fase volgorde bewakingsrelais maar dan voor 1 fase en nul

Zal vanavond even kijken, als het een apparaat is met een stekker moet je dat één keer goed aansluiten en op die manier laten zitten.

De lichtlijnen hadden een stekker die er maar op één manier in kon.

Nu eerst eten. :)

@MMSoft, bedankt voor de suggestie. Je schema kwam misschien niet helemaal over zoals je bedoeld had. Zou je misschien op een blaadje een schets willen maken? Dan kan ik en anderen de verschillende oplossingen wat beter vergelijken.

Op maandag 28 september 2026 11:33:47 schreef MMSoft:
Als eerste moet je natuurlijk weten wat de fase en wat de nul is.
Het enige verschil is dat er tussen de fase en de aarde >200 volt staat, en tussen de nul en de aarde <5 volt staat.

Je wilt de aardlek niet laten uitschakelen, dus dat wordt een hoogohmige spanningsmeting.

Mogelijk kan je iets met een paar H11AA1 Optocouplers
https://www.vishay.com/docs/83608/h11aa1.pdf

{code]
230 V AC
L
?
[F1]
?
100 kΩ
?
100 kΩ
?
?
???????????
? 1 ?
? H11AA1 ?
? 2 ?
???????????
?
?
PE

hierbij het schema.

Je hebt wel aarde nodig, anders werkt het niet.

Als je op de startknop drukt zal het hulprelais opkomen, dit kan alleen als de fase daadwerkelijk de fase is. Het hulprelais stuurt het grote relais aan en wordt overgenomen door het overneem contact, zodra je de startknop los laat blijft het grote relais hoog. Hier en daar zit er nog een filter, maar die keuze is aan jou.

Het stukje met de dimmer en de drie schakelaars kun je weg laten.

Als jou meetapparaat een eurostekker heeft kun je op klem 13 en 23 een snoer aansluiten met bijvoorbeeld een eurostekker eraan.

Hoop dat het duidelijk is zo.

Oei, wat heb ik gevraagd. Ik had niet verwacht dat dit zo tegen het zere been van sommigen was.

Het is geen zeer been. Je vraagt om iets zinloos en weigert te vertellen waarom het in jouw optiek zinnig zou zijn...

Wat is er onredelijk dat aan een apparaat wat VAST is aangesloten dat fase en nul op de juiste klemmen worden aangesloten?

In principe IS er geen 'juist' - al zal er vast wel een niche zijn zoals de brakke dimmer. Dat zou dan ook niet bruikbaar zijn bij een IT net. Of op een 127V/220V net (en ja, daar bestaan er nog een paar van...)

Terwijl het blijkbaar wel heel redelijk is dat een apparaat specifiek een rechts veld vereist bij aansluiten.

De electronica en magneetschakelaars ed. zal het worst zijn. Alleen de motoren draaien de andere kant op - simpele natuurkunde. Dat is vaak ongewenst. Zitten er geen motoren in? Dan maakt het geen zak uit (al zal daar in een niche vast wel iemand iets verzonnen hebben waardoor het specifiek voor DAT apparaat wel uit maakt :) ) Nogmaals: op geen enkele manier gerelateerd.

Dimmers en schakelaars op de nul doorgang zijn voorbeelden die op de fase aansluiting dat ook verwachten.

Onzin. Als je het anders om aansluit, dan is exact dezelfde nuldoorgang een halve periode later... Dat maakt dus geen zak uit.

Zo geheim is het allemaal niet, net als Lambiek, moet ik een batch van deze schakelingen testen.

Welke schakelingen? Dat vertelt het verhaal nog steeds niet...

De tester is niet vast aangesloten en vandaar dat de stekker "verkeerd" kan worden ingestoken. Ipv elke keer dit door te meten of via een drie standenschakelaar en indicator lampjes handmatig in te stellen was ik op zoek naar een oplossing die dit automatisch doet.

Je beschrijft nog steeds niet waarom het van belang is...

Ik ken best veel componenten maar ken niet iedere catalogus uit mijn hoofd. Beter om hulp te vragen dan eigenwijs te zijn en te denken dat je alles weet.

Het feit dat niemand tot op heden naar iets gelinkt heeft... geeft dus aan dat er geen markt voor is. Ofwel: het is nergens een 'probleem'. En je houdt angstvallig geheim waarom dat in jouw situatie wel zo zou zijn. Blurp schreeft het al:

De reden dat het niet te koop is is simpel: Er is eigenlijk geen veilig, goed ontworpen product waarvoor het relevant is.

Schakelen in de fase? De lamp gaat echt niet mooier, beter, of zuiniger branden als je in de nul schakelt hoor... (kleine uitzondering: LED meuk waarbij de schakeldraad over grotere afstand langs een aarde of nul loopt... parasitair op een brak ontwerp en dat heeft geen stekker).

