tremulant voor mijn kistorgel

Op donderdag 1 oktober 2026 18:46:10 schreef Lambiek:
[...]
Met een orgel magneet stuur je toch klepjes aan onder bijvoorbeeld de orgelpijp. De TS wil volgens mij lucht maken met een balg, of ik moet het verkeerd begrepen hebben.

Ja, klopt, met dat magneetje stuur je in dit geval een balgje aan in plaats van de orgelpijp en die balg stuurt dan weer de tremulant.
Meestal werkt dat door met een kllepje de lucht uit de tremulant te laten en daarna klepje weer dicht.
Dat geeft de orgelpijpen een tremolo effect.
In een theater of bioscooporgel is dat in en uit te schakelen per rij pijpen, daar zitten vaak wel 6 of meer tremulanten in. in een kerk ( kist) orgel is het meestal maar een enkele rij pijpen.

Even gezocht, hier legt iemand het heel duidelijk uit hoe een tremulant werkt.
https://www.youtube.com/watch?v=dCmGikTeqnw

@Pualinha_B: Verwarring? Het staat toch duidelijk in de startpost: een balgje dat OP door een motortje (met excentrisch wiel) wil aandrijven, i.p.v. met de hand.

Denk aan een oude blaasbalg voor de open-haard, maar nu niet met de hand pompen maar met een klein moteurke....

(dat dit hulpbalgje blijkbaar de luchtdruk in een grotere balg moduleert is een niet-zo-relevant-maar-wel-interressant detail)

Op donderdag 1 oktober 2026 19:05:58 schreef Paulinha_B:
Verwarring troef! Topicstarter, @Lambiek lijkt te denken dat er wordt uitgekeken naar een primaire bron van druk in de windkast - daarentegen begrijp ik dat de druk wordt gemaakt door iets anders, reeds bestaand en werkend, en dat de toevoeging waarvan nu sprake "alleen maar" de druk een beetje moet doen schommelen, teneinde een tremolo-effect te bekomen. Toch?

Klopt, de luchtdruk ( wind) maak je met een blower, dit laat de luchtdruk een beetje varieren voor een rank pijpen.
Iets omlaag en iets omhoog levert een kleine verstemming op waardoor de toon van de pijpen wat gaat zweven.
Ik heb al meerdere tremulanten gerenoveerd.

Op donderdag 1 oktober 2026 19:08:57 schreef nonius:
@Pualinha_B: Verwarring? Het staat toch duidelijk in de startpost: een balgje dat OP door een motortje (met excentrisch wiel) wil aandrijven, i.p.v. met de hand.

Denk aan een oude blaasbalg voor de open-haard, maar nu niet met de hand pompen maar met een klein moteurke....

(dat dit hulpbalgje blijkbaar de luchtdruk in een grotere balg moduleert is een niet-zo-relevant-maar-wel-interressant detail)

Nee, want @Lambiek schijnt er van uit te gaan dat het gevraagde motortje de volledige windbehoefte van het instrument moet invullen. Daar waar ik begrijp dat het er om gaat de bestaande druk in de windkast te moduleren.

Trouwens, het balgje in de foto van de topicstarter lijkt mij flink te klein om een heel orgel van wind te voorzien, zelfs als het "maar" een kistorgel is.

Maar als de interpretatie van @Lambiek klopt, dan is er een flink krachtiger motor nodig dan in de mijne.

Op donderdag 1 oktober 2026 19:15:27 schreef Paulinha_B:
[...]

Nee, want @Lambiek schijnt er van uit te gaan dat het gevraagde motortje de volledige windbehoefte van het instrument moet invullen. Daar waar ik begrijp dat het er om gaat de bestaande druk in de windkast te moduleren.

Trouwens, het balgje in de foto van de topicstarter lijkt mij flink te klein om een heel orgel van wind te voorzien, zelfs als het "maar" een kistorgel is.

Maar als de interpretatie van @Lambiek klopt, dan is er een flink krachtiger motor nodig dan in de mijne.

Links van de grote balg zit een flinke synchroonmotor die ong. 65mm WK levert. Ruim genoeg dus. Het kleine balgje is alleen om de wind te fluctueren (tremulant)
Ik zag op Amazon een fraaie motor die 300 rpm draait. Mooie constructie alleen met koolborstels.
Met synchroonmotor zou perfect zijn voor mijn toepassing.

Het kleine balgje is alleen om de wind te fluctueren

Okee, bedankt voor de verduidelijking. Maar is er enige schatting van het vereiste vermogen of koppel?

