OM961 Eindversterker uit mijn Archief

Mooi! Ik zie het al voor me, in 1989 oid, met wat postordercatalogi op schoot op zoek naar precies de juiste onderdelen.

Mooie condensatoren trouwens, met die afwijkende maat. Die heb ik nog nooit gezien.

Ben je aan het verhuizen, of zo, dat al je oude .... euh... projecten terug boven water komen? Verhuis staat er hier ook aan te komen, ik voel met je mee!

Overigens: keer op keer valt het me op dat je enerzijds het onderste uit de kan wilt halen, met meet- en referentieapparaten met eindeloze precisie; maar dat je anderszijds toch, zelfs op kritische plekken, graag IC's of pseudo-IC's toepast. Ik heb altijd geleerd dat (als het over audio gaat) IC's ok zijn waar het er niet echt op aan komt, bv. in een toonregeling; maar dat de beste voor- en eindversterkers discreet worden opgebouwd. Toch?

OM961's zijn min of meer "discreet", vanbinnen is het ingegoten dikke film techniek met twee TO220 eindtorren. Ze zijn goed, maar gaan wel eens om onduidelijke redenen stuk en zijn al een tijd lastig of niet meer te krijgen. Ik heb ooit een adapter boardje gemaakt van OM naar TDA7294.

Mits goed toegepast is er niets tegen IC's. Ik heb er redelijk wat mee gewerkt en aan gemeten voor (kwaliteits-) audio, maar ik ben wel van de nieuwere generatie zo vermoed ik.

Er is iets dat aan de andere kant wel eens vergeten wordt, en dat is dat bij veel audio de vervorming (en/of frequentiebereik) niet ZO vreselijk belangrijk is.
Weinig gevoeligheid voor interferentie en ruis (voor een simpele, onkritische toepassing / gain structure) zijn dat imo veel meer. Want dat geeft sneller klachten

Een OM IC zal je niet vinden in het dure Hifi segment zoals oa. Krell, dat zijn >1500 Euro modellen. Maar ik ben wel benieuwd of die beter meet (THD) dan wat de fabrikant opgeeft. IC's in mainstream audio is vooral goedkoop want weinig onderdelen, weinig PCB ruimte. Het echt kritische punt in de audioketen zijn de luidsprekers. Een techneut investeert meestal in de amp en niet in de ls.

Op 28 september 2019 18:18:34 schreef big_fat_mama:
Overigens: keer op keer valt het me op dat je enerzijds het onderste uit de kan wilt halen, met meet- en referentieapparaten met eindeloze precisie; maar dat je anderszijds toch, zelfs op kritische plekken, graag IC's of pseudo-IC's toepast. Ik heb altijd geleerd dat (als het over audio gaat) IC's ok zijn waar het er niet echt op aan komt, bv. in een toonregeling; maar dat de beste voor- en eindversterkers discreet worden opgebouwd. Toch?

Zo'n hybride is zeker niet slecht, en bovendien kan er in een jaartje of 30 a 40 veel veranderen, zowel aan de stand van de techniek als aan de bouwer.

tja, toen philips nog degelijke hifi maakte zaten er nog losse torren in, dat was de tijd gewoon, want dat deed iedere fabrikant in de 70's. een b&o setje actieve speakers van pakweg 20 jaar terug heeft ook gewoon een stel stk versterker plakken, wel een stereo uitvoering zodat hoog en laag gescheiden versterkt is.

die koelblokken doen wel denken aan koelblokken voor SS relays..

Zo'n OM moduul doet mij denken aan die ILP modules of was dat weer later in de tijd?

Hi,

big_fat_mama
Ik laat schema's en apparatuur zien in een beetje willekeurige volgorde gebouwd door mijn vanaf ongeveer 1975.
Hou er rekening mee dat ik rond die tijd wel wilde maar nog niet echt veel ervaring had opgedaan met goede audio.

Nu kan ik vrij goed inschatten aan het schema of het wel of niet goed is, en kan ik het aan goede apparatuur hangen om het een en ander ook te kunnen controleren.

