hi,
ik zet net per toeval een oude porseleinen draai schakelaar in de buurt van een geiger-teller. (die staat rust-gevend te tikken in mijn kast) en het viel me op dat er meer getikt werd. als ik de schakelaar direct naast de teller zet wordt er behoorlijk gerateld... de meter zegt 4.6 uSv/h (niet meteen zorgwekkend maar toch)
heeft iemand een idee wat er precies radioactief is in dat ding? is het porselein? waarom?
groet
frank
Hoogstwaarschijnlijk het dopje bovenop. Gaf licht zodat je in het donker de schakelaar kon vinden.
Bapaktus
Special Member
Likje Radium denk ik.
ruud
NB, haal het knopje los, kan je meten of het de schakelaar zelf is of alleen het knopje
lijkt het toch niet te zijn. er lijkt wel "iets" op het knopje gezeten te hebben. maar als ik de schakelaar open maak (schroefje los en je hebt 2 delen) en de onderste helft (dus zonder "het knopje") bij de teller hou is het net zo "erg"
Misschien dit?
“Ceramics made until the 1970s may have glazes colored with radionuclides.”
ah, precies, ik dacht dat dat alleen voor glow-in-the-dark was of felle kleuren. maar lijkt dus idd uraniumoxide te zijn. veel gebruikt voor zwarte, grijze of bruine glazuur kennelijk.
Het kan geen kwaad, er zit meer radioactiviteit in de muren..
niet in mijn muren... dit zegt a.i. er (o.a.) van: Near historical nuclear sites like Chernobyl, average dose rates can be around 5.2 μSv/h in some adjacent areas, comparable to 4.6 μSv/h
niet in mijn muren...
Maar misschien wel in je bananen 
Hou je GM teller daar eens in de buurt.
Hoe komen bananen radioactief? Ze zijn rijk aan kalium als ik het goed heb, is dat het?
Geen idee, heb het ooit ergens gelezen en het schijnt zo te zijn.
Zou het eens moeten opzoeken, maar ben te lui.
Ik wacht wel op anderen hier
/edit Toch even "gegoogeld" (een oudje):
https://www.rivm.nl/nieuws/radioactiviteit-in-nederlands-milieu-result…
https://www.spelactief.nl/vraag-antwoord/voeding/zijn-bananen-radioact…
[Bericht gewijzigd door eSe op (43%)]
nonius
set SCE to AUX.
Bij bananen schijnt de verhoogde radioactiviteit veroorzaakt te worden door een Kalium-isotoop (kan het nummer even niet uit m'n hoofd oplepelen).
Maar ik maak me niet zo druk om de bananen - er liggen hier veel actievere preparaatjes in huis 
't Is niet zozeer verhoogd: het is de normale straling van kalium. (Het aandeel 40K in het kalium van de banaan is hetzelfde percentage als in andere normale kalium.)
Het is alleen toevallig zo dat bananen kalium bevatten.
Wil je het meten, zorg dan dat je zelf uit de buurt blijft: je eigen straling is veel meer, zodat je de meting zou verstoren.
Dus... loodschort om als je een banaan eet. Ehh... meet. 
Op maandag 18 augustus 2025 14:04:25 schreef frb:
ah, precies, ik dacht dat dat alleen voor glow-in-the-dark was of felle kleuren. maar lijkt dus idd uraniumoxide te zijn. veel gebruikt voor zwarte, grijze of bruine glazuur kennelijk.
Bij mij niet bekend, die kleuren uraniumverbindingen.
Misschien is er hier iemand met een Radiacode sciltillatietester. Daarmee kan je vaststellen welke radioactieve isotopen er in zitten. Uranium is voornamelijk een alfastraler maar heeft ook een klein gammakenmerk.
Hunebedbouwer
De spanning is te snijden, welke mes moet ik daarvoor gebruiken?
heeft de schakelaar lang naast rookmelders in de kast gelegen?
nonius
set SCE to AUX.
heeft de schakelaar lang naast rookmelders in de kast gelegen?
Americium-241 is toch een alfa-straler?
Zelfs als ze vlakbij elkaar lagen/zaten zou ik geen activatie verwachten. Mij lijkt een (licht) actieve isotoop in het keramiek een waarschijnlijkere verklaring.
Op maandag 18 augustus 2025 13:53:25 schreef Bapaktus:
Likje Radium denk ik.
ruud
NB, haal het knopje los, kan je meten of het de schakelaar zelf is of alleen het knopje
Op maandag 18 augustus 2025 13:54:02 schreef frb:
lijkt het toch niet te zijn. er lijkt wel "iets" op het knopje gezeten te hebben. maar als ik de schakelaar open maak (schroefje los en je hebt 2 delen) en de onderste helft (dus zonder "het knopje") bij de teller hou is het net zo "erg"[bijlage][bijlage][bijlage]
Of het radium van het knopje is uitgesmeerd over de hele schakelaar.
Voor de volgende metingen eerst de schakelaar grondig wassen en daarna kijken wat er dan wel of niet radioactief is.