[Bericht gewijzigd door Paulinha_B op (26%)]

Op donderdag 1 oktober 2026 19:54:26 schreef Paulinha_B:
[...]

Okee, bedankt voor de verduidelijking. Maar is er enige schatting van het vereiste vermogen of koppel?

Het kleine balgje laat zich vrij licht indrukken. Uitgaande van een excentrisch gemonteerd wiel van ong. 4 cm doorsnee is er maar weinig vermogen nodig.

Even een wilde suggestie voor een klein experiment: veel accuboormachines (de oude 7.2V Makita's bijv.) draaien ook op ca. 300RPM. Maar bovendien zit er op de wat modernere boormachines ook nog een kant-en-klare toerenregeling.... Mogelijk dat het mechaniek wel wat veel lawaai maakt als permanente oplossing.

Even tijdelijk het excentrisch wiel in een accuboormachine zetten en proberen of het werkt, en van daaruit verder gaan ontwikkelen?

Intussen keek ik eens wat rond, en vond leerzaams op wikipedia:
https://en.wikipedia.org/wiki/Tremulant
Steeds weer indrukwekkend wat mensen allemaal wisten te bedenken zonder over elektriciteit of elektronica te beschikken!

@nonius: dat idee om een accuboormachine te gebruiken lijkt me zeer goed, al was het maar voor een haalbaarheidstest (aka proof of concept). Lawaai is inderdaad wel een aandachtspunt.

[Bericht gewijzigd door Paulinha_B op (29%)]

Ik denk dat een exentriek (zoals in stoommachines werd gebruit), maar dan in omgekeerde richting gebruikt (dus rotatie omzetten in beweging) een goede oplossing kanbrengen. Natuurlijk aangestuurd door een borstelloos motortje van wge het geluid.
Je vou zelfs in plaats van een drijfstang, een koordje en een veertje of ander elastisch elementje kunnen gebruiken.
Hoe groot moet de uitslag van het balgje zijn?

Ander idee: een aquariumluchtpompje en een ballonnetje/zuigertje dat het kleine balgje in beweging brengt...

Fijn bedacht, vriend T.A., maar het lijkt me allemaal nodeloos ingewikkeld. Een excentrisch wiel zoals door de topicstarter vooropgesteld lijkt me simpel en betrouwbaar, wat wil je nog meer?

Aanvankelijk dacht ik dat er op dat wiel iets moest zijn om de nuldoorgang te detecteren, maar hoe meer ik erop peinsde, hoe minder reden ik er voor zag.

Een oude synchroon motor uit een platenspeler heeft een dun asje wat op een groter rubber wiel loopt om de boel te vertragen, meestal als complete assembly. Misschien is daar iets mee te knutselen is.

Zou kunnen dat ik nog ergens een een rommelbak zoiets heb liggen. Zal van het weekeinde eens gaan zoeken.

Dat lijkt me een elegante benadering! Misschien kan zelfs het omschakelmechanisme 16/33/45/78 worden geherwaardeerd om verschillende tremolofrequenties in te stellen! Een uitdaging voor de mechanische knutselaar (@nonius :) ) !

Op donderdag 1 oktober 2026 20:57:34 schreef nonius:
Even een wilde suggestie voor een klein experiment: veel accuboormachines (de oude 7.2V Makita's bijv.) draaien ook op ca. 300RPM. Maar bovendien zit er op de wat modernere boormachines ook nog een kant-en-klare toerenregeling.... Mogelijk dat het mechaniek wel wat veel lawaai maakt als permanente oplossing.

Even tijdelijk het excentrisch wiel in een accuboormachine zetten en proberen of het werkt, en van daaruit verder gaan ontwikkelen?

Precies dát heb ik geprobeerd met een schroefmachientje. Afgezien van het lawaai, werkt het perfect!

In dat geval, door spanning en stroom op te meten krijg je dan ook gelijk een beeld van het maximale vermogen wat geleverd moet worden. Even kijken wat de accuboormachine onbelast trekt, daarna meten hoeveel stroom hij trekt wanneer hij de tremulant aandrijft, dan is een grove indicatie van het vereiste vermogen P = Uaccu * (Itremulant - Ionbelast)

Dan heb je al wat meer informatie om verder mee te kunnen ontwerpen.

Ik denk dat je aan 25w al genoeg hebt, je hoeft alleen tegen de relatief lage winddruk in te werken, als ik bij kistorgel moet denken aan een klein pijporgeltje met 1 of 2 stops en 8 voet als laagste octaaf.

