Een poosje geleden had ik al vermeld dat ik eens een buizenversterker wilde gaan maken. Mijn vader was een oude buizenradio verzamelaar. En tussen zijn spullen die hier bij mij op zolder liggen heb ik een aantal NOS buizen gevonden in hun originele doosjes. Waaronder een aantal EL86's. Er lag ook een enkele gebruikte 6N3P tussen. Na wat zoeken op het internet kwam ik deze site tegen van iemand die met deze buizen een 4,8W versterker heeft gemaakt. Op eBay vond ik nog een advertentie van iemand in de Ural die de 6N3P-EV (dus met militair keurmerk) NOS verkoopt. Hier 2 van gekocht.
Intussen heb ik de versterker opgebouwd. Ik heb de ND60 smoorspoelen niet opgenomen in de voeding. Ook de 0,22Ω/5W en 3Ω/30W Dale zitten er niet in. De trafo die ik gebruikt heb is een Amplimo XA261 die een gloeidraad aansluiting heeft van 6,3V bij de maximale belasting van 4A. Alle 6 buizen zouden volgens hun specificaties bij elkaar 3,7A trekken. Alleen heb ik na de gelijkrichter en elco nog maar 5,78V over, belast met de 6 buizen. (Spanningsval over de gelijkrichter?) Volgens de datasheet werkt de 6N3P-EV al vanaf 5,7V. Vanwege de lage spanning heb ik de weerstanden dus niet gebruikt.
Wel heb ik een netstekkeraansluiting gebruikt met zekering en netfilter.
De 300V uitgang van de trafo gaf na gelijkrichting (ik heb 4x 1N4007 gbruikt) nog een behoorlijk hoge spanning af. Tijdens het opbouwen was ik de 820Ω/5W weerstanden vergeten en heb die uiteindelijk uit gemakshalve na de elco's geplaatst. Ervoor zou veel werk zijn vanwege de compacte opbouw.
De versterker voor de eerste keer ingeschakeld. En ik had geluid. Alleen begon het geluid na enkele seconden langzaam weer zachter te worden en verdween. Nu was de 250mA zekering gesprongen. Ik had er geen meer liggen. Maar nog wel een 400mA. Die er ingezet en weer aangezet. Nu bleef hij wel spelen. Hij gaf een mooi zuiver geluid en ging ook nog behoorlijk hard. (Heb alleen niet getest hoe hard). Ik heb hem zo'n 3 minuten laten spelen. Toen ik later weer terug was, ik moest even weg, heb ik hem nog eens zo'n 6 minuten laten spelen waarbij ik enkele spanningen heb gecontroleerd met m'n multimeter. Maar ik had 405V op de elco's staan en 333V na de 820Ω weerstanden. Niet goed! De elco's mogen maar 400V hebben. (Zal natuurlijk ook een kleine marge op zitten, dus zullen nog wel heel zijn).
Nu had ik de spanning over de weerstanden gemeten (die ook bloedheet werden. Een vinger op houden was niet mogelijk). Deze was zo'n 67,4V over beide weerstanden. Dit betekend dat er zo'n 83mA door de weerstanden ging. Deze moesten dus zo'n 5,6W verstoken. Dus idd iets te veel voor deze weerstanden. Nu had ik uitgerekend aan de hand van deze stroom dat met een weerstand van 1k27 ik op ongeveer 400V moest uitkomen. Na wat weerstanden uitzoeken bij Dickbest kwam ik uit op 2x 2 9W weerstanden van 2k7 parallel. Dit geeft 1k35. Hiermee zou de spanning ongeveer 295V worden. Vandaag de onderdelen binnen gekregen en aan de gang gegaan. Meteen de weerstanden maar voor de elco's geplaatst.