FastFolkert
Es wäre gut Bücher kaufen, wenn man die Zeit, sie zu lesen, mitkaufen könnte. (Arthur Schopenhauer)
Op maandag 18 augustus 2025 21:29:32 schreef nonius:
[...]Americium-241 is toch een alfa-straler?
Zelfs als ze vlakbij elkaar lagen/zaten zou ik geen activatie verwachten. Mij lijkt een (licht) actieve isotoop in het keramiek een waarschijnlijkere verklaring.
Americium 241 geeft ook gamma en röntgen.
FastFolkert
Es wäre gut Bücher kaufen, wenn man die Zeit, sie zu lesen, mitkaufen könnte. (Arthur Schopenhauer)
Op maandag 18 augustus 2025 13:54:02 schreef frb:
lijkt het toch niet te zijn. er lijkt wel "iets" op het knopje gezeten te hebben. maar als ik de schakelaar open maak (schroefje los en je hebt 2 delen) en de onderste helft (dus zonder "het knopje") bij de teller hou is het net zo "erg"[bijlage][bijlage][bijlage]
Wat voor meetinstrument heb je hier? Ziet er interessant uit!
is al een oude maar blijft werken. arduino met geiger tube board (van libelium) - toen gemaakt naar aanleiding van de tsunami ramp in japan: https://blog.arduino.cc/2011/04/15/libeliums-new-geiger-counter/
wel met een andere sensor. geloof gmt-01: https://www.imagesco.com/geiger/geiger-counter-tubes.html
Op maandag 18 augustus 2025 21:37:44 schreef ohm pi:
[...][...]Of het radium van het knopje is uitgesmeerd over de hele schakelaar.
Voor de volgende metingen eerst de schakelaar grondig wassen en daarna kijken wat er dan wel of niet radioactief is.
ik ben wel overtuigd van het zwarte glazuur: https://nl.wikipedia.org/wiki/Uranium(IV)oxide
Het meest bekende uraniumglazuur is dat oranjerode glazuur van Fiestaware, maar het is er ook in andere kleuren en er waren onder andere ook radioactieve wandtegels. Een zwarte keramische schakelaar met uraniumglazuur is ook nieuw voor mij maar het kan uiteraard.
Als het effectief uraniumglazuur is, meet je vooral relatief zwakke β-straling. Uranium (238) is een zuivere alfastraler, maar die α-straling wordt grotendeels tegengehouden door het glazuur. Het is de β-straling van de dochternucliden 234Th (0,273 MeV) en 234Pa (2,23 MeV) die detecteerbaar is. Ook uranium-235 is een zuivere alfastraler met verval naar 231Th die ook β-straling genereert bij radioactief verval (0,391 MeV). Nu zal de hoeveelheid 235U in dat glazuur laag (natuurlijk uranium 0,72%) tot quasi onbestaande (verarmd uranium <0,2%) zijn. Op zich is die β-straling niet erg gevaarlijk maar die kan een geigerteller wel behoorlijk doen te keer gaan Een eenvoudige test is een stukje 3mm perspex tussen de geigerteller en de schakelaar houden, de hoeveelheid gemeten straling zou dan drastisch moeten dalen omdat het perspex de β-straling absorbeert.
Ik ga ervan uit dat er geen radium op de buitenkant van de schakelaar hangt. Mocht dat zo zijn dan heb je een probleem. Er is dan sprake van radioactieve contaminatie en 226Ra is een allesbehalve vriendelijk stofje met een zeer hoge radiotoxiciteit. Je kan dan maar beter gaan lopen Een test daarvoor is met een wattenstaafje over het oppervlak van de schakelaar wrijven en dan kijken of het wattenstaafje naderhand meetbaar radioactief is.
Uraniumdioxide is ook een halfgeleider en het zat ooit in oudere Urdox-weerstanden in antieke radio's. Het is later vervangen door andere stoffen.
Ik heb van de Urdox-weerstand op de foto geen straling kunnen detecteren, misschien is het een later exemplaar zonder uranium.
Ook opletten met geigertellers want die kunnen notoir ongevoelig zijn en geven een detectie ongeacht het type straling en de energie ervan. γ-straling van 241Am kan je er dan weer niet mee meten omdat de energie daarvan te laag is. Het buisje van de Libelium meter lijkt sterk op een LND 712 buisje die ook in de Gamma Scout zit. Ik heb zo'n buisje liggen en mijn exemplaar is erg ongevoelig voor γ-straling van 137Cs, nochtans met 0,662 MeV energie, wat behoorlijk is.
De LND 712 detecteert deze TG-30 vonkbrug nauwelijks terwijl de RadiaCode hier een zeer duidelijke detectie geeft. Persoonlijk vind ik dus een scintillatiedetector nuttiger en interessanter dan een geigerteller die wat voorbijgestreefd is. Op basis van een γ-spectrum zou je kunnen bepalen of er degelijk uranium in het glazuur van de schakelaar zit maar door de vele dochternucliden uit de vervalreeks van uranium is een interpretatie van het spectrum niet eenvoudig. Ook thorium geeft een dergelijk beeld met vele onduidelijke pieken in het spectrum. 137Cs daarentegen geeft een duidelijke lijn in het spectrum.