10x kleiner maar. Hanidg om MF door te meten. Maar ik weet niet of de frequentiegenerator daar stabiel genoeg voor is. Hij zwabbert wat heen en weer; maar waarschijnlijk moet eerst het oventje warm worden voordat ie lekker werkt, en zoveel geduld heb ik nog niet gehad.


Met een draadje aan de ingang kon ik in ieder geval mooi zien waar de omroepzenders zich bevinden. Alle sterke zenders duidelijk identificeerbaar.
[Bericht gewijzigd door (Z)weetvoetje op 26 mei 2008 12:02:37]

Heb je geen plaats voor een dikkere ? Eventueel op een andere plaats. Als het om het asje gaat of de knop is dat wel te verbouwen. Ik zal ook eens kijken of ik er een heb.

Ik heb even de voedingen geprobeerd. De philips AN1006 met die megatrafo waar die EL360 ontbreekt heeft een netsnoer direct op de trafo zitten (niet orgineel). Het ding geeft in zijn laagste stand nu meer dan 400V aan, meters strak rechts in de hoek. Verder lijkt hij te werken. Denk dat de netsnoer alleen op een andere aftakking moet. Boven de eerste twee meters staat trouwens -300V, boven de rechtse +300V. De schroeven met regulate zijn de assen van enorme draad gewonden weerstanden. Zou hem liever zo houden ipv er een modern binnenwerk in te doen of zou dat verstandiger zijn ? Is wel relaxed drie regelbare spanningen voor experimenten, zeker als je ze in serie kunt zetten en met 400mA per uitgang kan je aardige dingen voeden.

Die russische voeding werkt ook. Alleen moet er op de meest linkse socket denk ik een bedieningsunit want er zitten relais in waarvan de stuurdraad naar die socket gaat. Zat nu een stukje karton tussen om hem manueel te bekrachtigen. Op die twee sockets staan echter ook de uitgangsspannigen. Geen idee wat bij elkaar hoort. Wat random erin meten levert diverse DC(tot 315V) en AC spanningen(tot 45 volt) op. Denk dat het de voedingsunit van een of andere zender is en dat de unit dus via de set aan/uit gaat. Met het relais uit staan er ook wat spanningen maar niet de 315V, 180V en 190V) Hierin stond een sticker met TP402 en datum 1959. Eerste googles op beide voedingen was resultaatloos

Ik denk dat die C-meter van R&S zo in elkaar zit. Ziet er mechanisch vrij simpel uit (zeker vergeleken bij de filmschaal van een racal). Dat schattige philips LF-generatortje moet een hele rare voedingsplug hebben (zitten grappige rode buizen in), dat wordt solderen denk ik en de voeding van dat lieve Pey ontvangertje wordt ook even puzzelen. Ik zag 245V en 6V in het schema. er komen drie draden uit de plug maar er zitten wel 10 pinnen in die connector en op het schema staan er ook uitgangen getekend daar voor luidspeakers.

Die racal unit is wat groter dan ik dacht die past niet op de racals meer maar ik denk dat hij er net onder kan.
Nu staat de shack wel echt vol. Er kan nu echter geen set meer bij zonder dat ik het wandrek ga vervangen voor een heel heftig rek. Dan moet ik een soort ladekastje onder de tafel zetten waar al mijn onderdeel doosjes enzo in kunnen. Wat sloop/junkbox spul kan ook naar de garage dan. Maar voorlopig is het geld en de ruimte op en heb ik voor maanden werk staan. De FT897 moet af (niet leuk), de T1154 herbedraden met orgineel geel draad vind ik toch wel veiliger, De MA79 repareren, de voedingen (nodig voor de T1154 en lineair voor de racal die ik ook nog maken moet), de Karu, de ARN-6, de BC683, FT225RD afmaken en wat onvolkomenheden aan de FTdx verhelpen en natuurlijk mijn FT101e modificeren en van nieuwe ingangsfet voorzien.



Fred

Ja, jij hebt het ook druk.

Je kunt misschien ook een los voorzet-apparaat maken om een regelbare voeding van 0-1000V te maken, die je aan die buizenvoeding kan hangen. Maar als je nog wat ruimte hebt in de kast voor een flinke koelplaat, dan kan je er ook 1 0-400V regelbare voeding in zetten. (koelplaat moet wel 160W kunnen wegstoken)


De loper van de potmeter maakt geen contact. ik heb al bij Farnell gekeken, en die hebben m zelfs ook niet. Ik open maar een ander topic over die potmeter. Je weet maar nooit.

@Frithjof

Hoe kom je bij 270pF? In het schema staat een 100pF parallel aan een 35pF trimmer aan een 14pF varco. Dat is dus samen maximaal 149pF.

