Wie maakt nog zelf zijn/haar printjes?

Als ouwe knar maak ik nog zelf mijn pcb'tjes.
Met een sheet belicht ik fotogevoelige printplaat en ontwikkel die, en dan de etsbak in. Maar ik krijg de indruk dat ik nog één van de weinige ben die dit nog doet.
Ik ben wel nieuwschierig hoe dat tegenwoordig gaat. Gaat iedereen nu naar pcbway of een soortgelijke pcb bakker?
Graag hoor ik de reacties.
Mvg Ron

Ik maak ze ook zelf, alleen ets ik ze niet maar frees ze.

Heb vroeger wel zelf printen geëtst, maar niet fotografisch. Met een penseeltje gelakt of met speciale strips en eilandrondjes geplakt.

Maar ik had geen zin meer in dat geklieder met etsmiddel. Nu gebruik ik baantjesprint. Voor de toepassingen die ik heb is dat toereikend.

Ik ets ze, met de toner transfer methode.
Ik wil ze meestal sneller dan de chinese firma's ze kunnen bezorgen.

Op werk hebben we nog wel een printfrees, en die wordt nog met enige regelmaat gebruikt, maar het blijft beperkt. Je kunt maar 2 lagen gebruiken, en geen kleine doormetaliseringen. Ik bestel meestal bij JLCPCB, en voor simpele snelle proto's ben ik heel handig met experimenteerprint. Etsen heb ik al jaren niet meer gedaan, terwijl ik alle spullen ervoor heb staan.

Ik heb alle manieren om zelf printen te maken wel gedaan. Maar ben daar mee gestopt. Nu is het in kicad de print ontwerpen en het ontwerp opsturen naar JLCPCB en een week later ligt het in de brievenbus. Geen geklieder en geknoei met eigenlijk niet erg gezonde chemische zooi.

Ik wil het nog steeds een keer proberen te doen met Laser.
Printje zwart spuiten en dan met de laser alle baantjes belichten, heb ik alleen foto-negatieve print nodig... toch?

Met de kosten en snelheid waarmee je tegenwoordig een printje kunt laten maken.

Nee, ik heb al mijn ets spul jaren geleden al opgeruimd. Dat is naar mijn mening meer ellende dan het waard is.

Ik geloof dat dit mijn laatste zelf geëtste print was in 2015:

Ik heb alles nog wel staan / liggen, incl lichtbakje.
Maar de laatste print is al een aantal jaren terug.
Ik print de layout op een transparante A4 overheadsheet in de laserprinter, ik print 2 x over elkaar, mijn HP is daar nauwkeurig genoeg voor.
Dan is het echt zwart genoeg.
Belichten , ontwikkelen in caustic soda ( fifax :) ) en dan etsen met fijnetskristal.
Het is te doen, maar een volgende zal ik ook laten maken.
De fotogevoelige print kan je niet eeuwig bewaren en ook het etsmiddel niet als het anagemaakt is.
En de spullen zijn ook niet echt goedkoop.
Dan is een kant en klare bestellen incl maskers en dergelijke wel aanlokkelijk.
Maar voor een proefprintje is het wel de snelste manier natuurlijk.

Ik doe het al jaren niet meer zelf. Ooit m'n eerste printjes laten maken bij Makepcb. Dat was opgezet door een Nederlander die in China woonde en ook onderdelen acties deed via samenkomen.nl. Beide sites bestaan niet meer.
Nu laat ik ze al jaren maken bij pcbway.com. Gen gedoe meer met chemicaliën en stof van het boren.

Deadbug en experimenteerprint. Meestal ontwikkel ik het tijdens de bouw. Als het dan werkt heb ik geen zin om weer een pcb te ontwerpen. Mijn schemas teken ik ook nog steeds gewoon met papier en potlood. Ik heb wel een tijdje het met etsen gedaan maar ik vond het nogal een gedoe. Ik zou het liefste frezen/laseren maar ik ben voornamelijk met repareren bezig en helaas te weinig met zelfbouw.

