Sinds kort ben ik trotse eigenaar van een Ondioline.
De Ondioline is een van de eerste elektronische muziekinstrumenten en is een voorloper van de hedendaagse synthesizer. De Ondioline werd uitgevonden In 1937 door de Fransman Georges Jenny en vanaf 1947 in productie genomen. Het instrument werd vaak gebruikt bij filmmuziek maar ook in de vroege experimentele elektronische muziek. Er zijn nog slechts enkele werkende exemplaren bekend.
De onlangs overleden Jean-Jacques Perrey, welke een groot gedeelte van zijn leven heeft besteed aan de promotie van het instrument is een van de bekendste bespelers van het instrument. Ook Gotye (bekend van “Somebody That I Used to Know”) is liefhebber ervan.
Het toetsenbord heeft een unieke eigenschap: het kan naar links en rechts bewegen waarmee een manuele vibrato gecreëerd kan worden. Ook bevind zich een snaar voor het toetsenbord, die gebruikt kan worden als "Phantastron".
De aanslaggevoeligheid van het toetsenbord word gerealiseerd middels de zogenaamde "Attaque Progressive". Dit is een metalen kistje waarin ongebonden asbest in zit verwerkt (gezondheidsrisico’s zijn bekend. Asbest is kankerverwekkend!). Er wordt gebruik gemaakt van de diëlektrische constante van het Asbest.
Er is redelijk veel informatie over de Ondioline op internet te vinden, alsook de originele Franstalige handleiding en elektrische schema’s. Echter zijn er door de jaren heen diverse revisies geweest die niet zijn gedocumenteerd. De modellen die hedendaags nog in omloop zijn, zijn dus allemaal anders.
Graag zou ik het instrument weer bespeelbaar maken. Ik heb er nog geen spanning op gehad, dit wil ik op de juiste manier doen zodat dat er geen schade kan ontstaan. Ik ga er sowieso vanuit dat de condensatoren allemaal vervangen moeten worden. Het doel is dus om de Ondioline weer in ere herstellen, maar op zo'n manier dat hij zo veel mogelijk origineel blijft.
Aangezien er hier op Circuitsonline veel liefhebbers van buizenapparatuur en muziekinstrumenten rondlopen, denk (hoop) ik dat er zeker wel wat enthousiastelingen zijn die mij hiermee willen helpen. Ik heb weinig kennis van buizenapparatuur, toch wil ik het liefste zelf ermee aan de slag, met als doel ervan te leren. Mijn idee was om de restauratie in dit topic vast te leggen, zodat er ook voor andere liefhebbers een soort naslagwerk te vinden is.
Zijn er mensen die bekend zijn met het bestaan van het instrument? Hoe zouden jullie zoiets aanpakken?
Elektronisch is het niet zo'n heel schokkend apparaat ( hoewel ... 250V B+)
En je hebt een vroeg model, Ik vrees vooral voor eventuele mechanische dingen, heel veel contacten in dat ding.
En uiteraard heel veel condensatoren ellende, het zit vol met LC filters.
Hier is al iemand aan een restauratie van een recenter model begonnen : http://www.vintagesynth.com/forum/viewtopic.php?f=1&t=80554
In de "Druk" sensor zit overigens asbest als dielectricum, niet te veel mee spelen 
Wauw, ik kende dit instrument niet, maar als je naar het filmpje luistert... Dat klinkt stukken beter dan ik me kon voorstellen voor iets uit die tijd.
Uit een Moog krijg je dat soort klanken niet.
https://www.youtube.com/watch?v=05sAxt8zNZI
Anyway, ik ben geen kenner, maar ik volg dit topic wel. Ik heb een zwak voor (heel) oude synths.
Het geluid deed me denken aan de begintijd van de commodore 64 dezelfde klanken dmv. de 3 geluid registers ,maar dat was alweer 33 jaar later.
Moet het apparaat werken of moet de binnenkant (elektronica) er ook origineel uitzien.
Beker elco's , vaak zitten er 2 condensators in een beker , leegmaken en vervangen door 2 nieuwe condensatoren, een leuke klus.
Was condensators , nieuwe condensator in een pvc pijpje gedrenkt in was , de nieuwe txt erop krijgen is moeilijk .
Sommige folie condensatoren kun je leegmaken , je kunt er dan een nieuwe condensator in stoppen.
Bij condensators die je niet leeg kan maken , zal je zelf de opdruk van de condensator moeten printen.
Hoever ga je bij het vervangen van weerstanden , moeten ze allemaal dezelfde basiskleur hebben.
Potmeters en schakelaars , schoonmaken , repareren of vervangen , moeilijk of niet meer verkrijgbaar een probleem voor ons allen.
Op 18 januari 2017 02:53:43 schreef bert!ne:
Het geluid deed me denken aan de begintijd van de commodore 64 dezelfde klanken dmv. de 3 geluid registers ,maar dat was alweer 33 jaar later.
