ESD tafelmat versus ESD vloermat.

als je goed ESD bezig wil zijn,antistatic matje op de tafel, esd armband om je pols, en soldeerbout aarden, via een aardrail die aan aarde ligt.
De cv in de badkamer is vereffend met alle metalen delen in de badkamer.cv leiding, waterleiding, bad, e.d.

Toevoeging:

Zojuist dit oudere topic gevonden over 'droge lucht'. Interessant om al die ervaringen en trucs te lezen om statische electriciteit te verminderen in het huis.

Op maandag 23 december 2024 08:55:33 schreef mel:
De cv in de badkamer is vereffend met alle metalen delen in de badkamer.cv leiding, waterleiding, bad, e.d.

De term "vereffend" ben ik al eerder eens tegengekomen in relatie met de huisinstallatie. Kan je toelichten wat dat betekent?

Ik ben voor de hobby niet heel fanatiek hoor, maar praktische vloerbedekking moest toch, dan ook maar ESD veilig. De meeste inrichting is hout verder. Er zijn meerdere "werkplekken", ik loop hier regelmatig rond met printen en componenten. Hier nooit iets gemerkt van lading opbouw, en dat ook niet gezien bij het spelen met mijn field mill. Voelt comfortabel.
Componenten die goed verpakt binnen komen laat ik daar gewoonlijk in. Verder gerecyclede ESD zakken, zwart schuim en RAACO's. Mijn PP Xenos-bakken zullen het grootste risico zijn.

Op de soldeerplek gewoon een mat + bandje. Die mat is verder ook praktisch, kost afgerond niets en het zou zonde zijn een mooi instrument te slopen omdat men daar lui in geweest is.
Ook voelt het een beetje naakt om het niet te doen, omdat je het op werk altijd doet.

ESD is deels 'black magic'. Dus wat je doet, is de kans op 'missers' zo klein mogelijk maken.
'Aarde' is niet direct noodzakelijk, het kunstje is alles op hetzelfde potentiaal hebben. 'Aarde' is makkelijk daarbij.
Alles op hetzelfde potentiaal hebben en houden heet 'vereffenen'. Dat is in een badkamer belangrijk. Zolang alles wat geleidend is op hetzelfde potentiaal zit, zul jij niet gelectrocuteerd worden. Daarnaast is het handig als dat potentiaal op 'aarde' ligt. Daarmee zou er een beveiliging (zekering of ALS) kunnen trippen.
Dat is ook precies de reden waarom je in een badkamer alles in wat met een 'centraal aard punt' noemt aan elkaar knoopt en dat aardt: is de 'aarde' om welke reden dan ook 'stuk', dan is de situatie nog steeds 'veilig' (waarop ik dan denk... ik mijn badkamer is helemaal geen aarde aanwezig, er is niks vereffend en dat zal in de hele wijk zo zijn geweest, botweg omdat men in de tijd waarop dit gebouwd werd daar nog niet aan deed; toch vallen de mensen hier niet bij bosjes dood om).

Dat die mat helemaal geen geleiding heeft, is niet goed. Normaal zit je in het megaOhm bereik. Deels hoeft het niet 'lager' omdat de stromen in principe klein zijn. Deels mag het niet lager om de stromen klein te houden (ofwel: als jij een 'geladen' PCB op je mat legt en die heeft een 'lage' weerstand naar aarde, dan zou het middel wel eens erger kunnen zijn dan de kwaal... Met een 'hoge' weerstand is de stroom DUS laag en daarmee overleeft de boel het).

Voor wat betreft aarde: als de voeding vanuit de centraaldoos in je werkkamer ook uit de badkamer komt (bij mij is het net andersom ), dan kan dat prima. Aarde 'ergens anders jatten' is een slecht idee. Technisch werkt het vast. Maar je zet ook de deur op een kier voor missers in de toekomst (je moet eens wat 'klussen' aan de groep waar de badkamer op zit, die zet je uit in de meterkast, haalt de boel los en krijgt vervolgens een tik van de aarde omdat je scope nog wel spanning heeft via een andere zekering en met het netfilter 115V op de aarde zet).