Ik denk dat platenspelermotoren net even te zwak zijn. Je kan beter voor een ventilatormotor van een doodnormale tafelventilator gaan. Je hebt dan meteen 3 snelheidskeuzes. Die motoren lopen vrij stil zodra je het ventilatorblad er afhaalt.

Het idee voor elektrisch is niet nieuw, daar bestaan al lang oplossingen voor.
Er zit meestal ook een gewicht aan om de slag constant te houden, anders is de zweving niet gelijk.

Arndt verkoopt eer een set voor

En Heuss heeft er zelfs een kan en klare oplossing voor met een magneet met sturing
https://www.ottoheuss.de/en/Tremolo-magnet/4995124RM2M

Maar een oplossing met lucht en balg vindt ik toch de mooiste.

Heel fraai, @revado. Is het ook geweten wat er voor motor in dat pakket van Arndt zit? Dat was tenslotte de originele vraag :) ?!

Het aanbod van Heuss stemt overeen met mijn aanvankelijke idee, dat lijkt dus iets onwaarschijnlijker.

Er is een andere, ongeveer identieke, van Shopp orgelbau.
Daar zit deze motor op.

De Arndt staat hier, maar is geen beter plaatje van.
https://www.arndtorgansupply.com/products.htm

230W, dat is best nog veel vind ik. Zo groot is dat ding van de TS toch niet of heb ja dan dat vermogen ook nodig. Of is dit voor grotere blaasbalgen.

Op vrijdag 2 oktober 2026 18:00:05 schreef Ledlover: Je kan beter voor een ventilatormotor van een doodnormale tafelventilator gaan. Je hebt dan meteen 3 snelheidskeuzes. Die motoren lopen vrij stil zodra je het ventilatorblad er afhaalt.

Daar zit ook al een excentriek aan, maar die is te langzaam.

-edit-

Net effe gekeken, ik heb nog een platenspeler motortje liggen. 75 x 60 mm ongeveer. 230V met een dun asje.

Verder nog 2 motortjes, geen idee waaruit, van Canon met een snaar polie, dat is ook bruikbaar denk ik. DC wel geruisloos.

Op vrijdag 2 oktober 2026 18:00:05 schreef Ledlover:
Ik denk dat je aan 25w al genoeg hebt, je hoeft alleen tegen de relatief lage winddruk in te werken, als ik bij kistorgel moet denken aan een klein pijporgeltje met 1 of 2 stops en 8 voet als laagste octaaf.

Ik denk dat platenspelermotoren net even te zwak zijn. Je kan beter voor een ventilatormotor van een doodnormale tafelventilator gaan. Je hebt dan meteen 3 snelheidskeuzes. Die motoren lopen vrij stil zodra je het ventilatorblad er afhaalt.

Het gaat inderdaad om een kistorgel met twee stemmen. Winddruk balg is 40mm WK. Het motortje van een kleine ventilator kan dit gemakkelijk aan, zeker met een flinke vertraging om op 250/300 tpm te komen.
Goed idee Ledlover! Denk dat ik hiermee verder kan.

Denk dat ik hiermee verder kan.

Goed zo! Houd ons op de hoogte aub, foto's van de eindsituatie/oplossing worden zeer op prijs gesteld.

[off-topic] Wat wordt er bedoeld met "twee stemmen"? Twee sets pijpen, bv. een 8' en een 4', die apart kunnen worden in- of uitgeschakeld? In het Engels zijn dat dan twee "stops".

Op vrijdag 2 oktober 2026 21:01:33 schreef Paulinha_B:
[...]
Goed zo! Houd ons op de hoogte aub, foto's van de eindsituatie/oplossing worden zeer op prijs gesteld.

[off-topic] Wat wordt er bedoeld met "twee stemmen"? Twee sets pijpen, bv. een 8' en een 4', die apart kunnen worden in- of uitgeschakeld? In het Engels zijn dat dan twee "stops".

Klopt. Holpijp 8' en een prestant 4' beide in- en uitschakelbaar en bovendien gedeeld in bas en discant.

Hehe, het is altijd weer zo aangenaam als men blijkt elkaar te verstaan!

Wel vraag ik me af wat ik me moet voorstellen tussen die scheiding "bas <--> discant". Is de registerkeuze "bas" vs. "discant" apart in te stellen voor twee delen van het klavier? Of zijn er meerdere manualen?

Voor de niet-muzikanten: "bas" en "discant" staan - heel ruwweg vereenvoudigd - voor resp. de begeleiding en de melodie. Op mijn akkordeon is het simpeler: de rechterhand bedient de discant, t.t.z. daar speel ik de melodie, de linkerhand zorgt voor begeleiding op het basklavier - en bedient tussendoor ook de balg.