De kale klank van de sid6581 misschien ja. Maar wat kun je daar gekke dingen mee doen met die wavetables, ringmod en registerhacks! (sampling)
[/offtopic]
Hoe ver wil je gaan met origineel ?
De onderdelen die onder het chassis zitten zie je echt niet. Zelfs zonder dat je C's in buisjes moet gaan gieten is het opknappen van dit ding al een hele klus.
Als je met teer en 5/8e pijp gaat knoeien dan wordt het al helemaal een meer jaren plan
Als het enigszins mogelijk is stop ik de nieuwe condensatoren wel in de oude behuizing, zodat het op het eerste oog in ieder geval allemaal origineel uitziet. Onder het frame kan ik inderdaad wel een beetje foetelen, dit ziet niet snel iemand. Ik ga er in ieder geval geen euro chassisdeel etc. inbouwen, dit hoort in dit soort apparatuur gewoon niet thuis vind ik. Functionaliteit is in ieder geval een eerste belangrijke stap. Ik zou er graag dit jaar nog op willen spelen.
Stap 1 is het chassis van de voeding en versterker. In mijn krappe hobby tijd heb ik alles eens van een dikke laag stof ontdaan en het glaswerk voorzichtig opgepoetst. Hieronder wat foto's. Voor de leeftijd vind ik het nog subliem uitzien van binnen, op één losse soldering na bij de dikke elco is alles (visueel) nog in zeer goed staat!
Buizen (van links naar rechts):
Van alle foto's die op internet circuleren vind ik er geen enkele wat precies hetzelfde chassis heeft als de mijne.
1: JAN CKR 5Z4 (Metaal)
2: 6V6 GT/G
3: 6V6 GT/G
4: 6SN7 GT
5: 6J5 GT
Condensatoren
Ik heb wat hulp nodig bij het uitzoeken van de condensatoren en de elco's.
De 4 gele condensatoren onder het chassis hebben allen een opdruk met:
0,1 uF - 51/02 EZOR 5100
Fabrication Suisse
400/ 1500V -_-_-
Zijn deze hiervoor geschikt als moderne vervanger: Klik
De bruine en de bekers zijn volgens mij allen elco's. Moet ik hier buiten de spanning en capaciteit nog op speciale dingen letten?
KGE
Golden Member
Voor de 100nF (max 1500V) zou je deze misschien kunnen gebruiken:
http://www.ebay.com/itm/CAPACITOR-0-1UF-1500V-Axial-POLYPROPYLENE-/251…
De bekerelco's worden vaak uitgehold (let op de chemische troep die er in zit) en dan een moderne 105 graden variant er in gezet.
Beste ook alle weerstanden losnemen en nameten, vooral de hoogohmige willen graag verlopen. Meet deze bij voorkeur ook met een hoge meetspanning en niet met een standaard ohmmeter.
Leuk apparaat, nog nooit eerdere gezien en ik loop al wat jaren mee.
Toch is er al eens in gesleuteld. De Vitrohm weerstanden zijn van eind jaren 50 cq. jaren 60.
Voor onderdelen kan je ook bij Jukebox Revival kijken.
https://www.jukebox-revival.eu (Zelf goede ervaring mee)
(Afgelopen zaterdag in Rosmalen lagen al die C's bij de stand van Quakkelstein bijna per kilo voor weinig)
testman
waar rook was, werkt nu iets niet meer
er is zeker in gesleuteld, die paarse draden zijn nieuwer, wrs omdat de stoffen draad rot was..
Hoe belangrijk is die 1500V van de gele c's? En betekent deze notering 400Vac en 1500 Vdc? Wat ik mij afvraag is hoe deze spanning dan zo hoog kan oplopen. Zouden de condensatoren uit mijn link ook kunnen werken of gewoon niet doen? Ik heb namelijk nog meer onderdelen nodig van EOO en kan dit makkelijk combineren.
Ik ben enkele keren op Rosmalen geweest, helaas dit jaar niet in de gelegenheid.
De spanning wordt niet zo hoog. 400V DC type is voldoende.
die eBay C's zijn veel te duur in verhouding.
maartenbakker
Golden Member
www.elba-elektro.nl | "The mind is a funny thing. Sometimes it needs a good whack on the side of the head to jar things loose."
Sommige papiercondensatoren werden nogal overdreven gekozen. In dat geval is de 630V MKP van jeukboxrevival geschikt.
Let alleen op dat zulke 1500V condensatoren ook als ratelcondensatoren, ontstoorcondensatoren of in boucherotnetwerkjes gebruikt kunnen zijn. Dan is 630V wel te krap.
KGE
Golden Member
Op 15 maart 2017 23:28:42 schreef Hugo Welther:
De spanning wordt niet zo hoog. 400V DC type is voldoende.
die eBay C's zijn veel te duur in verhouding.
Die 400V is de AC rating, en ik dacht dat het over een restauratie ging, wat is dan 'veel' te duur?
Die eBay C-s zien er ook qua uiterlijk goed uit.
Vergeet ook niet dat, totdat de gloeidraden goed op temperatuur zijn, de (anode)spanningen flink hoger kunnen zijn dan nominaal.
