Hallo Techneuten,
Ik heb een buizenradio van iemand gekregen die er voor zorgt dat de aardlekautomaat tript zodra deze ingeschakeld wordt.
Voorheen tripte de aardlek niet, dit is iets van de laatste tijd.(de radio is sinds deze zomer in het bezit van diegene)
De antenne bestaat uit een lange koperdraad die deels buiten loopt.
De aarde op de radio is aangesloten op een pin in de grond.
Nu heb ik de radio thuis staan zonder antenne en tript de aardlekschakelaar niet.
Als ik meet op de antenne ingang A meet ik een spanning van 195V wisselspanning t.o.v. aarde (van het stopcontact) .
Op antenne ingang B meet ik een spanning van 230V wisselspanning t.o.v. aarde (van het stopcontact).
Ook op het Chassis t.o.v. aarde (van het stopcontact) staat 230V wisselspanning.
Zie bijlage voor het volledige schema.
Nu lijkt het me logisch dat de aardlek tript zodra de antenne ergens contact maakt met aarde omdat er spanning om de antenne ingang staat.
Ik heb zelf weinig kaas gegeten van buizenradio's.
Heeft iemand tips en tricks om dit probleem aan te vliegen?
Als er meer informatie nodig is, dan hoor ik het graag.
Waarschijnlijk heeft de radio wat lekke condensatoren. Alle condensatoren zijn verdacht. De zwarte teer condensatoren moet je eigenlijk altijd vervangen door nieuwe.
Maar jouw probleem schuilt waarschijnlijk in die 500cm condensator bij de de antenne ingang.
Ho even, we worden op een verkeerd been gezet door Daan!
Let héél goed op. Jouw type is niet 310A maar 310U.
Dat ene lettertje is extreem belangrijk. Jouw toestel heeft namelijk géén voedingstrafo en géén scheiding tussen chassis en netspanning. Dat je chassis onder de volle spanning staat is normaal. Alle metalen delen zullen onder netspanning staan. Het is dan ook belangrijk dat alle fixeerschroefjes van knoppen enzo netjes worden dichtgestopt met zegellak of kaarsvet, en dat de achterwand deugdelijk is bevestigd.
Aanraakbare aansluitingen zoals antenne/aarde horen voorzien te zijn van veiligheids condensatoren (Y-klasse).
Alle papier/teer/wascondensatoren zullen slecht zijn. Een van de veiligheidscondensatoren is doorgeslagen en daardoor tript je aardlek.
Sluit je radio NIET aan op het lichtnet totdat alle veiligheidscondensatoren zijn vervangen.
Verder de koppelcondensator en de ratelcondensator, om catastrofale schade aan het toestel te voorkomen.
Je toestel is van verder onheil gered door je aardlekschakelaar. Was die er niet geweest, dan waren er al dingen doorgebrand.
Zoek het correcte schema op, en dan kunnen we je helpen met welke condensatoren je moet vervangen vóórdat je hem opnieuw kan testen. Vergelijk deze situatie met het tevoorschijn trekken van een auto uit de jaren '50 met een broos geworden rubber brandstofslang en heel roestige remleidingen. Misschien krijg je de auto in gang, maar met wat pech trap je bij het eerste stoplicht door je rem heen, raak je een lantaarnpaal en scheurt de broze brandstofslang direct waardoor benzine op de hete uitlaat lekt en vlam vat.
Oh ja.. NU zie ik het ook. 
--
Schema van de 'U'-versie:
SBR 340 U Schéma (assemblé).pdf
Ingenieus voedingsdeel. Niet meer aan te bevelen, maar voor toen, gezien de metaalschaarste, handig gedaan.
Op zaterdag 25 oktober 2025 09:03:55 schreef Ledlover:
Ho even, we worden op een verkeerd been gezet door Daan!Let héél goed op. Jouw type is niet 310A maar 310U.
Dat ene lettertje is extreem belangrijk. Jouw toestel heeft namelijk géén voedingstrafo en géén scheiding tussen chassis en netspanning. Dat je chassis onder de volle spanning staat is normaal. Alle metalen delen zullen onder netspanning staan. Het is dan ook belangrijk dat alle fixeerschroefjes van knoppen enzo netjes worden dichtgestopt met zegellak of kaarsvet, en dat de achterwand deugdelijk is bevestigd.
