Kortegolf spooksignalen op middengolf ontvanger

Op de top zie je gelijk de afstemcondensator naar aarde. Die vertegenwoordigt een kleine impedantie voor HF stoorsignalen en sluit ze voor een groot deel kort. Op de gewenste frequentie heb je natuurlijk je afstemming, en wordt het signaal niet kortgesloten.

Als het HF op een aftakking van de spoel staat, zit er allemaal spoel tussen de HF en de top van de kring waar de condensator hem zou moeten kortsluiten. Dat kortsluiten gelukt dus veel slechter.
Rechtstreeks naar aarde zit de andere helft van de spoel, en die sluit de HF ook niet kort.

Als de koppeling tussen de stukken van de spoel 100% zou zijn, dan zou dit niet spelen; de lage impedantie (voor de HF storing) aan de top van de kring zou dan nog naar beneden getransformeerd worden.

Maar in werkelijkheid is, bij een cylinderspoel, de koppeling maar 20 tot 40%. De rest staat, als spreidingsinductie, in serie met het HF signaal richting top of aarde, zodat het HF relatief weinig last heeft en daardoor hoorbaar wordt of blijft.

Kan de eigenresonantie van de spoel ook geen roet in 't eten gooien.

Kan ook; hoe secuurder je het model van je spoel kiest, hoe meer rottigheid er mogelijk blijkt... !
Maar het bovenstaande heb je altijd; zelfs zonder parasitaire effecten (afgezien van onvolkomen koppeling).

En dat kortegolf spooksignalen probleem wordt ook nog verergerd wanneer de antenne van 20 m lengte zelfresonant is op een kwart en een halve golflengte. Antenne zelfresonant op een halve golflengte, dan zit je in de buurt van de 49m omroepband met enorm sterke signalen. Antenne zelfresonant op een kwart golflengte, dan zit je in de buurt van de 75 m onmroepband ook met enorm sterke signalen. Gevolg is dat die signalen via de koppelwinding de afstemkring bereiken met al die problemen tot gevolg.

Bovendien heb ik het meeste last van die spooksignalen wanneer de draaicondensator is ingedraaid op het lagere deel van de middengolfband.

Als op kwartgolf resonantie (waar de draad vrij laagohmig is) de aanpassing het 'best' (voor de storing ) zou zijn, dan zou die voor de halvegolf resonantie juist slecht zijn. En andersom. Wat je zegt klopt daarom niet.
Het zal hem meer zitten in de enkele tientallen dB die deze zenders harder binnenkomen dan het gewenste signaal. De paar dB meer of minder van al of niet exacte aanpassing valt daarbij in het niet.

Het zou instructief zijn eens te proberen het vervangschema van de hele zaak te tekenen, om te zien waarom het effect nog anders is bij verschillende standen van de afstemcondensator.

Daarom is preselectie zo belangrijk bij ontvangers. Die signalen zijn heel sterk en die ene kring van je ontvanger kan dat nooit verwerken.
Maar ook de combinatie LC is bepalend. Hieronder twee kringen als voorbeeld. Dit is wel 50 ohm in/uit met ideale componenten maar laat toch het verschil zien. Meestal bouwen wij versie 1. Daar zie je dus een fantastische 2dB onderdrukking van de korte golf. Ja, ja, het zal je kring maar wezen. De werkelijkheid valt vaak mee.
Kring twee bouwen we nooit. Van die enge grote condensator waardes en een 10uH spoel is natuurlijk waardeloos. Die bevat te weinig paracitaire capaciteit Nee veel draad en vlak tegen elkaar en dan een lucht varco met meters aansluitdraad. Maar wacht, wat hebben we dan ? De spoel blijkt een grote condensator en de meters draad een mooie kleine zelfinductie. Bouwen we ongewild toch voorbeeld 2 (dit is een beeeetje aangedikt natuurlijk)

Stel je voor een kring met 500 pF afstemcapaciteit, en een 200 uH spoel met een aftakking op het midden.
Q = 50 op 500 kHz. Grafieken zijn in dB t.o.v. willekeurige maat.

Rood: impedantie aan de top van de kring
Groen: impedantie, gezien op de aftakking
Bruin: impedantie op de aftakking met 10 pF wikkelcapaciteit per helft van de spoel.

Je ziet waar dit verhaal heen gaat.. aftakkingen op een spoel zijn niet goed als je geen andere HF onderdrukking hebt.

Dus om die problemen met de aftakking te voorkomen, kun je beter rechtuitontvangers bouwen waarbij je een FET-detector met een hoge ingangsimpedantie aan de top van de kring aansluit.

Bijv. dit:

Beter is een preselector ervoor. Gewoon een band pass filter.

Een antennetuner dus, Fred101. Bijv. een L-filter, Pi-filter, of een seriekring in serie met de antenne en de ontvanger. Zo'n antennetuner houdt die vervelende kortegolfsignalen lekker tegen en zorgt er ook nog voor een maximale energieoverdracht vanaf de antenne naar de ontvanger.

[Bericht gewijzigd door dawmast op woensdag 3 februari 2010 18:33:58 (40%)]

Nee, een bandpass filter. Een tuner is een aanpasnetwerk wat tevens als low of high-pass kan fungeren. Stel je daar echter niet te veel van voor. De doet wel degelijk wat (gewenst signaal tov ongewenst wordt beter maar bij sterke signalen niet genoeg.

Een serie kring is band-pass maar als ik het goed onthouden/begrepen heb, geeft ieder element een extra 6dB/octaaf stijlere shape. Een makkelijk bandfilter bestaat uit een aantal parallelkringen achter elkaar. Ik heb daar een stukje over op mijn site staan: http://www.hamforum.nl/viewtopic.php?f=95&t=1168
Bandfilter in klassieke vorm:

Hoofdregel blijkt dus te zijn, dat je niet de uitgang èn de ingang op een aftakking zet.
De FET gewoon op de top zetten is dus een goede, afdoende remedie. Problem solved.

Een banddoorlaatfilter in de antenneleiding is meestal een slecht idee voor dit soort ontvangertjes, omdat de antenne onbekende eigenschappen heeft.

Als je extra wilt filteren, dan moet dat dus nà de eerste kring, zodat je op een bekende impedantie werkt. Je komt dan in de bekende tweekringer-theorie terecht.

Vaak worden er bij dit soort ontvangertjes en bij kristalontvangers ook antenne afstemkringen toegepast voor een optimale gevoeligheid en selectiviteit. Bijv. een seriekring in serie met de antenne en de ontvanger. Op http://members.shaw.ca/ve7sl/crystal.html is daar wat meer over te lezen.

Een extra afstemkring, gevolgd door een HF-voorversterker met bijv. een Dual-Gate MOSFET wil ook wel helpen tegen dat soort spooksignalenprobleem.

[Bericht gewijzigd door dawmast op woensdag 3 februari 2010 21:22:20 (20%)]

Op http://www.skywaves.ar88.net/Improved/Improved.html wordt het kortegolf spooksignalenprobleem uit de doeken gedaan en wat je er tegen kunt doen.