Op maandag 28 september 2026 18:31:24 schreef netwes:
@MMSoft, bedankt voor de suggestie. Je schema kwam misschien niet helemaal over zoals je bedoeld had. Zou je misschien op een blaadje een schets willen maken? Dan kan ik en anderen de verschillende oplossingen wat beter vergelijken.

[...]

Ik zag dat het niet te zien was, maar mijn pauze was om en ik heb geen kantoor baantje :)

Er zijn soms schakelkasten voor kleine machines met een gewone stekker er aan. Het enige verschil voor mij is dat de automaat (of automaten) geen 1ph+N zijn maar 2ph.

De schakeling van lambik is wel mooi en test enkel of de stekker goed zit maar als die niet goed zit moet je die wel omdraaien.

Je zou dan de schakeling 2x kunnen maken en in de 2de schakeling het relais laten omdraaien.

Een simpele oplossing is twee neon pitjes of twee leds. Eén tussen fase en PE, de andere tussen nul en PE.
Brandt de verkeerde, dan de stekker omdraaien. Is eenvoudiger dan het volledig te automatiseren.

Op maandag 28 september 2026 18:53:24 schreef Lambiek:
hierbij het schema.

Je hebt wel aarde nodig, anders werkt het niet.

@Lambiek, bedankt. Enig idee hoeveel mA dit verbruikt? (Ivm aardlek)
Het principe is me duidelijk en kan ik evt verbouwen naar volautomaat.
Ik moet ook nog even nadenken over die schakeling van @Arco. Daar hadden mensen wat bedenkingen bij bijv door vastgelaste contacten. Ik moet even de risico's goed in kaart brengen.

Alle voorgestelde oplossing vereisen een aarde/PE als referentie. Alleen zal dit in meer of mindere mate een lekstroom geven.

Een echt andere oplossing is de wisselspanning via capacatieve koppeling detecteren. Net als die contactloze spanningzoekers / voltsticks. Daar heb ik ook schema's van gezien maar ik weet niet hoe ik die antenne op een pcb moet vormgeven. Al denk ik dat een spoortje parallel aan de ingang al voldoende zal zijn. Ja hebt hiervoor een voeding(tje) nodig maar die kan ik van de ingang pakken ongeacht de volgorde van fase en nul.

Tijdens het opstarten loopt er +/- 3mA en dat is alleen als je de startknop indrukt. Dus dat is voor pakweg 1 seconde. Bij een niet ingedrukte startknop loopt er geen stroom.

Op dinsdag 29 september 2026 07:59:28 schreef netwes:
Ik moet ook nog even nadenken over die schakeling van @Arco. Daar hadden mensen wat bedenkingen bij bijv door vastgelaste contacten.

Arco gebruikt wisselcontacten om tussen fase en nul te schakelen. Als dat omschakelt heb je kans dat de vlamboog wordt meegesleurd naar het andere contact.
Beter is om een apart maakcontact en breekcontact te gebruiken

Een echt andere oplossing is de wisselspanning via capacatieve koppeling detecteren.

Daar schiet je niet veel mee op, want een capacitieve stroom is ook stroom.

Er is nog een andere reden te bedenken. Veiligheid.
Bij het repareren / testen van zogenaamde U-buizen radio's uit het verleden. Daarin ontbreekt een voeding/scheidingstransformator waardoor het chassis aan de fase kan komen te liggen. Ik heb zelf ook wel eens met hett idee gespeeld om zoiets te maken tot ik een keer een scheidingstrafo aangeschaft had..

Op maandag 28 september 2026 16:57:54 schreef netwes:

Dimmers en schakelaars op de nul doorgang zijn voorbeelden die op de fase aansluiting dat ook verwachten.

OK. Dat is niet juist. Een dimmer of schakelaar werkt ook prima als je fase en nul verwisselt.

(voor bijvoorbeeld een lamp met fitting is het wel prettig dat de schakelaar de fase schakelt en niet de nul. Als je de boel uitzet, dan kan je tenminste niet fase-aarde sluiting maken met je lichaam terwijl je de lamp verwisselt. Maar alles werkt gewoon.)

Over vast aangesloten, nul-fase goedom.... Rond 2000 heeft m'n oma eea aan haar huis elektra laten doen. Na afloop mocht ik oplossen: "de TL balk gaat niet meer uit, die blijft zachtjes gloeien". Had de betaalde elektro-klusser dus de aanvoer naar het hele huis omgedraaid.

Op dinsdag 29 september 2026 07:59:28 schreef netwes:

Alle voorgestelde oplossing vereisen een aarde/PE als referentie. Alleen zal dit in meer of mindere mate een lekstroom geven.

Dat klopt. De wetten in Nederland... die mag je aan je laars lappen. Eventueel komen er dan consequenties. De natuurwetten echter die KAN je NIET aan je laars lappen. Zo werkt dat nu eenmaal.