Voor wat betreft die wollen sokken: in principe heb je gelijk. Maar aangezien je 'de kans op ellende' probeert te minimaliseren, past dat daar niet in.
Je komt op je sokken binnen. Je polsbandje ligt op de PCB waar me mee aan het werk wilt. Je pakt die op en voelt een 'pets'. Polsbandje in? Of PCB in?
Ja, met veel discipline kan het en zal het wel goed gaan. Mensen zijn niet goed in discipline.

Overigens moet ik 'in het veld' ook best vaak me redden zonder enige vorm van ESD-voorzorgen. Daar ga je dus bewuster met dingen om: zelf ontladen aan iets van metaal in de buurt (yep, een CV, aardpin van een WCD), de PCB bij voorkeur als eerste bij een groundplane aanraken. Soldeerbout ff aantikken met een vinger voor die de PCB op gaat. En zo verder. Dat gaat eigenlijk altijd goed. Maar alleen voor 'korte klussen'.
En of het echt goed gegaan is... Tsja... ESD ellende komt niet zelden maaaaaanden later pas aan het licht.
Waarom dan niet 'netjes'? Nou ja, 'buiten' moet je wel eens wat improviseren. De hoeveelheid meuk die je mee kan nemen is beperkt. 'Snel' is vaak essentieel uit financieel oogpunt, dus 'neem maar mee naar huis en doe het daar' is doorgaans geen optie, in elk geval niet in de optiek van degene die de factuur betaalt.

Er is veel te lezen over dit onderwerp (dûh)...
Met Google zoeken op “surface resistance” levert veel informatie op, waaronder dit leerzame stuk.

Mijn ervaring is dat je het niet met twee 'gewone' meetpennen kan meten, daar heb je andere electroden voor nodig...

Qua 'meten' (een zinvol meetresultaat is om te beginnen reproduceerbaar...) ben ik het helemaal met je eens. Maar qua 'vaststellen dat het geleid'... zou je toch een eind moeten komen met een paar pennen. Of heb ik nou echt niet op zitten letten de afgelopen jaren?

Klopt, het contact oppervlak van de probes met het materiaal moet groot zijn. Daar zijn speciale probes voor. Je kunt als alternatief bv twee metaal strips of misschien 2 steeksleutels als probes gebruiken.

Iedereen bedankt voor het delen van jullie kennis & ervaringen, allemaal waardevol voor een leek als ik

Sommige dingen moet ik nog even laten bezinken en nalezen.

Op maandag 23 december 2024 08:41:22 schreef RikR:
Nog drie vraagjes over ESD.

Ik begrijp na leeswerk dat een geaarde ESD-tafelmat bestaat uit een bovenkant die geleidend is maar met een hoge weerstand > 1 MegaOhms. De onderkant zou dan niet geleidend-zijn.

Door de zwak geleidende bovenkant zullen componenten/onderdelen maar ook het lichaam via de handen/onderarmen langzaam ontdaan worden van statische electricteit.

Dit klopt tot zover?

Vraag:
Als het lichaam zich ontlaadt dankzij aanraking van de tafelmat, waarom zou ik me dan nog druk maken over ESD-veilige schoenen en een ESD-gegronde vloermat? Dan zou ik desnoods wollen sokken kunnen dragen.

In mijn eerdere topic over ESD vertelt een topic-beantwoorder dat zijn werkkamer een ESD-veilige vloer heeft gekregen. Dus er moet wel een reden bestaan voor een ESD-vloermat zou ik dan zeggen.