Op zondag 11 augustus 2024 21:50:06 schreef marcob:
Ik doe het al jaren niet meer zelf. Ooit m'n eerste printjes laten maken bij Makepcb. Dat was opgezet door een Nederlander die in China woonde en ook onderdelen acties deed via samenkomen.nl. Beide sites bestaan niet meer.
Nu laat ik ze al jaren maken bij pcbway.com. Gen gedoe meer met chemicaliën en stof van het boren.

Dat boren is eigenlijk nog wel de meest grote k*t klus ;(

Vroeger wel gedaan maar tegenwoordig is de professionele kwaliteit bij JLCPCB en betaalbaarheid van dubbel of meer laags en doormetalisering een betere optie. Proef of ontwikkel opstellingen tegenwoordig in (in delen) multisim op breadboard of luchtbouwsel.

Het is meer dan 30 jaar geleden dat ik voor het laatst een printplaat heb geëtst. Een hoop gedoe: eerst de koperprint brandschoon maken, fotolak erop spuiten, (stofvrij) laten drogen in het donker, belichten, ontwikkelen, etsen (verdraaide kliederzooi met FeCl... de vlekken ervan kom ik nu nog steeds tegen bij tijd en wijle, later overgestapt naar salpeterzuur), en daarna het leukste van allemaal, de gaatjes boren. Het resultaat is een 'dwangbuis' van een print, die geen enkele flexibiliteit biedt om bijv. een weerstandje bij te plaatsen, nét even een ander formaat elco te gebruiken, etc.etc., of anderszins van het ontwerp af te wijken en verbeteringen aan te brengen, die het apparaat meer geschikt voor MIJ maken (i.p.v. voor de oorspronkelijke ontwerper).

Daarom ben ik destijds overgestapt op gaatjesprint (eilandjes), dat werkt voor mij veel prettiger en flexibeler. Elk project van mij is sowieso een enkelmalig exemplaar en half prototype, 'design-as-you-go'. Met de juiste technieken kan ik er snel, netjes, betrouwbaar en deugdelijk (!) mee bouwen. Ook zeer compacte bouw is mogelijk, compacter dan ik met een geëtste print zou kunnen, hoewel ik de voorkeur heb om m'n projecten voldoende ruim op te zetten, qua print en behuizing. Gaatjesprint geeft mij veel mogelijkheid van flexibiliteit. Voedinkje bijbouwen bijv., of wat extra LEDjes, of..... Ook gecompliceerdere projecten heb ik op deze manier gemaakt, bijv. de TV testpatroon-generator van het ZAK, CNC-controller, een zinkvonkmachine (EDM), zware voedingen (TL494, 5-50V, 0-30A), panorama-ontvanger, etc.

Voor hoogfrequent gebruik ik dubbelzijdige epoxyprint (of Teflon-print, voor de wat hogere frequenties), met behulp van een scherp mes en/of Dremel maak ik er spoortjes en eilandjes op. Werkt uit de kunst, heb zo de meetkop van een 10+GHz bolometer gemaakt, RF-meetkoppen o.b.v. de AD8307, een 1296 MHz 10W vermogensversterker, een 13GHz pre-scaler m.b.v. HMC363, (in een duister verleden ook nog talrijke 3m FM-zenders en vermogensversterkers tot 45W, maar niet verder vertellen!) en nog ontelbaar veel andere projecten.

Met deze twee technieken (gaatjesprint en koperprint m.b.v. mes/Dremel) is er niets dat ik niet kan bouwen.

Het enige waar ik me over verbaas is dat zo weinigen de mogelijkheden en flexibilteit van gaatjesprint kennen of gebruiken. Net als hen stelde ik vroeger ook altijd de vraag, 'is er een printje van?' (of een printontwerp). En zo niet, dan hield het project al bij voorbaat op.

