Spoel wikkelen voor switchmode converter

Beste medeCOer,

Lineaire voltage regulators (78xx) zijn handige onderdelen maar om van 12V naar 5V te gaan staan ze veel warmte te ontwikkelen. Dus ben ik, mede op aanraden van medeCOers op zoek gegaan naar alternatieven. En gevonden op de site van Roman Black.

http://www.romanblack.com/smps/a00.htm

De spoel die daar beschreven wordt (1.5mH RF choke type) is natuurlijk te bestellen, maar ik vraag me af of dergelijke spoelen die in buck schakelingen zitten niet zelf te wikkelen zijn.

Nu heb ik spoelen altijd erg eng gevonden en dus gemeden. Als ik dan toch met buck schakelingen aan de gang ga, dan maar helemaal het diepe in.

Is de spoel in dit schema een luchtspoel of met kern?
Kan iemand een site aanbevelen waar eea uitgelegd wordt, oa van het berekenen van het aantal windingen en diameter?

Vroeger was ik Schizofreen, maar... nu gaat het goed met ons

Zo een schakeling zou ik persoonlijk enkel maken voor lering en vermaak en niet zozeer om serieus schakelingen mee te voeden. Complete buck modules kosten tegenwoordig geen reed meer.

Als antwoord op je vraag:
Je kunt zelf spoelen wikkelen uiteraard maar er zitten wat haken en ogen aan. De inductie is maar 1 eigenschap van een spoel. Er is ook nog de stroom en frequentie waarvoor de spoel geschikt is. Als je een kern gaat toevoegen wordt het verhaal weer ingewikkelder.

Persoonlijk koop ik liever iets, dan weet ik zeker dat het aan de spec voldoet. Zeker als je naar de prijzen kijkt kan je zelf vaak niet voor gaan hannissen. :)

Klopt, maar dan leer je vooral dingen kopen.

De ontwerpen van Roman Black zijn zeker bewonderenswaardig, maar absoluut geen goed begin als je iets van schakelende voedingen wilt leren, dan kun je m.i. beter met een simpele geïntegreerde controller beginnen, en dan bij voorkeur een oude, waar nog niet al te veel fancy shizzle in zit. Een MC34063 is zo'n controller, en die kun je vaak vinden in USB voedingen voor in de auto (de goedkope bij de Action en zo).

1.5mH is zeker een spoel met een kern, als luchtspoel zou dat idioot groot worden.

Een manager is iemand die denkt dat negen vrouwen in één maand een kind kunnen maken
"We cannot solve our problems with the same thinking we used when we created them" - Albert Einstein
blackdog

Golden Member

Hi jwb, :-)

Even tegengas geven!
Heel vaak wordt op dit forum en andere fora wordt direct voorgesteld schakelende voedingen te gebruiken,
zonder dat men ook maar een seconde nadenkt wat voor gevolgen dit kan hebben voor de electronica die gevoed moet worden.
Bij een beginnende zelfbouwer zoals jij waarschijnlijk ook bent, kom je hoog op de storingslijst te staan van de "Radio Controle Dienst" *grin*

Ik zal de laatste zijn die tegen schakelende voedingen is, maar alleen 1 positieve eigenschap noemen( het rendament ) van een schakeling getuigd meestal niet van inzicht. :-)

Als eerste zal jij voor een goed advies moeten gaan aangeven wat je allemaal van energie wilt gaan voorzien bij welke spanningsbron.
Bevat de te voeden schakeling gevoelige electronica? enz, enz.

Zoals Hardbass al aangaf, er zijn voor niet te veel geld complete modules te koop.
Lees goed de documentatie, meestal zijn voor een laag stoorniveau nog extra componenten nodig.
Plaat ook de schakelende voeding, zover mogelijk bij de te voeden vandaan als mogelijk, dit iv.m. het altijd aanwezige EMC.

Verder sluit ik mij aan bij SparkyGSX, de MC34063 is een leuk IC om mee te starten en er is zeer veel ducumentatie te vinden.
Nee, het is geen Super IC, het is oude technologie zoiets als dat opamps zoals 741 en LM358 ook al lang uit de tijd zijn :-)
Goedkoop en heel goed om kennis mee op te doen!
Verder ook geen bezwaar tegen de switcher van Roman Black, experimenteren altijd doen om kennis te vergaren.
Voed geen dure schakelingen uit je test voedingen voor je er zeker van bent dat je het te testen apparaat niet opblaast.