Tis de vraag hoever je wil gaan in je beveiliging, en hoeveel je ervoor over hebt. Een professioneel ontwerper of reparateur zal daar anders over denken dan een hobbyist. Het is een feit, als je met plastieken schoenzolen over
een vinyl vloerbedekking gaat, dat er dan statische lading opgewekt wordt.
Bij een tegelvloer zal dat veel minder het geval zijn.
Lederen schoenen en zweetvoeten vervangen goed zo'n ESD Vloer

Vraag:
Ik heb ooit een klein ESD-matje met snoertje gekocht (waar weet ik niet meer). Maar als ik de weerstand van beide zijdes meet met mijn Brembo multimeter, beide pennen op 1 mm afstand van elkaar, dan geeft de Brembo aan dat er geen weerstand is. De Brembo kan tot 65 MegaOhm meten. Heb ik flauwekul gekocht of zie ik iets over het hoofd?

Een ESD matje heeft doorgaans een koolstofhoudend oppervlak metdaaronder een metaalfolie die via een hoogohmige weerstand, 1Mohm of zo verbonden wordt met de aarde.
Met een ohmmeter zou je minstens tussen twee oppervlakpunten dicht bij elkaar iets van weerstand moeten meten. Maarje meetpennen zijn te scherp. neem eens twee koffielepels en knijp die met kroko's op je meetpennen en druk de lepels op het matje.
Opgepast dat je de weerstand van je lichaam niet meemeet.
vinyl handschoenen aandoen?

Vraag:
In relatie met mijn ESD-bezigheden:

Omdt ik geen geaard stopcontact heb, heb ik mijn ESD-mat met een groen-gele aardsnoer gekoppeld aan de CV-leiding. Waarom eigenlijk is de gehele CV-installatie in mijn badkamer geaard?

Omdat mijn Atten937 nu niet geaard is via de aardleiding, denk ik erover om vanuit de badkamer (centraal doos) een aarddraad te trekken naar de centraaldoos van mijn werkkamer. Maar dat is nog toekomst

Ik zou eens beginnen met de belangrijke dingen eerst. ipv zich zorgen maken over ESD tafel EN vloermatten EN ESD schoenen, zou ik eerst en vooral eens zorgen dat je in je werkplaats over degelijke geaarde stopcontacten beschikt en dan pas verder gaan.

Een aarddraad bijtrekken en die doorverbinden met een radiator waarvan de aardingsstatus onzeker is, of een circuit in een andere ruimte die mogelijk op een andere stroombaan is aangesloten is knoeiwerk.

Op maandag 23 december 2024 12:19:04 schreef fred101:
Klopt, het contact oppervlak van de probes met het materiaal moet groot zijn. Daar zijn speciale probes voor. Je kunt als alternatief bv twee metaal strips of misschien 2 steeksleutels als probes gebruiken.

Ik heb 2 smalle vijltjes naast elkaar gelegd (1mm tussenruimte) en met een stuk isolatie de meetpennen met uitbundig veel kracht plat op de vijltjes gedrukt. Geen uitslag

Toen met 2 koffielepels geprobeerd zonder resultaat.

Maar wel grappig dat ik eerst wel een uitslag had van wel 35 MegaOhm, best veel dacht ik, om daarna te realiseren dat ik het zelf was ha ha (toen nog zonder isolatie tussen vingers en pennen). Typisch gevalletje waar 'dikkegroten' later voor waarschuwde.

Dus ja, ik vertrouw dat matje nu echt niet meer en zal ergens een andere gaan aanschaffen; misschien bij Eleshop, Reichelt of TME. In ieder geval een winkel waar merknamen worden verkocht.

Ik zou eens beginnen met de belangrijke dingen eerst. ipv zich zorgen maken over ESD tafel EN vloermatten EN ESD schoenen, zou ik eerst en vooral eens zorgen dat je in je werkplaats over degelijke geaarde stopcontacten beschikt en dan pas verder gaan.

Een aarddraad bijtrekken en die doorverbinden met een radiator waarvan de aardingsstatus onzeker is, of een circuit in een andere ruimte die mogelijk op een andere stroombaan is aangesloten is knoeiwerk.

