Oude audioapparatuur condensatoren hervormen

Meen me te herinneren dat versterkers de boxen ook aangesloten moesten hebben voordat je ze aanzette. Klopt dat?[/quote] Als het transistor apparatuur betreft is het niet nodig.

Als je in ChatGPT gelooft dan is alles waarheid...

Condensatoren hoeven niet gevormd te worden, electrolytische condensatoren misschien wel maar lang niet altijd...

Mag je er nu alleen Christelijke muziek mee draaien? Vandaar dat hervormen?

Alleen voor heel oude apparatuur (buizentijd en misschien ook germaniumspul?) is dat nodig.

Als je het toch wil doen, het kan ook met een gloeilamp in serie met de 230V. Begin met een klein peertje (25W bijvoorbeeld) en zet de versterker aan. Wacht een minuutje of vijf en zet m weer uit. Daarna met een wat grotere (60W). Deze moet meestal, als het niet een hele zware versterker is of klasse A is, vrijwel helemaal uit gaan na een paar seconden. Daarna kun je 'm direct aan de 230V hangen.

Nog iets anders: Als er een keuzeschakelaar voor netspanning is en deze een 240V stand heeft, zet 'm dan daar op.

Inderdaad, buizenversterkers draaien niet graag onbelast, ze gaan dan hun uitgangsvermogen in de uitgangstrafo pompen en die kan er nergens mee naartoe en dan gaat het mis.

Laat eens weten over welke apparaten het gaat? Foto's zijn ook erg welkom. En hoe meer we weten, hoe gerichter we kunnen hulp bieden.

NB dat "hervormen" deed ook mijn eigen knipperen, klinkt inderdaad erg (NL-)religieus...

De tips van @Benadski hier juist boven onderschrijf ik ten volle. Kijk ook uit naar elco's waarvan het "dakje" bol staat, die zijn meestal overleden en dus te vervangen.

Chatgpt heeft het volledig bij het verkeerde eind, omdat de spanning totaal niet interessant is voor het formeren van elco's.

De lekstroom is leidend en moet beneden de acceptabele dissipatiegrens blijven. Meestal is dat alleen interessant voor de voedingselco's.

Niet mee eens, met ChatGPT. Ledlover was wat sneller met zijn post, daar ben ik het wel mee eens.

Oude elco's gaan lekken. Door die lekstroom worden ze warm en gaan ze nog meer lekken, worden nog warmer, een zogenaamde thermal runaway.

Dit geldt vooral voor condensatoren waarover een hoge spanning staat, daar kun je meer lek krijgen.

En een elco gaat lekken doordat de interne laagjes niet meer goed zijn. Dat herstel je met formeren (niet hervormd of gereformeerd dus, ik woon in het zuiden, hier doen we dat katholiek). Je zet er een spanning op waarbij de stroom gelimiteerd is. Een gloeilamp van 60W kan nog steeds een 40W in je elco krijgen, ssst poef.

Je moet met een stroombegrenzing werken. Of de voedingselco apart even formeren. De combinatie van een kleine 5W ovengloeilamp met variac is perfect. En dan wel de stroom meten. Zie je die oplopen en na een tijdje teruglopen dan weet je dat elcos formeren.

Gelijkrichtbuizen gaan pas werken bij hogere spanning, dus ook langzaamaan bij hoge spanningen.

ChatGPT is trouwens waardeloos in techniek. Niet gebruiken.

Bedankt allemaal hier kunnen we denk ik wel wat mee. Zal kijken hoe ik het hem allemaal allemaal vertel en laat doen en of ik het zelf allemaal wel snap. Denk dat ik het samen met hem moet gaan doen want geloof niet dat hij een multimeter heeft. Kom er op terug als ik meer vragen heb.

Misschien kan je hier wat mee.
Ik denk dat ik het zelfs van CO heb gedownloaderd

formeren_elcos.pdf

Groetjes,
eSe

Op donderdag 10 april 2025 14:57:20 schreef Paulinha_B:
Inderdaad, buizenversterkers draaien niet graag onbelast, ze gaan dan hun uitgangsvermogen in de uitgangstrafo pompen en die kan er nergens mee naartoe en dan gaat het mis.

Dat zie ik toch even anders. Bij onbelaste buizenversterkers is de kans groot dat de eindtrap gaat oscilleren waardoor stromen door de eindbuizen en uitgangstrafo's hoog gaan oplopen en defecten kunnen ontstaan. Zonder oscillatie zou er niets aan de hand zijn.
Douwe

Op donderdag 10 april 2025 15:05:38 schreef Ledlover:
Chatgpt heeft het volledig bij het verkeerde eind, omdat de spanning totaal niet interessant is voor het formeren van elco's.