Aanraakbare aansluitingen zoals antenne/aarde horen voorzien te zijn van veiligheids condensatoren (Y-klasse).Alle papier/teer/wascondensatoren zullen slecht zijn. Een van de veiligheidscondensatoren is doorgeslagen en daardoor tript je aardlek.
Sluit je radio NIET aan op het lichtnet totdat alle veiligheidscondensatoren zijn vervangen.
Verder de koppelcondensator en de ratelcondensator, om catastrofale schade aan het toestel te voorkomen.
Je toestel is van verder onheil gered door je aardlekschakelaar. Was die er niet geweest, dan waren er al dingen doorgebrand.Zoek het correcte schema op, en dan kunnen we je helpen met welke condensatoren je moet vervangen vóórdat je hem opnieuw kan testen. Vergelijk deze situatie met het tevoorschijn trekken van een auto uit de jaren '50 met een broos geworden rubber brandstofslang en heel roestige remleidingen. Misschien krijg je de auto in gang, maar met wat pech trap je bij het eerste stoplicht door je rem heen, raak je een lantaarnpaal en scheurt de broze brandstofslang direct waardoor benzine op de hete uitlaat lekt en vlam vat.
Je hebt helemaal gelijk, scherp.
Ik heb de openingspost aangepast met het juiste schema.
Zou je me kunnen aanwijzen welke condensatoren ik dien te vervangen?
En welke types ik op welke plek zou moeten toepassen?
Leuk die analogie trouwens met de oude auto.
Arco
Special Member
Arco - "Simplicity is a prerequisite for reliability" - hard-, firm-, en software ontwikkeling: www.arcovox.com
Gat in achterwand is eventueel ook nog mooi en vrij simpel te herstellen... 
Leg de achterwand met de achterzijde op een vlak oppervlak, en smeer het grote gat dicht met epoxy.
(met een hard kwastje wat aan de binnenzijde 'deppen' om het 'hardboardmotief' te krijgen...)
Nu alleen (na drogen) nog met een scherp boortje de gaatjes er weer in maken...
Rood: direct vervangen. Kans op gevolgschade bij een defect zeer groot. De ratelcondensator (in het voedingsdeel) door een X2 of Y2 type, de veiligheidscondensatoren bij antenne/aarde door Y2. Overige condensatoren zijn niet kritisch, maar koop iets met lange pootjes om de montage makkelijker te maken. Werkspanning 400v of 630v.
De waarde is niet kritisch. 2000cm mag 1800 of 2200pF zijn. 1cm = 0,9pF.
Oranje: eerst testen op lek, of tijdelijk afkoppelen en nieuwe plaatsen voordat je er mee verder gaat. Soms zijn ze acceptabel (lekstroom moet 1mA of minder zijn per elco, vind ik). Maar het is een gok. Je zult ze waarschijnlijk eerst moeten formeren. 250v voeding pakken en één voor één via een 47k weerstand er op aansluiten. Meestal daalt de lekstroom in 30 minuten tot de uiteindelijke waarde, soms duurt het enkele uren. Maar als ie na 2 uur nog niet onder de 1mA zit vind ik het verdacht.
Geel: mogen wachten met vervanging tot je eerste test. Maar vaak veroorzaken ze slechte werking. De kans is hier niet groot dat een defect tot gevolgschade leidt. Een enkele keer brandt er door lek een weerstand door, als de condensator een voedingslijn ontkoppelt.
Groen: verdacht simpelweg omdat het papiercondensatoren zijn, maar kunnen waarschijnlijk zonder problemen blijven zitten omdat er geen hoge spanning op staat. Hier ga je vervangen indien er symptomen zijn. Bijvoorbeeld de condensatoren over de uitgangstrafo kunnen bij toegenomen capaciteit een dof geluid veroorzaken. Gaan ze in kortsluiting, valt je geluid bijna weg. Maar omdat ze niet over de gelijkspanning staan, veroorzaken ze hierbij geen schade.
Bewaar alle vervangen condensatoren in een zakje dat je met een punaise aan de binnenkant van de radio plakt, voor als over 50 of 100 jaar iemand hem weer zoveel mogelijk in fabriekstoestand wil hebben, wil zien hoe de originele C's er uitzagen enzovoorts.
Controleer alle isolatiemaatregelen ook even goed, omdat het een U-toestel is. Dus de eerder genoemde knoppen met hun schroefjes. Bij Philips worden die soms veilig gemaakt door ze een 'kraag' te geven die tot in het toestel zelf reikt, met schroefjes die dichtgesmeerd zijn met zegellak of hard vet. Maar denk ook aan de schroeven waarmee de radio in de kast zit. Soms zijn die onbereikbaar gemaakt, soms zijn ze aanraakbaar maar zitten die in een metalen beugel, waar het chassis op zijn beurt met tussenplaatsing van een isolatieplaatje op vast zit, waarbij de schroef zelf ook van isolatie dient te zijn voorzien.
Je kan deze toestellen gewoon veilig (naar de standaarden van vroegah) gebruiken. Niet onbewaakt, maar wel gewoon relaxed als je aanwezig bent. Wil je je eigen muziek draaien kan je een klein eigen zendertje bouwen waar je een bluetooth ontvanger op aansluit. Een 1MHz oscillatorblokje waar je een audiosignaal op inkoppelt levert een prima resultaat op. Geen grote antenne aanhangen, ze produceren een blokgolf en dus per definitie veel harmonischen die je niet wil uitstralen.
je kan ook de fout ermee ingaan. ik heb een kortegolfontvanger overgenomen van iemand die had m gewoon op 230 volt gezet..hij zei"alleen het lampje brand".. Toen bleek dat het een u-toestel was uit Amerika..110 volt dus, zonder scheiding. Alle gloeidraden van de buizen waren door...
Ledlover, wat een ontzettend behulpzame post.
Ik ben op zoek gegaan naar de juiste onderdelen en kom op het volgende lijstje:
C1 1.8 nF 230V Y2 https://www.reichelt.com/nl/nl/shop/product/ontstoringscondensator_y2_…
C46 100 nF 630V folie https://www.reichelt.com/nl/nl/shop/product/foliecondensator_100_nf_45…
C52 9 nF 230V Y2 https://www.reichelt.com/nl/nl/shop/product/condensator_voor_radiostor…
C54 1.8 nF 230V Y2 https://www.reichelt.com/nl/nl/shop/product/ontstoringscondensator_y2_…
C56 9 nF 630V cer https://www.reichelt.com/nl/nl/shop/product/keramische_condensator_10_…
C43 40 uF 250V elko https://www.reichelt.com/nl/nl/shop/product/elko_radiaal_47_f_450_v_10…
C44 40 uF 250V elko https://www.reichelt.com/nl/nl/shop/product/elko_radiaal_47_f_450_v_10…
C11 0.1 uF 630V cer https://www.reichelt.com/nl/nl/shop/product/foliecondensator_100_nf_45…
C26 9 nF 630V cer https://www.reichelt.com/nl/nl/shop/product/keramische_condensator_10_…
C35 18 nF 630V cer https://www.reichelt.com/nl/nl/shop/product/filmcondensator_22nf_1000v…
C39 30 uF 40V elko https://www.reichelt.com/nl/nl/shop/product/elko_axiaal_33_f_63volt-45…
C57 0.1 uF 630V cer https://www.reichelt.com/nl/nl/shop/product/foliecondensator_100_nf_45…
Voldoen de componenten uit het lijstje, of zijn er betere keuzes?
De pootjes zijn niet bijster lang, deze wil ik verlengen door er een draad aan te solderen met een zwart krimpkousje over de hele lengte.
De elko's C43 en C44 hebben een totaal andere footprint dan de huidige, maar ik wil proberen deze in het bestaande aluminium huisje te monteren zodat het apparaat optisch origineel lijkt.
Is het nog wijs om de groene condensatoren ook alvast mee te bestellen en ook in een zakje in het toestel te hangen voor eventuele reparatie in de toekomst?
Ziet er allemaal goed uit. Ik zou inderdaad alle groene condensatoren ook vervangen. Ik weet niet welk type condensator ze daarvoor in die radio gezet hebben. Maar als dat de beroemde zwarte teerknollen of van vettige met een was laag overdekte dingen zijn zijn ze vrijwel zeker slecht.
Dit zijn condensatoren die iets papier-achtiges als isolatie gebruiken. Papier heeft de vervelende eigenschap dat het enigszins hygroscopisch. Omdat tegen te gaan en de condensatoren af te dichten dompelen ze condensatoren in teer of ze bedekken ze met een laag was. Na jaren (in dit geval dus vele) droogt de teerlaag uit en gaat die barsten. Een waslaag zal ook langzaam verdwijnen en barsten en scheuren gaan vertonen. Daardoor krijgt vocht (uit de lucht) toegang tot de papieren wikkel in de condensator en zal de isolatiewaarde langzaam terug lopen
Ik mis in het verhaal condensator C32. Als die niet goed is kan die ook de boel boel behoorlijk verpesten. Die zou ik ook vervangen.