Voor de gene die denken dat ik alleen maar een technicus ben, ik had een zeer goed luidspreker systeem met een DynAudio Esotar tweeter, een setje hele mooie midden luidsprekers uit de prof Focal audio range en vier gelsoten bas kasten met KEF B300 er in.
Deze luidsprekers werden allen door hen eigen eindtrappen aangestuurd na eerst door een fase lineais schijdings filter te zijn gegaan.
midden en hoog hadden ieder 75-Watt als vermogen ter beschikking en de bas versterker leverde 150-Watt aan twee B300 luidsprekers.

De voorversterker was mijn ontworpen buizen E88CC model, of de gene met het MAT4 en LH0002 IC er in, en dat was de beste van al mijn voorversterkers.

Terug naar de OM961, hieronder het schema van dit moduul, is gewoon een standaard opbouw en zoals Aart al uitlegde een paar TO220 eindtransistoren.
Miij vorkeur zo zijn gegaan naar een Compound setje i.p.v de Darlingtons.
Philips zoals ik ze ken, draaide iedere cent om en ze zullen wel een overschot van de gebruikte Darlintons gehad hebben, wat resulteerde in de ze modules.
Verschiltrap met daar achter nog een versterker trapje waarbij de collector impedantie een bootstrap krijgt vanaf pen 3 naar pen 8 met een elco.
Hierdoor wordt de collector impedantie hoog en dus ook de openloop versterking wat weer resulteerd in een lagere vervorming.
Helemaal een basis schakeling wat dat betreft.
Er is alleen wat extra aandacht aan de stroombegrensing besteed met wat extra weerstanden en twee condensatoren over de basis weerstanden om de beveiliging sneller te maken.

Krell en nog wat andere merken deden het zelfde wat ik hier ook heb gedaan, een hele dikke voeding maken.
Alleen zit er hier een OM961 module in en niet een eindtrap met minimaal 6 power transistoren per kanaal.
Krell en dus nog wat merken zorgden er voor dat er altijd voldoende stroom aanwezig was, dat hield niet altijd in dat je dan ook maar een 1 a 2Ω belasting kon gaan gebruiken.

Ik heb al vrij vroeg gekozen voor actieve filtering, geen gedonden met verzadigen van filter kernen zoals met de KEF filter printjes.
Ik heb ook nog de Rogers Monitor gehad met diverse middentoner en ook nog die mooi en ook zo snel stuk gaande DEKKA London Ribbon.

Tegenwoordig ga ik er maar vanuit dat als je versterker ontwerp maar zo is dat hij ruim het audio gebied doet, dit meestal ten goedekomt van het geluid.
Denk maar aan het TDA1034 IC, ontworpen met een openloop gain die pas gaat afvallen rond de 10KHz, er zijn maar weinig mensen die bezwaren hebben tegen een TDA1034AC/NE5534AC opamp.
Oja, bij versterking boven de 3x GEEN compensatie condensator gebruiken!!! volkstammen doen het nog steeds verkeerd datasheet lezen,
kost te veel tijd ik zie overals die condensator stoon op het Internet, dan moet het wel goed zijn.
Mooi dan plaats je toch lekker die condensator, dan gooi je 50% of meer van je slew rate het raam uit en je openloop gain gaat dan zeker niet door tot 10KHZ.
Sorry ik kan het niet laten *grin*

Oja mijn eindversterkers waren van het ontwerp van Mark Alexander, -3dB rond de 800KHz.
Ik gebruikte geen IGTB transitoren maar die mooie audio MOSfets 2SJ en 2SK series.
www.bramcam.nl/Alexander-Current-Feedback-Poweramp.pdf

.
Dit is een blok signaal van dit versterker ontwerp, en komt uit een mini versie en die is 15 a 20 Watt.
Blok van 100KHz bij 8Ω belasting.

Dit is beter dan een Krell

Ik heb er geen bezwaar tegen, om met was passieve netwerkjes de bandbreedte te beperken aan de ingang, dit ter voorkoming van vervorming door allerlij HF signalen.

Er is nog wat meer hier aanwezig wat audio en ander spul betreft, laat ik wel in hun eigen topic zien, anders wordt het een rommeltje.

Groet,
Bram

Die Philips OM931 en OM961 waren (toen) erg goede hybride modules. Ik ben in die tijd niet verder gekomen dan de Edwin en 100W Elektuur (eind-)versterkers. Via een copie van Wireless World aan de John Linsley Hood klasse A versterker ontwerp gekomen en nagebouwd.
Dat was toen geen echt succes bij gebrek aan een goede Rth berekening (en onvoldoende zak-geld voor 2 goede koelprofielen) kwam deze mooie eindtrap met 4 gebakken 2N3055 vroegtijdig aan zijn einde.

Yo!

Ik heb ruimte nodig dus moest de openstaande OM961 versterker weer aan de kant...

De versteker heb ik aangesloten op mijn Heatkit Audio Dummy Load en voor 8Ω impedantie gekozen.
Toen de ingang en de uitgang op de Audio Precision meetset aangesloten en begonnen te gaan meten, que...

Rare varierende vervorming die boven de specs lagen!
Ik kijk altijd eerst naar bedradings fouten zoals aardlussen, maar bij mijn meetset is dat lastig fout te doen door zijn volledige symetrische opset.
Tikje met een tangetje tegen het LS relais, Bingo (dacht ik!) relais doorverbonden en verder meten, nog maar eens wat tikjes, nog steeds variatie...
Blijken de zekenringhouders ook niet meer zo goed te zijn, die hebben een beurt gekregen met wat IPA en daarna de kapjes weer goed aangedraaid van de zekeringhouder.
Mooi, nu had ik meetresultaten die binnen de specs vielen.

Weer wat plaatjes

Dit is een vervormingssweep bij een vermogen van 60-Watt.
De cursor staat bij 1KHZ en de THD is daar net onder de 0,01% en dat geld ook voor een flink deel van de audio band.
Bij 8KHZ gaat de vervorming oplopen, wat vrij normaal is, de oorzaak is dat de openloopgain dan ook steeds kleiner wordt van de moduul.
De oplopende vervorming in het laag heeft waarschijnlijk twee redenen, beide zijn volgens mij de oorzaak van de condensatoren in de versterker.
De blauwe Philips elco's zitten al een jaar of 30 op de print
Ik verdenk de elco in serie met de tegenkoppelweerstand die naar massa gaat en de 100uF bootstrap condensator,
deze zit tussen de uitgang en pin-8 van de moduul.
Maar verder een nette THD karakteristiek voor deze modules.

.
Nogmaals bij 1KHz de THD, met in het display de condities weergegeven, dus 22V RMS bij een 8Ω belasting.

.
En nu bij 10KHz, nog steeds bij 8Ω maar nu met de bandbreedte vergroot tot 80KHz bij 22KHZ bandbreedte neem je jezelf in de maling.
Dan wordt bij en 10KHZ bron alleen de 2e harmonische goed gemeten.

.
De bloksignalen, de belating is weer 8Ω en hier is de frequentie 1KHZ, nette blok wat mij betreft.

.
Ook bij 10 KHZ ziet de blok er nog goeg genoeg uit, er is echter wel te zien dat de Slew Rate niet helemaal symetrisch is.
De flanken van de blok zijn niet even stijl, de opgaande flank is 20V/uSec en de neergaande Flank is 17V/uSec, beide ruim voldoende voor dit vermogen

.
En als laatste de blok bij 100Hz, hier is duidelijk "tilt" zichtbaar, niet dramatisch, maar als ik deze versterker onderhanden ga nemen zorg ik er wel voor dat dit gedrag wat netter wordt.

Dat was het voorlopig wat deze versterker betreft.

Groet,
Bram

Dat is vrij normaal voor een audio endamp. Zit het -3dB punt op 20Hz?

Hi RAAF12,

Het is eigenlijk veel beter dan -3dB bij 20Hz.

Dit zijn de gemeten waarden:
20Hz = -0,5dB
10Hz = -1,5dB

Dus eigenlijk best goed, alleen die oplopende vervorming vind ik niet goed in het laag.

Groet,
Bram

PS,
Net even gekeken, de trafo is 2x30V bij 300VA.

[Bericht gewijzigd door blackdog op maandag 7 oktober 2019 20:05:33 (11%)]

die oplopende vervorming vind ik niet goed in het laag

En HóóR je dat ook?

[Bericht gewijzigd door big_fat_mama op maandag 7 oktober 2019 20:11:19 (66%)]

Hi big_fat_mama,

Ik heb geen idee wat jij hoort, nu ben je al op leeftijd en je vliegt...

Laat ik het eens anders stellen en nee ik ben geen "Audio Fool".
In jouw vliegmachiene bepalen een aantal "onderdelen" de beleving die jij ervaart dat die vliegmachiene "lekker" vliegt.
Nu moet voor onderhoud een aantal zaken worden vervangen, dat staat b.v. gewoon op de lijst, zo oud dan nieuwe onderdelen er in.
Jij gaat vliegen met de nieuwe onderdelen en je hebt dan zoiets, Mmmm, niet zo soepel als het was...
Een schuiflagertje is wat strakker, demper is iets te sterk afgesteld enz, enz. je begrijpt het wel denk ik

Bij audio en net als bij meetapparatuur probeer je de instrumenten zo transparant mogelijk te maken, tenminste dat probeer ik.
Een "Audio Fool" is met "Sound" bezich, net als veel artiesten nu vind ik weer dat artiesten zich vooral met muziek moeten bezich houden...

Ondanks mijn technische kennis zou jij niet willen dat ik het volgende onderhoud aan je vliegmachiene zou gaan doen *grin*

Gegroet,
Bram

ok, duidelijk: je hoort het niet. Mij best hoor, ieder zijn hobby.

[[off topic]]
En als je per se de volgende onderhoudsbeurt wilt doen aan mijn "vliegerken" dan hou ik je niet tegen - alleen zou het me meer tijd kosten om het je uit te leggen dan om het zelf te doen, dus veel zou ik er niet bij winnen. Maar je zou het prima kunnen, ik twijfel er geen seconde aan.
[[/]]

Philips gebruikte toch ook vaak 'vreemde' modules in versterkers zoals de STK4192 van Sanyo...

Hi Arco,

Philips is alles gaan gebruiken waar ze zin in hadden toen HiFi booming was...

De eerste STK modules zoals de STK080 daar krijg ik nu nog pukkels van, als ik aan het geluid denk dat deze voortbrachten...
Wat een ongelovelijke bagger was dat.

Zoveel anders is de opbouw van de STK080 niet van de Philips modules, zal de kwaliteit van de componenten wel zijn geweest.

Groet,
Bram

Na 1978 is er behoorlijk bezuinigd bij Philips audio. Met de echte kwaliteit was het toen gedaan (kun je ook aan de constructie van de latere MFB's zien) met even een opleving rond 1983-1987 met de CD spelers waarvan de frontjes ook al van plastic waren.
In 1989 nog een leuke serie luidsprekers gemaakt, de FB serie en toen was het gebeurd met het DCC fiasco (en eerder het V2000 video systeem). Als uitvinder van de cassette in 1963 konden ze na 1978 de Japanse concurrentie al niet meer aan. In 1975-1977 konden ze nog meekomen met de N2510-2520 en in 1977 de N2521 maar daarna was je beter af met een TEAC, Pioneer, Akai of Nakamichi deck.

Over de OM modules: https://www.eliveld.nl/themes/hobbyskoop/Hobbyskoop-28/Hobbyskoop-28.p…

Zie pagina 7.

[Bericht gewijzigd door Fotohuis op maandag 7 oktober 2019 21:12:56 (19%)]

Op 7 oktober 2019 20:04:18 schreef blackdog:
Hi RAAF12,

Het is eigenlijk veel beter dan -3dB bij 20Hz.

Dit zijn de gemeten waarden:
20Hz = -0,5dB
10Hz = -1,5dB

Dus eigenlijk best goed, alleen die oplopende vervorming vind ik niet goed in het laag.

Groet,
Bram

PS,
Net even gekeken, de trafo is 2x30V bij 300VA.

Dat schuine dak is normaal gemeten bij die lage frequentie. Ja, de vervorming neemt wel toe bij lage frequenties. Wim Jak had daar in zijn zelfbouwboek 'Audioversterkers met transistoren' uit 1969 ook wat opmerkingen over. Maar wie bouwt er nog endamps met een gestabiliseerde voeding? Volgens mij was de nog oudere fabrieks Quad 303 amp een van de weinige...

snip uit het boek, een zelfbouw endamp