Goedenavond,

Ik wil binnenkort eens beginnen met audiobuizen. Via een mede forumlid ben ik aan een 2tal EL90 en 3tal 6J6 buizen gekomen.

Nu zat ik te denken om hier een stereo koptelefoon versterker van te maken, ik heb zelf 2 sennheiser koptelefoons, de ene met een impedantie van 24 ohm, de andere 32 ohm/vermogen voor mij onbekend. Of om 2 boxen met de volgende specs 6 ohm/30W aan te sturen.

Om te beginnen wil ik het hierbij houden, als het me later bevalt heb ik nogwel verdere wensen.

Nu heb ik wel ervaring met elektronica maar met buizen niet.

Roel (The Engineer) heeft me enigszins op weg geholpen met onderstaande teksten de bijbehorende afbeelding.

Bijvoorbeeld in de datasheet van de 6J6 staat onder "typical operation" en dan klasse A1 ( normale audio instelling. C is RF, A2 is gridsturing en daar wil je je niet aan wagen, ik ook niet ;) )

100V op de plaat, 50 Ohm kathode bias resistor, 8.5mA anodestroom met een Mu van 38.

De 6j6 is de linker triode in het schemaatje. Rgridleak is om hetDC niveau van het stuurgrid in te stellen. Ranode bereken je aan de hand van de waardes die ik net gegeven heb; bij bijvoorbeeld 250V voedingspanning ( in het schema staat 160V maar dat is wat laag voor je eindtrap). de spanning over Ranode = (V+) - Vanode = 250-100 = 150V. de stroom in de datasheet is daarbij 8.5mA, dus Ranode = 150/0.0085 = 17.64K, waar je dus mooi 18K voor kunt gebruiken. ( let wel op: 1.2W minimaal!) Voor Rcathode kun je 47 Ohm gebruiken of 2x 100 ohm parallel. De eindtrap werkt op een zelfde manier, maar dan volgens de EL90 datasheet. Op deze manier zitten buizen datasheets in elkaar, er zijn zo weinig topologiën dat ze de schema's alleen bij naam noemen. dat maakt het voor beginners wat lastiger.

Maar voor de EL 90 kom ik niet verder dan een plaatspanning van 180-250V.

Jullie merken het dus al, ben nog een totale leek op dit gebied, en ik hoop daarom ook dat jullie me op gang kunnen helpen.

Alvast bedankt voor de hulp.

Ik weet er ook niks van af, maar zolang je in mijn verzinsels geen gat kunt schieten zijn ze tot dan waar.

Die eindbuis zal wel een penthode zijn.
Die buis heeft een maximale anodedissipatie. Als die P watt is mag je bij 250 volt dus niet meer ruststroom hebben dan Ia=P/250 in de gewenste klasse A

Gelijkstroomweerstand van die trafo primaire verwaarloos ik dan maar.

Die Ia loopt er bij een bepaalde negatieve roosterspanning Vg. Stuurrooster zelf trekt nagenoeg geen stroom en ligt dus aan aardpotentiaal nul volt via een grote stroomloze weerstand. Door een weerstand in de kathode op te nemen die bij Ia een spanningsval Vg heeft krijg je de gewenste instelling van Vg negatief ten opzichte van de kathode.

Als je niet weet hoe groot de Vg moet zijn om Ia stroom te veroorzaken, kun je experimenteel de kathodeweerstand vaststellen tot er Ia loopt.

Je haalt het maximale vermogen uit de buis als je Vg via de koppelcondensator op en neer haalt zodat Ia verdubbelt of op 0 terugvalt. In werkelijkheid niet zover gaan, dat geeft teveel vervorming. Er loopt dan een wisselstroom met piekwaarde Ia, effectief dus Ia/sqrt(2) het vermogen dat die afgeeft is maximaal aan een impedantie die bij Ia piekwaarde net 250 volt doet vallen dus R= 250/Ia

Vermogen dat afgegeven wordt is dan {[Ia/sqrt(2)]^2}.R

Als je dat vermogen in 6 ohm wilt hebben moet je tranformeren van R naar 6 en de wikkelverhouding is daar de wortel uit.

Zou dat goed zijn? Geen idee, denk er eens over na.

