bouw EL84 buizenversterker

Als je alles met 1 gelijkrichtbuis wilt voeden, is een GZ34 wat steviger...

Per kanaal echter zou een EZ81 wel kunnen.
Maar het klassieke schema is de Fidelio, natuurlijk. En daar dan twee van, eentje per kanaal.

Waarom begin je niet klein, 1 kanaal, zo simpel mogelijk, gewoon diodes als gelijkrichter, goedkoop uitgangstrafotje (2ehands). Gewoon als probeersel. Kijk eens hier: http://www.radiosjeck.com/homepage_050.htm
Uiteindelijk wil je als het bevalt toch een echte met meer vermogen (EL34 oid), een zwaardere voeding en grotere trafo's.

[Bericht gewijzigd door markce op vrijdag 6 december 2013 23:53:09 (11%)]

Een dubbelzijdige gelijkrichtbuis als een EZ81 vergt een andere trafo dan een bruggelijkrichter.
Als je een trafo voor een EZ81 ter beschikking hebt geen bezwaar, maar om die er speciaal voor te moeten aankopen lijkt me overdreven.

Informeer eens links en rechts bij familie en kennissen of ze nog oude buizenradio's in de schuur of op zolder hebben staan. Dat is een leuke bron voor allerhande onderdelen om een buizenversterker te maken.
Desnoods de kringloopwinkels in de buurt, maar dan moet je er niet te veel geld voor betalen =< €5 à €10.

[Bericht gewijzigd door evdweele op zaterdag 7 december 2013 07:50:42 (12%)]

Ik heb zelf vorig jaar deze gebouwd:

http://bygselvhifi.dk/audio/single-ended-triode-amplifier-with-el84/#

Werkt erg goed en is zonder enorme kennis van buizen te bouwen, ik heb wel wat hulp gehad van hier.

levert genoeg vermogen om woonkamer van luide muziek te voorzien.

De brom waar over gesproken wordt heb ik geen last van, hij heeft hem op print gebouwd en ik gewoon los in de lucht en met goede ster aarde.

Ik heb eerst één kanaal gebouwd op een plank met spijkers en daarna een mooie behuizing gemaakt en het tweede kanaal erbij gebouwd.

[Bericht gewijzigd door -chefke- op zaterdag 7 december 2013 13:27:23 (14%)]

Hey Allemaal,

Bedankt voor de reacties.... Sowieso bouw ik eerst een enkelkanaals, om daarna uit te breiden naar een tweekanaals.

Oude radio's slopen voor trafo's en onderdelen...???? Mijn ten Hemel gestegen vader laat alle goddelijke furies op me los dan.....

Over het voedingsgedeelte heb ik nog niet zoveel gelezen, daarom vroeg ik ook een beetje wat het meest ideale zou zijn, buizen heb ik in overvloed, trafo's helaas niet. Dus als ik de voeding met 2x EZ81 bouw heb ik een beest van een trafo nodig?
Volgens de datasheet van de EZ81 lees ik bij een trafo van 2x250 Vrms en een Iout van 160mA, een max anodestroom van 1,8A per EZ81. dus grof genomen moet deze trafo 4A kunnen leveren denk ik dan zo...

Dat ga ik even opzoeken.....

Lever ik veel aan geluidskwaliteit en kwantiteit in als ik een voeding met dioden en stabilisatie bouw? Levert dit nog andere voor- of nadelen dan een goedkopere voedingstrafo?

Wat is het beste voor de uitgangstrafo? Ringkern of blok?

Oude radio's slopen voor trafo's en onderdelen...????

Wat denk je dat er met de radio's gebeurt als jij je er niet over ontfermt? Ze verdwijnen naar het vuilstort.
Aan een wrak van een radio heeft niemand iets, maar de onderdelen eruit kan je nog goed gebruiken voor de hobby.
Zeldzaam zijn ze ook niet. Tussen 1950 en 1965 zijn tientallen miljoenen buizenradio's geproduceerd die nu nog vaak in vochtige schuurtjes staan weg te rotten.

Wat de prijzen zijn voor nieuwe trafo's die geschikt zijn voor een EZ81 weet ik niet, maar vast veel duurder dan een radio uit een kringloopwinkel.

Op 8 december 2013 03:22:52 schreef evdweele:
[...]Wat denk je dat er met de radio's gebeurt als jij je er niet over ontfermt? Ze verdwijnen naar het vuilstort.

Dat weet ik ook wel.... Ik krijg het gewoon niet aan de vrouw verkocht om een oude radio te kopen, al is het voor onderdelen. Ik heb er honderden (en ik overdrijf niet) geërfd van mijn vader, en die staan hier op zolder geconserveerd, en soms als ik eens een mooi modelletje zag op een rommelmarkt kocht ik hem ook met alle gezeur van dienst, dus daar ben ik mee opgehouden....

Van de berg buizen die hier ook ligt, die bijna allen nos zijn ga ik nu een versterkertje bouwen. Trafo's koop ik wel, als ik eruit ben hoe de voeding op te bouwen. UGT's haal ik me alvast bij Amplimo.

...Tussen 1950 en 1965 zijn tientallen miljoenen buizenradio's geproduceerd die nu nog vaak in vochtige schuurtjes staan weg te rotten.

Dan zijn ze volgens mij ook niet echt meer te gebruiken....

....Ik heb zelf vorig jaar deze gebouwd:

http://bygselvhifi.dk/audio/single-ended-triode-amplifier-with-el84/#

Werkt erg goed en is zonder enorme kennis van buizen te bouwen, ik heb wel wat hulp gehad van hier.

Dit topic heb ik met plezier doorgelezen,....

[Bericht gewijzigd door KoenP op zondag 8 december 2013 11:05:11 (12%)]

Heee... Zo kan ik mijn ontwerpje ook weer 's pluggen

Hier een stereoversterker met 4 EL84 per kanaal.

Hi,

Misschien is dit schema iets voor je...
Het is het schama dat ik voor mijn middengolf radio gebruik.
Het is wat complexer dan de meeste die je tegenkomt.
Het voordeel is dat je een mooie lage vervorming kan bereiken.
Ik haalde bij 4-Watt minder dan 0,15 %.

Deze schakeling is bedoeld voor een AMRO U72N trafo, maar met wat aanpassingen in de tegenkoppel circuits kan hij ook met andere trafo's gebruikt worden.

Het orginele schema heb ik een beetje aangepast/getuned voor de beste resultaten.

Schema

Gegroet,
Blackdog

Op 8 december 2013 11:51:12 schreef Timmestein:
Heee... Zo kan ik mijn ontwerpje ook weer 's pluggen

Hier een stereoversterker met 4 EL84 per kanaal.

Da's een mooi ding! En vooral de voeding lijkt me een goed idee.... Kan je me even uitleggen waarom je precies voor de diode-gelijkrichter hebt gekozen en niet voor een buisgelijkrichter? -- die smoorspoelen die erin zitten, is dat iets wat je zelf gemaakt hebt, of een gekocht onderdeel?

Ik had mijn versterkerontwerp met 2 EL84 buizen per kanaal uit een "radio-bulletin" van 1956 een elektronisch jaarboekje van 1959, ik moet echt de tijd eens nemen het schema te posten.

Hoewel na dit te zien de kwijl in de mondhoeken staat.....

Die smoorspoelen zijn van Hammond. Kijk maar in de materiaallijst.

Die voeding heb ik met halfgeleiders gedaan vanwege de hoge interne weerstand. Met een buis heb je zo 30 Volt spanningsval en deze is ook afhankelijk van de stroom. Heb je een beetje power nodig in het laag, dan zakt je DC-spanning dus een beetje.

Toch zou ik beginnen met iets héél, héél erg simpels, bv. met één combinatiebuisje zoals een ECL86 per kanaal:

Groter.

Gewoon als eerste probeersel, want zoiets heeft natuurlijk niet het vermogen van de versterker van @Timmestein of de lage vervorming van die van @blackdog, maar er komt zeker een bruikbaar geluid uit.

Heb je zoiets bromloos aan de praat en zijn je trafo's "op de groei" gekocht, dan kan je die weer gebruiken in het volgende project.

Wat die trafo's betreft...
Je hoeft geen 4A trafo te kopen alleen omdat een EZ81 een bepaalde piek-anodestroom mag hebben.
De trafo koop je op het verwachte stroomverbruik van de verbruiker, niet op de maximumspecs van de gelijkrichter.

De Fidelio bv. heeft een zekering van 200mA (snel) in de hoogspanning. Gemiddeld zal daar dan ook nog veel minder lopen.

Voor een enkele EL84 is de anodestroom in de standaardinstelling 48mA, de schermstroom 5,5mA. Ook van de andere buizen kun je dit zo uit hun datablad aflezen. Bij elkaar zul je dan ook ver onder de 100mA blijven.