Als de enig rede is het verbruik van een bestand product lager te maken is, en je verder het leerproces wel geloofd,
koop dan een moduul dat kant en klaar is.

Groet,
Bram

Waarheden zijn "Illusies waarvan men vergeten is dat het illusies zijn"

Verder sluit ik mij aan bij SparkyGSX, de MC34063 is een leuk IC om mee te starten en er is zeer veel documentatie te vinden.

Hier kan ik het wel mee eens zijn. Voor dit ic zijn ook leuke calculators te vinden op het net. Je flanst zo iets in elkaar. En meestal werkt het gewoon.

Het zelf maken van een spoel is een lastige. Welke vorm ga je kiezen. Met of zonder kern materiaal enz.
En dan het lastigste: Welk soort kern materiaal ga je kiezen?

Het soort kern materiaal wordt oa bepaald door de frequentie waar je switcher op gaat werken. En dan de vraag of de kern verzadigt mag worden? Misschien moet je wel een luchtspleet gaan toepassen?

Als je per ongeluk niet zelf wilt bouwen maar kopen zit je ook al met een dillema. De ene spoel van 100µH is de andere niet. Sommige zijn geschikt voor switchers, andere juist voor ontstoring of RF resonantiekringen. En toch zijn ze allemaal 100µH.

Misschien kun je hier iets mee:

https://www.electronicproducts.com/DC-DC_Circuit_Calculator.aspx

http://www.ti.com/product/MC34063A#

Deze om spoelen te ontwerpen:

https://www.mag-inc.com/Design/Design-Guides/Inductor-Design...rite-Cores

Ik ben bang dat je voor je spoelen echt wel vast zit aan een of ander kern materiaal. Anders worden het onwijze draadklossen waarbij niet alleen de grootte een probleem is maar andere mindere eigenschappen van de niet ideale spoel ook een probleem gaan worden.

Grappig eigenlijk dat de radio pioniers van een eeuw geleden blijkbaar geen enkel probleem hadden om even een spoeltje te maken en bijvoorbeeld een condensator veel lastiger vonden. En nu zijn we een eeuw verder en verstandiger maar het maken van spoelen is nu een groot probleem voor veel zelfknutselaars.

Als je eens een radio uit 1910 hersteld of herbouwd zitten daar vaak de mooiste spoelen in. En de meeste radio's uit die tijd waren toch wel heel vaak zelfbouw.

Thevel

Golden Member

Als je eens een radio uit 1910 hersteld of herbouwd zitten daar vaak de mooiste spoelen in.

Een radio uit 1910?
Die zijn wel heel zeldzaam!

Ha Ex-fietser,

Dat is alleen maar een spoel toch :S een kleine condensator en een stukje kristal!
Zo'n spoeltje kost €1,70 dat is net zo duur/goedkoop als een kernnetje.

Groet,
Henk.

Everything should be as simple as possible, but not simpler.
fatbeard

Honourable Member

Voor alles wat nooit hebt durven of weten te vragen over spoelen: the Trilogy of Magnetics.
Slechts licht gebiast richting Wurth, maar gelukkig is de theorie fabrikant-onafhankelijk...

Een goed begin is geen excuus voor half werk; goed gereedschap trouwens ook niet. Niets is ooit onmogelijk voor hen die het niet hoeven te doen.

Op 31 mei 2019 15:18:13 schreef hardbass:
Persoonlijk koop ik liever iets, dan weet ik zeker dat het aan de spec voldoet. Zeker als je naar de prijzen kijkt kan je zelf vaak niet voor gaan hannissen. :)

Hangt er maar net vanaf. Ik zit zelf te spelen met de gedachte een boost converter te ontwerpen voor 5V -> +/- 12V DC, max. een paar honderd mA. Ja daar heb je kant & klare modules voor, maar da's of: rond € 10 / stuk (3W DC/DC modules op Farnell & co), of €3 / stuk vage modules op eBay. Mogelijk met heel grote ripple, niet voldoen aan specs, onbekend IC, etc.

Alternatief: in de details duiken, een bekend IC pakken, losse ferrietkernen + wikkeldraad kopen, en zelf wat spoeltjes wikkelen. Ik vind dat nog niet zo'n slecht alternatief. Ja het vereist wel wat huiswerk ja. Maar prijstechnisch...

Spoeltjes wikkelen is één gegeven maar een geschikt printje maken is toch even belangrijk.
Zelfs voor een MC34063 staan er layouts in de datasheet, het zal dus in hun ogen even belangrijk zijn.

Om die Chinese 1euro-printjes te overtreffen zul je al heel wat ervaring in huis moeten hebben.

LDmicro user.

Dat valt wel mee; die Chinese printjes zijn meestal direct overgenomen uit de datasheet/application note, en hebben vrijwel nooit current mode control, waardoor ze bij een kortsluiting of zelfs een te grote capacitieve belasting de spoel ver in verzadiging sturen waardoor ze snel overlijden.

Natuurlijk moet je weten wat je doet als je zo'n layout ontwerpt, maar als je het nooit zelf doet, zul je die ervaring ook nooit krijgen, wel?

Ik zou de spoeltjes niet zelf wikkelen, uitrekenen wat je ongeveer nodig hebt, en een paar varianten bestellen is vaak gemakkelijker. De exacte waarde is vaak niet echt kritisch; je kunt ook spoeltjes uit bestaande apparaten (zoals computervoedingen e.d.) halen om te gebruiken. Een LCR meter is al snel heel handig, en een opstelling om de verzadiging te meten (handvol condensators, MOSFET, diode, meetweerstand, functiegenerator en scope).

Een manager is iemand die denkt dat negen vrouwen in één maand een kind kunnen maken

Op 1 juni 2019 09:47:45 schreef SparkyGSX:
Natuurlijk moet je weten wat je doet als je zo'n layout ontwerpt, maar als je het nooit zelf doet, zul je die ervaring ook nooit krijgen, wel?

Daarmee heb je een halve loopbaan beschreven.

Herlees nu nog eens de startvraag ;)

LDmicro user.
LetterHenk

Golden Member

TS stelt om precies te zijn 2 vragen, welke site is aanbevolen? en is de spoel in het gegeven schema een spoel met een kern of luchtspleet?
Niet meer en niet minder.

verder:

Nu heb ik spoelen altijd erg eng gevonden en dus gemeden. Als ik dan toch met buck schakelingen aan de gang ga, dan maar helemaal het diepe in.

Blijkbaar begrijpt jwb al dat het geen eenvoudige materie betreft, maar wil graag meer weten en leren.
Waarom zoveel tegengas? laat TS lekker wat leren in het leven... En daar desnoods een halve 'loopbaan' aan besteden.

Bovendien, je hoeft niet eerst/direct naar expertmode eer je een project tot een succes kan brengen. Ergens 'maar' de helft of een deel van begrijpen en kunnen toepassen kan heel bevredigend zijn weet ik uit ervaring.
Wat SparkyGSX in andere woorden al schreef: Al Doende leert men.

On topic:
Link over ringkernspoelen
simpel maar leerzaam filmpje, meer een concept uitleg.

Action expresses priorities LH

wel, ik raad TS aan eerst de schakeling uit zijn openingspost te bouwen (en werkend te krijgen), met een gekochte spoel en dan verder te experimenteren met zelfgebouwde spoelen.

Maarrrr.... is het wikkelen van spoelen een handige manier om over DCDC converters te leren?

four NANDS do make a NOR . Kijk ook eens in onze shop: http://www.bitwizard.nl/shop/

Ik denk het niet, maar je kunt natuurlijk wel een converter bouwen van een voorbeeld of datasheet, en als dat eenmaal werkt met spoelen gaan experimenteren.

@TS: beschik je over een oscilloscoop? Dat is wel essentieel bij zulke projecten. Zoals ik al zei, een LCR meter is eigenlijk ook wel een vereiste, en die kun je kopen vanaf een paar tientjes op Aliexpress e.d., maar dan heb je iets wat beperkt inzetbaar is en je af en toe ongeveer de waarheid vertelt. Je kunt ook 100-300 euro uitgeven aan iets redelijks (ik heb o.a. een Voltcraft LCR-300 die goed bevalt), tot meer dan 1000 euro voor een luxe benchtop meetbrug.

Mijn eerste LCR meter was een Voltcraft 4080; iets dergelijks zal voorlopig wel volstaan; een meter met Kelvin probes (4-punts meting) is luxer, maar dat is vaak niet echt nodig, totdat je aan hele kleine inducties, weerstanden en capaciteiten gaat meten.

Uni-T maakt ook redelijke meters voor leuke prijzen, maar sommige daarvan beginnen pas bij 0.6mH of zo, en dat is echt veel te hoog. Bij grotere converters en hogere schakelfrequenties zijn spoelen van enige tientallen uH gebruikelijk, en dat wil je dan ook wel kunnen meten.