Over die draaddikte gesproken, ik heb alleen van dat draad uit oude motortjes. Ik gok dat de draaddikte zo'n kwart millimeter is.

Ach, zo vreselijk veel maakt de draadikte ook weer niet uit. Als je er maar genoeg windingen omheen krijgt.

@Piet: Roeland schreef: "270 pF met 40 windingen".

Aah, vandaar. Ik heb net de torren er goed om ingesoldeerd. Ik probeer het eerst wel eens met 35 windingen. Het vervelende is alleen dat je er telkens als je er windingen bij/af wilt doen, de spoel er opnieuw in moet solderen, aangezien het niet in een breadboard staat.

Verder staat er een diode daar onder de antenne. Hij staat van de ground naar de antenne/spoeltjes. Er staat bij: OA200/BAX16/o.i.d. Ik meende mij te herinneren dat iemand had gezegd dat ik daarvoor ook gewoon een 1n4148 kon gebruiken. Ohja, die antenne, is dat gewoon een stuk draad?

Dan even iets heel anders, iemand -ik dacht Roeland- heeft mij ooit een soort grafiek gemaild, waarin je kon zien op welke frequentie iets resoneert bij een bepaalde C+L. Ik ben die alleen kwijt geraakt, en zou graag een nieuwe willen. Nou zou ik gewoon kunnen googelen als ik de naam niet zou zijn vergeten. Het was een soort raster van diagonale lijnen. De naam was iets van 'monogram' of 'momogram'. Ik kan het niet vinden.
[Bericht gewijzigd door Pietdepiet op 26 mei 2008 16:35:31]

@piet: je kunt de condensator toch direct aan de spoel solderen voor de test?

1n4148 is niet ideaal; maar zal waarschijnlijk wel werken.

http://www.circuitsonline.net/forum/view/31395/1/nomogram link aanklikken; doel opslaan als.
[Bericht gewijzigd door (Z)weetvoetje op 26 mei 2008 16:36:01]

Oo, je bedoelt gewoon een andere condensator als vervangend gebeuren te nemen. Dan kan wel, en dan gewoon wikkelingen afwikkelen om te veranderen.

Nomogram, dat was het! Dankje. Vreemd bestand trouwens, IE heeft er moeite mee. FF/Paint niet. Ik heb er maar een MBMP van gemaakt.

/E Heel vreemd, ik kan hem niet vinden in mijn griddipmeter. Ik heb hem parallel gezet met twee C's die volgens mij 68pF zijn. Als ik probeer met de griddipper de capaciteit van de C probeer te berekenen, zie ik ook al geen dip. Ik begin te twijfelen aan de C's. Ik heb de dipper nog even getest door Le peche melba te testen. Die zat dus eerst rond de 4MHZ (Ja dat is te hoog). Dat zit hij nou nog steeds. Daarbij heb ik wel een dip. Ik ga andere C's zoeken...

/E2 Als ik hem gewoon in het circuit zet, meet ik een dip rond de 5MHz. Nou moet ik erbij vermelden dat op het circuit nog geen varco zit aangesloten. Hij staat dus parallel aan 100pF+35pF trimmer.

/E3 Hele vreemde ontdekking: Als ik het spoeltje van de te meten resonantiekring in het spoeltje van de dipper duw, wordt de dipuitslag groter. Dan gaat wel de plek van de dip op de frequentie schaal 1MHz verschillen, afhankelijk van de kant die ik de varco opdraai. Oftewel: Als ik de varco de ene kant op draai, zit het dieptepunt van de dip bijv. op 5Mhz. Draai ik vervolgens de varco (van de dipper dus) weer terug, dan zit het dieptepunt van de dip op 4MHz

Is dit normaal voor een dipper, of is er echt iets vreemds aan de hand met de mijne?
[Bericht gewijzigd door Pietdepiet op 26 mei 2008 17:51:14]

Hoe dicht zit je met je dipper bij de te meten spoel?
Maak de koppelings eens wat losser door meer afstand tussen de dipper en de spoel.

Wat ik al zeg, als ik de spoel net voor de spoel houd, is de dip minimaal, maar wel consequent. Als ik de spoel in de spoel houd, is de dip groot, maar dus niet consequent.

Fred, we willen foto's.....

Ja, dat is standaard met dippers. Frithjof had dat ook een paar pagina's terug uitgelegd. Om de dip te zoeken moet je zo sterk mogelijk koppelen; en daarna afstand nemen, en nauwkeurig mogelijk het dipje opzoeken.

5MHz is iets te veel. Dus doe er nog maar wat windingen bij. Met 1.5x zoveel windingen zou je er wel ongeveer moeten komen.