Alles uiteraard per kanaal gerekend.

Kijk eens op http://forum.zelfbouwaudio.nl/viewtopic.php?f=7&t=19480 voor een "moderne" compacte buizenversterker.

Op 8 december 2013 11:01:50 schreef de_kuhne:
Dan zijn ze volgens mij ook niet echt meer te gebruiken....

De onderdelen uit een wat vochtig opgeslagen radio zijn nog best bruikbaar als je ze een paar weken de tijd geeft om het vocht kwijt te raken.
Wat kan er nu helemaal fout gaan aan een brok geëmailleerd koperdraad?

Maar ik zal je niet tegenhouden om heel veel geld aan nieuwe trafo's uit te geven terwijl ze gratis te verkrijgen zijn. De bedoeling was om je veel geld te besparen.
'k Zal 't nooit meer doen
't Is wel goed voor de economie zo'n attitude

Hi,

Mmmm, hier wordt ik niet nat van. (sorry ik blijf Amsterdammer )
Leuk dat de man experimenteerd met andere tranformatoren dan die bedoeld zijn voor audio, geen enkel probleem mee,
daar leer je wat van, hoe slecht die transformateren voor die toepassing zijn...

Heb dat niet zo lang geleden nog een keer getest (voedingstrafo als uitgang) en daarna was het me weer helder, laat maar...

De redenatie die de man geeft voor de pcl86 versterker, tenen krommnend.
Als je mensen een versterker wilt laten bouwen die één Watt of twee leverd, doe het dan met transistoren/IC.
Wil je het toch met buizen, dan zijn er zat schema's te vinden die een paar wat leveren met goed geluid, waaronder de gene die ik hier plaatste.

Wil je iets met buizen bouwen met goede weergave, DAN MOET JE GOED TRANSFORMATOREN GEBRUIKEN!
Anders ben je een hoop tijd en inzet aan het weggooien.

Er komen regelmatig op marktplaats en bij 2ehands.nl trafo's voorbij.
En er zijn wat websites die ook de wat kleinere uitgangs trafos voor de EL84, ECL86 enz leveren zoals de Duidsche website:
Ja dat kost geld, maar de trafo bepaalt je geluidskwaliteit.
http://www.roehrentechnik.de/html/eintakt.html

En nogmaals, een klein eindversterker IC'tje blaast zo'n EL84/ECL86 van tafel wat volume en kwaliteit betreft.

Dan heb ik het nog niet gehad over zijn manier van schema tekenen va ndie man, ronduit bagger.
Sorry dat ik wat negatief over lijk te komen, maar hier gaan mijn haren van overeind staan!

Dan heb ik het ook nog niet gehad over de koppeling van de uitganstrafo naar zijn ingangstrafo Brrrr.

Tja, dan wil die xxxx het ook nog direct uit het lichnet gaan voeden, Brrrrrr

Gegroet,
Blackdog

Op 8 december 2013 19:27:19 schreef evdweele:
[...]De onderdelen uit een wat vochtig opgeslagen radio zijn nog best bruikbaar als je ze een paar weken de tijd geeft om het vocht kwijt te raken.
Wat kan er nu helemaal fout gaan aan een brok geëmailleerd koperdraad?

Maar ik zal je niet tegenhouden om heel veel geld aan nieuwe trafo's uit te geven terwijl ze gratis te verkrijgen zijn. De bedoeling was om je veel geld te besparen.
'k Zal 't nooit meer doen
't Is wel goed voor de economie zo'n attitude

Kom kom, zo had ik het nou ook niet bedoeld.... Over dat vocht in trafo's.... Ik werk als PLC programmeur bij een bedrijf dat industriele wasmachines reviseert, en ik kan wel bevestigen dat langdurige blootstelling aan vocht en temperatuurswisselingen wel degelijk alles om zeep helpt..... Ook trafo's...

Dit wordt mijn project voor 2014.... Ik koop liever ineens goede trafo's, en één keer... je moet al heel wat vernaaien om je trafo's om zeep te helpen (lees ik overal....). Als je een schema van een "bewezen" versterker nabouwt, en je doet dat goed volgens het schema, dan zie ik geen probleem in die investering.

Als je natuurlijk op experimenteertoer gaat, dan zou ik ook 2ehandsjes zoeken.... maar ik ga het wiel niet opnieuw uitvinden en hou het op een bestaand ontwerp...