De condensators die in de huisjes van de spoelen zitten zijn erg lastig te vervangen. Maar vaak hoeft dat niet omdat eventuele isolatie problemen op die plek in de schakeling geen grote gevolgen hoeven te hebben. Wat deze condensatoren wel doen als ze defect zijn is de kringen verstemmen. De ontvangst zal dan wel een stuk slechter zijn dan normaal. Er gaat alleen niets roken. Vaak zitten in die spoelen keramische buis condensatoren. En zijn heel goed en hebben geen last van de problemen die de teer of condensatoren vaak hebben. Een ding: Ga niet aan de spoelen draaien. Spoelen gaan eigenlijk nooit stuk. Ze gaan pas stuk als je ze verdraait doordat er vaak een erg harde klont was inzit. Moet je de spoel toch moet verstellen (Alleen nodig als je zo'n condensatortje hebt vervangen) maak de spoel dan warm zodat de was zacht wordt. Dan draai je met verstellen niet de hele binnenkant van de spoel stuk.
Omdat er geen radio stations meer zijn die een ijk signaal uitzenden kun je de radio eigenlijk niet meer echt goed krijgen zonder een meetzender of redelijk knappe signaal generator te gebruiken. Alle kringen in je ontvanger gewoon pieken is bij AM ontvangers zoals deze niet de juiste manier.
Ik heb de bestelling geplaatst en zal er mee aan de gang gaan.
Ik houd jullie op de hoogte.
Voor de liefhebber, nog een foto van de onderkant van het chassis:
Het blijkt dat het draad van de tuner ook bijna versleten is. Heeft iemand enig idee waar dit te verkrijgen is?
KGE
Golden Member
Voor het oog kun je ook de oude grote metalen electrolytische condensatoren laten zitten (de troep die daarin kan zitten wordt je niet blij van). Wel electrisch afkoppelen aan de onderzijde en daar de (moderne) electrolytische condensatoren uit het zicht monteren. Die zijn zowiezo een stuk kleiner.
Op zondag 26 oktober 2025 09:15:43 schreef Ex-fietser:
Ziet er allemaal goed uit. Ik zou inderdaad alle groene condensatoren ook vervangen. Ik weet niet welk type condensator ze daarvoor in die radio gezet hebben. Maar als dat de beroemde zwarte teerknollen of van vettige met een was laag overdekte dingen zijn zijn ze vrijwel zeker slecht.Dit zijn condensatoren die iets papier-achtiges als isolatie gebruiken. Papier heeft de vervelende eigenschap dat het enigszins hygroscopisch. Omdat tegen te gaan en de condensatoren af te dichten dompelen ze condensatoren in teer of ze bedekken ze met een laag was. Na jaren (in dit geval dus vele) droogt de teerlaag uit en gaat die barsten. Een waslaag zal ook langzaam verdwijnen en barsten en scheuren gaan vertonen. Daardoor krijgt vocht (uit de lucht) toegang tot de papieren wikkel in de condensator en zal de isolatiewaarde langzaam terug lopen
Ik mis in het verhaal condensator C32. Als die niet goed is kan die ook de boel boel behoorlijk verpesten. Die zou ik ook vervangen.
.
De groen gemarkeerde condensatoren zomaar vervangen is echt onzinnig. Bijvoorbeeld de kathode ontkoppeling van de mengtrap. Daar staat een weerstand aan parallel dus een lekweerstand van 0,01x die weerstandswaarde is geen probleem, en een grotere capaciteit veroorzaakt daar geen problemen.
Of C15. Papiercondensatortje in de oscillator. Die staat elektrisch in serie met zilvermica en luchtcondensatoren. De exacte waarde is daar niet van belang (want anders hadden ze op die positie óók een zilvermica gepakt, papiercondensatoren zijn niet nauwkeurig). Lekstroom ook niet, want de zilvermica en lucht C's blokkeren iedere lekstroom sowieso.
Zomaar alles vervangen is veel te 'botte bijl' en onnadenkend. Ik heb inmiddels meer dan een half leven aan ervaring hier in.