Zowel Uni-T als Voltcraft zijn niet fantastisch, maar voor de hobby vaak goed genoeg en nog redelijk betaalbaar. Echte professionele meters zijn al snel 1500 euro en duurder, en ik weet niet wat jouw hobby budget is, maar bij mij is dat ruimschoots niet meer in het "leuk voor thuis" bereik.

Een manager is iemand die denkt dat negen vrouwen in één maand een kind kunnen maken

Ik heb een DER-DE-5000, werkt ook prima. Heb je al onder de 100 euro als je even goed zoekt...
Je moet alleen de meetsnoertjes vervangen, die zijn belachelijk kort... ;)

https://images-na.ssl-images-amazon.com/images/I/51k%2B5ITjn2L._SX466_.jpg

Arco - "Simplicity is a prerequisite for reliability" - www.arcovox.com

Op 1 juni 2019 12:18:45 schreef LetterHenk:
TS stelt om precies te zijn 2 vragen, welke site is aanbevolen? en is de spoel in het gegeven schema een spoel met een kern of luchtspleet?
Niet meer en niet minder.

Heel juist...

De tegengas is niet voor de TS bedoeld maar voor de ouwe rotten in het vak :p ik zal meer moeten quoten

LDmicro user.
fatbeard

Honourable Member

Op 1 juni 2019 08:18:40 schreef MGP:
...
Zelfs voor een MC34063 staan er layouts in de datasheet, het zal dus in hun ogen even belangrijk zijn.
...

Euhh... Het IS belangrijk. Punt.
Een slechte layout zorgt niet alleen voor (veel) ongewenste uitstraling (EMC), maar kan ook de prestaties onderuit halen (en wat erger is: onderdelen beschadigen).
Gelukkig is het geen raketwetenschap (zelfs geen WC-eend ;)) en met een paar simpele vuistregels (die vaak ook al -deels- in de datasheet staan) is altijd tot een goed resultaat te komen:

  • houdt de oppervlakte van de lus gevormd door ingangscondensator, schakeltransistor/-FET en diode zo klein mogelijk om de ongewenste uitstraling te beperken
  • houdt de terugkoppeling weg van deze lus om de schakeling stabiel te houden
  • plaats de diode 'tussen' de spoel en schakeltransistor/-FET om de laatste te beschermen tegen te grote pieken
  • houdt alle verbindingen van de switchnode (het knooppunt van diode, schakeltransistor/-FET en spoel) zo kort mogelijk om de prestaties van de schakeling te optimaliseren
  • houdt de parasitaire capaciteit van de switchnode (het knooppunt van diode, schakeltransistor/-FET en spoel) zo klein mogelijk om de prestaties van de schakeling te optimaliseren

Je kunt niet vroeg genoeg beginnen met het implementeren van deze zaken, ze worden naarmate de schakelfrequentie hoger wordt bijna exponentieel belangrijker.

Een goed begin is geen excuus voor half werk; goed gereedschap trouwens ook niet. Niets is ooit onmogelijk voor hen die het niet hoeven te doen.

Op 1 juni 2019 13:18:46 schreef rew:
Maarrrr.... is het wikkelen van spoelen een handige manier om over DCDC converters te leren?

TS wil ook iets van spoelen leren... Ik denk dat hij intussen wel overstelpt is met veel complexe informatie.. hij moet er aan beginnen

velen hebben schrik van spoelen ...nergens voor nodig. als je condensatoren begrijpt, waarom dan de spoel niet? zelfde theorie, maar gewoon alles omkeren.. :-)

@Fatbeard: een uitstekend begin, daar wil ik nog een paar puntjes aan toevoegen:
- houd het lusoppervlak van de gate en source van de schakel MOSFET naar de controller zo klein mogelijk, en deze lijnen zo kort mogelijk.
- zet een weerstand van een paar ohm (1-10 ohm, een beetje afhankelijk van de schakelfrequentie, gate capaciteit, etc.) tussen de controller en de gate van de MOSFET om ringing te dempen.

En tot slot:
- Bestel nooit precies genoeg onderdelen om je schakeling te maken, zeker als je nog aan het experimenteren bent. Er zal een keer iets stuk gaan, voor MOSFETs, en soms diodes en controllers. Condensators en spoelen kunnen bijna niet stuk in zo'n schakeling. Hang er ook, zeker in het begin, niets achter wat echt kostbaar is.

Een manager is iemand die denkt dat negen vrouwen in één maand een kind kunnen maken

Op 31 mei 2019 13:46:52 schreef jwb:

http://www.romanblack.com/smps/a00.htm

De spoel die daar beschreven wordt (1.5mH RF choke type) is natuurlijk te bestellen, maar ik vraag me af of dergelijke spoelen die in buck schakelingen zitten niet zelf te wikkelen zijn.

Natuurlijk zijn die zelf te wikkelen :)

Nu heb ik spoelen altijd erg eng gevonden en dus gemeden. Als ik dan toch met buck schakelingen aan de gang ga, dan maar helemaal het diepe in.

Spoelen zijn fascinerende componenten en de kunst en kunde om die dingen te leren doorgronden, berekenen en te construeren zijn een studie op zich maar zeker de moeite waard.

Is de spoel in dit schema een luchtspoel of met kern?
Kan iemand een site aanbevelen waar eea uitgelegd wordt, oa van het berekenen van het aantal windingen en diameter?

Spoelen voor energie opslag zijn eigenlijk altijd met 'airgap' (luchtspleet) of een gedistribueerde airgap. Dit geldt zo goed als altijd voor ferriet kernen, poederijzer kernen hebben echter een hoog vermogen tot het opslaan van het magnetisch veld maar worden niet heel veel toegepast in vermogenselektronica. Spoelen zonder kern komen wij vooral in HF/VHF en UHF elektronica tegen. Belangrijke zaken voor het doorgronden van spoelen en spoelen met ferrietkern? Een goed natuurkunde boek welke elektromagnetische beschrijft, liefst op HBO en hoger niveau. Daarnaast zijn technologie application notes van ferrietkern fabrikanten als Ferroxcube en Epcos (nu onderdeel van TDK) een waardevolle bron van informatie. Daarnaast is het ook verstandig om zaken als het 'skin effect' en 'proximity effect' te doorgronden m.b.t. de geleidingsverliezen in je koperdraad bij de frequenties waarmee gewerkt wordt. Natuurlijk kun je voor de meeste doeleinden prima een spoel van de plank afpakken, er is tegenwoordig zoveel te koop maar als het vermogen een beetje omhoog gaat is zelf een spoel of transformator fabriceren best een heel leuk project.

Op 1 juni 2019 15:17:23 schreef kris van damme:

velen hebben schrik van spoelen ...nergens voor nodig. als je condensatoren begrijpt, waarom dan de spoel niet? zelfde theorie, maar gewoon alles omkeren.. :-)

Spoelen (niet de mathematische voorstelling van zelfinductie) zijn een order complexer dan condensatoren, hoewel condensatoren ook vrij complex kunnen worden, vooral de modellering van het verzadigingsgedrag is uiterst problematisch. De meeste ontwerpers vermijden dat door componenten te kiezen die beter gespecificeerd zijn voor bepaalde toepassingen, daarom zijn er ook zoveel typen condensatoren.

[Bericht gewijzigd door Blackfin op 1 juni 2019 16:42:16 (14%)]

This is the world we know best, the world of madness

Voor Spoelen zou ik het boek van Kolenel Lyman of L.H.Dixon aanraden, beiden zijn zeer goed, maar je moet niet bang zijn voor enige wiskunde.
De Volkskrant had ooit studie boeken als downloads, daar zat ook een goed boek bij over electro magnetisme (Mischien bestaat het nog?)P.s. @Blackfin De Volkskrant is Uw natuurkunde boek, Lyman en Dixon gaan dieper op de verschillende SMPS spoelen en transformatoren in.

"Stupidity is also a gift of God, but one mustn't misuse it." - Pope John Paul II

Op 1 juni 2019 16:38:39 schreef Blackfin:... een order complexer dan condensatoren, hoewel condensatoren ook vrij complex kunnen worden, vooral de modellering van het verzadigingsgedrag is uiterst problematisch.

Precies; materialen met een hoge dielectrische constante (zoals gebruikt wordt voor MLCCs bijvoorbeeld) hebben de vervelende eigenschap om effectief capaciteit te verliezen naarmate de spanning stijgt, dus inderdaad een soort van verzadiging. Sommige hebben nog 20-30% van hun opgegeven capaciteit als je in de buurt van de werkspanning komt. Daarbij zijn ze afhankelijk van temperatuur en frequentie, en zijn ze piezoelektrisch, wat zeker voor signaalverwerking onverwachte effecten kan hebben.