@Sonytech : dat lijkt me een goed idee..... ECL86 buisjes heb ik ook nog. Maar zijn de trafo's voor een EL84 balanseindtrap daar ook voor te gebruiken? Want in de schema's zie ik een duidelijk verschil tussen trafo's uit een single ended en een balanseindtrap....(primaire met middenaftakking bij balanseindtrap).....

Dit is trouwens het schema dat ik had gevonden:

en @FET : het was inderdaad de klassieke "fidelio" uit het elektronisch jaarboekje van 1959 en niet de radio-bulletin van 1956 zoals ik eerder zei....

Maar zijn de trafo's voor een EL84 balanseindtrap daar ook voor te gebruiken?

In een single-ended trap loopt er gelijkstroom door de enkele primaire wikkeling. Het magnetisch gelijkveld wordt dus niet opgeheven, en de trafo moet er op gebouwd zijn en een groot genoeg blikpakket hebben (en een luchtspleet) om er niet door te verzadigen.
In een balansschakeling wordt de uitgangstrafo niét gemagnetiseerd met een gelijkveld, zodat die dat probleem niet kent.

Als je nu een balanstrafo in een single-ended trap gaat gebruiken, bestaat dus de kans dat je de trafo zult verzadigen. Er blijft dan maar heel weinig zelfinductie over, en de buis kan slecht vermogen leveren - je krijgt een zwak, iel geluid.
Is de trafo fors gebouwd, dan kan het meevallen. Proberen kan geen kwaad, de buis of trafo gaan er niet stuk van.
(Een single-ended, in klasse A ingestelde buis dissipeert sowieso maximum vermogen in rust, en kan dus onmogelijk warmer worden bij welke trafo dan ook.)

Je zou ook aan de andere kant van de trafo een dummyweerstand naar massa kunnen hangen, om de ontbrekende buis te vervangen. Je kunt dan het gelijkveld wèl opheffen.

Ik heb de TS het RB artikel van 'de allerlaatste der mohikanen' oftewel VDV40 gemaild, zie ook http://www.circuitsonline.net/forum/view/111001

En Hartelijk dank daarvoor Henry! Zeer leuk en interessant artikel.

@FET : bedankt voor deze glasheldere verklaring. Nu vraag ik me alleen nog af wat je bedoeld met een "dummy weerstand" Is dat gewoon een dikke vette weerstand of een welbepaalde schakeling om die ontbrekende buis te simuleren?

Een dikke weerstand van de juiste waarde (nl. zo groot dat er dezelfde stroom door loopt als de ruststroom van de buis) zou al werken.
Je zou ook een stroombronschakeling kunnen toepassen, zodat er geen audiovermogen in de 'dummykant' gedissipeerd wordt. Zelf zou ik dat niet doen; als ik een balanstrafo had, zou ik uiteindelijk tòch naar een volledige balansschakeling, dus met twee buizen, gaan. Voor een tijdelijke proef is de weerstand dan wel voldoende.

@FET: Nogmaals bedankt voor de klare uitleg.

Ik heb besloten om de versterker uit het artikel van Henry na te bouwen. Na wat gegoogel heb ik gezien dat velen dit ontwerp nagebouwd met succes. Dat is natuurlijk geen garantie dat de mijne ook zomaar zal werken.... , maar zeker het proberen waard!

Dus heb ik eens naar Amplimo gemaild dat ik deze versterker wou nabouwen in 2 kanaals versie en of ze hiervoor een andere voedingstransformator hebben die voldoende vermogen kan leveren om 2 kanalen aan te sturen.

Nu een dikke "thumbs up" voor Amplimo, in een minimum van tijd zat er een volledig infopakket in mijn mailbox, alsook het schema van de iets modernere versie van DHR. Menno Van der Veen.

Nu stellen ze voor een transformator van het type 6N606 te gebruiken voor de voeding, maar die heeft ipv. een secundaire 20V wikkeling een 50V wikkeling. Moet ik nog even uitvissen hoe ik dat ga oplossen.

Aan allen een dikke Merci om mij hiermee op weg te hebben geholpen en vanaf januari 2014 zal ik in dit topic de vooruitgang van de bouw posten.

Nu staat erop het schema dat Amplimo me toestuurde een copyright ding, dus weet ik niet of ik het hier zomaar mag posten... Moderators?

Je kan het schema posten, het is citeren. Misschien is dit hem al.

De 50V van de 6N606 is geen probleem, alleen R28 even verhogen zodat de zener niet teveel verstookt.