Zonnevolgsysteem

Gepost door Jeroen Vreuls op zondag 7 april 2019 18:57

Inleiding

Ik wilde weleens uitzoeken hoeveel verschil in opbrengst er is tussen een vast opgesteld paneel en een draaibaar paneel, dus of het rendabel is om een draaibare opstelling te maken. Je hebt niet alleen de kosten van de panelen, maar ook de kosten van de draaibare opstelling. Dat moet dus goed tegen elkaar afgewogen worden.

Ik heb dat een keer uitgezocht voor iemand. Deze persoon had twee panelen met micro omvormers en wilde die draaibaar hebben. Het bedrag voor de panelen en omvormers was ± € 750,-, de besturing kwam op ± € 430,-. Dit is de prijs zonder de draaibare opstelling, dat komt er dus nog bij. Ik heb dat verder niet uitgerekend omdat de persoon het te duur vond. Maar als je het zelf allemaal kunt maken en je het als hobby project ziet, is het leuk om er eens dieper in te duiken.

Zonnebanen

Ik ben me eerst eens gaan verdiepen hoe de zonnebanen lopen, zie het voorbeeld hieronder.

Zon op - zon onderZon op - zon onder

Wat we hierboven op het plaatje zien noemen we de azimut. De azimut is de hoek ten opzichte van het noorden. Dus bij 49 graden ten opzichte van het noorden komt in juni de zon op. Zoals je kunt zien zit er een behoorlijk verschil tussen de maand december en de maand juni, daar zit 81 graden verschil in. Dit is zowel voor zon op, als voor zon onder. Je kunt ook zien dat de boog (de tijd dat de zon zichtbaar is) in de maand december veel korter is dan in de maand juni. Je zou ook verwachten dat je 12 bogen zou zien, voor iedere maand één, maar ik heb er maar zeven getekend. Dit komt omdat je een aantal maanden dubbel kan nemen. Er zijn dus een aantal maanden waar de baan praktisch hetzelfde is.

Alleen zit er tot een half uur verschil in zon op en zon onder, de rest is verwaarloosbaar om de zon te volgen. De maanden die dubbel zijn, zijn de maanden mei en juli, april en augustus, maart en september, februari en oktober, en januari en november. De maanden juni en december zijn de enige maanden die niet dubbel zijn. Als we even naar de maanden maart en september kijken, zien we dat de zon een baan maakt van 180 graden. De zon komt precies in het oosten op en gaat precies in het westen onder, en voor bijvoorbeeld juni komt de zon op bij 49 graden oost en gaat onder bij 311 graden west. Dat is dan ook de maand waar de zon het langste te zien is en de grootste boog maakt.

De zon komt niet alleen op verschillende plaatsen op over het hele jaar gezien, maar maakt ook een ander baan ten opzichte van het aardvlak. Dit wordt de zonnebaan genoemd. Zie voorbeeld hieronder.

ZonnebanenZonnebanen

Ik heb maar drie zonnebanen getekend, juni, maart en december. De andere maanden zitten ertussenin. De hoek ten opzichte van het aardvlak verandert dus iedere maand. Dat kan eventueel ook automatisch versteld worden, maar dan heb je twee assen nodig om dit te verwezenlijken. Zelf heb ik een systeem gemaakt dat maar één as bediend, dat is de azimut. Hierdoor wordt het systeem eenvoudiger en goedkoper dan met twee assen.

Het is dan wel nodig om het paneel iedere maand met de hand bij te stellen. Of je neemt een gemiddelde over bijvoorbeeld twee maanden.

Hieronder zie je een schema met de ideale stand voor de panelen.

Ideale hellingshoekIdeale hellingshoek

Zoals je kunt zien zitten hier ook een paar dubbele maanden bij, januari en december, februari en oktober, en maart en september. De rest van de maanden is apart. Ook kun je zien dat de hoek varieert tussen de 20 graden in januari en december en 80 graden in juni. Het is dus de bedoeling dat iedere eerste van de maand de panelen versteld moeten worden, dan brengt de installatie het meeste op.

Besturing

Nu we de zonnebaan weten en we weten waar de zon op komt, kunnen we verder gaan kijken hoe we de besturing moeten gaan maken. De aarde draait in 24 uur één maal rond zijn as, dus het duurt 24 uur van zon op tot de volgende zon op. Dat is dus 360 graden in 24 uur. 360 : 24 = 15 graden per uur. We moeten er dus voor zorgen dat we 15 graden per uur verdraaien. Die 15 graden verdraaiing hangt wel af van de aandrijving die we gaan gebruiken. Ik heb gekozen voor een stappenmotor met een vertraging van 20 : 1, met daar achter een tandriem vertraging van 1,5 : 1. Dit is gedaan omdat dat beter uit kwam met het ontwerp van de aandrijving. Ik heb voor een stappenmotor gekozen, omdat je dan vrij makkelijk kunt positioneren en dat is wel handig in dit geval. Ik ben van plan om iedere minuut het paneel te gaan verstellen, zodat de zon netjes gevold wordt.

Ik ga gebruik maken van een stappenmotor met 200 stappen en een driver met 1/8 micro stap. 200 x 8 = 1600, dat zijn dus 1600 stappen per omwenteling. En daar komt dan de vertraging nog achter.

Met de vertraging wordt dat dus: 1600 x 20 x 1,5 = 48000 stappen per omwenteling. We willen iedere minuut gaan verdraaien, dus we gaan eerst uitrekenen hoeveel seconden en minuten er in 24 uur zitten. 1 uur = 3600 seconden x 24 = 86400 seconden per 24 uur. 86400 : 60 = 1440 minuten per 24 uur. Nu we dat weten kunnen we gaan kijken hoeveel stappen we iedere minuut nodig hebben om 15 graden per uur te verdraaien.

We moeten 360 graden per 24 uur verdraaien, 360 graden : 48000 stappen = 0,0075 graden per stap. Die 0,0075 hebben we later nodig voor andere berekeningen. Om het aantal stappen per minuut uit te rekenen doen we 48000 : 1440 = 33,333, we gaan straks voor het programma de waarde 33 gebruiken. Dan zitten we wel met een kleine afwijking, 33 X 0,0075 = 0,2475 X 1440 = 356,4 graden per 24 uur. We komen dus 360 graden - 356,4 graden = 3,6 graden per 24 uur te kort. Maar dat is te verwaarlozen, omdat ik na zonsondergang iedere keer naar een referentiepunt wil lopen. Dat referentiepunt gaat 49 graden oost worden, dat is dus waar de zon op komt in de maand juni. En vanaf dat punt ga ik naar zon op lopen in de maanden januari tot december. Ik ga dus per maand kijken waar de zon opkomt.

Zon op in maartZon op in maart

Op 1 maart is dat bij 101,2 graden oost en op 31 maart is dat bij 82 graden oost. Daar zit dus 19,2 graden verschil in over de hele maand gezien, dus als ik het paneel op 1 maart naar 90 graden oost stuur, dan zit ik met een verschil van 11,2 graden. Dus ik loop dan ongeveer een uur achter op de zon. Als het 31 maart is loop ik 8 graden, dus ongeveer een half uur voor op de zon.

Schema en software

We hebben nu al aardig wat informatie bij elkaar en kunnen nu eens kijken om een opzetje te maken voor het programma. Om de zon via tijd te gaan volgen, hebben we iets van een klok nodig. En het liefst een klok die van 00:00 uur tot 24:00 uur loopt. Ik heb daar een RTC voor gebruikt, een DS1307. Daar kun je de seconden, minuten, uren, weekdag, maanden en het jaar uithalen via I²C. Het IC communiceert dus met de controller via I²C. Voor de controller heb ik een PIC18F4520 gebruikt, deze heeft lekker wat geheugen en I/O. Verderop in het artikel zal ik het complete programma plaatsen.

Toen ik het test programma af had, kwam ik er toch achter dat er wat verschil zat in het volgen van de zon. Dat was eigenlijk meer dan verwacht (ongeveer 10 graden), dit komt ook omdat de zon niet altijd precies in het zuiden staat tussen kwart voor één en één uur. Dat is ook de reden waarom een zonnewijzer afwijkt en dus niet altijd de goede tijd aan geeft. Om het preciezer te maken had ik een test opstelling gemaakt met twee LDR's en dat werkte op zich wel goed. Zie het schema hieronder.

Het schemaHet schema

Maar als er bewolking was, dan werd het lichtste punt aan de hemel opgezocht en dat is nu net niet de bedoeling. Want het lichtste punt kan bijvoorbeeld helemaal in het noorden liggen, terwijl de zon bijvoorbeeld in het zuiden staat. Ik heb dat opgelost door een klein zonnepaneeltje te gebruiken als zon detectie, dus als er zon is mag het paneel verdraaien en als het bewolkt is staat het paneel stil. Maar toen had ik weer dat als het de hele dag bewolkt was, het paneel helemaal niet verdraaide. Dat was dus ook niet de bedoeling, want als de zon even doorbreekt moet je er gelijk van kunnen profiteren.

Als LDR heb ik twee van die gesealde types gebruikt, dat is een dichte RVS behuizing met een glaasje ervoor. Als zonnepaneeltje heb ik een 12 V type gebruikt, een dingetje van 120 x 60 mm. Hoeveel Watt het paneeltje is weet ik niet, is ook niet van belang in dit geval, maar als zonnesensor voldoet het in ieder geval goed. De LDR's en het paneeltje hangen aan de 10 bit AD-converter van de controller, de LDR's rechtstreeks en het paneeltje via een opamp geschakeld als spanningsvolger. Het test programma om de zon met LDR's te volgen stelde dan ook niets voor. Zie hieronder.

RUN:

  LDR_1 = ADIn 0
  LDR_2 = ADIn 1
  SENSOR = ADIn 2

  Print At 1,1,"SENSOR_R:",Dec,LDR_1
  Print At 2,1,"SENSOR_L:",Dec,LDR_2

  If LDR_1 > LDR_2 And LDR_1 - LDR_2 > HYSTERESIS Then
    If SENSOR > 307 Then
      RICHTING = 0
      PULS = 1
      DelayUS FREQUENTIE
      PULS = 0
      DelayUS FREQUENTIE
    EndIf
  EndIf

  If LDR_2 > LDR_1 And LDR_2 - LDR_1 > HYSTERESIS Then
    If SENSOR > 307 Then
      RICHTING = 1
      PULS = 1
      DelayUS FREQUENTIE
      PULS = 0
      DelayUS FREQUENTIE
    EndIf
  EndIf

  If LDR_1 = LDR_2 Then
    PULS = 0
  EndIf

  If SENSOR > 307 Then
    LED = 1
  Else
    LED = 0
  EndIf

GoTo RUN
End

De LDR's worden met elkaar vergeleken en met de waarde die daar uit komt, wordt de puls en richting bepaald voor de stappenmotor driver. Het voordeel hier van is dat je gelijk een proportionele besturing hebt, de zon is als het ware je setpoint en daar wil het paneel naar toe. Dus als de zon zich verplaatst, draait het paneel mee totdat de gewenste waarde is bereikt. Er is ook een kleine hysterese toegevoegd voor een mooie rustige regeling, zodat het paneel niet heen en weer staat te bewegen. De regeling gaat werken als de waarde van de zonnesensor boven de 1,5 V komt. 5 V : 1024 (10 bits) = 0,0048828125 Volt per stapje. 1,5 V : 0,0048828125 = 307,2. We vullen bij het programma dus een waarde in van 307 (If SENSOR > 307 Then).

Maar met dit programma werd de klok weer niet gebruikt. Dus toen zat ik met het terug draaien naar het referentiepunt aan het eind van de dag en naar de verschillende posities lopen in de maanden januari tot december. Dat ging niet omdat ik geen toegang had tot de tijd en de verschillende maanden. En die had ik wel nodig. Nadat ik beide programma's had gecombineerd, had ik een perfect werkend zonnevolgsysteem. Als het bewolkt is verdraaid het paneel via de klok en als het zonnig is verdraaid het paneel via de twee LDR's in combinatie met het kleine paneeltje als zonnesensor.

Download het PICBASIC programma

Zoals je kunt zien is het toch een aardig groot programma geworden. Het programma vergt misschien wel wat uitleg, we beginnen bovenaan. Onder RUN kun je zien dat ik drie poorten gebruik om de klok gelijk te zetten, met de mode knop kan ik kiezen tussen uren, minuten, seconden, datum, maand, en jaar. Met de andere twee knoppen kan ik de waardes verhogen of verlagen. Daar staat ook de print opdracht tussen om de tijd, datum, en jaar op het display te zetten, en achter de tijd zet ik ook in welke mode het programma zit. Als het programma in de run mode zit, staat er MO:PRUN op het display. Op deze manier heb je een beeld waar het programma mee bezig is op dat moment.

Daaronder krijg je ZON-OP ZON-ONDER. Als we nu bijvoorbeeld naar de maand maart kijken, zie je dat daar gevraagd wordt of het de derde maand is en of het zes uur of later is. Als het zes uur of later is dan mag er iedere minuut gedraaid worden. En of dat nu de 33 pulsen zijn die er gegeven worden door het programma, of dat de opdracht gegeven wordt door de zonnesensor (als de waarde groot genoeg is) maakt niet uit. Als de waarde van de zonnesensor groot genoeg is, wordt er naar CORRECTIE_PANEEL gegaan. Daar kun je zien dat de twee LDR's met elkaar vergeleken worden en wordt er een keuze gemaakt of het paneel naar oost of west gestuurd moet worden. Als voorwaarde moet de zonnesensor wel zon zien, anders wordt er teruggegaan naar ZON-OP ZON-ONDER in maart. Helemaal onderaan bij de maand maart ZON-OP ZON-ONDER wordt gevraagd of het de derde maand is en of het later is dan 18:43. Als dat zo wordt er naar terugloop maart gegaan.

Daar kun je zien dat er MO:TL-M op het display wordt gezet, dat is de afkorting voor mode terugloop maart. Daaronder wordt er naar de status van de eindschakelaar gekeken die op het referentiepunt zit, die zit op 49 graden oost, bij zon op in juni dus. Als de voorwaarde klopt, draait het paneel daar naar toe. Als de eindschakelaar bereikt is, wordt er 10 seconden gewacht en daarna wordt er naar NAAR-ZON-OP-MAART in maart gelopen.

Daar wordt weer de mode op het display gezet, in dit geval MO:NZOM mode naar zon op maart. Het paneel staat nu dus op 49 graden oost en moet naar 90 graden oost, de plaats waar de volgende dag de zon weer opkomt. Er moet dus 90 graden – 49 graden = 41 graden gedraaid worden, dat wordt dus 41 graden : 0,0075 = 5466 stappen. Er moeten dus 5466 stappen gemaakt worden om op 90 graden oost uit te komen. Als het paneel op die positie staat, dan gaan we naar PANEEL-IN-POSITIE.

Bovenaan bij PANEEL-IN-POSITIE zie je dat de klok module uitgelezen wordt, dit is gedaan omdat de tijd en de maand nodig zijn voor het programma. De klok module loopt trouwens altijd door, dus de tijd loopt altijd. Ook als de spanning van de besturing gehaald wordt, loopt de klok gewoon door. Zoals je kunt zien wordt de mode weer op het display gezet, in dit geval MO:ZPIP (mode zonepaneel in positie). Als je bij maand drie kijkt, kun je zien dat er tot 7:43 uur de volgende morgen gewacht wordt voor dat het paneel weer begint te draaien. Ik kijk op iedere 15 de van de maand naar de tijd wanneer de zon opkomt en die tijd doe ik plus een uur. Ik laat het paneel dus een uur later beginnen met draaien. Met de zomertijd houd ik de tijd aan die dan geld, maar ik zet de klok dan ook geen uur vooruit. Dus dan heb je weer hetzelfde, het paneel begint dan ook een uur later met draaien. Ik heb nu de maand maart laten zien, maar op deze manier werkt het voor ieder maand, alleen met andere waardes.

Meetopzet

We gaan nu kijken of het inderdaad een meerwaarde heeft om een paneel mee te laten draaien met de zon. Voor de meting ga ik Profilab gebruiken, samen met een 10 Watt piek zonnepaneeltje. Als meter gebruik ik een gekalibreerde Voltcraft VC840. De meter communiceert via de USB poort met de PC. Op deze manier probeer ik een beeld te krijgen van de opbrengst. Aan het paneel heb ik een zware 50 Ω weerstand van 25 Watt gehangen. Door middel van wat formules ga ik het vermogen uitrekenen. Eerst ga ik de stroom uitrekenen met I = U / R en daarna ga ik het vermogen berekenen met P = U X I. Ik heb nu dus de spanning, de stroom en het vermogen wat het paneel levert. Met de formules ga ik rekenen in Profilab.

Hieronder kun je de opbouw van het programma zien. Je kunt zien dat de verzamelde data getoond wordt door een schrijver. De data die geschreven wordt zijn spanning, stroom en watt. Ook wordt die data nog op meters getoond, dat kun je later zien op de frontplaat.