In dat huis van m'n oma heb ik ooit een spanning van 16V gemeten op de nuldraad t.o.v. de aarde.

Capacitief meten "is er spanning" zou dan al kunnen triggeren. Wat is de grens?

Wat wil je doen als je apparaat in Belgie komt waar 230V apparaten tussen twee fases zitten: Geen van de twee polen is nul.

Je zit met een "raar" probleem, weigert uit te leggen wat het werkelijke probleem is, en als er dan "lastig" geroepen wordt en gevraagt wordt wat je probleem nu werkelijk is dan moeten we ons daar niet mee bemoeien. Tja... ondertussen is duidelijk dat je de natuurwetten niet goed door hebt en vind ik de twijfel over "is er wel een probleem" terecht.

Op dinsdag 29 september 2026 15:51:19 schreef rew:
OK. Dat is niet juist. Een dimmer of schakelaar werkt ook prima als je fase en nul verwisselt.

Bijvoorbeeld een Dali dimmer werkt echt niet als de fase en nul omgedraaid zijn. De verlichting brand voluit en is niet te dimmen. Je hebt ook kans de de dimmer naar de eeuwige jachtvelden gaat, dat gebeurde ook regelmatig, vandaar dat men vroeg om er iets voor te maken.

Dus sommige apparaten zijn echt fase gevoelig.

EEN Dali dimmer of ELKE Dali dimmer?
Als je de bus weg laat, dan KAN het ding niet 'weten' wat nul en wat fase is. De bus HOORT gescheiden te zijn van de 'voeding' (in dit geval dus de netspanning).

Aangezien Lambiek niet de eerste de beste is, zal het verhaal wel hout snijden. Maar het klopt niet met de spec.
Ergens een fabrikant die toch wat beroerde ontwerpkeuzes heeft gemaakt, daar lijkt het op.
Op zich wel een interessant iets. Aangezien er een aantal stuk gegaan zouden moeten zijn... moet het ook niet zo'n punt zijn om er eens eentje te onleden. De foto's uiteraard niet hier - dat zou een topic-kaap zijn :)

Verder ben ik het helemaal met rew (en blurp) eens.

@Leo Bolier: ik snap de 'poor man safety' gedachte. Maar fris is het niet. Echt niet.

Op dinsdag 29 september 2026 07:59:28 schreef netwes:

Alle voorgestelde oplossing vereisen een aarde/PE als referentie. Alleen zal dit in meer of mindere mate een lekstroom geven.

Bijna elke geschakelde voeding met een aarde aansluiting heeft vanwege het filter ook bewust een lek naar aarde.

Normaal moet die 3mA geen enkel probleem zijn. En er zijn dacht ik ook wel opto's die genoeg hebben met bv 1mA

Op dinsdag 29 september 2026 19:00:56 schreef Lambiek:
Bijvoorbeeld een Dali dimmer werkt echt niet als de fase en nul omgedraaid zijn.
Dus sommige apparaten zijn echt fase gevoelig.

Die dingen werken in BE nochtans perfect in netten zonder nul. Gaat in jouw geval dan waarschijnlijk over een specifiek merk en/of model.

Enige wat ik zo kan bedenken zijn sommige CV-ketels en sommige PV-omvormers.

De vraag heeft idd heel veel kenmerken van wat in BE een idee-fixe heet. :)

Jongens, ik verzin dit niet hé. Dat spul sneuvelde gewoon en nu gaat het al een half jaar goed. Iedere maand sneuvelde er wel een, wordt een duur grapje.

Nu gaat het in dit geval over een testkastje voor het testen van lichtlijnen, hoe dat precies bij de TS zit weet ik niet.

@benleentje,
Die 3mA is ook geen enkel probleem en die loopt er ook niet continu, alleen bij het opstarten.

Goedemiddag allen,
om te beginnen bedankt voor het meedenken.
Omdat iedereen blijft aandringen (ik heb even moeten nadenken over een minder krachtige omschrijving) over wat er aan de hand is. Respecteer dat iemand soms niet verder ergens over wil of kan uitweiden.
Ik heb ook echt begrip voor @EricP en @rew hun standpunt, dat volgorde niet zou moeten uitmaken.
Maar @Lambiek had ook een situatie waar het wat uitmaakte. En @Douglas met aparatuur op zn boot welke een alarm gaf als fase en nul niet goed waren.
Maar als iemand mij betaald voor een gebakken ei mits gebakken op een inductie plaat en ik heb alleen gas. Dan haal ik snel een inductie plaatje en bak het ei en stuur de factuur. Soms moet je alleen nog vragen hoeveel eieren? :)

Maar dit is het verhaal.
In de requirements staan een aantal vrije expliciete eisen waar ik voor de rest niks aan kan veranderen. Ik moet een black box test uitvoeren, althans een tester bouwen voor de mysterie schakeling (waar ik niets van af weet). Het enige wat ik weet is dat een andere (onafhankelijke) partij dan de bouwer de test moet ontwikkelen en uitvoeren.
Als een harde eis is dat ik fase en nul moet aansluiten op L en N en van L en een aantal uitgangen de spanning tov PE moet meten dan doe ik dat.
Ongetwijfeld zal het allemaal BS zijn maar ik heb daar niets over te zeggen.