Versterker weer aangezet. Er komt geluid na het opwarmen. Alleen na enkele seconden begint de versterker plots hard te brommen. Eén kanaal hard en het andere wat zachter. De bromtoon begint meteen lager te worden en waarschijnlijk ook zachter, maar dat kan bedrog zijn door de hoogte verandering. Meteen netspanning uitgetrokken. Bij een tweede keer het zelfde. Daarna maar eens als test de oude 820Ω weerstanden teruggeplaatst. Maar nu dus wel voor de elco's. Weer aangezet. Nu iets langer normaal geluid. Maar nu kwam er bromtoon die juist van onder uit steeds harder werd. Alleen toen ik nu de netstekker uit de aansluiting met netfilter wilde halen begon hij meteen hard te brommen zodra ik de metalen behuizing van het netdeel aanraakte. Stopcontact is geaard, alleen heb ik geen aardedraad naar de versterker. Er zit nog geen behuizing omheen. Nu begon ik te denken aan een defect netfilter. Een losse schakelaar, zekering en een 2 aderige eurostekker er aan gehangen. Nu heb ik geluid met een constante zachte bromtoon op de achtergrond. Maar zodra ik de kunstof behuizing van de schakelaar aanraakte (misschien ook het metalen deel met schroefdraad waar de hendel uitkomt) bromt hij weer hard.
Wat is hier het probleem? Zijn er toch onderdelen gesneuveld tijdens het laten spelen met een te hoge spanning?
En mag je, volgens de aarding symbolen in het voedingschema, de massa van het 300V deel aan de aarde leggen van het stopcontact?
Ik neem maar aan dat je 800 ohm speakers gebruikt.
De eindtrap loopt anders zo uit zijn werkingsgebied dat kan de brom verklaren die na enige tijd opkomt.
Je gebruikt toch wel afgeschermd snoer (coax) tussen geluidsbron en versterker.
Over die te hoge spanning zou ik me geen zorgen maken.
Wat voor luidsprekers gebruik je trouwens?
Op gloeidraad.nl staat een topic met een schema waar bij deze zelfde 2x EL86 in push-pull configuratie een 220/24 V trafo wordt gebruikt om een 8Ω luidspreker aan te sluiten. Ik heb 2 ringkerntrafo's aan de uitgang gehangen met 2x 12V in serie en daarop 8Ω luidsprekers. Ik heb die nog gekocht bij Stan man. De 24V versie waren al uitverkocht.
Ik gebruik audiokabel voor het signaal. Een gesloopte jackplug naar jackplug kabel.
Edit
Sonytech, jouw post was er nog niet toen ik begon te typen. Dus hier mijn antwoord op jouw vraag. 2 Jamo 165D luidsprekers. 100Watt continue en 165Watt piek. Ik gebruik deze voor test doeleinden. Ik vindt er helemaal geen mooi geluid uitkomen.
[Bericht gewijzigd door Nightwalker op (20%)]
Er horen speciale 800 ohm luidsprekers bij dit ontwerp. Zo maar 4, 8 of 16 ohm speakers gebruiken gaat niet.
Dus met die uitgangstrafo zoals afgebeeld op gloeidraad.nl werkt niet?
Die EL86 mag idd wel over de 300V. Maar de 6N3P werkt normaal op 150V en heeft een maximum van 300V.
Edit
Even nagemeten, maar de weerstand van de 220 kant van de trafo is 41Ω 
Dat werkt idd niet. Morgen eens kijken of er op zolder nog een paar hoogohmige luidsprekers staan.
[Bericht gewijzigd door Nightwalker op (35%)]
Ik zie nergens een link naar het verhaal op gloeidraad.nl
Post eens de link. Ik kan de discussie daar zo snel niet vinden.
Een nettrafo is geen ugt, al lukt dat soms wel.
maartenbakker
Golden Member
www.elba-elektro.nl | "The mind is a funny thing. Sometimes it needs a good whack on the side of the head to jar things loose."
Met een uitgangstrafo zal dat zeker werken, maar je mist wel wat van de voordelen.
2 posten terug van mij van 21u26 staat de link in de eerste zin.
Maar hier is hij nog een keer.
http://www.gloeidraad.nl/radioforum/index.php?mode=thread&id=58208
Edit
Maar waarom heeft hij de eerste 2 keer wel normaal gespeeld? en was die 250mA zekering in het originele schema ondergedimencioneerd dat hij daarom doorbrande?
[Bericht gewijzigd door Nightwalker op (32%)]
Zit er nog wel een condensator met de transformator in serie? In het schema uit je laatste link is dat C3.
