Is het mogelijk dat ik een halve netspanning meet bij een apparaat dat niet geaard is en dat ook niet hoort te zijn? Het betreft hier DVD spelers van Pioneer de DV420. Deze zitten met zijn vieren in een flightcase (eventuele foto's heb ik, alleen niet hier). De spelers zitten aan de achterzijde middels een aluminium hoekprofiel aan elkaar geschroefd, de netsnoeren (de typische achtjes) zijn samen aangesloten in een lasdoosje met een powercon connector.

Als ik de spanning op de spelers zet gaan deze uiteraard netjes aan, op dat moment meet ik halve netspanning op de metalen behuizing (en dus ook de massa van de audio en video aansluitingen) t.o.v. aarde (van een videomixer met aangesloten aarde welke hierop aangesloten wordt). Als de spelers zijn aangesloten is de spanning uiteraard weer nul geworden, vanwege het aan aarde hangen van de spelers, via de audio/video kabels.

Is het slim/veilig/beter om de DVD spelers van een aard draadje te voorzien op de aanwezige powercon connector? Het lijkt mij van wel. Ik moet ook nog even nakijken of de fase/nul bij alle spelers op dezelfde pin binnenkomt. Ik kan mij voorstellen dat dit nog een probleem kan vormen omdat de spelers mechanisch (en dus ook elektrisch in dit geval) aan elkaar hangen.

Wat denken jullie?

De halve netspanning is normaal gezien de toegepaste netfilters. Ook voor dubbelgeisoleerde apparaten is een lek toegestaan, als die maar klein genoeg is en als de isolatiesterkte maar 4kV of meer bedraagt. In de service-manual (pak desnoods die van een ander soortgelijk apparaat) staat als het goed is een lektest beschreven met een RC-combinatie naar aarde. De stroom mag een bepaalde waarde niet overschrijden. Je kan die test uitvoeren om te kijken of het apparaat in orde is.

Met alle apparaten samen kan je echter wel in de problemen komen met de lekstroom. Ik denk dat aarden geen kwaad kan, maar je zal goed uit moeten kijken voor storingen door lussen.

hoe meet je dat?
fase naar aarde
of fase naar nul
in het 2de geval heb je te maken met een losse nul
en zal je het snel moeten herstellen

Zo, snelle reacties waarvoor dank!

@maartenbakker
Hmm, ik was altijd van mening dat bij dubbel geïsoleerde apparaten dat niet van toepassing was. Tja, aardlussen ben ik ook een beetje bang voor, maar niet geschoten altijd mis natuurlijk. Hoe dan ook komen de apparaten aan elkaar te hangen, is het niet via de mechanische bevestiging, dan is het wel via de massa's van de video snoeren. Echter dan is het geen massa lus natuurlijk. De ellende is dat als ik de spelers aanraak met een metalen deel (bijvoorbeeld een schroevendraaier) dat ik een tik hoor in de audio, dat is niet zo best natuurlijk.

@scarfixia
De ongeaarde spelers zitten aangesloten op een geaard WCD. Ik meet op de behuizing t.o.v. de aarde van de WCD.

Op 14 februari 2011 11:46:52 schreef maartenbakker:
Ik denk dat aarden geen kwaad kan,

Dat kan wel kwaad. Op het apparaat is aangegeven dat het dubbelgeïsoleerd is. In dat geval is aarden verboden.
Een apparaat kan geaard zijn, of dubbelgeïsoleerd. Er is geen tussenweg.

Met die laatste zin ben ik het volledig eens: Technisch gezien heb je na modificatie een ander apparaat, geaard inplaats van dubbelgeisoleerd in dit geval, dat naar mijn idee nog steeds veilig is, zo niet veiliger (aarde weghalen van een geaard apparaat is een heel ander verhaal en kan ronduit gevaarlijk zijn maar is hier dus niet aan de orde!).

Tevens herken ik de naam Antoine als iemand die toch ook enige ervaring zal hebben. Vandaar dat ik meld dat het geen kwaad kan, hij kan in mijn beleving de voorstellen zelf ook nalopen en testen.

Heb jij in dit geval een ander modificatievoorstel? De Y-condensatoren uit het netfilter weghalen zou opzich natuurlijk ook nog kunnen, maar of je daar in dit geval echt een beter apparaat mee krijgt? Dat zou ook uitgeprobeerd kunnen worden. Tevens kunnen, al dan niet in combinatie met aarding, aardlusonderbrekingen geprobeerd worden, daar zijn trafo'tjes voor in de handel.

Ik vind het op zich al vreemd om te ontdekken dat er dubbelgeïsoleerde apparaten zijn waar de ontstoorcondensatoren aan de kast zitten.
In mijn beleving is een apparaat pas dubbelgeïsoleerde als bij een enkelvoudig defect de buitenkant niet onder spanning kan komen. Maar hier kan dat wel. Er hoeft maar één condensator door te piepen en het is foute boel. Dus naar mijn gevoel voldoet dit apparaat niet aan de eisen voor dubbelgeïsoleerd.

Misschien is aarden dan toch een goed alternatief. Maar dan wel dat symboolje voor dubbelgeïsoleerd afplakken. En uiteraard altijd geaard aansluiten. Zoals ik al zei, er is geen tussenweg.

Op 14 februari 2011 12:36:44 schreef KlaasZ:Misschien is aarden dan toch een goed alternatief. Maar dan wel dat symboolje voor dubbelgeïsoleerd afplakken. En uiteraard altijd geaard aansluiten. Zoals ik al zei, er is geen tussenweg.

Ander alternatief is het ontstoorkondensatortje weg te halen.
Voel ik persoonlijk veel meer voor.
Je veranderd dan de veiligheidsklasse niet.

@KlaasZ:

Toen ik dat ontdekte, vond ik het ook vreemd.

Opzich is het wel goed afgedekt in de regelgeving. De normteksten zelf heb ik nooit gevonden, maar in een vorig topic (van iemand die een Philips DVD-speler had gerepareerd en niet kon geloven dat de kast aan het net hing meen ik), kan best al een jaartje geleden zijn, ben ik eens op zoek gegaan naar keuringsrapporten en heb toen een rapport van een Chinese DVD-speler gevonden waarin de tests afgevinkt werden en kort omschreven stonden inclusief de nummers van de normen waarnaar verwezen werd.

De andere aanwijzing is dat in de meeste servicemanuals de isolatietest beschreven staat als verplichte kost na elke reparatie (maar ik heb nog nooit een monteur gezien die dat doet). Hierin wordt meestal de behuizing of secundaire massa van een apparaat met een RC-netwerkje geaard en vervolgens mag de spanning over dat netwerkje een bepaalde waarde niet overstijgen.

De motivatie is in elk geval zoiets als: de condensatoren tussen netspanning en behuizing moeten aan dezelfde eis voldoen als de rest van de isolatie (4kV) en mogen niet kortgesloten falen (Y-klasse). Verder mag de lekstroom niet boven een bepaalde waarde komen, de capaciteit dient dus laag genoeg te zijn.

@Toeternietoe: dat valt zeker te proberen, wel even testen of de boel nog voldoende ontstoord is met alleen een X-condensator en/of bijbehorende spoel. In radio zend- en ontvangstapparatuur zijn Y-condensatoren een verplicht nummer, maar gewone apparatuur zou in theorie zonder moeten kunnen als de storingen dat toelaten.

P.S. Ik geloof nooit dat alle Y-condensatoren, met name de helaas nog steeds gebruikte papieren uitvoeringen, echt aan die eis kunnen voldoen dat ze nooit kortsluiting of zelfs maar lek mogen veroorzaken, maar aan de andere kant heb ik papieren Y-condensatoren de laatste jaren alleen in geaarde apparatuur gezien als onderdeel van de X-condensator.

Een hele discussie, wow :).

Allereerst bedankt voor jullie reacties, altijd goed om andere meningen te horen.

Uiteraard is mijn geval ook iets waar de leverancier niet aan gedacht heeft (ook niet hoeft te denken), welke malloot schroeft nu ook vier dezelfde apparaten aan elkaar met een aluminium profieltje? Van de andere kant kunnen losse apparaten wel aan elkaar gekoppeld worden via de audio/video snoeren, en dan heb je natuurlijk hetzelfde dat het apparaat aan PE hangt via een ander apparaat.

Nu is het zo dat ik vijf apparaten heb (eentje reserve), ik zal die vijfde vanavond eens open schroeven en eens kijken hoe e.e.a. van binnen aangesloten zit. Ik vermoed dat er gewoon een netfilter met de middenpoot aan de behuizing in zit. Maar dat zullen we dan straks zien.

De gebruikte spelers worden negen van de tien keer aangesloten op een geaarde video distributie versterker en daarna naar videomixers, en een geaarde audio mengtafel en vandaar een zaal PA. Aardlussen zijn dus uit den boze voor mij. Een paar mogelijkheden:

  1. Zo laten en hopen dat het goed gaat, geen optie.
  2. Audio/video trafo's ertussen, geen optie, geluid en beeld worden daar ronduit k** van.
  3. De spelers aarden, zou kunnen, maar kans op aard lussen.
  4. De condensatoren eruit knippen, zou kunnen, maar kast op storingen, en dat moet ik niet willen in een theater omgeving.
  5. De spelers elektrisch geïsoleerd aan elkaar schroeven middels een kunststof hoekprofiel of geïsoleerde busjes, wellicht de beste optie?

Toch vreemd dat die spelers elektrisch gezien niet met elkaar verbonden mogen worden.

Ik denk dat je 3, 4 en 5 gewoon zou kunnen uitproberen, inderdaad na bestudering van de werkelijke opzet van het gebruikte netfilter.

Op 14 februari 2011 13:31:02 schreef Antoine:
....welke malloot schroeft nu ook vier dezelfde apparaten aan elkaar met een aluminium profieltje?

Zo mallotig vind ik dat niet. Als je apparaten in een rack monteert zitten ze elektrisch ook aan elkaar. Ik zou niet weten waarom dat schadelijk is. Bovendien, zoals je zelf zegt, via de snoeren zijn ze toch wel met elkaar verbonden.

Is er al gemeten hoeveel die lek nu eigenlijk is?
Dat een 11 MΩ meter de halve netspanning aanwijst zegt niet zoveel; een maar iets hoogohmiger toestel zou dat ook doen als je de rode pen precies midden voor een stopcontact houdt. :)

Een Y-filter zou toch best aan de eisen van dubbelgeïsoleerd kunnen voldoen? Tenslotte kun je ook daarin met een enkele fout geen spanning op de kast krijgen.
Knoeien in ontstoormiddelen is altijd dat - knoeien.

@klaasz
Gelukkig toch niet zo'n malloot dan ;).

@Frederick E. Terman
Vanavond of anders morgenavond ga ik eens van dichterbij bekijken. Het aanraken van de kast genereert wel een tik in het geluid...

Voor degenen die willen mee kijken, hier http://elektrotanya.com/pioneer_dv-410v-s.pdf/download.html staat de service manual van de DV410, nagenoeg identiek aan de DV420. Op pagina 60 staat de voeding. C516 is een 33nF condensator naar chassis, voor de rest zie ik niets. Wel erg mooie service manual moet ik zeggen.

[Bericht gewijzigd door Antoine op (17%)]

Antoine: "De spelers zitten aan de achterzijde middels een aluminium hoekprofiel aan elkaar geschroefd."

De schroeven raken toch niets wat ze niet mogen raken?

@Lambik,

Goede vraag :). Maar ik gebruik de originele schroefjes, dus de schroefjes zitten er nu nog minder diep in dan eerst, 1.6mm minder diep om precies te zijn.

Ik heb in dit verband een aantal opmerkingen; u hoeft het hier niet mee eens te zijn.

- De C over de isolatie in dubbelgeisoleerde apparaten met een eenvoudige SMPS zit daar niet voor niets, de primaire kant van de trafo wordt immers met zo'n dikke 300V aan HF spanning gevoed, dus over de parasitaire capaciteit in de trafo staat ongeveer de helft daarvan. Zonder C om dat lek weer kort te sluiten wordt de voeding een soort zender.
Het is niet onmogelijk dubbelgeisoleerde smpssen te ontwerpen met een heel laag lek (kijk eens bij Hypex), maar het maakt ze duurder zonder dat daar voor de consumentenmarkt grote voordelen tegenover staan.

- Wees altijd bedacht op aansluitproblemen, zeker bij het mixen van consumenten- en professionele apparatuur. Consumentenapparatuur is typisch dubbelgeisoleerd, past RCA's en toslinkjes e.d. toe voor i/o en gebruikt asymetrische audioverbindingen met lage signaalniveau's. Professionele apparatuur is in het algemeen enkel geisoleerd (en dus geaard), moet dus symmetrische verbindingen toepassen en gebruikt professionele connectoren.
Ik heb er zelf redelijk wat ervaring met de combinatie, het kan zeker in een vaste setup prima werken maar het kost wel het nodige denkwerk en soms wat hulpmiddelen zoals trafo's om het goed te krijgen. Maak goed gebruik van het symmetrische en/of ground cancelling i/o dat je tot je beschikking hebt.
Als je tijd en eventuele problemen geld kosten (dus geen hobbywerk zoals voor mij) is professionele apparatuur vaak het goedkoopste en simpelste in het gebruik.

- Professionele audiotransformatoren en CM smoorspoelen voor video bestaan in afdoende kwaliteit, ze zijn echter vrij duur en niet zo gemakkelijk verkrijgbaar. Jensen staat goed bekend (en Whitlock heeft ook een goed Whitepaper over verbindingen geschreven). Conrad verkoopt Neutrik, Amplimo zichzelf.

@Aart,

Ik ben het helemaal met u eens :). Het is zo dat ik ook maar een hobbyist ben, maar zoetjes aan wel steeds professioneler wordt. Ik heb professionele mixers en apparatuur, echter ik vind professionele DVD spelers ernstig te duur voor mijn doelen. Vooralsnog nooit problemen ondervonden.

Over symmetrisch / asymmetrisch, de CD/MD spelers die ik ken van Tascam zijn allen enkel geïsoleerd, maar hebben toch RCA's als I/O. Geen idee of die overigens galvanisch gescheiden zijn, zo goed heb ik er nou ook weer niet naar gekeken.

Ik begin meer en meer het idee te krijgen dat ik de spelers best geïsoleerd t.o.v. elkaar ga monteren met van die TO-220 ringetjes (die plastic dingetjes, even de naam kwijt) om eens mee te beginnen, kijken of dat al helpt.

Het schijnt dat fabrikanten steeds vaker ground-cancelling in- en outputs op RCA maken. Ik kom het in HiFi land wel eens tegen bij inputs, maar kan het verder niet bevestigen. Het is niet duur en scheelt zeker bij harde lussen een hoop.

Hoewel de elektrische constructie en weking van de interfaces wat mij betreft zo een beetje het meest belangrijke is als je een nieuw apparaat overweegt staat dit helaas vrijwel nooit zwart op wit in de specificaties.

Op 14 februari 2011 12:14:49 schreef KlaasZ:
[...]
Dat kan wel kwaad. Op het apparaat is aangegeven dat het dubbelgeïsoleerd is. In dat geval is aarden verboden.
Een apparaat kan geaard zijn, of dubbelgeïsoleerd. Er is geen tussenweg.

De meest scheve regel ooit ....

Het rack mag je overigens weer wel aarden, dat je daarme de apparatuur ook aan aarde knoopt heeft geen hond het over.

Uitgerekend bij dubbelgeïsoleerd zou je met de overblijvende metaaltjes moeten mogen doen wat je wilt, zou je zeggen. :)

Ik kom vaak apparatuur (geen audio) tegen die via een scheidingstrafo wordt gevoed, en dan zelf weer geaard is. Let wel; de scheidingstrafo zit er dus NIET voor de aanraakveiligheid, maar de bedoeling is, vrij te blijven van de aangeleverde fase, nul en aarde, en het aard- en afschermingsprobleem ahw. zelf lokaal op te lossen. Dat dan weer in verband met EMP maatregelen.

Nog verder off topic: aan boord van schepen (berucht op het gebied van nullen en aardes en zo!) heeft men, alweer lang geleden, uiteindelijk maar besloten dat data ingangen altijd 'vrij' zijn. In de praktijk betekent dat altijd dat het de diode van een optocoupler is, hoewel andere oplossingen ook zouden kunnen.
Data uitgangen mogen dan doen wat ze willen. Met één poot aan de plus van de voeding hangen, bijvoorbeeld - die toen 110V DC was.

Als audioinputs ook altijd vrij waren (een trafootje bijvoorbeeld), dan zou er niet gauw meer een lusprobleem optreden.

In principe mag je met die overgebleven metaaltjes ook doen wat je wilt, bijvoorbeeld in een geaard rek hangen ;-) Dankzij de dubbele isolatie zou dat volkomen veilig moeten zijn. Dat je aardlussen kan krijgen of andere leuke storingen, maakt niet uit voor de normen waaraan je apparaat moet voldoen, die beperken zich kennelijk tot het apparaat zelf en de aanraakveiligheid ervan (hoewel ik niemand zou aanbevelen tegelijk aarde en pakweg een televisieantenneaansluiting beet te pakken). Soms lijkt het wel alsof regeltjes door ambtenaren geschreven worden ;-)

Overigens goed om te weten hoe dat ook weer zat met storingen door schakelende voedingen zoals Aart die beschrijft. Die Y-condensator(en) zijn daar dus wel degelijk net zo hard nodig als in (consumenten-)zend- en ontvangstapparatuur waar op die manier een HF-retourpad naar aarde wordt geschapen (zie ook de beroemde ratel-C'tjes in antieke apparatuur). Ik had dat gevoel wel, maar wist niet precies meer waarom.

Poeh, machtig interessante materie in elk geval. Het hele stuk van consumentenrommel tot EMP-maatregelen. Na jaren rondhangen hier ben ik al bijna zover dat ik een schakeling zou durven ontwerpen (dat kan natuurlijk prima zonder kennis van al die dingen, dat wordt juist hier ook dagelijks aangetoond).

Op 14 februari 2011 15:06:18 schreef Aart:
Ik heb in dit verband een aantal opmerkingen; u hoeft het hier niet mee eens te zijn.
................
Professionele apparatuur is in het algemeen enkel geisoleerd (en dus geaard), moet dus symmetrische verbindingen toepassen en gebruikt professionele connectoren.

Met deze opmerking ben ik het niet eens.
Het al of niet geaard zijn heeft geen enkel verband met symmetrische of asymmetrische signaalverbindingen.
In verband met het onderdrukken van stoorsignalen hebben symmetrische verbindingen altijd de voorkeur.
De aarding van een apparaat aan de netaarde is alleen voor de veiligheid, en heeft niks te maken met het functioneren van het apparaat.

Dat bedoelde ik ook te zeggen in de eerste alinea van mijn bericht hierboven. Het heeft er niet mee te maken, maar kan er wel invloed op hebben. Wij houden daar dus alsnog wèl rekening mee, terwijl de fabrikanten dat niet hoeven van de wetgever.

[Bericht gewijzigd door maartenbakker op (26%)]

Sorry. ik raak gefrustreerd, mogelijk kom ik er morgen op terug. :)

[Bericht gewijzigd door Aart op (84%)]