De lekstroom is leidend en moet beneden de acceptabele dissipatiegrens blijven. Meestal is dat alleen interessant voor de voedingselco's.

Dat chatgpt het volledig mis heeft is niet waar, het is volgens mij gewoon een methode die men wel vaker doet. Ik heb dit advies van chatgpt toen ook al een paar keer van iemand anders gehoord nog ruim voordat chatgpt bestond. Dus hoe kan chatgpt het dan zo mis hebben?

In de basis klopt het verhaal dan ook de spanning moet langzaam opgebouwd worden. Als je in staat bent om de elco's waar het omgaat eruit t solderen en instaat bent om de lekstroom te meten dan is er een beter methode. En dat is aan de hand van de lekstroom de spanning langzaam opdraaie1n en ook bepalen of er sprake is van teveel lek en dat de elco vervangen moet worden.

ze gaan dan hun uitgangsvermogen in de uitgangstrafo pompen en die kan er nergens mee naartoe en dan gaat het mis.

Leuk energie die nergens heen kan? Klinkt als een fabeltje. Energie die gaat altijd ergens heen en er kunnen dan componenten te warm worden, is dat wat je bedoelt?

Ik heb er een pagina over op mijn website https://www.pa4tim.nl/?p=1385

Even een update het gaat om een Sansui AU-555a Versterker, Een dual 701 direct drive platenspeler en een Technics RS-B505 cassettedeck. Hij heeft ook nog een Rotel RA-310 versterkertje. Van de versterkers heb ik ondertussen ook de schema's.

Dat verhaal van chatgpt dat gaat over versterkers met buizen erin waarin hoge spanningen voorkomen. Dit zijn allemaal apparatuur zonder buizen en kan direct op 230V. IK denk ook wel dat je via een variac de spanning langzaam kan opdraaien en dan via een ampère meter de stroom in de gaten houden. Dat langzaam opdraaien kan dan vrij snel in eg minuten. Het enige wat je niet wil is dat stroom te hoog word omdat er ergens een sluiting zit. Maar als er ergens een sluiting zit dat is die al defect maar je wilt het dan enkel niet nog erger maken.

Elektrolytische condensators worden bij productie ‘geformeerd’, er wordt zo een isolerende oxidelaag opgebouwd die nodig is voor een goede werking. Als je dat later opnieuw doet, omdat de elco lang ongebruikt is geweest en de oxidelaag deels is verdwenen, zou je het her-formeren of reformeren kunnen noemen. En gpt vertaalt dat blijkbaar naar gereformeerd-hervormd.

Maar, je moet bij dat formeren niet boven de werkspanning van de elco uitgaan, dus dat gpt daar spanningen noemt is onhandig. (Je wilt niet dat je gereformeerde elco’s een nieuwe paus kiezen, dat horen alleen katholieke elco’s te doen en bovendien niet te vaak).

Negeer gpt, bekeer u tot Fred101.

(En ik heb nog nooit elco’s ge-herformeerd in oude apparatuur… is ook geen doen, je zou ze elk afzonderlijk moeten uitsolderen… hooguit kun je de voeding rustig opstarten met de gloeilamptruc en/of met een variac, maar bij een moderne schakelende voeding is dat niet handig omdat die op lage spanningen juist meer stroom gaat trekken om hetzelfde vermogen te halen. Het werkt alleen bij ouderwetse transformatorvoedingen.)

_{KPN voor internet, NPK voor plantjes, en PKN voor condensators! Beker-elco’s eerst bekeren. Als de PKN geen gereformeerde elco’s verkoopt, vraag er dan om in een reformwinkel}

Hi douwebakker,

Als een buizenversterker genereer nijgingen heeft als hij onbelast is, dan is het een slecht ontwerp...
Een buizen eindversterker zonder tegenkoppeling, wat mij betreft is dat een slecht ontwerp.
Maar mag van mij, loudness mag ook van mij, kromme toonregeling instelling mag ook, het is de luisteraar zijn feestje.

Wat wel het geval is, is dit, bij geen of te lichte belasting en volle uitsturing kan de spanning op de Annode van de buizen hoog oplopen en
dan buiten de specificaties van de uitgang transformator komen, hierdoor kan er doorslag optreden in deze uitgang transformator.

Bij de Pro eindversterkers van Philips zat er een "sparkbrug" (Annode-Annode) over de trafo heen, die knetterde dan lekker in fout situaties.
Normaal kwam die echter nooit in werking en is een simpele oplossing.

-------------------
Elco's uit transistor Audio apparatuur uit 70 en 80 jaren.
Daar kan van alles mee zijn, apparatuur is oud en veel elco's, vooral de wat kleinere typen zijn vaak gaar.
Voeding elco's als ze niet te warm zijn geweest, gaan vaak heel lang mee, maar er zijn uitzonderingen zat op die regel.

