Hoi members,
ik heb een halvegolf-dipool antenne, zonder balun aan te transceiver meet ik een SWR van 1.4 op 7.020 Mhz en dat moest nou juist hebben.
Ik heb een korte coax kabel en op mijn TV's zie ik geen interferenties, tot 100Watt uitgangsvermogen toe, mijn stroommeters wijzen keurig de zelfde waarden aan.
Om toch e.e.a te perfectioneren heb ik een 1:1 balun gewikkeld volgens voorbeeld op onderstaand UR:
https://www.youtube.com/watch?v=nmtRsHmLGsM
Ik had in eerste instantie nog wat dun wikkeldraad met PVC mantel liggen en heb de benodigde 2x12windingen aangebracht. Resultaat een SWR van 1:4, mooi dus.
Op grond van dit resultaat schafte ik wikkeldraad met de voorgeschreven AWG 18 dikte.
Alweer volgens voorbeeld de 2x 12 windingen aangebracht.
Het resultaat viel daar toch tegen, een SWR van 2.1.
Ik ben toen gaan zoeken op welke frequentie de SWR 1.4 was en dat was in de buurt van 6,874 dus lager.
Mijn vragen zijn:
- wat is de oorzaak van de afwijkende SWR als ik de 18 AWG gebruik, t.o.v. de dunnere wikkeldraad.
- en belangrijk, kan ik iets met het aantal wikkelingen veranderen om naar de SWR 1.4 toe te werken.
Ik hoor al de opmerking, experimenteer daarmee, maar het wikkelen van PVC mantels is lastig vanwege glijdende eigenschappen, en bij het minste tie-wrap breuk kun je weer opnieuw beginnen.
Ik ben al geholpen als ik weet of er windingen bij of af moeten.
73, Cees, PA3CVI
Normaal zou ik zeggen, minder windingen verhoogt de frequentie, maar ik heb nooit met een balun geexperimenteerd.Een 1 op 4 trafo van b.v. een varkensneus doet het ook goed, zeker op de gelijkstroombanden.
fatbeard
Honourable Member
Een goed begin is geen excuus voor half werk; goed gereedschap trouwens ook niet. Niets is ooit onmogelijk voor hen die het niet hoeven te doen.
De oorzaak zal vrijwel zeker de dunnere isolatie van het gebruikte wikkeldraad zijn, hierdoor liggen de windingen dichter bij elkaar en hebben daardoor een grotere parasitaire capaciteit.
IK zou de vorige situatie herstellen: draad met PVC isolatie.
Voor wat betreft de windingen: haal er 1 wikkeling af (niet afknippen) en kijk wat het resultaat is, als dat beter is geworden kun je de draad afknippen...
Op woensdag 27 augustus 2025 20:58:15 schreef marconist:
Ik ben toen gaan zoeken op welke frequentie de SWR 1.4 was en dat was in de buurt van 6,874 dus lager.
Op donderdag 28 augustus 2025 07:42:26 schreef fatbeard:
De oorzaak zal vrijwel zeker de dunnere isolatie van het gebruikte wikkeldraad zijn, hierdoor liggen de windingen dichter bij elkaar en hebben daardoor een grotere parasitaire capaciteit.
Fun fact: als je parallel aan een coaxgevoede open dipool een capaciteit zet, gaat daardoor de resonantiefrquentie omhoog.
Rood= schema links, groen= schema rechts
(Eerst was het een LCR-kring, met de bron in serie; nu is het een LCRC'-kring, met de bron op een aftakking. De twee C's hebben samen een lagere capaciteit.
Het effect is trouwens klein. In het voorbeeld heb ik 100 pF gebruikt om het verschil duidelijk te maken, maar dat haal je gelukkig in de praktijk niet.
--
Iets anders is dat ik hier zelf geen balun gemaakt zou hebben, omdat je zelf al aangetoond hebt dat het theoretische probleem (straling van de coax) hier te klein is om er last van te hebben. Dat komt hier doordat je coax zo kort is dat hij erg slecht straalt (wat goed is 
).
Als er verder geen 'hete' dingen in de shack zijn laat je in zo'n geval de boel vaak de boel.
Nu je hem tóch al hebt gemaakt, zou ik net als @fatbeard zeggen: gewoon de vorige versie gebruiken.
Misschien zoek ik later nog eens uit of ik dat effect van die dunnere draad kan verklaren. Je hebt toch niet per ongeluk een overkruising gemaakt tussen in- en uitgang in één van de twee (oorspronkelijk) rood/zwart paren? (In allebei tegelijk zou het weer geen kwaad kunnen.)
Ik geloof dat het antwoord hierboven eigenlijk al half gegeven is.
1. Algemeen: De balun zou eigenlijk helemaal geen invloed op de antenneresonantie mogen hebben, omdat de velden van de heen- en teruggaande stromen elkaar in de ringkern precies opheffen.
In de praktijk is niets volmaakt, en de wikkelingen zijn niet helemaal 100% gekoppeld, maar bijvoorbeeld 99,8%.
Omdat de zelfinductie van iedere wikkeling op zich vrij groot is (hier iets van 150 uH, denk ik), blijft er dan dus een beetje 'spoel' in serie met de antenne over.
Daardoor zou een balun de resonantiefrequentie van de open dipool naar beneden trekken.
2. Met een parallelcondensator breng je de resonantie juist omhoog, zoals we hierboven hebben gezien.
En nu hebben die draden met kunststof isolatie inderdaad een vrij grote capaciteit t.o.v. elkaar. Het zou dus best kunnen dat de ontwerper van de balun een kabel gekozen heeft waarbij het effect van die wikkelcapaciteit, het effect van de strooi-inductie net zowat opheft.
Ga je nu wikkelen met draad zónder kunststof, dan kan de wikkelcapaciteit kleiner zijn, zodat de strooi-inductie niét helemaal opgeheven wordt. En dan zou de resonantiefrequentie dus inderdaad lager komen te liggen.
3. Je zou - voor de wetenschap - zelf wat extra capaciteit aan de uitgang van de balun kunnen toevoegen. De resonantie moet dan weer omhoog gaan. Denk aan enkele tientallen tot misschien wat over honderd pF.
Je ziet trouwens in schema's vaak dat HF-transformatoren en -baluns zo'n compensatie-capaciteit hebben. Dat is daar ook om de strooi-inductie te compenseren.
--
Losse vraag: hangt je antenne zo'n 6 m hoog?
Hoi members,
ik heb een halvegolf-dipool antenne, zonder balun aan te transceiver meet ik een SWR van 1.4 op 7.020 Mhz en dat moest nou juist hebben.
Ik heb een korte coax kabel
Ik had eens ongeveer zo'n dipoolantenne ( schuin aflopend, van 8 naar 4 meter hoogte) zonder balun dus ook, en met een coaxkabel van ongeveer 10 meter eraan. Behoorlijk haaks afgespannen vanuit het middelpunt van de dipool. Fijne SWR over de hele 40m-band. Ik was er zo blij mee dat hoewel een balun lonkte, ik daar maar van afgezien heb. Hoe krijg je het overbodige (?) extraatje waterdicht, bijvoorbeeld 
Aardig detail: deze contraptie (zonder balun) liet zich afstemmen van 5 - 10 MHz, zodanig dat een bevriend zendamateur in Kroatië mij met zijn endfed-draadantenne ook goed kon ontvangen op de 60- en 30m-band.