Je moet goed kijken naar het originele schema. Daar staat in welk symbool wat is. C32 is keramisch en laat je dus voorlopig zitten.
Welke condensator papier is en welke niet, staat ook in het originele schema. Maar al die kleine waardes laat je in principe zitten, tenzij je echt problemen hebt. Dit zijn mica en papiercondensatoren. Zeker de mica's moet je van af blijven omdat die worden gebruikt in afregelingskritische delen, en ze gaan zelden stuk.
De papiertjes die ik heb gemarkeerd als 'niet vervangen' zijn niet kritisch qua waarde (dus het maakt niet uit als ze 3x in waarde toenemen) en omdat er amper/geen spanning over staat, is de lekweerstand ook niet van groot belang (als er bijvoorbeeld 10v over staat, gaat dat echt geen grote lekstroom opleveren die een buis uit z'n instelling kan duwen).
Wat ik met die elco's altijd doe, is gewoon de nieuwe onder het chassis monteren en de oude afkoppelen.
@ Daan: vermijd die Rifa's, dat zijn zelf papiercondensatoren en moet je iedere 20 jaar uit voorzorg vervangen omdat ze na 20 jaar het risico hebben om uit te fikken.
Niet-papier X en Y klasse condensatoren bestel ik altijd bij Sinuss.nl (een doorverkoper van Farnell, de Farnell search lijkt vaak iets beter te werken en dan kan je het onderdeelnummer invoeren bij Sinuss).
Gewone condensatoren met lange pootjes koop ik bij Baco Army Goods, Jukebox Revival of op aliexpress.
Op zondag 26 oktober 2025 08:33:11 schreef Daanvl:
Voldoen de componenten uit het lijstje, of zijn er betere keuzes?
?
de niet niet kritische papiercondensatoren (dus alles behalve X en Y) zou ik meteen door "moderne" Polyester vervangen. Die heb je ook axiaal, en in hoge werkspanning, wat hier heel handig is.
vb : https://www.jukebox-revival.eu/en/products/capacitors-4918/film-capaci…
Op maandag 27 oktober 2025 07:43:13 schreef Ledlover:
Of C15. Papiercondensatortje in de oscillator.
In het schema dat ik postte is dit een zilvermicacondensator. Het is de padder van de oscillatorkring en in zoverre kritisch, dat als zijn waarde niet klopt, je de gelijkloop op het middengolfbereik niet goed krijgt.
e: Ah, niks aan de hand dus; schema's kloppen. 
Oeps, je hebt gelijk. Ik bedoelde C13. Correct omcirkeld, verkeerd getypt. C15 zeker met rust laten.
[Bericht gewijzigd door Ledlover op (15%)]
Allemaal handige tips iedereen, hartelijk bedankt.
Op maandag 27 oktober 2025 07:43:13 schreef Ledlover:
[...]@ Daan: vermijd die Rifa's, dat zijn zelf papiercondensatoren en moet je iedere 20 jaar uit voorzorg vervangen omdat ze na 20 jaar het risico hebben om uit te fikken.
Niet-papier X en Y klasse condensatoren bestel ik altijd bij Sinuss.nl (een doorverkoper van Farnell, de Farnell search lijkt vaak iets beter te werken en dan kan je het onderdeelnummer invoeren bij Sinuss).
Gewone condensatoren met lange pootjes koop ik bij Baco Army Goods, Jukebox Revival of op aliexpress.
Goed om te weten.
Welke condensatoren uit het lijstje dat ik postte zijn Rifa's?
Op maandag 27 oktober 2025 09:12:43 schreef kris van damme:
[...]de niet niet kritische papiercondensatoren (dus alles behalve X en Y) zou ik meteen door "moderne" Polyester vervangen. Die heb je ook axiaal, en in hoge werkspanning, wat hier heel handig is.
vb : https://www.jukebox-revival.eu/en/products/capacitors-4918/film-capaci…
Dat is inderdaad handiger monteren.
Inmiddels alle condensatoren vervangen (m.u.v. de groen omcirkelde). Ook de tunerdraad vervangen door een nylon draad.
De radio heeft al een aantal uren gespeeld.
Ontzettend bedankt voor de hulp iedereen.
Hieronder nog een paar foto's.
De onderkant van het chassis na vervanging van de onderdelen:
De buit: