Wie kan mij uitleg geven over de tegen EMK van een serie of universeelmotor zoals die gebruikt worden o.a. in el. boormachines enz.
Deze tegen EMK is het mechanisme dat de onsteekhoek vervroegd van de triac om het toerental constant te houden. Als referentie het schema op volgende link electroschematics.com/444/motor-speed-regulator-with-triac/#more-444
Men schrijft hier dat de tegen EMK van een zwaarder belaste motor -bij een ingesteld toerental- afneemt. De spanning naar de triggerschakeling (diac) neemt dan toe en geeft daarmee vervroeging van de ontsteekhoek.
Bij mijn weten is de EMK =c . PHI. n (sorry kan symbool PHI niet vinden)
PHI (veldsterkte) is rechtevenredig met stroom door anker. Neemt de mechanische belasting toe dan neemt de stroom toe en dus het motorkoppel. Dit kan alleen als de tegen EMK zakt.
Probleemstelling
Stel dat de ontsteking van de triac plaatsvindt op 90 grad, succ. 270 grad van de sinus. Indien de triac dooft vlak voor de nuldoorgang is de stroom nul en dus de EMK nagenoeg nul,m.i.is er dus geen vervroeging in de volgende halve periode van de sinus.
Ik kan mij echter voorstellen dat de (inductive) stroom naijlt op de netspanning. Als de ind. stroom voorbij de nuldoorgang groter is dan de houdstroom van de triac dan gaat deze stroom door. Stel dat dit 10 grad duurt dan is ook de tegen EMK na deze 10 grad weer nul en er is nog 80 grad te gaan voor de komende triggering. Kortom is er iemand die dit phenomeen precies uit kan leggen.
Spanning op de triac snelheidsregelaar is 220V minder tegen EMK van de motor.
Met zwaardere belaste motor daalt de tegen EMK spanning.
Dus wordt spanning op de snelheidsregelaar groter.
C3 laad sneller (door hogere spanning op P1 en R2), wat vroegere ontsteking van de triac veroorzaakt.
Dan is er een grotere spanning op de motor, dus meer of minder constant toerental.
Emilien,
Bedankt voor je antwoord, toch is het niet het antwoord wat ik zoek.
Ik zoek naar het gedrag van de zelfinductie van de seriemotor zelf en wat deze doet op de amplitude van de netspanning.
Het fenomeen speelt zich af bij de nuldoorgang van de sinus, wat doet dan de naijlende stroom. Is het zo dat als de moomentane netspanning nul is, de motor werkt als een generator waarbij de naijlende stroom voor de veldbekrachtiging zorgt? En hoe is dan de polariteit van de momentaan opgewekte spanning t.o.v. de netspanning
SparkyGSX
Een manager is iemand die denkt dat negen vrouwen in één maand een kind kunnen maken
Ik snap het eigenlijk ook niet helemaal; als ik het goed heb, is ook bij een seriemotor de tegen-EMK recht evenredig met de fluxverandering en dus de stroom en hoeksnelheid, dus I * L * Omega, maar als de triac spert, moet I = 0, lijkt me zo.
Nu heb ik weinig ervaring met zulke motoren hoor, borstelloos DC is meer mijn ding.
Gelijkwaardig schema van universeelmotor in werking (gevoed met wisselspanning) is een weerstand in serie met impedantie van smoorspoel en nog in serie met een 50Hz wisselspanning die komt van de tegen-EMK.
Wanneer de motor zwaarder belast word, daalt de toerental van de motor en dus ook de tegen-EMK.
Met universeelmotor die in 50Hz gevoed is, verhoogt de stroom heel weinig met vermindering van tegen-EMK want waarde van smoorspoel hoog is.
Dat is de reden waarom universeelmotor zó slechte toerental regulatie heeft wanneer in 50Hz gevoed is.
Dat gebeurt niet in gelijkstroom, regulatie is goed want,in gelijkstroom, alleen de weerstand (die zeer kleiner is dan impedantie van de smoorspoel)van belang is.
In het schema, universele motor is in serie met de triac snelheidregelaar.
Spanning op de universelemotor is wisselspanning van 50Hz die een beetje vetraagd is met netspanning.
Spanning op de snelheidregelaar is 220V minder spanning op de motor.
Wanneer de toerental daalt, daalt ook de spanning op de motor.
Snelheidregelaar is dan door een hogere spanning gevoed.
Doe maar een test: bouw maar een triac regelaar zoals bij het schema, zet een 100W lamp in serie en voed het door een variac. U zal meten dat ontsteking varieert met AC spanning en vertraging vermindert met hogere spanning.
SparkyGSX
Een manager is iemand die denkt dat negen vrouwen in één maand een kind kunnen maken
Een lagere tegen-EMK betekend toch automatisch dat je een grotere spanning over die smoorspoel krijgt, waardoor de stroom ook toeneemt?
Ik neem aan dat die tegen-EMK een sinus is van 50Hz, omdat de stroom door de stator hetzelfde profiel volgt. Maar die tegen-EMK wordt toch ook gemoduleerd met de commutatiefrequentie van de motor, lijkt me?
In werkelijkheid heb je, lijkt me, meerdere spoelen in serie staan; een voor de stator, die constant blijft, en een voor de rotor, die steeds veranderd als de rotor draait, vanwege de commutator?
Dat het punt van de aansnijding afhankelijk is van de spanning over de regelaar, lijkt me vrij logisch. Het lijkt me wel dat de ohmse weerstand van de motor erg laag moet zijn, aangezien je de spanning die over de spoelen valt als gevolg van de weerstand en stroom, bij de tegen-EMK moet optellen.
Maar de grote vraag is volgens mij nog niet beantwoord (of ik heb het niet begrepen): als de triac spert, loopt er toch geen stroom door de veldwikkeling, en is de tegen-EMK toch ook 0? Nu is het natuurlijk niet waar dat er helemaal geen stroom loopt; als er een spanning over de regelaar staat (en dat is het geval wanneer de triac spert), zal de condensator wel opladen, en daarvoor is een stroom nodig. Maar die stroom lijkt me dusdanig klein, dat de tegen-EMK ook heel klein is ten opzichte van de netspanning, en de snelheid van de motor dus ook bijna geen invloed zal hebben op de spanning over de regelaar.
Ik niet snap...
Bedankt voor jullie snelle respons.Ik ben zelf ook maar wat aan het beredeneren geslagen. Het staren naar de kerstboom geeft inspiratie.
Over een ding zijn we het eens, het gedrag van een dergelijke motor is niet eenvoudig.
Mijn beredening:
stel de aangelegde spanning U=constant. Wordt de motor belast dan neemt het opgenomen vermogen toe, dus de stroom I neemt toe.
Bij belasting neemt ook het askoppel toe M=c.Φ.I (I vergroot ook PHI)
Er gebeurt echter meer: U=E-I(R anker+R veld)
Bij toenemende askoppel neemt I toe, maar ook E namelijk: E=c.Φ.n
Dit is ook te zien in: U=E-I(Ra+Rv) de term tussen de haakjes is immers constant.
Dus E neemt toe tijdens toenemende belasting!
Nu het volgende: bij de nuldoorgang van de sinus is weliswaar de spanning nul maar niet de stroom (naijlend). De stroom is nog steeds in dezelfde richting en uiteraard de draairichting van de motor dus de E is nog steeds in dezelfde richting.
Waar de sinus van de netspanning nog een behoorlijke waarde had keerde de E zich tegen de netspanning immers: U-E=-I(Ra+Rv)
Net voorbij de nuldoorgang keert de netspanning om, gevolg: de E wordt nu opgeteld bij de netspanning! dit gaat door tot aan de doofstroom van de triac.
De gemiddelde spanning is tengevolge van de motorbelasting door bovengenoemd mechanisme gestegen waardoor de gevraagde vervroeging optreedt van de ontsteking triac.
Ik ben benieuwd of jullie het eens zijn met deze zienswijze.
Sorry, lees de vreemde tekens als PHI, de griekse hoofdletter PHI had ik geleend uit een ander programma, dit ging niet goed
[Bericht gewijzigd door Henry S. op (5%)]
Voor een franstalig, wat een oefening...!!!...
U snapt niet wegens we zijn aan deze probleem in wisselspanning te denken.
Idd, in wisselspanning, is het een beetje harder te begrijpen want er zijn meerdere variabelen, als smoorspoel, fase verschil tussen stroom en spanning, enz...
Dus laten we eerst proberen uitleggen wat in gelijkstroom gebeurt.
Als men de universeelmotor met bijvoorbeeld 220V gelijkspanning voed, wat gebeurt er?
Als de motor stilstand is, dan is de stroom eerst beperkt door de weerstanden van stator en rotor die in serie zijn want tegen-EMK is nul wanneer de motor draait niet.
De totale weerstand (stator+rotor) is heel laag (bijvoorbeeld 5R)
Dus startstroom zal 220/5 = 44A...Dat is heel te veel, dat zal vonken veroorzaken en waarschijnlijk de motor beschadigen.
Daarom mag men niet de motor direct op 220V gelijkspanning inschakelen; er zijn 2 oplossingen:
- motor voeden door een regelbare gelijkstroom spanning, die men laat varieeren vanaf 0V tot 220V.
- een weerstand in serie verbinden om de startstroom te begrenzen.
Wat gebeurt nu als de motor draait?
Grondig formula wordt: U (v) = R*I + E
U is de voedingsspanning in volts
R is de totale weerstand van anker meer stator in ohms
I is de stroom in de motor in amperes
E is de tegen-EMK in volts
Idd, de motor produceert een tegen-EMK wanneer hij draait...
Deze tegen-EMK hangt van de toerental van de motor en van het veld.
Met een seriemotor (of een universeelmotor die een speciaal serie motor is die kan ook in wisselspanning gevoed worden)
In een seriemotor (veld in serie met anker), varieert het veld met stroom.
Wanneer de motor onbelast draait, is de stroom heel klein en R*I ook.
De formula wordt dus (omgeveer):
U (v) = E
Wat gebeurt er met belasting?
Met belasting, probeert de motor te vertragen, en dus de tegen-EMK daalt.
Laten we denken dat deze tegen-EMK is nu maar 200V...
Dan wordt de formula:
220V = R*I + 200V
Of R*I = 20V
R is 5 ohms, dan I zal 4A zijn.
Deze 4A geeft een sterke kracht en laat de motor niet verder vertragen.
Wie seriemotor gestudeert heeft zal U zeggen: een serie motor kan nooit onbelast draaien want hij zal acceleren totdat hij beschadigd wordt ...in teoria, is het waar, maar in de praktijk, voor de kleine motoren, dat mag toch wel want wrijvingen de toerental beperken.
Dus, tussen onbelast motor en weinig belast motor is er een grote verschil in toerental.
Maar tussen een licht belast en een zwaar belast seriemotor, is er weinig verschil wat betreft toerental.
Dezelfde teorie kan zich toepassen aan universeelmotor die met wisselspanning gevoed is.
Maar nu moeten we rekening houden van smoorspoelen van anker en stator.
L (Henries) = Lanker + Lstator
reactance Z in 50Hz is 2*pi*50*L
Grondig formula wordt in wisselspanning 50Hz
U (v) = R*I + Z*I + E
NB: het zijn vectoriele waarden.
Z is heel groter dan R
Dat beperkt de startstroom van de motor.
Voor deze reden kan men de universeelmotor direct op 220V wisselspanning inschakelen.
Wegens deze hoge waarde van Z*I, stijgt de stroom heel weinig wanneer de tegen-EMF vermindert.
Daarom daalt toerental van een zwaar belast universeelmotor veel meer wanneer hij met wisselspanning gevoed is, dan wanneer hij met gelijkspanning gevoed is.
Heeft het geholpen om beter te begrijpen wat gebeurt met de snelheid regelaar?
SparkyGSX
Een manager is iemand die denkt dat negen vrouwen in één maand een kind kunnen maken
Daar ga ik dadelijk nog eens goed over nadenken, maar het lijkt een logisch verhaal, in ieder geval zover dat de tegen-EMK bij de netspanning opgeteld wordt. Maar dan is mij toch nog niet duidelijk waar die tegen-EMK vandaan komt, aangezien de stroom door het spoelen van de motor 0 moet zijn om de triac te laten sperren, en zodra deze spert, er ook echt geen weg meer is voor een mogelijke stroom door de motor, lijkt me.
EDIT: dit ging over het berichtje van riebur, die van Emilien stond er toen nog niet.
@Emilien: ik ben het toch niet helemaal eens met je rekenwerk (of ik zit er gewoon helemaal naast, dat kan natuurlijk ook). Je stelt dat de tegen-EMK van een seriemotor afneemt naarmate de hoeksnelheid afneemt, en dat is natuurlijk ook logisch. Maar het resulterende verschil tussen de voedingsspanning en de tegen-EMK denk je helemaal te kunnen gebruiken om een grotere stroom door wikkelingen te krijgen, en daarbij alleen de ohmse weerstand van die wikkelingen mee te nemen om de stroom te berekenen. Maar zodra de stroom strijgt, stijgt de tegen-EMK volgens mij mee, dus er zal wel meer stroom gaan lopen, maar nooit die 4A die je zegt te krijgen bij een verschil tussen de voeding en tegen-EMK van 20V en een weerstand van 5A.
Daarbij blijft mijn vraag vooralsnog onbeantwoord: waar komt die tegen-EMK toch vandaan wanneer de triac spert...
Ik kan me ook niet voorstellen dat dat van remanent magnetisme komt.
Maar zodra de stroom strijgt, stijgt de tegen-EMK volgens mij mee, dus er zal wel meer stroom gaan lopen, maar nooit die 4A die je zegt te krijgen bij een verschil tussen de voeding en tegen-EMK van 20V en een weerstand van 5A
Tegen-EMK hangt van toerental en veld. Natuurlijk is het veld afhankelijk van stroom in een seriemotor.
Dat is geen lineare wet. (verzading)
Ik heb een voorbeeld gekozen van tegen-EMK van 200V. Maar in werkelijkheid, deze waarde komt van een evenwicht tussen de vermogen die we op de spindel gebruiken meer verliezen en de electrische vermogen die we verbruiken.
Voor een vaste netspanning, zullen we dan een stroom verbruiken die we kunnen berekenen.
Vanaf deze stroom waarde, kunnen we dan de Tegen-EMF berekenen.
Wat betreft de triac, ik zie niet welke is de probleem: de triac spert maar wanneer de stroom van de motor nul geworden is.
Hij schakelt de stroom niet uit.
Hij laat dus de stroom de motor doorbreken. Hoe kan dat iets te zien hebben met tegen-EMK?
Erelce
**** De beschikbare ruimte van een werkplek is omgekeerd evenredig met de grootte van deze werkplek **** AVR-Oefeningen op Electronics 4 Fun
Op 25 december 2009 22:51:40 schreef riebur:
Sorry, lees de vreemde tekens als PHI, de griekse hoofdletter PHI had ik geleend uit een ander programma, dit ging niet goed
je kunt phi alsvolgt schrijven
φresultaat
φ
@Emilien:
Mooie uitleg die je hier gegeven hebt.
(en dan nog in het nederlands )
Blij nog eens van jou te horen.
Beste wensen voor 2010!
Iedereen bedankt voor het meedenken. Nog even iets over (collector)motoren in het algemeen: of deze als motor aangesloten zijn of als generator er wordt, zolang het veld bekrachtigd is en het anker draait een EMK opgewekt. Terzijde; bij een seriegenerator zorgt de toenemende EMK voor een toenemende (veld)stroom en dus weer een toenemende EMK enz. de generator draait zich stuk.
In relatie tot de vraagstelling: bij toenemende (mech) belasting van de motor stijgt de stroom en dus de EMK. U=EMK - I(Ra +Rv) dit geldt bij elk toerental.
Aangezien Ra en Rv spoelen zijn en we eigenlijk moeten spreken van Za en Zv, is de stroom dan naijlend.
Deze stroom blijft lopen zelfs nadat de netspanning door de nul gaat.
Deze stroom neemt wel snel af. Op een gegeven moment komt deze op de houdstroom van de triac die dan uit de geleiding gaat.
Vanaf de nuldoorgang tot aan het doofmoment helpt de (belastingsafhankelijke)EMK deze wordt gesuperponeerd op de netspanning. De spanningsopbouw is dan hoger voor de triggeschakeling (=integrator +diac) m.a.w. bij toenemende (mech)belasting loopt de integrator sneller vol tot aan de ontsteekspanning van de diac.
bij een seriegenerator zorgt de toenemende EMK voor een toenemende (veld)stroom en dus weer een toenemende EMK enz. de generator draait zich stuk.
Om seriegenerator te starten, moet er remanente bestaan (met correcte polariteit) en de belasting moet een zeer lage weerstand waarde zijn.
Met seriegenerator in kortsluiting of met zeer lage weerstand als belasting, zal idd de stroom zeer hoog worden en waarschijnlijk de generator beschadigen.
Seriegenerator is heel weinig gebruikt wegens onstabieliteit. Als men een serie motor als generator wil gebruiken, voed men dikwijls het serie veld door een aparte regelbare lage spanning, hoge gelijkstroom voeding. (metro bijvoorbeeld)
bij toenemende (mech) belasting van de motor stijgt de stroom en dus de EMK. U=EMK - I(Ra +Rv) dit geldt bij elk toerental.
Dat klopt niet: tegen EMK daalt wanneer de stroom stijgt en de formula is U = EMK + I(Ra + Rv)
Op een gegeven moment komt deze op de houdstroom van de triac die dan uit de geleiding gaat.
Ja, met vertraging van tot max. 90 graden. Op dit moment, is de spanning al hoge waarde met omgekeerde polariteit. Er is dan een hoge dV/dt die kan de Triac weer in begeleiding zetten. Daarom is een snubber onmisbaar.
Vanaf de nuldoorgang tot aan het doofmoment helpt de (belastingsafhankelijke)EMK deze wordt gesuperponeerd op de netspanning
Dat klopt maar in het schema van uw link is de motor in serie met de snelheidregelaar. Spanning op de snelheidregelaar is dus netspanning minder EMK.
Met hogere stroom, vermindert de tegen-EMK, dus spanning op de snelheidregelaar word groter...wat volgt klopt...