wil graag de versterking zelf instellen zodat bepaalde lokale zenders niet te veel versterkt worden. Zwakkere zenders wil ik een extra zetje kunnen geven.

Is zinloos bij FM omroepzenders. Dan heb je meer aan een 12 element Yagi antenne gemonteerd op een rotor dan kan je kiezen om de zender sterker binnen te krijgen.

Een FM front-end is al heel gevoelig (met een AGC regeling om die niet dicht te drukken bij sterk signaal)

Extra versterking tussen antenne en front-end zorgt voor meer ruis, vervorming cq. kruismodulatie.
Typische dingen waar beginners over struikelen, meer versterking=beter, denken ze.

De tuner staat zo'n 7 meter van de antenne af.

Wat voor antenne gebruikt u, en hoe opgesteld?

En welk merk/type coax? Want met name hier is waarschijnlijk wel heel gemakkelijk een paar dB signaalwinst mogelijk, als de huidge coax 'bouwmarktkwaliteit' is. Een goede coax (niet goedkoop, en ook niet dun en flexibel) kan al een flinke slok op een borrel schelen in het verkleinen van de signaalverliezen. En die verliezen wegen juist heel erg zwaar door bij de zwakke signalen (vanwege de FM-drempel bij ontvangst).

V.w.b. antenneversterkers: meer signaal is niet automatisch beter, toch zeker niet met een gevoelig front-end. Het gaat om de signaal-ruis afstand: in hoeverre komt het signaal boven de ruisvloer (en andere storende signalen) uit. Een antenneversterker betekent hierdoor juist vaak een verslechtering van de ontvangst, omdat hij de ongewenste signalen net zo hard mee versterkt.

Overigens, n.a.v. Fred101, bij m'n zelfgebouwde afstembare antenneversterkers kon ik altijd wel horen aan het veranderende ruisniveau of de versterker 'op frequentie' stond.

Hieronder: ah, de BFG65 :) Daar heb ik ooit een TV-antenneversterker mee gemaakt, in de hoop het signaal van de ingebouwde sprietantenne wat op te krikken. Hielp ook niet :)

'Experience: the ability to recognize a mistake when you make it again'

[Bericht gewijzigd door nonius op (19%)]

Op maandag 11 mei 2026 20:06:56 schreef vergeten:
[...]De voorversterker versterkt breedbandig (hele FM Band) ongeacht waarop je je ontvanger afstemt.

De voorversterker kan breedbandig zijn, maar er zijn ook een paar afstembare versterkers gepost.
En daarmee kan je, samen met een draaibare antenne, binnen een paar honderd kHz naast een sterke zender een zwakke zender beter ontvangen.

Op maandag 11 mei 2026 20:27:27 schreef fred101:
Het filter wat jij, denk ik, zoekt is een notch filter gecombineerd met een in breedte instelbaar filter en instelbare verzwakkers. Niet een versterker. (of niet alleen een versterker)

Of een afstembare versterker met goede selectiviteit, wat met een BF981 wel mogelijk is.

Maar dit bouwen is niet eenvoudig. Ik heb de nodige filters gebouwd en ontworpen maar mijn eerste poging was voor een simpele zelfbouw tranciever Ik kreeg dat filter pas goed toen ik de beschikking kreeg over een spectrum analyser met tracking generator(en hulp van iemand die hem kon "lezen" en bedienen. .

Oh dear ;).

Ik vond net mijn Elektuur bouwsel met een BFG65 terug: https://archive.org/details/elektuur_1988_1991/Elektuur_295_1988_05/pa… Deze is in 1988/89 gebouwd zonder meetapparatuur en werkte meteen. Met een beetje HF ervaring lukt het wel om iets werkens te krijgen.

Zonder ervaring wordt het helaas kansloos, al heb je een hok vol meetapparatuur.

De voorversterker kan breedbandig zijn,

Al medio jaren '80 werd door de RCD een breedbandige antenneversterker als 'niet conform de huidige stand der techniek' beschouwd door de RCD. We zijn ondertussen 40 jaar verder, dus dat zal alleen maar nog meer relevant zijn nu....

Achtergrond: onze buurman was zendamateur (D-machtiging) medio jaren '80. De andere buren klaagden over storing op hun TV wanneer hij op de 2m zond - niet zo raar want hemelsbreed stonden hun antennes maar een paar meter uit elkaar. Nadat ze geklaagd hadden bij de RCD over storing, kwam die kijken en meten. Ironisch genoeg voldeed de 2m-zender aan alle wettelijke eisen, maar niet de goedkope, breedbandige antennversterker van de klagende buren: die versterker ging totaal over z'n nek ging van zo'n sterk signaal buiten de band.

'Sorry meneer, de storing op uw TV is uw eigen schuld, moet u maar een versterker kopen die voldoet aan de huidige stand der techniek'.

Zelf zagen de buren het toch echt anders: het kon niet aan hun antenneversterker liggen, ze bleven volhouden dat het door de zender van hun buurman kwam.

Tsja, probeer het grootsignaalgedrag van goedkope breedbandversterkers maar eens aan een leek uitgelegd te krijgen. Of het 3e orde interceptpunt (IP3)....

Op maandag 11 mei 2026 13:53:06 schreef deeaiwai:
Omdat ik nog steeds mijn FM tuner gebruik

Weet je toevallig ook welke tuner (merk, type) dat is? Dan kunnen wij het schema opzoeken (of dat mag je natuurlijk ook zelf doen :)) en eens kijken wat haalbaar is.

Een eenvoudige ontvanger, zonder HF-versterking1 en maar één afstemkringetje in het front end, kan echt wel baat hebben bij een goede, afstembare, HF-versterker. De combinatie wordt dan zoiets als de ingang van betere ontvangers.

--
1Er zit in eenvoudige tuners meestal wel een tor tussen antenne en mengtrap, maar die zit daar hoofdzakelijk om de antenne aan te passen en om al te hinderlijke straling van de oscillator naar de buitenwereld te voorkomen. Niet zozeer voor een beter ruisgetal. :)

De antenne die ik gebruik is een omnidirectionele. Ik snap dat een yagi het beste zou zijn echter heb ik hiervoor geen plaatsingsmogelijkheid. De versterking, ik snap en begrijp de adviezen en kunde van de pro's, eenvoudig te blijven aangezien ik geen hoogfrequente dingen kan afregelen. Het probleem zit hem ook in het feit dat ik tegen een heuvel aan woon en net van deze kant wil ik zenders ontvangen. Maakt het allemaal niet makkelijk.

In princiepe is de beste mogelijkheid get gebruik van een roteerbare antenne installatie. loiefst met met wat meer directoren. Ik kon daarmee zelfs Lille in mono ontvangen in het centrum van Roterdam.

Mocht je bovendin nog Britse zenders willen ontvangen, dan zal je die antenne nog kantelbaar moeten maken, want daar aan de overkant is het signaal (voor zover ik mij herinner) verticaal gepolariseerd.

want daar aan de overkant is het signaal (voor zover ik mij herinner) verticaal gepolariseerd.

Da's mooi, want dat is het hier ook :)

Vroeger zonden FM-zenders hier met horizontale polarisatie uit, maar dat is al een hele tijd niet meer.

OP: een rondstraler is verre van ideaal. Een eenvoudige (gevouwen) dipool is al simpel te maken. In bijlage een foto van het exemplaar dat ik ooit gefröbeld heb, van een stukje 300-ohm lintlijn en een afvalstukje electrabuis.

Kwaliteit van de coaxkabel kan ook een grote invloed hebben op de signaalverliezen.

Aangezien de FM-band onder het kopje zicht verbindingen valt, zal je met een versterker ook niet over die heuvel heen kunnen kijken.

Een heuvel hoeft niet persé het einde te betekenen van de ontvangst.

Heb zelf enige tijd halverwege een (voor Nederlandse begrippen redelijk grote) heuvel gewoond (Brabantse Wal), waarbij ik volgens de theorie in de radio-schaduw woonde van veel stations, maar toch prima ontvangst had.

Wat me nog het meest verbaasde was dat ik desondanks ook nog ATV-signalen op 23cm goed kon nemen en verzenden, terwijl ik in de schaduw zat voor de ATV-repeater (10GHz lukte niet).

Dus zo heel zwart/wit is het niet. Feit blijft dat een heuvel nooit bevorderlijk is voor de signaalsterkte.

Op dinsdag 12 mei 2026 12:58:50 schreef nonius:
[...]

Da's mooi, want dat is het hier ook :)

Vroeger zonden FM-zenders hier met horizontale polarisatie uit, maar dat is al een hele tijd niet meer.

OP: een rondstraler is verre van ideaal. Een eenvoudige (gevouwen) dipool is al simpel te maken. In bijlage een foto van het exemplaar dat ik ooit gefröbeld heb, van een stukje 300-ohm lintlijn en een afvalstukje electrabuis.

Kwaliteit van de coaxkabel kan ook een grote invloed hebben op de signaalverliezen.

Heb je hier een tekening van met de maten en toegepaste onderdelen?

Voor verticale polarisatie is de dipool van @Nonius óók gewoon een rondstraler.

--
Voor slechts zeven meter is iedere normale 'tv-coax' (van de laatste tientallen jaren) prima; die verschillen ga je op zo'n kort stukje niet merken.

Heb je hier een tekening van met de maten en toegepaste onderdelen?

Niet echt. Was een 'build it as you go' project met onderdelen die toevallig in de rommelbakjes lagen; varkensneusje als 1:4 balun was afkomstig uit een oude buizen-TV, maar baluns 300:75 ohm zijn ook gewoon te koop. De gevouwen dipool is met een griddipper afgeregeld op het midden van de 3m-band.

Heb net even de lengte van mijn exemplaar opgemeten, is 125cm. (de PVC-buis is een paar cm langer) 125cm/0.82 = 152 cm, da's inderdaad een halve golflengte (0.82 is de velocity factor van die lintlijn, ook wel verkortingsfactor genaamd). Zie schets in bijlage.

Maar zoeken naar 'diy build antenna 300 ohm folded dipole' zou genoeg resultaten moeten opleveren, met afmetingen en onderdelenlijst.

Voor slechts zeven meter is iedere normale 'tv-coax' (van de laatste tientallen jaren) prima; die verschillen ga je op zo'n kort stukje niet merken.

Ik zou zelf eigenlijk heel graag hier een fotootje zien van de gebruikte coax (met name een stukje gestript, zodat we de ommanteling kunnen bekijken). Ik heb coax gezien die die naam nauwelijks waardig is. En RG174 is technisch gesproken ook coax....

OP noemt z'n huidge antenne een rondstraler maar dat zegt niet zoveel. Zou zelfs gewoon 'een stukkie draad' kunnen zijn (overigens, een stukkie draad werkt voor mij prima). Zou me, zonder de exacte antennesituatie beter te kennen, niet eens verbazen dat het de 7m coax is die feitelijk als antenne fungeert....

Een foto van de huidige antenne zou ook welkom zijn.

De gebruikte kabel is een RG59 in combinatie met een Dynalab Magnum st2 antenne.

https://www.magnumdynalab.com/st-2-omnidirectional-fm-antenna/

[Bericht gewijzigd door deeaiwai op (29%)]

Daar is niets mis mee. De fabrikant overdrijft de voordelen ervan wel wat ('more signal to your FM tuner with less flutter and fading'), want deze antenne is zelf ook maar een halvegolf-antenne; maar de antenne is gewoon een prima, eindgevoede dipool.
En voor die 7m is RG59/U goed zat.

Het zou eigenlijk best interessant zijn als je ergens in de buurt de gevoeligheid van je tuner kon (laten) meten. Dan hoef je ons ook het merk ten type verder niet te vertellen. :)

Op dinsdag 12 mei 2026 12:58:50 schreef nonius:
[...]

Da's mooi, want dat is het hier ook :)

Vroeger zonden FM-zenders hier met horizontale polarisatie uit, maar dat is al een hele tijd niet meer.

[....]

Kan je nagaan hoe lang ik al geen omroep radio uit de aether heb geplukt.... 8)7 O-)

Ik vind de Dynalab Magnum st2 antenne, aardig aan de prijs.
Ik zag hem voor 500 Euro aan geboden worden. Daar kun je zelf met wat huisvlijt voor weinig wat in elkaar knutselen. Ik heb hier zelf een oude FMdipool op zolder in het trapgat gehangen en via coaxkabel naar beneden gevoerd.

Kan je nagaan hoe lang ik al geen omroep radio uit de aether heb geplukt...

Ach, en op lange autoritten heb je altijd je eigen stem nog, zoals Herman van Veen al bezong in 'Hilversum III'.

Met klassiekers als 'Potje met vet', 'Ik zag drie beren', 'En we gaan nog niet naar huis'. Wanneer kan ik weer een keertje met je meerijden? >:)

On-topic: de antenne vond ik ook behoorlijk aan de prijs voor wat het was (ik zag 550 euro).

Let wel, een werkende antenne bouwen is niet zo heel moeilijk. Maar een antenne die lang en goed blijft werken buiten is een heel andere zaak.

Die ST-2 kwam hier al eerder aan bod
https://www.circuitsonline.net/forum/view/130280/2?query=antenne+zelfb…

Iets kleins kopen waaraan al te zien is dat er geen FM omroep frequentie van zeg 95MHz in 'past' :-)
Mijn draaibare 14 elements Stolle heeft het jarenlang uitgehouden tot de duiven van even verderop het nodig vonden een director te gaan belasten. Die brak helaas :-)
Dat was voordat de zenders overgingen van horizontale naar verticale polarisatie.

Op woensdag 13 mei 2026 13:48:34 schreef Sporco:
Ik vind de Dynalab Magnum st2 antenne, aardig aan de prijs.
Ik zag hem voor 500 Euro aan geboden worden. Daar kun je zelf met wat huisvlijt voor weinig wat in elkaar knutselen. Ik heb hier zelf een oude FMdipool op zolder in het trapgat gehangen en via coaxkabel naar beneden gevoerd.

Ik heb hem 2e hands gekocht voor 40 €. 500 € is over de top. De antenne werkt naar behoren( bij andere mensen thuis getest) maar ik ontvang niet alles even goed.

Volgens mij weten we nog niet hoe die opgesteld staat. Hij moet eigenlijk boven de omringende daken staan om behoorlijk te presteren.

Hier gebruik ik een versterker met BFR90a, gewoon dichtbij de TEF6686 ontvanger, want de gevoeligheid daarvan kan net íets beter. Zowel in- als uitgang zijn afstembaar met 40 pF. Hiermee demp je de rest van de band , ten voordele van wat je wél wil horen. Door de voedingsspanning te regelen, zoek ik de beste signaal -ruis verhouding. Ca. 4 volt blijkt het beste.
Het hangt er dus wel vanaf hoe gevoelig je ontvanger is, of een versterker nut heeft.

Klein printje met eilandjes , 20 pf trimmer bleek niet nodig.

Op regelbare voeding op 4 volt

Op woensdag 13 mei 2026 18:03:08 schreef deeaiwai:
[...]
maar ik ontvang niet alles even goed.

Er is geen enkele antenne waar je alles even goed mee ontvangt. Het zijn analoge signalen. De zenders zenden met verschillende vermogens, zitten op andere afstanden en dan zijn er nog andere meer ingewikkelde oorzaken die er voor zorgen dat de signalen die jou antenne ziet niet allemaal even sterk zijn. Met een betere opstelling/installatie zullen sterke stations nog sterker worden en voorheen zwakke stations nu mogelijk net sterk genoeg maar je hoort ook weer nieuwe stations die zo zwak zijn dat je er niet voor je plezier naar luistert.

Veel hangt ook van jouw blijkbaar geheime tuner af en zonder die info komen we niet echt verder. De ene tuner is stokdoof, de andere kan hyper gevoelig zijn. Ook de filtering is heel belangrijk. Daarom zijn communicatie ontvangers van een heel andere klasse dan de gemiddelde consumenten radio die 99% van de tijd gebruikt wordt om naar 1 sterk station te luisteren. Daar wordt weinig gedaan aan filtering en gevoeligheid.
Ik heb een Grundig wereld ontvanger waarmee ik hier 34 FM stations ontving (niet allemaal hard genoeg om echt naar te luisteren maar genoeg keuze) terwijl ik er met mijn Panasonic Getto-blaster er maar een handje vol bruikbaar ontvang en de merkloze Chinese autoradio die de vorige eigenaar (grote Ali fan) had ingebouwd ontvangt er maar 2 maar zo beroerd dat het eigenlijk zinloos is, en dat ding zat zelfs op een buiten antenne.

De tuner is een kt-1100 van Kenwood, die overigens niet geheim is :-) Ik snap dat de opstelling op een hoge mast of op het dak de meest ideale zou zijn, echter loop ik tegen de mindere opstellingsmogelijkheden aan. Op hoop dat ik het op kan lossen op een andere manier vandaar mijn vraag naar de mogelijkheden van een instelbare versterker.

Dat is een bovengemiddeld goede tuner. Met een mooie multi-sectie afstemcondensator. Heeft ook wide en narrow FM.
trio_kt-1100_svm.pdf https://share.google/madSVkAAhWsdvhXPJ
Als je coax niet langer is dan ca. 10 meter, zal een versterker weinig zin hebben.

Ik zie daar nog wel een vermelding van 'NORMAL' en 'DIRECT'. De beste gevoeligheid heb je in de stand NORMAL.

Alleen al drie HF-kringen; een 'usable sensitivity' van 0,9 µV - dat ga je zelf niet meer verbeteren.
Als je hiérmee een station niet goed hoort, dan is dat station op die locatie met die antenne gewoon niet goed te ontvangen.
Het enige wat dan helpt is een andere locatie, of een richtantenne.

(of beide natuurlijk, maar dat willen we allemaal wel :))