Als dat zo is, zetde versterker dan eens aan zonder ingangssignaal en kijk dan eens of de brom dan ook verschijnt.
Excuus, ik had de link in jouw eendere post niet gezien.
Een nettrafo als ugt gaat wel maar is niet optimaal door het ontbreken van de luchtspleet. De trafo gaat dan in verzadiging bij DC. Nu zit hier een elko tussen de eindbuizen en de ugt er loopt dus maar even kort stroom bij aanzetten.
Een 800 ohm speaker heeft een DC weerstand tussen de 600 en 700 ohm afhankelijk van het type speaker. Anders heb ik nog wel twee Amroh 804 trafotjes voor je. Dit zijn 800 naar 4 ohm ugt's van ca. 5W.
Ik denk ook dat het rendement van je speakers wat te laag is voor een buizen versterker. Je moet de versterker dan te hard zetten voor relatief normaal geluid. Dus extra vervorming.
Ja, ik heb een 10µF MKP aan iedere uitgang zoals ook in het originele schema waar ik hem van heb nagebouwd.
http://www.jogis-roehrenbude.de/Leserbriefe/Siemens-EL86/EL86.htm
Testen zonder ingangsignaal doe ik morgen. Het is al wat later en ik wil nu geen herrie meer maken. Voor het geval er weer een bromtoon uitkomt. Dit zijn erg gehorige huizen.
Edit
Hugo, je had je bericht sneller geschreven dan ik.
De trafo's die ik gebruik zijn 41Ω aan de 220 kant waarmee ze aan de versterkeruitgang hangen. Dat gaat dan idd niet werken. Als de versterker verder dan goed zou moeten werken, heb ik wel interesse in de trafotjes.
Ik heb een Akai radio/versterker combi met een opname uitgang voor een casettespeler aan m'n Marantz 1060 gekoppeld. Deze gebruik ik als voorversterker. Bij deze versterker kun je nl. de voor- en eindversterker ook apart gebruiken. De volumeknop hoef ik niet ver open te draaien om al redelijk wat geluid te hebben. En toen ik hem bij de eerste paar keren, toen de buizenversterker het wel goed bleef doen, eens redelijk hard zette, had ik nog steeds geen vervorming. Goed geluid met ook veel laag er in. Het begon echt te 'dreunen' in mijn werkkamer 
voor dit ontwerp is het ontbreken van de luchtspleet niet belangerijk
een 240-24V trafo werkt hier vantasies voor
ik heb namelijk zelf een el300 versterker ook op otl met 800 ohm speakers
Ik heb de versterker opnieuw getest met de audiokabels er volledig uitgesoldeerd. Netfilter en 1k35 weerstanden weer teruggeplaatst.
Enkele seconden na het opwarmen begint hij toch weer hard te brommen wat meteen in frequentie veranderd.
Maar nadat ik de trafo's, die ik als ugt's gebruik, los had gesoldeerd en hem weer aanzette om nu de spanning te controleren, zijn de 4 5k6 weerstanden (R10 en R11) van het originele schema gaan smelten en roken na ongeveer een minuut.
Aangezien er in het schema geen vermogen staat vermeld bij deze weerstanden heb ik 1/4 Watt weerstanden gebruikt. Als het daar aan ligt, waarom heeft hij die eerste paar keer wel tot wel 6 minuten goed gewerkt.
Eéntje was al eerder gaan roken tijdens het brommen. Die had ik toen vervangen. Maar nu zie ik dat alle 4 5k6 weerstanden gesmolten zijn.
Is het wel brommen wat je hoort? Ik denk dat het ook wel eens het zg'n. "motorboten" zou kunnen zijn.
Dat het wel of niet aangesloten zijn van de UGT's uitmaakt of je schermroosterweerstanden gaan roken denk ik niet. Wel vind ik dat een kwart Watt wel heel erg weinig is. Bij mij zou gevoelsmatig 1 Watt eerder in aanmerking komen.
Kan je anders het geluid hier eens laten horen?
Ik zal eens kijken of ik vanavond een opname kan maken.
Als ik eerder had geweten dat het 1 Watt weerstanden moesten zijn, had ik die er ingezet. Maar er staat verder niets bij de weerstanden in het schema vermeld. Terwijl dat wel staat bij die 2 Watt weerstanden e.d.
Ik heb nu alle 4 5k6 weerstanden vervangen voor 4x 22k 1/4W parallel. Dit geeft 5k5 1W.
Daarna een poos lopen kloten om een enigszins acceptabele opname te maken. Beter dan dit krijg ik het even niet.
Ik zeg drie dingen in de opname.
1. stekker er in.
2. de gloeidraden beginnen op te lichten.
3. en de stekker er maar weer uit. (Dit dus na de bromtoon)
Zodra de versterker opgewarmd is hoor je het geluid van de radio. De bromtoon lijkt in deze opname iets harder dan in de werkelijkheid. Nu hoorde ik de frequentie niet veranderen.
http://file.walagata.com/w/nightwalker/EL86.mp3
[Bericht gewijzigd door Henry S. op (53%)]
The Engineer
Waar rook is, is Roel. 5e jaars EE student @TU delft met een uit de hand gelopen buizenhobby!
Het sample klinkt bij mij wat zwak, maar het begin klinkt als een typische 50Hz bromtoon.
Ik heb ervaren dat als je gloeidraden netjes aansluit je ze helemaal niet met DC hoeft te voeden. misschien houd je zo ook meer spanning over voor de gloeidraden. Wél is het altijd heel belangrijk dat de gloeidraden een vast potentiaal krijgen ten opzichte van de grond: je kan ze niet zo maar laten zweven. Bijvoorbeeld een middenaftakking ( 3.15-0-3.15) via 100 Ohm naar de ground of met behulp van twee weerstanden een neppe middenafakking maken en deze aan de ground hangen. Controleer dus even of je gloeidraden zweven, dat kan flink verschil maken.
Die kettingzaag op het einde, komt dat ook uit de amp? Dat kan motorboten zijn. Ik zie op Jogi's site geen globale feedback waardoor het zou kunnen gaan oscilleren.
[Bericht gewijzigd door The Engineer op (11%)]
Die 50Hz brom die je hoort, is dat in het hele fragment?
Pas vanaf de eerste keer dat ik wat zeg, steek ik de stekker van de versterker er in, en dan moet hij nog opwarmen. Die constante toon in het fragment komt door het zwakke signaal van de microfoon in de microfoon aansluiting in de computer. Er stonden 2 computers te draaien waarvan één met een kapotte fan die vooral nadat hij net aanstaat veel lawaai maakt.
Ik kreeg de kwaliteit maar niet goed. Uiteindelijk was dit het beste.
De buizenversterker geeft totaal geen 50Hz brom als het geluid goed is. Maar na enkele seconden krijg ik dus die harde bromtoon. Het probleem is dus ook die 'kettingzaag' die jij noemt.
Dat van die zwevende gloeispanning begrijp ik even niet helemaal. Ik heb wel zoals in het schema van de voeding een 10µF elco tussen de + van de gloeispanning en de - van de 400V zitten.
even een paar dingen
ik hoor je brom ten eerste
heb jij je gloeidraaden wel gedraaid?
nooit een buizenversterker zonder luidspreker aansluiten
heb jij niet gewoon last van een aardlus (sterpunt brom)
van de laatste had ik namelijk ook last
http://www.youtube.com/watch?v=TdNldPcIZXc
sorry voor de slechte video hij is oud
The Engineer
Waar rook is, is Roel. 5e jaars EE student @TU delft met een uit de hand gelopen buizenhobby!
Die elko zou al flink moeten helpen....Misschien toch nog een weerstandje er naast? je kunt het altijd proberen.
@robt, als de filamenten DC gevoed zijn is het twisten van de stroomvoerende kabels lang niet zo belangrijk meer. De stromen dor de bedrading zijn constanter, en veroorzaken dus ook geen wisselende magnetische velden die ergens anders opgepikt kunnen worden.