Thanx voor de reactie. Over de aarding in huis het volgende:

Daar is ondertussen bovenaan ook iets over gezegd. Wanneer blijkt dat de werkkamer 'gevoed' wordt vanuit de centraaldoos vanuit de badkamer, dan zou het bijtrekken van een aardkabel geen probleem zijn. Sterker nog, ik maak het werk dan eigenlijk af zoals het zou moeten zijn. In mijn huis zijn meerdere kamers bediend door dezelfde groep, alle slaapkamers en badkamer zitten op dezelfde groep. De groepenkast (bakeliet) is onder de badkamer gelokaliseerd. Nu is het inderdaad nog even bekijken of mijn werkkamer 'direct' aangesloten is op de badkamer of anders doorgelust via een andere slaapkamer. Als dat zo zou zijn, moet ik even nadenken of ik de overige slaapkamers ook van aarding ga voorzien (is eigenlijk wel een wens maar zeker geen 'must').

Over de CV aarding: die heb ik met de aardklem van een verlengkabel naar de aardpen in de meterkast toe doorgepiept met hoorbaar piepsignaal. Dus dat zit wel goed die aarding.

Op maandag 23 december 2024 19:30:38 schreef RikR:
[...]

Ik heb 2 smalle vijltjes naast elkaar gelegd (1mm tussenruimte) en met een stuk isolatie de meetpennen met uitbundig veel kracht plat op de vijltjes gedrukt. Geen uitslag

Toen met 2 koffielepels geprobeerd zonder resultaat.

Maar wel grappig dat ik eerst wel een uitslag had van wel 35 MegaOhm, best veel dacht ik, om daarna te realiseren dat ik het zelf was ha ha (toen nog zonder isolatie tussen vingers en pennen). Typisch gevalletje waar 'dikkegroten' later voor waarschuwde.

Dus ja, ik vertrouw dat matje nu echt niet meer en zal ergens een andere gaan aanschaffen; misschien bij Eleshop, Reichelt of TME. In ieder geval een winkel waar merknamen worden verkocht.

[...]
Thanx voor de reactie. Over de aarding in huis het volgende:

Daar is ondertussen bovenaan ook iets over gezegd. Wanneer blijkt dat de werkkamer 'gevoed' wordt vanuit de centraaldoos vanuit de badkamer, dan zou het bijtrekken van een aardkabel geen probleem zijn. Sterker nog, ik maak het werk dan eigenlijk af zoals het zou moeten zijn. In mijn huis zijn meerdere kamers bediend door dezelfde groep, alle slaapkamers en badkamer zitten op dezelfde groep. De groepenkast (bakeliet) is onder de badkamer gelokaliseerd. Nu is het inderdaad nog even bekijken of mijn werkkamer 'direct' aangesloten is op de badkamer of anders doorgelust via een andere slaapkamer. Als dat zo zou zijn, moet ik even nadenken of ik de overige slaapkamers ook van aarding ga voorzien (is eigenlijk wel een wens maar zeker geen 'must').

Over de CV aarding: die heb ik met de aardklem van een verlengkabel naar de aardpen in de meterkast toe doorgepiept met hoorbaar piepsignaal. Dus dat zit wel goed die aarding.

NB:
Om misverstanden te voorkomen, de aardkabel aan de CV gebruik ik louter en alleen om de ESD-mat te aarden. En inderdaad kan bij een ongelukje in de badkamer met de fohn mijn losse aardkabel onder spanning zetten (damned).
Maar ik vraag me af of je dat ooit zal merken omdat de spanning t.o.v. aarde is; denk het niet.

(ik wilde mijn vorige bericht aanpassen maar helaas een nieuwe post gedaan)

Hoi, RikR,

Naast veiligheid, geef ik zomaar nog een reden op om degelijke aarding op de stopcontacten van je elektronica knutselkamer prioriteit te geven.

