Welke manier van wikkelen?

In een eerste orde benadering gaat het voor het DC veld enkel om het aantal wikkelingen. De eerste, in mijn ogen normale methode lijkt iets efficiënter en netter om te gaan met draad, wat gunstig kan zijn.

Als er hoge spanningen en/of AC in het spel zijn dan kunnen andere overwegingen zoals doorslagspanning en parasitaire capaciteit relevant worden.

Dat maakt niet uit. Ikzelf zou een wikkelmethode met de beste vullingsgraad kiezen. Dan heb je de minste loze ruimte tussen de draden. De draden worden dan beter gekoeld en de magneet is dan op zijn kleinst.
Dat is (hoogst waarschijnlijk) de methode die transformatorfabrikanten kiezen, want die zitten ook met dit probleem.
Voor HF steekt het anders in elkaar, want de HF-jongens willen voor hun spoelen de minste parasitaire capaciteiten tussen de windingen hebben.

De bedoeling is inderdaad om met DC te gaan werken.

Ik wil echter ook hele hoge voltages gaan proberen, en die komen als AC uit mn tesla coil. In hoeverre zou dat voor een kort expiriment uitmaken in de manier van wikkelen?
En wat is aan te raden bij langer gebruik?

AC uit een Teslaspoel is HF en hoogfrequent.
Dat is zo specialistisch! Dan is een ijzeren staaf met koperdraad omwikkeld totaal onbruikbaar.

Haha ok, dat idee gaat hem niet worden dan!

In ieder geval bedankt voor de uitleg!

Op dinsdag 23 december 2025 18:26:28 schreef Freakert:
De bedoeling is inderdaad om met DC te gaan werken.

Ik wil echter ook hele hoge voltages gaan proberen, en die komen als AC uit mn tesla coil. In hoeverre zou dat voor een kort expiriment uitmaken in de manier van wikkelen?
En wat is aan te raden bij langer gebruik?

Stel je hebt 10V per wikkeling ( ja het is heel veel).
Je wikkelt eerste laag met 100x en dan weer terug. 200x totaal.
Het verschil tussen de allereerste rij is is nu 199x rond en 199 x 10V. Zeg 2000V.
Als je wikkeldraad gebruikt die ruim 2000V aankan dan zit je goed .
maar volgens mij is de max spanning die het aankan een stuk lager.
In spoelen voor bv DCDC converter gebruiken ze dan een laag tape tussen elke laag als de spanning te hoog zou worden.

Of ze wikkelen zoals dit (dit is voor 7 lagen):

Niet makkelijk of efficiënt (zeker niet bij kort bewikkelde lengte), maar het houdt de inter-winding spanning laag.

Van wikkeling 4 naar wikkeling 5 verstoor je de holletjes om netjes 6 en 7 te kunnen leggen. In ieder geval voor een deel van de omwenteling... Maar goed. Je moet wat...

Op dinsdag 23 december 2025 20:35:57 schreef fatbeard:
Of ze wikkelen zoals dit (dit is voor 7 lagen):
[bijlage]
Niet makkelijk of efficiënt (zeker niet bij kort bewikkelde lengte), maar het houdt de inter-winding spanning laag.

Dit is wat ik probeer te laten zien met mijn 2e foto. Dit zou dus mogelijk moeten zijn? Toch eens een keer proberen dan!

Van wikkeling 4 naar wikkeling 5 verstoor je de holletjes om netjes 6 en 7 te kunnen leggen. In ieder geval voor een deel van de omwenteling... Maar goed. Je moet wat...

Als je als trafo bedrijf een trafo maakt let je daar wel op en wil je de wikkeling zo klein mogelijk hebben want dan past dat ook in een kleinere kern.

Maar als je zelf iets maakt is die ruimte die het inneemt niet zo belangrijk.

Ik wil wat met electromagneten gaan klooien en vroeg me af in hoeverre de manier van wikkelen daadwerkelijk uit gaat maken.

Wat het uitmaakt in hoeveelheid werk en moeite? Of wat het uitmaakt in werking van de electromagneet....? Of in de grootte ervan? Of...?

Hoe dan ook, de wikkelmethode zou niet mijn eerste prioriteit zijn. Ik zou eerder gaan optimaliseren voor kernmateriaal (hint: een roestige spijker of stukje pisbakkenstaal automatenstaal is mogelijk niet het beste kernmateriaal), kerngrootte, wikkellengte, wikkeldikte, wikkeldraaddiameter en aantal windingen. Pas als ik dat alles geoptimaliseerd zou hebben zou ik (misschien) mezelf gaan bezighouden met de wikkelmethode (lees: niet dus).

Maar als uw idea van een leuke tijdsbesteding het experimenteren met speciale wikkelmethodes is (en waarom ook niet - het is niet mijn hobby, maar mijn hobby's zijn in anderman's ogen ook weinig zinvol....) zou ik zeggen, leef u uit!

Enfin, het hangt er allemaal van af wat het doel is en wat de randvoorwaardes zijn. Volgens mij maakt het in 99.99% van de normale situaties allemaal weinig uit. Lood om oud ijzer. Dus kiezen wat het makkelijkste werkt.

Op dinsdag 23 december 2025 20:45:55 schreef rew:
Van wikkeling 4 naar wikkeling 5 verstoor je de holletjes om netjes 6 en 7 te kunnen leggen. In ieder geval voor een deel van de omwenteling... Maar goed. Je moet wat...

Was het niet zo dat een spoel is opgebouwd een of meerdere wikkelingen die bestaan uit windingen. Ik kom die begripsverwarring vaker tegen. Misschien is het Engels daar de oorzaak van. Daar noemt men een primaire wikkeling bv een 'primary winding'. Wat wij een winding noemen heet in het Engels een 'turn', duidelijker dan in onze taal dus.

@TS
Zoek eens op orthocyclische wikkeling. Dat geeft de beste vullings-graad maar zelf niet te doen. Voordeel is dat de windingen nauw op elkaar liggen zonder onbedoelde kruisingen (afgezien van de bedoelde op een specifieke plek).

Op dinsdag 23 december 2025 23:58:57 schreef nonius:
[...]

Wat het uitmaakt in hoeveelheid werk en moeite? Of wat het uitmaakt in werking van de electromagneet....? Of in de grootte ervan? Of...?

Hoe dan ook, de wikkelmethode zou niet mijn eerste prioriteit zijn. Ik zou eerder gaan optimaliseren voor kernmateriaal (hint: een roestige spijker of stukje pisbakkenstaal automatenstaal is mogelijk niet het beste kernmateriaal), kerngrootte, wikkellengte, wikkeldikte, wikkeldraaddiameter en aantal windingen. Pas als ik dat alles geoptimaliseerd zou hebben zou ik (misschien) mezelf gaan bezighouden met de wikkelmethode (lees: niet dus).

Maar als uw idea van een leuke tijdsbesteding het experimenteren met speciale wikkelmethodes is (en waarom ook niet - het is niet mijn hobby, maar mijn hobby's zijn in anderman's ogen ook weinig zinvol....) zou ik zeggen, leef u uit!

Enfin, het hangt er allemaal van af wat het doel is en wat de randvoorwaardes zijn. Volgens mij maakt het in 99.99% van de normale situaties allemaal weinig uit. Lood om oud ijzer. Dus kiezen wat het makkelijkste werkt.

Als je dingen als tesla spoelen wil gaan maken maakt het zoals OhmPi ook al aanhaalt wel degelijk veel uit. Het kernmateriaal word dan door de hogere frequenties ineens belangrijk. De interwindingscapaciteit wordt ook vanwege de hogere frequenties belangrijk. Misschien moet je wel bifilair gaan wikkelen?

Zoals Fatbeard ook al aanhaalt is er door veel mensen al flink over het wikkelen nagedacht om de genoemde problemen het hoofd te bieden. Ik weet het juiste antwoord ook zo niet, maar als ik zoiets wil bouwen zou ik eerst eens diep in de transformator, wikkel, en kernmateriaal theorie duiken. Het is allemaal bekend en al uitgedacht in de tijd dat men begon met de ontwikkeling van eerste vonkzenders.

De lijntrafo van Bavelt is de ene laag naar 'links', daar komt dan een dunne isolatie tape overheen en dan gaat de volgende laag naar 'rechts'. Alle lagen krijgen zo'n isolatielaag. Die lijntrafo komt uit een zw buizen tv en er staan behoorlijke pulsspanningen op. Zonder de isolatielagen is de isolatie van de koperdraad zelf niet groot genoeg en zou er intern tussen de lagen overslag plaats vinden die de isolatie sloopt en dus de trafo.

Ik heb er uiteindelijk een wikkelmachientje voor gebouwd omdat die paar duizend windingen met de hand niet te doen zijn wegens tel kwijt raken en niet naast elkaar.

Op dinsdag 23 december 2025 23:34:28 schreef benleentje:
[...]Als je als trafo bedrijf een trafo maakt let je daar wel op en wil je de wikkeling zo klein mogelijk hebben want dan past dat ook in een kleinere kern.
.

Het moet niet gekker worden. Een kleinere kern, betekent dat de trafo een kleiner vermogen heeft......
Lijkt me daarom geen goede reden om een kleinere kern te nemen.

Voor HF is een kern niet nodig, gebruik gewoon luchtspoelen en transformatoren, maar die moeten wel resonant zijn op de frequentie.

Ik weet niet wat "wat gaan klooien" precies betekent, maar als je gelukkig bent met het optillen van een paar paperclips, zou ik me er niet te veel zorgen over maken. Wil je een trafo maken met zo goed mogelijke efficiëntie, dan wordt het een ander verhaal.

Even aangenomen dat je dat eerste wilt:
Als je een grote spijker pakt en daar een 50 tal wikkelingen omdraait, dan kan je dat prima doen met een D-cell-batterij. (Let op! Je sluit de batterij effectief kort! Dus doe dit niet met een fancy lithiumbatterij!) Voor dit experiment hoeven de wikkelingen niet strak op elkaar te liggen.

Misschien wel leuk: stel, je doet 2 spijkers met 50 windingen. Eentje wikkel je snel en eentje wikkel je netjes. Dan kan je misschien zien of er verschil zit in het aantal paperclips dat je op kan tillen.

Voor hoge spanningen kun je TIW draad gebruiken...

En voor hogere draaddichtheid kun je ook nog vierkante draad gebruiken. Heb ik ooit wel eens overwogen te gebruiken bij het herwikkelen van een motor. 't Is maar net hoe ver je wilt gaan....

Maar misschien dat het veel handiger zou zijn dat OP eerst aangeeft wat de bedoeling nou allemaal precies is.

Er zijn boeken vol geschreven over trafo's en wikkelmethodes, maar om die nu allemaal in deze thread te gaan behandelen vanwegen de vage vraag/opmerking 'ik wil wat klooien met electromagneten' gaat misschien nu nog even te ver.

Zoals ik de vraag lees wil hij wat paperclipjes optillen en dan maakt het allemaal weinig uit. Tenzij je zo efficiënt mogelijk paperclips wilt optillen, uiteraard. Voor spoelen die op AC moeten werken, en evt. op hogere frequenties (enkele tientallen kHz bijv.), Tesla coils, RF spoelen, etc. maken sommige dingen wel uit. Zoals skineffect, massieve draad vs. litze. Plus nog een dozijn andere zaken.

Wat mij betreft ligt de bal nu even in het kamp van OP, die mag aangeven wat hij nu precies probeert te bereiken. Ik snap het in elk geval even niet: hij wilt de spoel met DC voeden, maar ook met HF AC hoogspanning uit een Tesla-coil? Dat zijn wel twee extreme uitersten....

Op dinsdag 23 december 2025 18:26:28 schreef Freakert:
De bedoeling is inderdaad om met DC te gaan werken.
Ik wil echter ook hele hoge voltages gaan proberen, en die komen als AC uit mn tesla coil. In hoeverre zou dat voor een kort expiriment uitmaken in de manier van wikkelen?
En wat is aan te raden bij langer gebruik?

Nou ja dit is de laatste opmerking betreffende het gebruik van de van de gewenste spoel.

Hij spanningen uit een tesla coil gaan gebruiken. Voor een beetje magnetisch veld met als een spanningsbron een magneetje maakt het niet uit idd.

Onderstaande heb ik als kind wel eens in elkaar geknutseld. Het is een leuk iets maar maar volgens mij niet wat de TS wil:

Wat de TS nu eigenlijk wel wilt maken begrijp ik niet helemaal. Wil hij de trafo voeden met de spanning uit de tesla coil? En dus niet een tesla coil bouwen, want die heeft hij al. Wil hij dan de spanning uit de tesla coil nog hoger maken? Een soort van tweede trap maken?

Het is wachten op wat de TS nu echt wil.

Als het er om gaat de interwindingspanninglaag te houden, kun je ook de wikkelvorm door tussenschotjes in kamertjes verdelen. Je wikkelt eerst het eerste kamertje vol, dan stap je over naar het tweede enz..

Op woensdag 24 december 2025 09:22:28 schreef buzzy:
[...]Het moet niet gekker worden. Een kleinere kern, betekent dat de trafo een kleiner vermogen heeft......
Lijkt me daarom geen goede reden om een kleinere kern te nemen.

Het kan nog gekker.
Grootte van de kern en vermogen hebben in theorie voor een 50Hz trafo zelfs niets met elkaar te maken.
Een trafo gaat in verzadeging van een te hoge spanning en niet door een hoge stroom.

Of anders gezegd. Als ik op een 1kW trafo met normale koper wikkelingen deze wikkelingen vervang door supergeleidend materiaal kan ik uit die trafo oneindig veel vermogen halen. Maar omdat zelfs supergeleidend materiaal toch nog iets aan weerstand heeft zal het vermogen tot weer beperkt zijn.

In een puntlasmachine op het werk is de trafo watergekoeld. De trafo is ongeveer net zo groot als van een 1,6kW trafo maar toch komt daar 32kW uit.

De eneige reden dan een 1,6kW trafo een bepaalde grootte heeft is omdat de wikkelingen erop moeten passen en omdat de trafo warm word en dat vermogen moeten kunnen afvoeren. Ook de kern word warm dus in de praktijk zit je vast aan bepaalde groottes. Maar als ze een wikkeling net iets kleiner kunnen maken en de trafo daardoor net iets kleiner word maakt dat in de marge van de af te voeren warmte weinig uit.

Hmm, Er is toch ook nog zoiets als een maximum aantal veldlijnen dat door een kern kan lopen. Als alle Weis-gebiedjes de zelfde kant opwijzen kan het magneetveld gewoon niet sterker worden en zit de transformator aan zijn maximum.

Helemaal geen kern materiaal zou dan een oplossing zijn omdat je dan ook geen Weis gebiedjes hebt. De koppeling tussen de twee wikkelingen is dan alleen ook veel slechter. De energie overdracht dan dus ook.

Vanwege die met de frequentie mee roterende weis gebiedjes zit er een maximum aan de frequentie waarop je een kern kunt gebruiken. Een 50Hz trafo heeft ook een heel ander soort kernmateriaal als bijvoorbeeld een rf trafo uit een ontvanger of zender.

Afhankelijk van je toepassing zul een kern materiaal moeten kiezen. Anders gaat het gewoon niet (goed) werken.

Trafootjes voor hv/hf voedingen hebben meestal meerdere kamers...

West Coast Magnetics is goed in hv/hf toepassingen...