Goed advies is lastig, hangt geheel af hoeveel tijd en geld, je in een project steekt.
Nog een punt, hoeveel ervaring heb je hierin: oudere printplaten zijn vaak niet zo stevig en als je weinig ervaring hebt in de-solderen en ook de goede gereedschappen er niet voor, dan wordt het snel een drama.
Dan sloop je vaak de print, en vallen de printbaantjes en eilandjes er af.

De elco's is maar één van de zaken die spelen bij herstel of in goede orde brengen van oude apparatuur.
Hoe ga je krakende potmeters en schakelaars aanpakken, ik hoop niet dat deze vol worden gespoten met een of andere spray...
Daar is wel wat meer voor nodig dan pssst, pssst.., dat is dan meestal dit: open maken reinigen wat je kan reinigen en een klein beetje spay/vet enz. voor het schoonhouden en soepele werking.
Er zal een redelijke dosis elektronische kennis aanwezig moeten zijn om diverse fouten te kunnen herkennen en op te lossen.

Iemand die start hiermee, kan lekker hobbyen met spul uit de 2e hands winkels, kost vaak weinig en je kan er flink veel ervaring mee opdoen.
Nodig zijn volgens mij, een goede universeel meter, liefst twee stuks, een Scoop en een Functie/Audio generator en niet te vergeten een goede dosis inzet!

Groet,
Bram

dus dat gpt daar spanningen noemt is onhandig.

Dacht ik eerst ook maar dat is de wisselspanning uit een variac, je bouwt de 220 / 230V dan langzaam op.

kan de spanning op de Annode van de buizen hoog oplopen en
dan buiten de specificaties van de uitgang transformator komen,

Maar wat dan als je gewoon even geen muziek meer draait maar de versterker dan nog wel aan staat, of is een aangesloten speaker al voldoende belasting.

Het opdraaien van de spanning zoals door ChatGPT genoemd wordt, wordt ook wel door echte mensen gedaan. Ik denk dat die mensen steeds gesponsord werden door het "big variac" complot

Philips schreef in economischer tijden voor hoogspanningselco's voor om ze met een 50k weerstand aan hun werkspanning te hangen (de spanning is wel enigszins belangrijk, als je de werkspanning niet makkelijk kunt maken dan wel zo hoog mogelijk eronder).

Voor laagspanningselco's kun je iets dergelijks doen maar dan met een flink lagere weerstand, bijvoorbeeld 4k7 of voor de heel lage werkspanningen nog wat lager. Maar het is minder hard nodig omdat ze minder de neiging tot volledig doorslaan hebben als je ze gewoon in gebruik neemt. Na een paar uur "inspelen" klinkt het apparaat dan veel beter - uitgezonderd kleine koppelelco's die nauwelijks voorspanning (minder dan 10 a 20% van hun werkspanning) te zien krijgen, die kun je het beste ongezien vervangen en maken door hun afmetingen sowieso al meer kans om uitgedroogd en dus definitief stuk te zijn.

De weerstand zorgt in combinatie met (eerst) het opladen en (daarna) de lekstroom zelf voor het "opdraaien" van de spanning.

Let wel, je reformeert elco's dus steeds buiten de schakeling. In de schakeling kan, maar is niet ideaal.

Zie je maar weer Chat AI is maar halve waarheid.

Begin eerst eens met wat je aan doen bent en waarom.
Electrolytische condensator (Elko) bestaat uit folie welke een oxide laag bevat.
Na verloop van tijd degradeert die oxide laag.

Start je oude apparaten op die jaren lang uit gestaan hebben , gedragen deze condensatoren zich als een volle kortsluiting.
Met alle gevolgen van dien.
Voor schakeling als de elko zelf.

Om dat te voorkomen moet elko eerst opnieuw dat oxide laagje weer aangebracht worden.
Dat doe je door staps gewijs langzaam en beheerst spanning op te voeren.
Als stroom begrenzing een geschikte weerstand in serie.

Daarbij let je op de maximale werkspanning van ding zelf.
180V zetten op elko geschikt voor 35V , ben je een bom aan bouwen.

De methode garandeert niet dat daarna de elko weer 100% is.
Dat is afhankelijk van chemische toestand van ding zelf na al die jaren.

Zoals met heel veel zaken en truken die je vind.
Ga eerst eens de vraag stellen waarom en hoe zo.
Hoe werkt het en wat ben ik aan het doen.

Grootste advies , en dat geldt voor alle oude apparaten.
Nooit zomaar 'even kijken" of die het nog doet.
Je maakt daarmee juist de boel stuk.

En stuk maken is slecht voor milieu.

Repareren is goed voor milieu.
Zou een verplicht vak op scholen moeten worden.