[Bericht gewijzigd door KGE op (15%)]
Dat laatste geldt alleen met een halfgeleider gelijkrichter. Dat is hier ook een buis. De anodespanning stijgt dan geleidelijk mee.
Anoniem
Bezint eer ge begint!
Je hebt daar een waardevol instrument dat in een museum thuishoort.
Ik lees dat je ondanks je voorzichtige aanpak gewonnen bent voor de huidige manier van repareren. Blindweg vanalles vervangen, vooral de condensatoren in de hoop dat het dan ok wordt. Dat soort methodes komt natuurlijk omdat de huidige generatie "techniekers"totaal geen benul heeft hoe de oudere apparaten ineenstaken.
De kans dat slechte contacten roet int eten gooienis veel groter.
ik neem aan dat bepaalde elco's van een 50 jaar oud instument kunnen defect zijn, maar dat is lang niet zeker.
Maar als je ook alle condensateren uit de filters gaat vervangen gewoon uit voorzorg, of eerder omdat je niet kunt foutzoeken, dan wordt het een knoeiboel, en is de kans niet onbestaande dat je het apparaat grondig en definitief verprutst.
Stel dat je een Stradivarius viool op zolder vindt. Ga je dan:
a: vlugvlug naar den Aldi om een pot tuinbeits om hem te hervernissen?
b: Proberen iemand te vinden die specifiek ervaring heeft met dat soort spullen?
Het best is om dit rustig en weldoordacht aan te pakken en niet direct uit de startblokken te schieten enkel voortgaande op goedbedoeld advies op afstand. Dat ding staat ergens al een halve eeuw te rotten, op een paar weken zal het nu ook niet meer aankomen.
Je kunt eigenlijk de precieze toestand enkel juist inschatten als een ervaren technieker het apparaat van dichtbij ziet en er op meet. En dan bedoel ik niet het soort zelfverklaarde elektronici die hun dagen vullen met het uitwisselen van schermpjes van smartphones.
Bezint eer ge begint!
Hier ben ik zeker van bewust, voor de duidelijkheid: ik heb nog niets gedaan aan het instrument, zelfs de losse soldering hangt nog los 
. Ik heb enkel wat foto's gemaakt zodat ik om advies kan vragen. Het feit dat ik na 2 maanden nog steeds geen spanning erop heb durven zetten zegt eigenlijk ook genoeg.
Het gaat inderdaad om een restauratie, de waarde van het instrument moet behouden blijven. (of liever: stijgen)
Zoals ik reeds schreef in mijn eerste post is dat ik hiervan iets wil leren. Ik zal het moeten doen met jullie adviezen, want zelf heb ik helaas geen kennis en ervaring met buizenapparatuur. Als ik er niet aan begin zal ik dit ook niet snel krijgen.
Wellicht is een algehele inventarisatie door een ervaren iemand een goed idee. Daarna kan er misschien een knoop doorgehakt worden of ik er zelf aan begin of het geheel uitbesteed, hier begin ik nu namelijk weer aan te twijfelen.
Ik heb een paar weken geleden contact gelegd met een in de buurt wonende componist die ook twee Ondiolines in zijn bezit heeft. Helaas heeft hij aangegeven geen tijd te hebben om de restauratie te verzorgen, wel zou hij eventueel belangrijke input kunnen en willen leveren, echter wil ik hem ook niet met elk detail lastig gaan vallen.
Hier heb je geen componist voor nodig maar een elektronica-specialist op het gebied van buizen en radiorestauratie. Probeer het ook eens op www.gloeidraad.nl daar zitten ZEEEER kundige mensen tussen op dit gebied van restauraties.
Je komt uit zuid limburg , er is in Heerlen een (oude) radio vereniging , je bent welkom , je hoeft geen lid te zijn.
http://radiocollection.cmshost.nl/kvdijke/en/limburgse_radiovrienden.h…
Dr buizen hobby is nog springlevend .
Dat is een hele mooie tip! Ik zal er aanstaande woensdag proberen bij te zijn met het instrument. Toevallig nog meer CO leden aanwezig?
Tidak Ada
Rommelige werkplek? In de natuur is wanorde de meest stabiele toestand; de entropie is dan maximaal. Het handhaven van "orde" kost daarom altijd energie.
Stoffen draad heb ik nog een rol van zeker 100m , neem ik woensdag mee kun je zien of het dezelfde kleur/doorsnee is.
Maak goede detail foto's , en een paar extra uit een andere kijkhoek.
Repareren of restaureren dat thema komt vaker ter sprake .
Het was interessant afgelopen woensdag op de verenigingsavond van de radioclub, druk bezocht en veel nieuwe contacten opgedaan. Er waren veel mensen aanwezig die met grote interesse hebben gekeken naar de Ondioline.
Bert!ne gaat binnenkort eens meekijken en voorzichtig inventariseren wat de status van het instrument is. Ik zal het hier posten zodra er nieuws is.