Edit: en net als Fred101, al mijn ontwerpen worden met potlood gemaakt op een vel A4.

Dat boren is eigenlijk nog wel de meest grote k*t klus

Zelf vond ik het geklieder met chemische brol nog erger, en mijn toenmalige partner vond dat nog veel meer erger. Maar het is en blijft een rotklus inderdaad, en ook ik ben heel blij dat er tegenwoordig zinnige betaalbare alternatieven zijn. Ook al moet ik dan af en toe alle vijf proefexemplaren wegsmijten wegens een stomme vergissing in de tekening...

Gaatjesprint gebruik ik juist heel veel, maar dat is voor de kleinere en eenmalige projecten.
Ik heb stuurprintjes gemaakt en dergelijke voor orgelbesturing en dan ziet een geetste print er wat meer profi uit.
Ging ook enkele tientallen per type en dan is een geetste print netter en sneller.
Maar dat gruwelijke boren... ;(

Nog een anekdote.
Toen ik een jaar of 14-15 was, dus al snel 45 jaar geleden, gebruikte ik dat smerige ijzerchloride.
Dat stond in de kelderbox, etsen deed ik buiten vanwege de lucht.
Maar die pot met geelbruinze stinkzooi stond in de box.
In een stalen rekje.
Met wat spuitbussen en zo.
Ik was er een hele tijd niet geweest en toen trof ik een rek aan van gatenplaat.
Alles was door de metalen planken heen gerot en gezakt en de spuitbussen waren leeg of weggevlogen.
Daarna nooit meer ijzerchloride gebruikt >:)

[Bericht gewijzigd door revado op (45%)]

dan ziet een geetste print er wat meer profi uit.

Revado, het zal een kwestie van smaak zijn, maar ik vind juist de zelf-geëtste printjes er erg amateuristisch uitzien. Net opgebouwde gaatjesprint vind ik prachtige kunstwerkjes.

Professionele geëtste printjes uit China, doorgemetalliseerd en met solder-mask en opdruk, daarentegen, zien er wel professioneel uit (en zijn dat ook). Maar mijn vroegere zelf-geëtste printjes zul je nooit hebben kunnen beschuldigen van er 'professioneel' uit te zien....

En ja, binnenshuis etsen met FeCl, in de buurt van metalen gereedschap... niet verstandig. Dus deed ik dat buiten, op een muurtje. De FeCl vlekken zijn nu nog steeds zichtbaar op die muur....

Op zondag 11 augustus 2024 21:51:31 schreef fred101:
Deadbug en experimenteerprint.

Voor kleine dingen of dingen die je gaandeweg ontwikkeld doe ik dat ook nog wel.

Maar geen eurokaarten vol meer ;)

Ik maak ze ook niet zelf. Wel eens geprobeerd hoor, maar nooit goed gelukt.
Printjes op eilandjes board bevalt me prima. En tekenen doe ik met LochMaster.

Als je kunt tekenen kun je ze ook laten maken.

Ik had een minder legale versie van een bekend pcb proggel, maar eigenlijk ben ik helemaal over naar Kicad. Dat werkt tegenwoordig super.

Voor wat het nog kost, ga ik tegenwoordig meer voor de 4 lagen print. JLCPCB en binnen de week ligt het op de mat. Bij 4 lagen alleen wat uitkijken met de kleuren. Voor sommigen is er geen extra fee, voor anderen weer wel. Maar dat zijn niet altijd dezelfde kleuren. Uiteraard is groen daarop een uitzondering.

Op zondag 11 augustus 2024 22:03:17 schreef Paulinha_B:
[...]
Zelf vond ik het geklieder met chemische brol nog erger, en mijn toenmalige partner vond dat nog veel meer erger. Maar het is en blijft een rotklus inderdaad, en ook ik ben heel blij dat er tegenwoordig zinnige betaalbare alternatieven zijn. Ook al moet ik dan af en toe alle vijf proefexemplaren wegsmijten wegens een stomme vergissing in de tekening...

Zit er een fout in je tekening, dan kan je ook terug beginnen belichten en etsen.

Ijzer3cloride was sowieso een zooi.

Laseren is nog maar zus en zo. Met een 2W diode, 1064nm, blijkt er wel wat mogelijk maar het vraagt zeer veel doorgangen in verschillende richtingen. Snelheid is dan een pain in the ass. 30mm/min. Op FR4 blijkt het zelfs heel moeilijk. De drager verbrand heel snel en geeft dan stank en kool op je PCB. Wat weer een brug kan vormen. Het boren blijft dan ook bestaan maar met een CNC file zou dat wel moeten lukken. Printen op papierbasis blijken beter te werken maar het blijft behelpen.

Tegenwoordig gebruik ik voor het maken van schakelingen diverse technieken.
O.a epoxy printen met 3-gats eilandjes, Chinese groene gaatjes printen.
Wanneer ik een schakeling heb met diverse DIL IC's gebruik ik voor de onderlinge verbindingen het z.g. Posyn draad. Enamelled koperdraad. Zolang je niet boven de 350 Graden Celsius komt kan je gewoon de bedrading kris/kras door en over elkaar leggen.
Voor het maken van schema's gebruik ik Kicad .sch, en voor het ontwerpen en plaatsen van onderdelen gebruik ik dan óók Kicad .pcb. Kan mijn ontwerp van uit schema direct naar PCB ontwerp maken.
Alleen heb ik nog nooit mijn printontwerp naar China gestuurd. Het zijn soms maar enkele ontwerpen die ik maak. En vaak moet ik dan in mijn ontwerp achteraf toch weer veranderingen aanbrengen.
Het bedraden met Posyn draad is wel een priegel werk, maar met een Ledlamp met Loupe, fijne pincetten en tangetjes red ik mij wel.

Overbodige informatie: Mijn vrouw maakte zo omstreeks 1965 e.v. mijn printjes.
Eerst nog met tekenpen met zwarte fietsen lak, daarna met gebruikmaking van die plakrondjes en rolletjes dunne zwarte tape. En vervolgens door mij etsen met gewoon ferro-chloride.
Dat spul wat bruine vlekken op het aanrecht maakte en donkere plekken in de ijzeren aanrecht bak.
NB, wanneer iemand Kicad of zo te moeilijk vind is er een aardig programma waarmee je heel simpel met 3 gats eilandjes bouw ontwerpen kan maken.
DIY Layout Creator v4.37.0
ruud

Gebruik Kicad (intwerp schema en pcb, vervolgens Flatcam (definieren van de CNC jobs) en dan GRBL control (g-code besturing). Met de CNC3018 frezen en boren. Gaat prima, zie het resultaat (een van de vele printen).

[Bericht gewijzigd door Eric21 op (57%)]

Ik maak mijn printjes nog altijd zelf, behalve het laatste projectje, dat was voor mijn zoon. Dan mag het er wat profi uit zien :)

Ontwerp in Kicad, afdrukken op transparant, belichten, ontwikkelen en etsen (fijnets in een tankje met verwarming). Boren gebeurt met mijn homemade CNC machientje.

Ik doe het gewoon graag, hoort bij de hobby. Het hoeft er niet profesioneel uit te zien, mooi en proper is goed genoeg. Ik heb heel mijn loopbaan profesioneel moeten bezig zijn. Nu is't echt 'hobby time'.

Kleine simpele dingen maak ik op gaatjesbord.

Modelbouw kan ook van heel simpel, van afgewerkte huisjes..., over bouwpakketjes voor huisjes, tot gewoon plannen van huisjes en alles zelf maken.

Maar zover ga ik niet, ik zie mezelf geen condensators, weerstanden, halfgeleiders... maken :+

Groetjes,
eSe

[Sine]Maar geen eurokaarten vol meer ;)

Prachtige foto's. Ware kunststukjes, Sine. Een genot voor het oog.