Maar, zoals Nightwalker zegt, is de brom die ik dacht te horen niet het probleem; het is de kettingzaag. Die kettingzaag zou je overigens niet horen als de versterker zonder speakers aan zou zetten.... Mijn bijdraagbare hoeveelheid is uitgeput
Op 19 februari 2014 22:10:20 schreef The Engineer:
..... je kan ze niet zo maar laten zweven.
"Kan niet" is misschien wat veel gezegd. Maar het is zeker beter dat niet te doen.
Ik zie op Jogi's site geen globale feedback waardoor het zou kunnen gaan oscilleren.
Het kan natuurlijk ook een feedback zijn die niet als componenten in het schema getekend is. Den bv. aan een voedingsgedeelte dat net niet genoeg kan leveren of onvoldoende ontkoppeld is.
@ The Engineer:
Dus ook een 100Ω (1/4W) weerstand parallel aan de 10µF elco (C10)?
Dan zal ik dat ook nog eens proberen.
Ik heb de draden van de gloeispanning idd niet getwist. Maar dat zou ook geen problemen moeten veroorzaken omdat de spanning een met 10.000µF elco afgevlakte DC spanning is. Dan heb je idd geen last van elektromagnetische velden.
Verder wil ik eens met de scoop gaan kijken wat de 300V doet zodra hij gaat brommen.
Die harde brom komt idd uit de luidsprekers. Dus niet letterlijk uit de versterker Voor als dat eventueel een misverstand was. De zachte bromtoon die het hele geluidsfragment te horen is, is opname ruis i.c.m. een kapotte fan van de PC.
Hoe zit het dan nog met de trafo's die ik als ugt's gebruik.
Ik had dus aan de primaire kant 41Ω gemeten. Maar dat is natuurlijk DC weerstand. Wat zou de AC weerstand zijn, en hoe meet je die eigenlijk?
De trafo's zijn:
Merk: ICE
Type: T0500090898
Prim: 230V Primfuse: 0.315A T.IEC 127 5x20mm
Sec: 2x12V (heb ik dus in serie gezet)
Power: 50VA
De weerstand van de trafo gemeten klopt nooit
Het gaat om de inpedantie tussen de in en uit
((240/24)^2)x8 = 800 Ohm.
240 voeding in
24 voeding uit
8 speaker
800 weerstand aan buis zijde
Dat wordt dan bij mij:
((230/24)2)x8 = 735Ω.
In het schema op gloeidraad.nl is zelfs een 220/24 trafo opgenomen. Dat is dan nog iets lager. Dus deze trafo's zijn wel geschikt.
Ik heb intussen 2 weerstanden van 100Ω in serie met de gloeispanning gezet en het deel tussen de weerstanden aangesloten op de - van de 300V. Is dat zoals je het bedoelde, The Engineer?
Ik krijg nog steeds storing. Nu is de brom zachter maar ook met een hoger snerpend geluid. Ik had al enige tijd de indruk dat het aan de voeding lag. Toen ik (voor het bijplaatsen van de weerstanden) de 300V (na de power weerstanden) aangesloten had aan de scoop, zag ik dat de spanning die op de elco's komt te staan, tijdens het opwarmen eerst stijgt naar zo'n 450V. Na het opwarmen is die dan weer gezakt naar zo'n 300V. Kunnen die elco's dat hebben? En zodra de brom er is zag ik op de scoop spanningspieken van zo'n 20V. Bijna stijl omhoog en dan langzaam naar beneden. Het beeld bleef niet mooi stil staan dus ik kon het niet zo goed zien.
Alleen wat me opviel is dat als ik de metalen geaarde netfilterbehuizing stevig beetpak de brom al minder is, en als ik dan m'n andere hand stevig op de voedingstrafo druk is de brom nagenoeg weg. Dan hoor je alleen een hele zachte achtergrond (50Hz?) brom. Laat ik alles los, is de brom ook meteen terug. Maar zelfs die achtergrond brom had ik nog niet tijdens die eerste 2 keer enkele minuten spelen.
Als je 300v ac uit je trafo hebt is dat ca420 V DC . De schakeling en met name de elco en de voorversterkerbuis is voor 300v , dus wat spnning matiging si wel gewenst , hopelijk is nog niets opgeblazen.