Echter, voor de TS lijkt het me helemaal niet nodig om alle nuances direct te snappen; de fundamentele eigenschap van een spoel is dat hij stroom die erdoor loopt, in stand wil houden zolang er nog energie opgeslagen zit in de spoel. Dat wil zeggen, als je via een transistor een bepaalde stroom door een spoel laat lopen, en je zet die transistor uit, zal de spoel er alles aan doen om die stroom, via een ander pad, door te laten lopen. Dat kan door een vrijloopdiode (zoals bij een relais), of door de diode van de Buck- of Boost converter. De spanning over de spoel zal stijgen totdat er een pad ontstaat, wat betekend dat het ook kan gebeuren dat de transistor doorslaat vanwege overspanning, omdat er geen ander pad was voor die stroom.

Vaak wordt beweerd dat er dingen omkeren; belangrijk is om te onthouden dat de richting van de stroom door de spoel hetzelfde blijft, maar omdat de spoel een stroombron wordt (energie afgeeft in plaats van opneemt), keert de polariteit van de spanning over de spoel wel om.

Voor een ideale spoel gelden een paar formules/verbanden die je regelmatig nodig hebt bij berekeningen:

De spanning over een spoel is U = L * dI/dt, dat wil zeggen, de spanning (in V) is gelijk aan de inductie (in Henry) keer de verandering van de stroom in de tijd (in A/s). Bij een spoel van 1mH waar je 1V overheen zet, waarbij de stroom begint op 0A, zal die stroom na 1ms gelijk zijn aan 1A. Als de spoel 0.5mH was geweest, zou de stroom 2A zijn na 1ms, als de spanning 10V is, neemt de stroom ook toe met 10A per milliseconde (bij 1mH). Hieruit volgt dus ook dat een spoel sneller ontladen zal zijn (stroom = 0A) als de spanning over de spoel groter is.

De tweede formule is voor de opgeslagen energie in de spoel: E = 1/2 * L * I^2. De energie (in J) is dus gelijk aan de helft van de inductie (in H) keer de stroom (in A) in het kwadraat. Twee keer zoveel stroom geeft dus 4x zoveel opgeslagen energie.

Als je zelf spoelen gaat wikkelen, moet je nog weten dat de inductie van een spoel gelijk is aan het Al waarde (meestal in nH) van de kern (dit wordt bepaald door het materiaal, gemiddelde lengte, doorsnede, luchtgat, etc.) keer het aantal windingen in het kwadraat. Dit laatste is logisch te beredeneren; stel dat je met 10 windingen begint, en je legt er een 11de winding bij. Die eerste 10 windingen maken een magnetisch veld dat inwerkt op die 11de winding, maar die 11de winding maakt zelf een veld dat inwerkt op de eerste 10 windingen.

De magnetische flux door een kern (die de verzadiging van de kern veroorzaakt) is recht evenredig (dus niet kwadratisch!) met het aantal windingen en de stroom die erdoor loopt. Dit lijkt raar, maar ook dat is logisch te beredeneren; elke winding met een gegeven stroom maakt een veld, en al die velden worden opgeteld. Voor de kern maakt het niet uit dat die velden allemaal invloed hebben op alle andere windingen. Als je 2x zoveel windingen legt, waarmee de inductie dus 4x zo groot wordt, zul je de stroom moeten halveren om op dezelfde veldsterkte te blijven. Aangezien de stroom kwadratisch in de formule voor de opgeslagen energie zit, blijft die opgeslagen energie dus gelijk.

Een wikkeling is een stuk draad dat één of meerdere keren rond de kern gaat, met 2 uiteinden; een winding is één rondje door de kern; een transformator heeft dan bijvoorbeeld 2 wikkelingen (zeg, 230V en 12V), en tientallen tot honderden windingen elk. Als je meerdere wikkelingen op dezelfde kern legt, maakt het voor de kern niet uit waar de stroom loopt; je mag zo'n kern opladen met één wikkeling, en vervolgende de energie dumpen in een andere wikkeling; dit is hoe een flyback converter (in kleine netvoedingen e.d.) werkt. De kern "ziet" alleen het magnetische veld, dus een stroom keer een aantal windingen.

Een manager is iemand die denkt dat negen vrouwen in één maand een kind kunnen maken