Sommige meetinstrumenten, audioversterkers ,Desktop PC, tuners enz hebben een metalen behuizing of aanraakbare metalen delen of massacontacten aan meetsnoeren.
Als het geen dubbel geïsoleerde spullen zijn, dus bedoeld om aan te sluiten
met een stekker mét aarding, kun je het volgende voor hebben.
In de meeste dergelijke apparaten zitten netfilters en/of Y condensatoren.
die staan tussen fase en massa en nul en massa.
Als die aardaansluiting niet verbonden is, staat op de metalen delen de halve netspanning.
Volkomen ongevaarlijk door de kleine capaciteitswaarde , je kunt hoogstens een lichte zindering voelen, maar als je in een apparaat gaat meten, kun je makkelijk gevoelige componenten mollen.

Op maandag 23 december 2024 22:35:56 schreef dikkegroten:
Hoi, RikR,

Naast veiligheid, geef ik zomaar nog een reden op om degelijke aarding op de stopcontacten van je elektronica knutselkamer prioriteit te geven.
... ... ...
Volkomen ongevaarlijk door de kleine capaciteitswaarde , je kunt hoogstens een lichte zindering voelen, maar als je in een apparaat gaat meten, kun je makkelijk gevoelige componenten mollen.

Aha, die 'zindering' herken ik wel! Je moet weten dat mijn huis uit 1982 grotendeels zonder aardleiding is uitgevoerd, dus her en der staan/stonden apparaten aangesloten met randaarde stekkers op niet-geaarde stekkers! Dat heeft me altijd gestoord maar nooit actie op ondernomen. Je meettip van dergelijke devices was ook weer nieuw voor mij

Jouw attentie op de noodzaak van de aardleiding heeft dus zeker mijn overdacht en heb die taak inmiddels hoog mijn op libre-office spreadsheetje geplaatst.

Beetje off-topic maar waar kan je tegenwoordig in winkels goede VDE kabels halen. Dat bouwmarktspul is zo flexibel als de PVC buis zelf

Sorry, nieuwe vragen poppen omhoog in mijn arme hoofd

In een ouder topic wordt veel gesproken over een ESD-mat en allerlei randzaken waardoor de scope beetje verwaterd raakt.

Wat mij dus opviel was dat een polsbandje een kabeltje heeft met 1 MegaOhm en het kabeltje van de ESD-mat heeft ook 1 MegaOhm.

Nu wordt vaak aangegeven dat je het polskabeltje kan aansluiten op de ESD-tafelmat. Maar dan staan de weerstanden in serie met een R-totaal van 2 MegaOhm. Is dat nu wel of niet acceptabel?

En waarom heeft de kabel van de ESD-tafelmat een 1 MegaOhm weerstand wanneer het matje zelf zeer hoog-ohmig is? Is dit omdat die ene MegaOhm geen verschil meer maakt op de totale weerstand van de mat? En dat het goedkoper is om alleen 1-MegaOhm snoertjes te produceren?

Tenslotte, in genoemde link wordt gesuggereerd dat het ESD-matje zeer, zeer hoog-ohmig is waardoor het voor een multimeter niet haalbaar is om dat te meten (dit kan het resultaat verklaren van mijn eigen meetacties). Maar hier gaat het mij nu ook om: waarom is een ESD-matje vele malen hoog-ohmiger dan een polsbandje met snoertje dat 'slechts' 1 MegaOhm weerstand heeft?

Als iemand mij dit kan uitleggen dan hoop ik het allemaal beter 'met verstand' kan uitvoeren thuis.

Vergeet niet dat je maar een geringe geleidbaarheid nodig hebt om de statische lading te voorkomen. Teven is die geringe geleidbaarheid gunstig om bij onverhoopt toch geladen zijn, te voorkomen dat de stroom te ver oploopt bij het ontladen.

Die geleidbaarheid kan zomaar meerdere honderden MΩ zijn. Vergelijk met de roze ESD veilige zakjes. Die zijn ook niet meetbaar geleidend met een multimeter. Het draait er om dat alles een slechte isolator is, en juist géén goede geleider (want dan kan je grote stromen laten lopen bij het ontladen).

