Zeners stapelen?

Als ik de volumeknop opendraai is het even verholpen, alsof je een verstopte leiding doorblaast

Klinkt mij in eerste instantie meer in de oren als een vervuilde volumepotmeter.

En ja, zeners kun je in serie zetten.

Ja je kan zener dioden in serie zetten een probleem.

maar ik zie niet hoe een zenerdiode met jouw probleem te maken heeft ik zou eerder denken aan een condensator die in het signaal staat.

Maar goed een andere zener proberen kan geen kwaad maar soldeer de zeners dan eerst aan elkaar en via een 1k weerstanddat even uitproberen op een regelbare voeding en de spanning nameten.

Ook mij lijkt dat een vreemde probleemanalyse, maar een schema zou verheldering kunnen brengen. Mijn natte vinger wijst zoals die van @nonius in de richting van de volumepotentiometer: werd die al eens (correct) gereinigd?

Nu, om bij de vraag te blijven: ja, zeners in serie zetten kan, en werd of wordt courant gedaan. Let wel op de stroom, en de vermogensdissipatie.

Het gaat om een standaard Sy voedinkje voor een paar 5532's in de voortrappen. De opzet van het apparaat is ook verder super standaard (en daarmee prima, wat mij betreft).

Maar daarom ook eens met bovenstaande twijfels. Er zit 470 µF over de zeners..
En pas wel op, sommige 5532's zijn gespecificeerd tot 18V, Fairchild en Texas tot 22. Ze zullen beslist warm worden op 17 V of meer.

Heb bij vrienden meerdere malen krakende Zeners mogen vervangen, beide keren bij Quad 4.

Men moet het schema wel lezen van rechts naar links, ik was aanvankelijk stevig in de war. Maar inderdaad zo standaard als maar kan. En jawel, het seriestapelen van zenerdiodes zou probleemloos moeten zijn, als ze binnen hun specs van stroom en vermogen blijven. Als mijn zakjapanner mij niet alweer in het zak heeft gezet* dan zou de stroom zo'n 7 mA zijn, dat mag geen probleem zijn.

*"in het zak zetten": Zuid-Brabants voor beetnemen, foppen, iets wijsmaken. Zie ook "op stoopkes trekken".

[Bericht gewijzigd door Paulinha_B op zondag 27 september 2026 20:05:03 (31%)]

Meten is weten maar heb je niet gewoon slecht contact in het uitgangsrelais of luidsprekerkeuzeschakelaars?

Niet dat de zeners mijn hoofdverdachte zouden zijn hier, maar toch voor de volledigheid: ik zou eerder kiezen voor twee 9V-zeners in serie, dan voor een 15V en een 2V7; vooral de lagere spanningen zoals 2V7 zijn eigenlijk geen zeners en hebben een erg slappe knie. Geen idee of dat in dit ontwerp uitmaakt. Iets met dynamische weerstand en zo.

(het wachten is op de diepgaande analyse van Blackdog )

Als een paar keer flink heen-en-weer bewegen van de volumepotmeter het probleem (tijdelijk) doet verdwijnen, lijkt een geoxideerde of vervuilde volumepotmeter me de hoofdverdachte. Is een veel voorkomend probleem, en eenvoudig op te lossen door reiniging. Komt geen soldeerbout aan te pas. Had ik ca. 3 weken geleden ook met m'n oude radiootje: contactspray en uitspoelen met IPA volstonden.

In dit (zo te horen) milde geval volstaat reiniging met IPA waarschijnlijk al.

Hi,

Ik weet niet of dit een diepe analyse is...

Een vervuilde potmeter is er één van.
Nummer twee is de ook al aangegeven vervuilde luidspreker relais als deze aanwezig is.
Nummer die kan een luidspreker groep schakelaar zijn als deze aanwezig is.
Schakalaar van de hoofdtelefoon uitgang die de luidsprekers schakeld als er een hoofdtelefoon wordt ingeprikt, ook weer als aanwezig.
Rammelende zekeringheouders is er nog een.

Dekans is wat mij betreft klein dat de Zeners defect zijn, maar met een simpele multimeter te meten.
Dit op de Zeners zelf en natuurlijk op de uitgangen van Q901 en Q902.
Ik had iets anders geschreven met m.b.t. de Zeners, toen zag ik dat de toonregelin passief is.
Aan de ingang van de eindversterker is ongeveer 1,5V RMS nodig voor volle uitsturing.
Dat hout in dat de opamp IC501 flink word uitgestuurd om de eindversterker van voldoende sturing te voorzien i.v.m. de demping van de passieve toonregeleing.
Dus probeer de Zener waarde aan te houden als deze eventueel defect zouden zijn.

Dan nog ven de voeding met de Zeners.
Kijk naar de schakeling, boven of onder ze zijn gelijk.
De weerstand aan de collector zorgt er voor dat het enigsins overbelasting veilig is.
De elco over de zener helpt bij de hogere audio frequenties de ruis van de Zener te verminderen en ook wat brom onderdrukking vanuit de hoofdvoeding.
De 470uF gaat pas echt filteren boven de zeg 500Hz wat dit betreft, dit komt omdaat de Zener zelf een Ri heeft van zeg 30Ω.

De twee transistoren hebben beide een basisweerstand, deze dient er voor dat de transistor die als emittorvolger staat geschakeld niet gaat genereren.
Dit omdat over de uitgangen, dat is aan de emittors 100uF staat, en bij de NE5532AN Ic's nogmaals 100uF.
Die 274Ω basis weerstand houdend de transistoren rustig.

Maar ik denk dat het niet in de Zeners zit, maar kan het ook fout hebben, zal niet de eerste keer zijn.

Groet,
Bram

Op zondag 27 september 2026 19:59:48 schreef pola:
Heb bij vrienden meerdere malen krakende Zeners mogen vervangen, beide keren bij Quad 4.

Natuurlijk bestaan "krakende" zeners niet.
Ze zitten immers niet in het audio-pad, potmeters wel.
Het kan natuurlijk wel dat een rotte zener zijn spanning enkele millivolts laat varieren/sputteren, het is een halfgeleider, dat komt in/op de voedingsspanning terecht en dat hoor weer in het uitgangssignaal.

En pas wel op, sommige 5532's zijn gespecificeerd tot 18V, Fairchild en Texas tot 22. Ze zullen beslist warm worden op 17 V of meer.

Goed om te weten. Met echte 18V zeners krijgen die opamps 17,4V voeding. Versterker is uit 1991 of zo. Hij heeft dit probleem al best lang, alleen het wordt steeds erger.

Op zondag 27 september 2026 20:14:56 schreef nonius:
ik zou eerder kiezen voor twee 9V-zeners in serie, dan voor een 15V en een 2V7; vooral de lagere spanningen zoals 2V7 zijn eigenlijk geen zeners en hebben een erg slappe knie. [...]
contactspray en uitspoelen met IPA volstonden.

Ook bedankt voor deze tips! IPA moest ik opzoeken. Niet het bier. Isopropanol.

Op zondag 27 september 2026 21:59:54 schreef blackdog:

Ik weet niet of dit een diepe analyse is... :

Wel heel mooie checklist, dank je wel.

Oude/vieze potmeters draai ik tig keer rechtsom en linksom. Vaak (maar niet bij dit ding) is dat tijdelijk wel afdoende, om erachter te komen of dat de oorzaak is. Bij dit ding maakt het niets uit. Daarom vermoed ik dat het iets anders is.

Speakerrelais zitten er niet in, wel een schakelaars voor remote maar die gebruik ik niet.

Ik heb de versterker nog niet opengemaakt, ik wou eerst wat hints en tips verzamelen. En dat gaat boven verwachting, mag ik wel zeggen.

Op zondag 27 september 2026 19:42:54 schreef benleentje:
maar ik zie niet hoe een zenerdiode met jouw probleem te maken heeft ik zou eerder denken aan een condensator die in het signaal staat.

+1

Maak de huidige volume potmeter aansluitingen los en sluit een tijdelijke volume potmeter aan en controleer of dat het probleem oplost.
De koolbaan van de huidige potmeter kan versleten zijn.

Hi,

OK, gaan we nog een keer, deze versterker nooit in handen gehad, dus de analyse is alleen via het schema gedaan.
Ik werk van rechts naar links, dus vanaf de luidspreker aansluitingen naar de ingang van de versterker.

Voor het testen gaan we van het volgende uit, de luidsprekers zijn aangesloten op de "Direct Out" uitgangen.
Dan hebben we geen schakelende functie er tussen zitten, alleen de uitgang zekeringen F601 en F602.

Mooi, we gaan nu naar de schakelaar aan de ingang van de eindversterker, deze scchakeld de passieve toonregeling (maar +-6dB) in of uit.
Dat is de eerste schakelaar die slecht zou kunnen zijn, maar twee kanalen tegelijk, het kan...

Nu komen we bij de ingang van IC 501, daar hebben we de balans potmeter en de volume potmeter.
Het signaal loopt door beide heen, ook hier verwacht ik niet dat beide potmeter delen links en rechts voor beide tegelijk uitvallen.

Verder naar links, dan komen we te Monitor schakelaar tegen, voor als je b.v. tapedecks zou gebruiken,
de verdenking hier staat hoog op mijn lijstje, dit als de volume potmeter als hij speelt, voor beide kanalen gewoon zijn werk doet.

En als laatste de ingang keuze schakelaar, daar heb ik ook zeer rotte schakelaars in meegemaakt.
Deze staat ook hoog op mijn lijstje.

Hoe pak is deze storing aan, vier kanaal ‘s scoop, signaal op een ingang prikken waarvan je weet dat hij vaak uitvalt.
Probe op één van de luidspreker aansluitingen, zeg de linker.

Volgende probe op knooppunt C601 en R601.

De derde probe op knooppuntC515 en R525

En de laatste probe op de bovenzijde van de balans potmeter, dat is het punt met het rechthoekje er aan.

En nu maar wachten, ja ik weet dat ik de ingang keuze buiten beschouwing heb gelaten, maar die is dan de enige die overblijft.
Heb je geen vier kanaal ’s scoop, met twee kanalen kan het ook, zelfs één kanaal, kost alleen allemaal meer tijd.
Zomaar overal in sprayen ben ik niet zo'n voorstander van, net als zomaar de Zeners vervangen.
Zorg er voor dat je weet wat je meet en als er iets niet in de haak is, kijk nog iets verder dan je neus lang is,
je eerste conclusie is vaak verkeerd, iedereen die veel repareert zal je het zelfde vertellen.

Deze versterker is niet moeilijk, maar met weinig ervaring in elektronica kan het alsnog lastig worden.
Omdat men verder wil, gaat men met de spuitbus aan het werk en/of direct condensatoren vervangen, of hier Zeners.
Dus eerst meten, determineren oorzaak en gevolg enz.

Succes er mee!

Groet,
Bram

Met een eenvoudige signaalvolger kun je snel horen waar het gekraak begint.

Hi Hensz,

Zoals altijd, gebruik je tools die je tot je beschikking hebt.
Hoe simpeler je gereedschap, hoe meer je moet nadenken om tot de goede conclusie te komen.

Ik neem even aan dat de TS niet direct een signaal volger heeft liggen, misschien een multimeter?
Daar is tot op heden geen info over.

Groet,
Bram

De zekeringhouders op de print worden ook vaak genoemd als storingsbron bij deze versterkers.

Op zondag 27 september 2026 19:37:42 schreef RolfBly:
Mijn Rotel RA-930AX versterker heeft op beide kanalen, wisselend, vaak gekraak, gesputter en uitval.

Het staat daar goed, maar toch de vraag: wat bedoel je met wisselend ? Op een hoofdtelefoon, is het gekraak en uitval altijd op beide kanalen tegelijk of links en rechts onafhankelijk ?
Als de kanalen onafhankelijk raar doen dan lijkt mij dat er geen probleem in de voeding zit, die draait denk ik voor beide kanalen.

Ik denk dan eerder aan het speaker relais. Geef daar eens met de achterkant van en schroevendraaier een tikje tegen.

Op maandag 28 september 2026 15:08:42 schreef RAAF12:
De zekeringhouders op de print worden ook vaak genoemd als storingsbron bij deze versterkers.

Precies mijn gedachte, oxidatie of verlies van klemkracht geeft precies deze problemen. Bij hard spelen kan er een miniscule "las" ontstaan die een tijdje later weer wegroest. Gekke problemen met zeners heb ik trouwens ook wel eens meegemaakt. Maar dat was een oud apparaat dat in een vochtige omgeving stond en de zener was zichtbaar verroest. Even de zware/warm wordende onderdelen opnieuw solderen kan ook helpen.

Op maandag 28 september 2026 14:27:34 schreef blackdog:
Ik neem even aan dat de TS niet direct een signaal volger heeft liggen, misschien een multimeter?

Hallo Bram en Heinz,

Opnieuw superbedankt voor de tips!

Ik heb o.a. twee 2-kanaals scoops maar slechts 2 probes, een oude (buizen) Philips sinusgenerator en een stuk of 3 multimeters. Wat ik niet veel heb is *tijd*.

Signaal volgen was ook een van mijn plannen. Op zich ben ik het eens met de stelling dat je niet lukraak onderdelen moet gaan vervangen. In dit geval zag ik 2 postjes op het web van mensen die de zeners hadden laten vervangen, en naar tevredenheid. Dus nou ja, toen keek in de voorraad zeners...

Op maandag 28 september 2026 16:04:01 schreef erikdenhouter:
[...]
wat bedoel je met wisselend ? Op een hoofdtelefoon, is het gekraak en uitval altijd op beide kanalen tegelijk of links en rechts onafhankelijk ?
[...]
Ik denk dan eerder aan het speaker relais.

Ik bedoel wisselend op de speakers. Soms links onregelmatig gekraak en uitval, soms rechts, soms allebei tegelijk maar het gekraak en gesputter is nooit synchroon. Met een hoofdtelefoon heb ik nog niet getest.

Speaker relais zitten er niet in.

Dan hoef je denk ik niet aan de voeding te denken.