Wat is precies de vraag? De EL90 kun je immers gewoon op 250V aansluiten:

http://www.4tubes.com/DATASHEETS/SCANS-Muiderkring/E/EL90.gif

Een trafo om van 5000 ohm naar 24 of 32 ohm te komen is een ander verhaal, maar dat komt niet zo nauw - vooral niet omdat je lang geen 4,5W nodig hebt. Iedere luidsprekertrafo zal voldoen.

e: Oh wacht, nu zie ik 'Of om 2 boxen met de volgende specs 6 ohm/30W aan te sturen.' Dan is het de moeite een redelijk passende trafo te zoeken.
30W heb je wel niet, maar je zult best een flink geluid krijgen.

Heren,

Bedankt voor de info, expliciete vragen heb ik (nog) niet. Maar ik wilde gewoon advies inwinnen, voordat ik mijn buizen straks kapot maak.

Ik ga binnenkort op mijn gemak een schema maken en die zal ik dan ook zeker laten controleren door jullie.

Zoek op internet eens naar het boek "Het_ontwerpen_van_versterkers" van Hellings.
Heel veel informatie over versterkers met buizen.
Het boek is gedateerd, maar dat zijn je buizen ook ;-)

Het boek van Hellings is idd een aanrader.
Zie ook http://www.circuitsonline.net/forum/view/34813 en verdere topics.

Heb je al trafo's? Dat zijn helaas de duurste onderdelen, je bent zo >€100/st verder.

Voor experimenten met hoofdtelefoonversterkers heb ik goede ervaring met kathodevolgers, je hebt daarbij geen uitgangstrafo nodig.

bijv:

http://www.zilongaudio.com/dzjz/UploadFiles_5853/201105/2011050702143917.jpg

De waarden van de weerstanden zullen wat afwijken ivm andere buizen, maar met buizen valt goed te experimenteren zonder dat er iets kapot gaat. En 250V hoeft ook direkt niet, het schema werkt ook prima onder de 100V.

Als je buizen kapot krijgt, moet er heel wat gebeuren..
Mij is het gelukt, ik heb een QQE 06/40 laten vallen....

Het lukt makkelijk om elektronenbuizen kapot te krijgen.
Zet maar een positieve spanning op het stuurrooster of onderbreek de anodeleiding bij een pentode.
De boel wordt eerst mooi rood en daarna is het einde oefening.

Op 2 juni 2015 13:23:50 schreef evdweele:
Het lukt makkelijk om elektronenbuizen kapot te krijgen.
Zet maar een positieve spanning op het stuurrooster of onderbreek de anodeleiding bij een pentode.
De boel wordt eerst mooi rood en daarna is het einde oefening.

Precies, en als je met wat voedingen karakteristieken wilt opnemen, vooraf flink wat ferriet op de aansluitleidingen schuiven, want anders loopt de buis onder je ogen weg, en heb je emissiemateriaal op je stuurrooster gekregen.

@Henry:
Wat een idioot schema om mee te beginnen....
Why in heaven die cascode schakeling om die EL84 te sturen? Kan je daar niet net zo goed een dubbeltriode, pfliever een pentode neerzetten? Het lijkt mij niet handig een beginner direct met afwijkende schakelingen te laten klooien.

Bedankt voor alle reacties.

Ik heb het boek gegoogeld en volgens mij heb ik wel wat aan schakeling op pagina 163. Met name de eindtrap gebruikt dezelfde bus, dus dat deel zou ik dan kunnen overnemen en de gegevens van Roel, met het stuk van zijn schema.

Trafo's heb ik nog niet, maar ik hoop dat het voor zoiets simpels niet al te hoog gaat oplopen kwa kosten.

Verder deel ik de mening van Tidak, ik wil als beginnen met buizen niet teveel klooien. Dat kan altijd later nog als deze tak me ook bevalt.

Mooi schema toch, dat wat Henry S hierboven zet? Dan heb j ehelemaal geen moeilijke trafo nodig!
Ik ben het met Tidak eens dat ie cascode overkill is, nergens voor nodig om daar 2 parallelle dubbeltriode's voor te gebruiken. Blijkbaar waren die buizen in de aanbieding :-)
Overigens zet ik mijn vraagtekens bij de THD van de schakeling er zit geen vorm van tegenkoppeling in.
Wel leuk gevonden om een eindpenthode als triode te zetten als kathodevolger.

Mja, met 3 of 4 transistors een transistortrapje bouwen geeft betere resultaten. Dit is is echt iets voor de tube glow fanaten. Meer glas en warmte en minder kwaliteit.
Waarom zou je een koptelefoon die in het gunstige geval 1% distortion ingebouwd heeft voeden met een class A tube amp die het veelvoud produceert?

Ook zoiets dwaas, output elco van 2000µF met parallel 2 (twee) condensators. sarcasme mode = ON 'Jawel, nu klinkt het zaakje veeeel beter'

Op 2 juni 2015 23:33:18 schreef Looney Tunes:
Bedankt voor alle reacties.

Ik heb het boek gegoogeld en volgens mij heb ik wel wat aan schakeling op pagina 163. Met name de eindtrap gebruikt dezelfde bus, dus dat deel zou ik dan kunnen overnemen en de gegevens van Roel, met het stuk van zijn schema.

Trafo's heb ik nog niet, maar ik hoop dat het voor zoiets simpels niet al te hoog gaat oplopen kwa kosten.

...

De trafo's die in de BOM worden genoemd zijn alleen nog op verzamelaar beurzen van antieke radio onderdelen verkrijgbaar. Reken een €30,- voor de voedingstrafo en een €10,- tot €15,- voor de UGT. Voor stereo heb je twee UGT's nodig.
Anders vervangers zoeken, bijv. Hammond trafo's.
https://www.jukebox-revival.eu/staging/transformers.html

http://www.tonefactory.nl/

Geen aandelen in beide bedrijven.

Het OTL schema is idd weird door de dubbele triodes, de cascode, en nog wat andere overbodige onderdelen.

Het kan natuurlijk eenvoudiger (zo beter Tidak Ada? ;)):

Een Vanderveen:

http://www.mennovanderveen.nl/images/ts-vv-2006/FIG-7%20TS-HPH.gif

EL84 penthode:

http://www.euronet.nl/~mgw/diy/headphone/headline/headline_cir_el84.GIF

M'n eigen setje met ipv een EL84 een PL504:

http://www.uploadarchief.net/files/download/pl504%20amp15.jpg

Waarom? Omdat het leuk experimenteren is, en zonder dure trafo (die bij oscillatie ook nog wel eens kapot kan gaan) gebruik je bijna alles wat wel in de junkbox ligt (alhoewel ik net een SE trafo voor een EL84 uit een slopertje heb gehaald).

Op 2 juni 2015 23:33:18 schreef Looney Tunes:
Trafo's heb ik nog niet, maar ik hoop dat het voor zoiets simpels niet al te hoog gaat oplopen kwa kosten.

Op 2 juni 2015 01:11:14 schreef Henry S.:
Heb je al trafo's? Dat zijn helaas de duurste onderdelen, je bent zo >€100/st verder.

Daar staat echt €100 per stuk, vooral als je direkt investeren wilt in zwaardere trafo's, ipv daarvan kan je bijvoorbeeld de Hammond 125 budget range nemen, maar die missen een stuk audiospectrum, en zijn een stuk lichter in vermogen..

Op 2 juni 2015 23:33:18 schreef Looney Tunes:
volgens mij heb ik wel wat aan schakeling op pagina 163.

Het schema van de Proton is bedoeld als versterker voor een kristal pickupelement.
Een kristalelement geeft veel meer spanning af dan het magnetodynamische element zoals dat de laatste 40 jaar meestal wordt gebruikt.
Voor de lijnuitgang van een cd-speler is de gevoeligheid van de versterker wel groot genoeg.

De goedkoopste manier om aan trafo's en andere onderdelen te komen is ze uit een oude radio van de rommelmarkt slopen.
Voor een oude radio betaal je een paar tientjes.

Op 3 juni 2015 00:48:38 schreef Henry S.:
Het OTL schema is idd weird door de dubbele triodes, de cascode, en nog wat andere overbodige onderdelen.

Het kan natuurlijk eenvoudiger (zo beter Tidak Ada? ;)):

.... (alhoewel ik net een SE trafo voor een EL84 uit een slopertje heb gehaald).
[...]

Stukken beter ;) maar alas, zoals je al zegt je kunt altijd voor eerste experimenten met een slopertje beginnen, maar voor een hoofdtelefoon is die oplossing met katodevolger wel zo elegant!

Verder kun je natuurlijk ook voor UGT's bij Jan Wüsten terecht (wel duur)en voor single ended klasse-A versterkers ook bij die jukebox jongens in Etten-Leur. (Jukebox Revival? -ik heb hier op de camping geen URL-.)

Heren, bedankt voor de reacties.

Vergeet even niet ik heb 0.0 ervaring met buizen op componentnivo, wel eens buizenversterkers aangesloten, maar dat is een ander verhaal.

Nu ik de prijzen van de trafo's in de linkjes van Hugo schrik ik wel, ik dacht dat het wel met een trafo van een tientje afkon.

Ik denk, aangezien jullie het schema uit dat boek 'afkeuren' dat ik dan beter kan kijken of ik het schema uit Henry's bericht kan namaken. Met andere buizen dan.

Op 3 juni 2015 00:48:38 schreef Henry S.:
EL84 penthode:

http://www.euronet.nl/~mgw/diy/headphone/headline/headline_cir_el84.GIF

eventueel kan je voor een uitgangstrafo een voedingstafo gebruiken, met 230 naar 2x 9 volt.
en dan "andersom"aansluiten.

Dat werkt wel leuk voor een low-fi versterkertje voor in een AM radio of iets dergelijks, maar echt als serieuze versterker zou ik het niet doen.

Als experiment en om er van te leren is elk schema en elke trafo goed genoeg.

Op het moment dat je serieus aan de slag wil en een kwaliteitsversterker gaat bouwen zal je diep in de geldbuidel moeten tasten omdat de onderdelen duur zijn.
Maar dat was 50 jaar geleden ook al zo. Ik kon me die dure trafo's toen ook niet veroorloven.

@Looney Tunes:
De schema's in het boek "Het ontwerpen van versterkers" zijn allemaal prima in orde, ze zijn alleen gemaakt met de onderdelen die in 1960 in elke onderdelenzaak op voorraad lagen.
En ontworpen voor de toen gangbare technieken. Magnetodynamische pickups bestonden wel, maar waren lang zo gangbaar niet als kristalpickups.
Voor een magnetodynamische pickup moet er een voorversterker met RIAA correctie voor de meeste schakelingen worden gezet.

ik weet niet of je toevallig gitaar speelt, maar en zijn hordes enthousiastelingen die simpele Fender tweed-ampjes nabouwen, bijv. de 5E1 (single ended, 2 buisjes). Goed gedocumenteerd en instant fun.

Omdat TS schreef graag te willen ontwerpen met radiolampen, dat wil zeggen iets maken waarvan hij begrijpt wat hij maakt; en hij het rekenvoorbeeld van de eerste trap van de getoonde versterker niet op de tweede trap kon toepassen, heb ik hem dat voorgerekend, niet als een fatwa maar met twijfels omrand ter uitnodiging regel voor regel te controleren, te wegen en te begrijpen.

Hij wil blijkbaar beginnen met ontwerpen, en dan is elke trafo en elke triodelamp zonder tegenkoppeling goed genoeg.

Wat een feest als je tegenkoppeling aanbrengt en het geluid klinkt je beter.

Beginnen met complexe ontwerpen is de omgekeerde wereld, die ik nu ervaar bij het afbreken van mijn lichamelijke en geestelijke vermogens bij het tever vorderen van mijn leeftijd. Hopelijk duurt een en ander niet te lang meer, als je zelfs op een simpel forum als dit door het moderaat de mantel uitgeveegd wordt als je je hogelijk irriteert en daarvan op gepase wijze blijk geeft, aan hoerig gedrag van huishoudschooldropoutdames en mannelijke deelnemers die als vliegen op de virtueel naar feromonen riekende stroop afkomen.
Rew detecteerde een en ander eveneens en verwoordde dat op zijn wijze.

Dr Blan, heb je dit wel in het juiste topic geplaatst?
Ik kan de voorgaande reacties niet vinden...

Ik denk dat het hier om gaat : http://www.circuitsonline.net/forum/view/message/1724029#1724029

Blijkbaar mag je iedereen voort helpen behalve als ze volgevormde tieten hebben?

Maar verder way off topic en gewoon negeren.

Op de reactie van "Blan" past slechts een schouderophalen....