De enige manier om hier achter te komen, is om iets te vinden dat een meetbereik van misschien een GΩ heeft. Of iets opladen tot 10kV boven aardpotentiaal, het neerleggen op de mat, en zien of de lading verdwijnt.

1 of 2 MΩ is geheel insignificant. Ik vermoed dat het een soort failsafe of standaard werkwijze is.

De werkbanken op m'n werk zijn gemaakt van een formica-achtig materiaal maar dan 4cm dik. Die zijn niet meetbaar geleidend, maar wel zodanig geleidend/slecht isolerend dat als ik een Wimshurst elektriseermachine gebruik en de kabels daarvan op de werkbank neerleg met ca. 20cm tussenruimte, er nagenoeg geen lading wordt opgewekt. Normaal kan het ding vonken van meer dan 5cm laten overslaan, met die snoeren op tafel een paar millimeter. De 30 of 120nA of wat het ding dan ook kan leveren aan kortsluitstroom, wordt direct gedissipeerd door de werkbank. Labonorm tafel.

Op dinsdag 24 december 2024 09:38:40 schreef Ledlover:
Vergeet niet dat je maar een geringe geleidbaarheid nodig hebt om de statische lading te voorkomen. Teven is die geringe geleidbaarheid gunstig om bij onverhoopt toch geladen zijn, te voorkomen dat de stroom te ver oploopt bij het ontladen.

Die geleidbaarheid kan zomaar meerdere honderden MΩ zijn. Vergelijk met de roze ESD veilige zakjes. Die zijn ook niet meetbaar geleidend met een multimeter. Het draait er om dat alles een slechte isolator is, en juist géén goede geleider (want dan kan je grote stromen laten lopen bij het ontladen).

Dat is zeker een aandachtspunt.Een elektrostatische ontlading kan een zeer korte maar krachtige stroompuls geven.
Ook al gaat de ontlading niet door je componenten, er ontstaat een elektromagnetische puls die door de snelle stijgtijdnvrij hoge spanningen kan induceren in je testobject.
Meestal geeft dit verstoring van de momentele werking, maar er kan ook blijvende schade ontstaan.
daarom wordt bij EMC immuniteitstesten niet enkel directe blootstelling getest, maar ook indirect, door een ontlading te maken die niet geen fysiek contact maakt met het te testen object.

Simpel gezegd, je bent opgeladen en raakt op je werktafel een metalen rand aan en er volgt een ontlading die je als een schok voelt.
dit kan je testobject verstoren of zelfs beschadigen zonder dat je er contact mee maakt.
Daarom is het een goede gewoonte, als je met gevoelige zaken bezig bent
vooraf en regelmatig tussendoor jezelf te ontladen.
Daartoe maak je makkelijk en goedkoop een zelfontladingspunt. Een metalen aanraakpunt dat je verbindt met een weerstandje van 220k met de aarde.Bijkomend voordeel is dat je geen vervelende schok ervaart.

Dikkegroten en Ledlover, dank jullie wel voor de heldere toevoegingen. Dit heeft mijn inzicht weer vergroot

@dikkegroten
Het idee voor een aardpunt ga ik oppakken met die CV-aarding waar ik het eerder over had eerder (totdat ik een fatsoenelijke aardkabel heb getrokken .

Overigens heb ik net per ongeluk een gedownloaded PDF van Jos Verstraten op de PC terug gevonden dat breed ingaat op ESD; heel verhelderend ook. Deze link kan andere bezoekers zeker helpen.

Het artikel gelezen (bespreekt zelfs HBM en MM test opzetten) en las dat zelfs een korte beweging in je stoel (opstaan / verzitten) al duizenden volts aan electrische statische spanning kan opwekken. En inderdaad, met droog weer begrijp nu ik nu dat dit snel fataal kan zijn voor componenten zonder ESD proof omgeving.