Radio & Aarde

Bij gebruik van een asymmetrische antenne (zoals een stuk draad) moet je ook een tegenpool voor die draad hebben.
Daar werd vaak de aarde voor gebruikt.

Maar dat hoeft geen aardpen o.i.d. te zijn. Voor de ouderwetse buizen omroepdozen was het chassis, of een stuk aluminiumfolie op het serviceluikje aan de onderkant voldoende capacitieve koppeling met aarde om goed genoeg te werken.

Een symmetrische antenne heeft in het geheel geen aarde nodig. Zijn tegenpool is het andere been van de antenne.

In principe heb je voor een goede ontvanger amper aarde nodig omdat ze zo gevoelig zijn. Ga je iets minder gevoeligs maken zoals een eenkringertje voor omroep, dan is een 'echte' aarde en een draad van vele meters lang wel aan te raden.

Ha jwb,

Helemaal met je eens elektriciteit en met name boven de Hertz golven blijft een fenomeen.
Een ontvanger bouwen is meer dan genoeg over te vinden, zelf ben ik (nog steeds) met een ontvanger bezig maar,
dat is geen simpele dus ik denk voor jou project niet van toepassing.

De antenne wordt vaak beperkt door de omvang er zijn maar een paar radio amateurs die een weiland hebben
Wel geldt altijd dat je de wisselstroomkring moet sluiten dus op de een of andere wijze een tegenpool moet creëren.
Vroeger waren er alleen maar lage frequentie in gebruik lange golf en middengolf, het is thuis vrijwel onmogelijk om een antenne,
installatie te bouwen welke in resonantie is.

Voor de tegenpool wordt de aarde gebruikte met een aard pen of later de waterleiding (lood) maar de laatste is kunststof geworden.
Het is het antenne systeem wat bepaald of er een aarde nodig is dit is zeker waar bij hoge frequenties denk aan VHF/UHF.

Wat zijn alternatieve voor lage frequenties zeg tot 30 MHz eigenlijk geen is ook niet nodig.
De virtuele aarde is overal om ons heen zeker voor je ontvanger waarbij de elektrische stromen zeer klein zijn.
Voor een zendinstallatie is de aarde veel belangrijker de elektrische stromen zijn veel groter.

Groet,
Henk.

Ik kan me nog herinneren dat mijn ouders voor het eerst een radio aanschaften in de jaren '50. Was een buizenbak van Erres met lange golf-middengolf-korte golf.

De antenne-ingang had 2 banaanstekkerbussen, één voor de eigenlijke antenne en één voor de aarde. Antenne was een bronsdraad tussen twee schoorstenen gespannen en de radiowinkelier had ook een aardpen geslagen, net buiten de gevel. Beide draden kwamen binnen via een gaatje in het raamkozijn. Onder de vensterbank een schakelaar, daarmee kon je de antenne loskoppelen van de radio en verbinden met aarde. Dat was voor als het ging onweren.

De radio staat nu bij mijn zoon thuis, doet het nog steeds na 70 jaar.

Op dinsdag 9 juli 2024 11:28:35 schreef KlaasZ:
... Onder de vensterbank een schakelaar, daarmee kon je de antenne loskoppelen van de radio en verbinden met aarde. Dat was voor als het ging onweren.
...

Bliksem-afleiding via een schakelaar in huis...

Maar die oude buizenradio's waren inderdaad mooi spul. We worden oud...

Op dinsdag 9 juli 2024 13:26:44 schreef Boudie:
Bliksem-afleiding via een schakelaar in huis...

Het was zo'n open messchakelaar. Niet geschikt voor buitenmontage. Achteraf heb ik er ook mijn twijfels over. Maar als jongetje vond ik het toen allemaal machtig interessant.

Op dinsdag 9 juli 2024 13:26:44 schreef Boudie:
[...]

Bliksem-afleiding via een schakelaar in huis...

Maar die oude buizenradio's waren inderdaad mooi spul. We worden oud...

Die schakelaar is nooit bedoelt als bliksemafleider. Dat kan die ook helemaal niet. Zowel de schakelaar als de kabels zijn daar veel te dun voor. Je kunt je ook afvragen of je een blikseminslag binnenshuis wil wegwerken. Bij een direct hit blijft er weinig over van je huis denk ik.

Die schakelaar was bedoelt om om de zeer gevoelige ingangsversterker van je ontvanger te beschermen. In de vroege tijden van de radio waren er niet heel veel zenders en erg sterk waren die ook niet. Daarom waren antennes erg groot en was de radio ook goed geaard. Radiobuizen waren extreem duur, tegen het onbetaalbare aan. Voor de meeste mensen echt onbetaalbaar. Men probeerde met zo'n dure buis de ingangskring zo gevoelig mogelijk te krijgen zodat men wat kon ontvangen. Door de grote antennes kon er hoge spanningen op de antennes komen te staan en dus ook op de kwetsbare ingangsversterkerbuis.

De schakelaar beschermde bij slecht weer de radio tegen statische ontladingen. Die ontlading kunnen diverse oorzaken hebben waaronder een bliksemflits in de buurt of hoog in de lucht. En ook een directe inslag. Alleen heb je bij dat laatste wel wat meer problemen en zorgen aan je hoofd dan een kapotte ingangskring. Daar was die schakelaar dus ook niet voor. Die schakelaar was er ook niet om mensen te beschermen ofzo. Echt veel aandacht was daar ook niet voor.

In de jaren vijftig waar de TS het over heeft waren er overigens al wel veel sterke zenders in de lucht maar vond men een gevoelige ingangskring en de bewuste schakelaar blijkbaar nog steeds belangrijk. Wat later werden de (omroep) radio's wat dover maar weer wel selectiever. Er waren inmiddels enorm veel sterke zenders bijgekomen. En toen werd de selectiviteit weer belangrijk.

Tegenwoordig zijn de kortegolf banden weer een stuk rustiger, Veel hele sterke zenders zijn verdwenen. En er zijn weer veel kleinere zenders voor terug gekomen. Het is nu weer de moeite waard om met een gevoelige ontvanger de banden af te struinen. Moet je wel als de zon is uitgezet op een eenzaam bootje midden op het IJselmeer gaan zitten. Alleen om alle herrie van de moderne inverters te ontlopen.

Ik denk dat het om zo'n schakelaar gaat: