Dag allen,
Ik heb een lichtelijk prehistorische klepbediening voor een 3-wegklep in mijn verwarmingssysteem. Die bestaat uit motor+vertragingskast. De motor heeft 3 aansluitingen - 1 common, 1 voor linksom en 1 voor rechtsom. 220v tussen de common en 1 van de andere 2 laat de motor links- of rechtsom draaien. Dmv 2 microswitches stopt de motor op 2 punten die met een nokkenschijfje op de as worden ingesteld. Klep open of klep dicht dus.
Het probleem: e.e.a. werkt meestal goed maar soms (misschien 25% van de tijd) draait de motor de verkeerde kant op. Dus rechtsom als er spanning voor linksom wordt gegeven. Dit resulteert erin dat de klep 90 graden verkeerd komt de staan en dus open is terwijl hij dicht zou moeten staan. Dus af en toe wordt er heet water doorgelaten terwijl dat niet zou moeten.
Mijn vraag: ik heb verder weinig kennis van bidirectionele electromotors, maar hoe zou het kunnen dat zo'n motor af en toe de verkeerde kant opdraait? En is dat iets dat te repareren zou zijn?
Zoals gezegd, de fabrikant van motor en klep bestaat al tientallen jaren niet meer dus het geheel of alleen de besturing vervangen kan niet, ik kan het ding online nergens meer terugvinden (type is MP100 van de italiaanse firma Tecnoplant). Dus ik hoop dat er iets te repareren valt - mijn verwarming aanpassen wordt anders een heel dure grap....
Alvast bedankt voor elke reactie!
Groeten,
Maarten
Voor zo ver ik weet werken zijn dit synchroonmotoren met een hulpspoel die met behulp van een filmcondensator in de bedoelde draairichting worden gestuurd. Ik heb de exacte opbouw even niet voor ogen, maar dit is volgens mij het principe. Als die condensatoren slecht worden of de hulpspoel onderbroken wordt dan gaan ze gewoon draaien in een willekeurige richting net als die kleine motortjes die het plateau van je magnetron aandrijven. Met een beetje geluk is het alleen zo een filmcondensator van enkele 100-den nF en dan is de reparatie makkelijk. Een kortgesloten winding of draadbreuk zijn wat lastiger op te lossen.
Zojuist heb ik even lopen zoeken naar deze motoren, dat was iets lastiger te vinden dan ik dacht, maar het principe simpeler dan ik me kon herinneren. Dit is een equivalent schema van de motor en de aansturing:
Bron: StackExchange "AC Synchronous motor control circuit"
De weerstand is niet nodig, maar er zitten dus twee identieke maar mechanisch ten opzichte van elkaar gedraaide spoelen in en afhankelijk van of je links- of rechtsom wil draaien voer je de wisselspanning naar de ene of de andere spoel, en zijn tegenhanger krijgt dan een 90° faseverdraaid signaal via de condensator. Dat bepaalt dan de richting dat het magnetische veld aan de rotor "suggereert" (de stroom met de condensator in serie is kleiner). De diagnose blijft hetzelfde: versleten of oderbroken condensator.
Het kan zijn dat de condensator in de motor zit, maar dik kans dat hij buiten de motor gemonteerd is of zelfs ergens in de regel-elektonica zit. Controleer dat even, want anders ga je misschien bezig een klep open slopen die het component dat je zoekt niet bevat. In dit voorbeeld was het een 330nF condensator voor een 14W motor, maar ik vermoed dat je in zo een klep ook nog wel lichtere motoren vindt. Mocht je niet direct een toegankelijke condensator vinden kan je altijd proberen een condensator van ordegrootte 100nF extern tussen de spoelen te monteren om te testen of dat werkt en een soort lapmiddel reparatie te doen. Gebruik een X2 of 630V exemplaar.
Dag Kruimel, bedankt voor het supersnelle antwoord! Ik heb een korte montagehandleiding gevonden die de vorige bewoner ergens in een map had zitten. Het stelt niet veel voor maar misschien zegt het je iets? Verder is de condensator een MKP1842-410-4000 - een polypropyleen filmcondensator inderdaad! Kosten niet heel hoog dus allicht even te proberen.... De zaak werkt meer dan 50% van de tijd ok dus hopelijk is het niet de motor...
Mocht het wel de motor zijn, denk je dat reparatie mogelijk is? Het ding heeft natuurlijk een precies passende afmeting en tandwiel en is zo oud dat vervanging waarschijnlijk we een dingetje wordt...
Nogmaals bedankt!
Maarten
De weerstanden zitten meen ik onder bij de tandwielvertraging dus die zie je niet op de foto.
De "weerstanden" zijn hier de wikkelingen van de motor. Dus die zou je al eens ohms kunnen doormeten of die niet onderbroken zijn, of heel verschillend van elkaar.
Een kapot C-tje is een optie. Maar in deze bouwvorm .. gok ik een van niet. Hij staat ook niet uren aan een stuk onder spanning.
Draait de motor niet te ver door? Als de eindschakelaars blijven hangen krijg je dat.
Dat zou nog kunnen. Die motoren willen nog wel omkeren als ze geblokkeerd worden. Meestal zit er om die reden een slipkoppeling in, maar zonder zou hij de hele tijd heen en weer moeten blijven gaan. Die schakelaars gaan nog wel stuk kan ik bevestigen, maar de verkeerde kant op draaien is volgens mij geen optie als dat gebeurt.
Die MKP condensatoren zijn meestal wel duurzaam, maar dat is inderdaad makkelijk te testen.
Op zondag 1 juni 2025 16:03:52 schreef Sine:
De "weerstanden" zijn hier de wikkelingen van de motor. Dus die zou je al eens ohms kunnen doormeten of die niet onderbroken zijn, of heel verschillend van elkaar.
+1
Voor vervolgstappen kunnen we beter de testresultaten afwachten.
[Bericht gewijzigd door Kruimel op (29%)]
Op zondag 1 juni 2025 16:21:00 schreef mel:
Draait de motor niet te ver door? Als de eindschakelaars blijven hangen krijg je dat.
Ook iets wat je er uit kunt meten met een ohm meter 
Sine, ja ik zou idd de motor eens kunnen doormeten, goed idee. Zoals gezegd, hij draait niet altijd linksom, dus het gaat soms wel, soms niet verkeerd. Je hebt helemaal gelijk, de motor staat alleen onder spanning als hij draait - en dat stopt als er een microswitch onderbroken wordt. Dus hij staat alleen onder spanning als de thermostaat aan of uit gaat. Maar.... het apparaat is meer dan 30 jaar oud. Even een condensator omwisselen is gauw gedaan en kost niet veel.
Mel, nee de motor stopt op de microswitches. Maar het probleem is dat hij soms de foute kant opdraait en dan dus rechtsom ipv linksom naar de "goede" microswitch draait en daardoor 90 graden verkeerd stopt...
Sine, Kruimel - Mag het trouwens alles van >400v/0.1 uf zijn zolang het maar geen elco is? Of moet het perse een MKP condensator zijn?
Andere filmcondensatoren mogen ook, maar ik zou aanraden een MKP te gebruiken omdat die langer mee gaan, en een X2 of 630V exemplaar omdat die beter tegen de uitdagingen van het aangesloten op netspanning kunnen. Voor de test is een cheapo 400V MKT ook prima (maar inderdaad geen elco).
Zit die servo op een driewegklep geschroefd met een soort grote ring?
Dan is de servo mogelijk wel te verwisselen met een andere van bv Siemens.
Maak eens een foto van het geval van de voorkant en van de zijkant.
En weet je zeker dat de besturing niet fout gaat door bv een rot relais ?
Dat kan ook nog.
[Bericht gewijzigd door revado op (18%)]
Dat hij de verkeerde kant op gaat door een slecht relais? Dat klinkt als een onwaarschijnlijke fout, maar je weet het nooit.
Revado, ik heb de motor volledig losgekoppeld van de verwarming getest (hij wordt idd aangestuurd via een relais) maar ook als ik hem dan test loopt hij soms de verkeerde kant op. Dus het ligt m.i. echt aan deze motor.
In bijlage een paar foto's. Idd zit de motor met een soortement beugel op de klep gemonteerd. Je ziet een vierkante as in het midden, dat is de as waarom de klep roteert en die, via de zwarte schijf met gaten, door de motor wordt gedraaid.
Dit is de onderkant van de motorbehuizing. De twee pinnen vallen in de gaten om de as in de vorige afbeelding.
Het binnenwerk van de motor (bovenkant)
Van de vertraging heb ik even geen foto, dat zijn wat tandwielen, de eigenlijke motor is een vrij klein rond geval met 4 aansluitingen - die aan de bovenkant te zien zijn (rood, zwart en 2x zwart-geel).
De weerstand van de windingen in de motor moet ik nog even meten, daar kom ik op terug.
testman
waar rook was, werkt nu iets niet meer
mijn vermoeden is dat de klep ( die idd uit de prehistorie is ) te zwaar loopt. het mechaniek dus soepel maken kan al zat zijn hier. overigens is de kabel van je pomp rot zo te zien. het lijkt me zelfs dat de motor nieuwer is als de klep zelf..
Op zondag 1 juni 2025 19:16:59 schreef Kruimel:
Dat hij de verkeerde kant op gaat door een slecht relais? Dat klinkt als een onwaarschijnlijke fout, maar je weet het nooit.
Daar bedoelde ik mee dat een relais blijft plakken en de klep daardoor bv na linksom weer meteen weer terug rechtsom gaat.
Maar dat heeft TS al getest.
Maar dan zou de condensator sowieso al wel slecht moeten zijn geweest, want tegen het magnetische veld in draaien gaat alleen als de fase-verschoven stroom in het bijzonder zwak is.
Op zondag 1 juni 2025 20:44:24 schreef testman:
mijn vermoeden is dat de klep ( die idd uit de prehistorie is ) te zwaar loopt. het mechaniek dus soepel maken kan al zat zijn hier. overigens is de kabel van je pomp rot zo te zien. het lijkt me zelfs dat de motor nieuwer is als de klep zelf..
De TS zei dat de motor ook verkeerd liep zonder de klep aangesloten, dus ik denk niet dat dit het probleem is, maar de motor zelf kan vastgelopen zijn. Die is meestal wel weer vrij te maken. Maar goed ook, want op basis van wat ik zie verwacht ik dat werken aan deze installatie een hele hoop problemen gaat geven. Dit spul lijkt erg oud, die "meer dan 30 jaar" drukt het mild uit.
Tandwielen zijn trouwens redelijk gestandaardiseerd, dus het is wellicht mogelijk een geschikt exemplaar te vinden voor een andere motor. Iets op maat maken blijft een klus, maar het kan soms meevallen. Dit type 'open loop' aansturing komt in de industrie veel voor.
Op de suggestie van Sine heb ik de motor doorgemeten. Slecht nieuws vermoed ik. De motor heeft 3 aansluitingen, 1 "common". Tussen 1 aansluiting (rood) en common meet ik ongeveer 14kohm. Tussen zwart en common is er geen verbinding.... Lijkt er dus op dat de motor maar 1 kant meer opdraait. Wel gek dat het geheel toch nog soms linksom, soms rechtsom draait?!? Bijgaand wat fotos. Misschien dat iets dergelijks van een andere fabrikant te betrekken is?
Alweer alvast bedankt voor alle reacties.
Da's een oudje inderdaad, van voor de overgang naar 230V in 1986 zo te zien.
Ik weet niet waarom je zegt dat er 3 aansluitingen zijn, want het zijn er overduidelijk 4. Die zijn in jouw klep extern met elkaar verbonden, maar zodra je die uit het klemblok neemt zijn ze niet meer 'common' natuurlijk.
Nu neem ik even aan dat één spoel onderbroken is, en dan kan de motor inderdaad beide kanten op gaan draaien en dat is niet echt te repareren. Je kan de maten van de motor, het tandwiel en de as meten en eens zoeken of dit een standaard maat is. Dit lijkt zo op het oog op een modulus 0,3 tandwiel, al heb ik ze nog nooit met zo weinig tanden gezien (dit lijken er 8 of 9).
Even checken:
Zaten de 2 zwart-gele bij elkaar met meten?
Zo niet dan :
Op de bovenste rood tegen zwart-geel, en daarna onderste zwart tegen zwart-geel meten.
Die motortjes zijn wel te vinden.
Crouzet maakt er ook veel.
[Bericht gewijzigd door revado op (16%)]
Dag Kruimel, bedankt weer voor de snelle reactie. Het zijn idd 4 aansluitingen maar die twee gestreepte draadjes zitten aan elkaar en vormen het "common" punt waarover ik het had. Sorry voor de slordigheid!
Ik ben inmiddels bezig om te kijken of ik nog een vervanging kan vinden... het merk (Saia) bestaat zowaar nog en maakt ook nog vergelijkbare motors! De vraag is alleen of die nog compatibel zijn met deze dinosaurus. Ik sluit de cataloguspagina's bij, misschien kun jij er nog terzake doende info uit halen (bv werkspanning)?
Hoe dan ook, het lijkt erop dat ik met de hulp van dit forum in ieder geval het probleem gevonden heb, nu de oplossing nog... wordt wellicht een dingetje...
Revado, het was idd zoals je zegt. Die zwart-gele zaten aan mekaar. Die heb ik losgemaakt en toen gemeten zoals jij zegt. Tussen rood en zwart-geel ongeveer 14KOhm, tussen zwart en zwartgeel is geen verbinding.
Ik denk dat Kruimel's diagnose dus wel klopt...
Laatste test dan. Knoop die zwart/geel weer eens bij elkaar. En dan meet je van rood naar zwart/geel en van zwart naar zwart/geel..
Het kan inderdaad dat er een wikkeling doorgebrand is, met een beetje pech neemt die motor dan een willekeurige richting aan.
Dag Sine,
Geel-zwart aan mekaar. Rood-geelzwart: ca. 14KOhm. Zwart-geelzwart: geen verbinding. Ik heb niet alles losgeknipt dus er zit daarbij wel die MKP condensator van 100nF tussen rood en zwart maar dat kan deze waardes niet beinvloeden lijkt me. Geen verbinding tussen zwart en geelzwart lijkt me dus een beetje een doodvonnis voor het motortje - in ieder geval de linksom helft...
Ik ben op zoek naar vervanging maar de afmetingen komen redelijk nauw... het motortje mag niet veel dikker zijn...
henri62
1-st law of Henri: De wet van behoud van ellende. 2-nd law of Henri: Ellende komt nooit alleen.
Dan moet je de UDR10ND5RN hebben denk ik?
Dat is de 230V variant.
Ik krijg daar nog wel een hit op bij google.
Een vervanger zoeken gaat denk ik stranden op het tandwieltje?
-edit- Zo'n motortje is bijna onvindebaar of achterlijk duur (70+euro).
Dan zou ik de hele actuator op de klep vervangen. Die zijn al vanaf een paar tientjes te koop.
Ik zou er wel een zoeken die in de eindstanden geen rust verbruik heeft (of met veer werkt).