@KlaasZ, bedankt.

Op dinsdag 29 september 2026 12:52:46 schreef KlaasZ:
[...]Arco gebruikt wisselcontacten om tussen fase en nul te schakelen. Als dat omschakelt heb je kans dat de vlamboog wordt meegesleurd naar het andere contact.
Beter is om een apart maakcontact en breekcontact te gebruiken

Duidelijk.

[...]Daar schiet je niet veel mee op, want een capacitieve stroom is ook stroom.

Niet perse, want die schakeling heeft zijn eigen voeding en heeft daarmee geen aarde/PE nodig.

Die laatste opmerking snap ik niet. Je hebt de aarde toch nodig als referentie om te weten welke poot van de voeding de fase is? En of je dat nou met een weerstand koppelt of met een condensator, er zal aardstroom gaan lopen.

Op woensdag 30 september 2026 15:56:06 schreef netwes:
Als een harde eis is dat ik fase en nul moet aansluiten op L en N en van L en een aantal uitgangen de spanning tov PE moet meten dan doe ik dat.

Dus dan pak je een scheidingstrafo, legt de primaire aan L/N en een kant van de secundaire aan PE. Dan heb je een gedefinieerde L ongeacht wat voor vaag belgisch 127V net je hebt.

Wel even een aardlekschakelaar voor je DUT toevoegen, en eventueel een paar andere veiligheidsmaatregelen.

Op woensdag 30 september 2026 16:19:44 schreef KlaasZ:
Die laatste opmerking snap ik niet. Je hebt de aarde toch nodig als referentie om te weten welke poot van de voeding de fase is? En of je dat nou met een weerstand koppelt of met een condensator, er zal aardstroom gaan lopen.

Ik bedoel een contactloze meting als zo'n voltstick. Model plastic dikke stift die rood oplicht als je met de punt in de buurt van een fase komt. Die heeft geen aarde nodig.

Die heeft geen aarde nodig.

Om de donder wel. En dat ben jij. Capacitief. En heel hoog-Ohmig. Versterkertje erin. En brom oppikken.

Als een harde eis is dat ik fase en nul moet aansluiten op L en N en van L en een aantal uitgangen de spanning tov PE moet meten dan doe ik dat.

Kijk, nou komen we ergens. Dat is dus geen 'apparaat wat zo aangesloten moet worden', maar specifiek een test waarbij bepaalde omstandigheden van belang zijn voor de meetresultaten.

Is er dan ook nog gespecificeerd HOE je dat moet meten? De gemiddelde multimeter doet tegenwoordig iets van 10MΩ aan de ingang. Pak ik een oude analoge dan kan dat wel eens anders zijn (en dan 'oud' bedoeld als 'in de jaren gekomen', geen betrekking hebbend op 'analoog').

Wat men waarschijnlijk wil weten (?) is hoe hard het spul lekt. En dan waarschijnlijk als het 'uit' staat op die uitgang :)
Je zou verwachten dat dat vrij hoog-Ohmig is. Dan zul je dus ook moeten specificeren hoe je het moet meten om er wat zinnigs uit te halen - de meting beïnvloed de spanning als eea. in dezelfde orde-grootte ligt.

Dan nog zou ik voor een klein NEON lampje gaat. Brandt dat, dan zit het goed (als je uit gaat van 'het brandt niet' voor 'goed', dan klopt het bij een defect lampje altijd :) ).
Ik heb nog ergens een ALS-tester. Die doet het ook zo: NEON lampje moet branden. Zo niet: stekker omdraaien, zo zegt de manual.

Op woensdag 30 september 2026 16:58:00 schreef netwes:
[...]
Ik bedoel een contactloze meting als zo'n voltstick. Model plastic dikke stift die rood oplicht als je met de punt in de buurt van een fase komt. Die heeft geen aarde nodig.

Hij kan alleen rood oplichten als die zelf ook in een stroomkring zit. Aan de ene kant is daar het magnetische veld om een geleider want een spanning induceert in de voltstick zelf. Maar die geïnduceerde spanning moet wel weer een stroom kring voeden en dat kan alleen door jouw lichaam als aarde te gebruiken.

Maar kan je beter uitleggen waarom er de angst voor een stroom naar de aarde is terwijl dat in miljoenen apparaten heel gebruikelijk is?

[Bericht gewijzigd door benleentje op (10%)]