Profilab programmaProfilab programma

Met de blauwe lijn van de schrijver Y(t) geef ik de spanning aan, met de zwarte lijn de stroom en met de rode lijn het aantal watt. De waarde van het aantal watt wordt ook in een tabel gezet (TAB1). De tabel kan 16000 regels data aan. De data kan aan het einde van de dag eventueel opgeslagen worden in Excel of in Word, zodat je de data kunt vergelijken met eerdere of latere data. Ook kun je daar de opgewekte energie zichtbaar maken in bijvoorbeeld een blok grafiek of in een andere grafiek die in Excel beschikbaar is, in een dergelijk grafiek wil ik dan het aantal watt uur laten zien. Ik schrijf iedere vijf seconden de waarde in watt naar de tabel Y(t), de waarde die in de tabel opgeslagen staat stuur ik aan het einde van de dag naar Excel. Om er een gemiddelde uit te kunnen halen doe ik het aantal cellen maal vijf, dat is de gemiddelde waarde in watt. Omdat er een klok mee loopt die gestart wordt als de meting begint, kun je met de tijd en het aantal watt de waarde in wattuur uitrekenen.

Meting op een zonnige dag

Hieronder een voorbeeld van de frontplaat met daarop een meting, het was lekker zonnig weer die dag zoals je op de grafiek kunt zien. De meting is gedaan over 8,5 uur zoals je op de klok kunt zien.

Meting op een zonnige dagMeting op een zonnige dag

De waardes zijn in het begin niet hoog, het paneeltje lag nog in de schaduw. Het maximale voltage is 18 volt en de maximale stroom is 0,4253A. Bovenin de schrijver zie je de voltmeter, ampèremeter en de wattmeter. Daarnaast staat de klok om te zien hoelang er data naar de schrijver Y(t) is geschreven. Onderin de schrijver kun je de startknop, stopknop en de knop om het programma af te sluiten zien. Daarnaast staat de tabel schrijver TAB1 die iedere 5 seconden de waarde in watt wegschrijft.

De tabel schrijver TAB1 is gekoppeld aan Excel en via de letter "E" op het toetsenbord kun je de waarde naar Excel schrijven en daar verder verwerken. In dit geval waren er 6116 cellen in Excel gevuld met data. In Excel tellen we eerst alle cellen op, dus A1 tot en met A6116. De totale waarde van A1 tot A6116 is 22958,43907 : 6116 = 3,7538 X 8,5 = 31,973 Wh.

Op deze manier kunnen we dus kijken wat het paneeltje opgebracht heeft. Het paneeltje stond in dit geval opgesteld in het zuiden en stond gewoon op de grond. Ik ga het paneeltje binnenkort op het dak plaatsen en de meting opnieuw doen, dan heb je minder schaduwvorming en het paneeltje begint dan ook eerder te leveren. Als het goed is moet dat meer op gaan leveren. Deze meting is gedaan op 29-03-2019, zoals je kunt zien op de frontplaat van Profilab.

Hieronder de waarde van de opgewekte energie berekend in Excel. Zoals je kunt zien in de grafiek is de totaal opgewekte energie 31,9 Wh : 1000 = 0,0319 kWh.

Meting op een zonnige dag in ExcelMeting op een zonnige dag in Excel

Meting op een bewolkte dag

Hieronder de resultaten van een meting met het paneel op het dak, opgesteld in het zuiden. Het was behoorlijk bewolkt die dag en er is ook langer gemeten, maar de totaal opgewekte energie is lager. Maar je bent nu eenmaal afhankelijk van het weer en je kunt deze meting dan ook niet vergelijken met de eerste meting. Je kunt wel mooi op de grafiek zien wat de invloed van bewolking is.

Meting op een bewolkte dagMeting op een bewolkte dag

De opbrengst was die dag 29,2 Wh, dat is dus 2,7 Wh minder. De meting was trouwens een dag na de eerste meting, 30-03-2019.

Meting op een bewolkte dag in ExcelMeting op een bewolkte dag in Excel

Meting met een draaibare opstelling

Ik ga nog een meting doen met een draaibare opstelling op dezelfde plaats waar de eerste meting gedaan is. Nu nog even op een zonnige dag wachten.

Hieronder een paar foto's van de proefopstelling.

Foto proefopstelling #1Foto proefopstelling #1

Helemaal bovenaan zie je het kleine paneeltje die als zonnesensor gebruikt wordt, daar onder zitten de LDR’s aan weerszijde van het houten schotje. De besturing ziet er wat rommelig uit, maar het is dan ook een proefopstelling. Het lichtgrijze snoer dat je door het raam ziet hangen is voor de meting, dit snoer zit aan de VC840 die aan de PC hangt voor de meet resultaten.

Foto proefopstelling #2Foto proefopstelling #2

Onder het paneel zie je het draaigedeelte. Dat kan 360 graden draaien, maar ik gebruik hier maar ± 262 graden van. Onder in de zwarte behuizing zit de lagering en de tandriem aandrijving, bovenop de behuizing zie je de stappenmotor staan. De vertraging van 20:1 valt helemaal weg in de behuizing. Op de ronde schijf zie je een steun staan waar het paneel op bevestigd is, daar zit een draaipunt op waar het paneel mee versteld kan worden.

Als voeding voor de besturing van de stappenmotor driver gebruik ik een geschakelde voeding van 12 V DC en 6 A, voor de voeding van de controller wordt een 5 V DC stekkernetvoeding gebruikt. De stappenmotor driver is een M325-G, voor dit doel is de driver zwaar genoeg. Op de bovenste foto zie je ook de klok module, het display, de controller en het breadboard waar de opamp op staat voor de zonnesensor.

Ik heb ook gemeten wat de besturing opneemt, dat is ± 9 Watt, dat is meer dan wat het paneel oplevert. Dus hier moeten we in dit geval maar geen rekening mee houden, maar bij een grote installatie wel natuurlijk. Ik wil gewoon kijken wat het verschil is tussen vast opgesteld en draaibaar. Een grote installatie die bijvoorbeeld 5 kWh levert en 0,2 kWh verbruikt om te verdraaien is een ander verhaal.

Hieronder het resultaat van de draaibare opstelling. De meting is gedaan over 10 uur, in de vaste opstelling was dat 8:30 uur. Het is dus 1,5 uur langer, maar het is dus duidelijk veel beter.

Meting met een draaibare opstellingMeting met een draaibare opstelling

De opgewekte energie is met de draaibare opstelling 59,695 Wh.

Meting met een draaibare opstelling in ExcelMeting met een draaibare opstelling in Excel

Dat is 59,695 – 31,918 = 27,777 : 0,31918 = 87,026%. Maar die meting moet wel gecorrigeerd worden, de eerste meting duurde 8.5 uur en de tweede meting duurde 10 uur. Dus er moet 1,5 uur van de waarde af, maar ik ga er 2 uur vanaf trekken. 59,659 : 10 = 5,9659 x 2 = 11,939. 59,695 – 11,939 = 47,756 : 0,31918 = 37 %. Ik had zelf verwacht dat het tussen de 30 en 35 % zou liggen en ik denk dat het in de praktijk daar ook zo'n beetje op uit komt.

Conclusie

Dus als je de ruimte hebt voor een dergelijk opstelling en je hebt een vrij zicht op de zon opkomst en zon ondergang, zou het de moeite kunnen lonen om de panelen draaibaar op te stellen. Maar je moet ook rekening houden met de kosten van een dergelijke installatie, heel in het begin had ik een prijs genoemd van ongeveer € 750,-, dat is dan om twee panelen draaibaar op te stellen. En dat was de prijs voor de aandrijving en de besturing, daar komt dan het frame en de draai inrichting nog bij. Dus vermoedelijk ga je tussen de € 1000,- en € 1200,- uitkomen. Dat is toch een behoorlijke investering, dus het duurt weer langer voordat je een dergelijke installatie er uit hebt. Maar als je het zelf allemaal kunt maken en je ziet het als een hobbyproject is het leuk om te doen.

Er zijn tegenwoordig ook van die installaties te koop, al zien ze er niet echt stevig uit. Een dergelijke installatie kost op internet ongeveer € 600,-, en dat is zonder besturing en zonder fundatie. Dat zijn dan installaties die ook alleen de azimut volgen, ook maar één as dus.

Ik heb er behoorlijk wat tijd ingestoken om alles uit te zoeken, maar heb er zelf ook weer wat van opgestoken. Vooral het gedeelte over hoe de zonnebanen lopen, het lijkt allemaal zo vanzelfsprekend, maar als je je zelf er in verdiept is het soms toch net weer anders dan dat je dacht.

Hieronder nog een voorbeeld hoe je zoiets zou kunnen maken, de as moet uiteraard gelagerd zijn. Het bovenste lager moet een axiaal type zijn om het gewicht van het paneel op te vangen. Tussen de vertraging en de as kan eventueel nog een koppeling gezet worden, de rest wijst voor zich lijkt mij.

Voorbeeld draaibare opstellingVoorbeeld draaibare opstelling

Dit artikel is geschreven door Lambiek.