Beste Allemaal,

Ik wil een HF voorschakelapparaat (13-18W) uitschakelen met een instelbare tijdvertraging. Voedingspanning van de print is liefst 230V. De print wil ik in een inbouwdoos (40mm diep) kunnen plaatsen, achter een conventionele schakelaar. Hoe krijg ik dat voor elkaar?

Alvast bedankt!

Dit noemt een trappenhuisautomaat. Dit woord in Google ingeven en je vind er meer over.

Bedankt voor je inzicht Peter, maar een trappenhuisautomaat zoals ik deze zie heeft meer functies en kent ook een eigen verbruik (24/7). Dit zou ik willen voorkomen, ofwel afvalvertraagd uitschakelen zonder enig eigen verbruik. Ik hoop dat ik hiermee de vraagstelling heb verscherpt.

Dus de schakeling moet ook zijn eigen voedingsspanning onderbreken na het uitschakelen als ik het goed begrijp.

Misschien kan het zo:

http://prosje.be/CO/Schemas/Uitschakelvertraging.png

Bij het sluiten van S1 wordt C2 opgeladen via D5.
Th1 krijgt nu gate-stroom via R3, en het relais trekt aan.
Bij het onderbreken van S1 blijft C2 nog enige tijd stroom leveren aan de gate van Th1.
Zodra de spanning over C2 te laag wordt, spert Th1 en valt het relais af.
R4 zorgt voor enige meekoppeling, zodat het in- en uitschakelen zonder "gedender" gebeurt.

C1 is berekend op een relais dat ± 10mA spoelstroom nodig heeft, en moet aangepast worden bij een ander type relais.
C2 bepaalt de uitschakel-tijd, samen met R2, R3 en R4.

[Aanvulling - schema aangepast]
Heb de schakeling even uitgetest op een breadbordje.
Moest D6 toevoegen, of de thyristor bleef geleiden. Daar heeft de zelfinductie van de relaisspoel schuld aan.

R2 is veel groter dan in het originele schema, maar ook nu kleppert het relais even bij het uitschakelen. Dat begrijp ik niet goed. Bij het opladen van C2 moet daar al een behoorlijke spanning over staan, voor er door R2 voldoende stroom vloeit om de thyristor te triggeren. Eens het relais aantrekt, komt R4 ter hulp en wordt de gate-stroom meteen een stuk groter. Je zou verwachten dat --wanneer het relais eventjes opent-- de gatestroom plots tot een waarde zakt die beslist te klein is om de thyristor te hertriggeren, maar blijkbaar is dat niet zo...

[Nog een aanvulling]
Het klepperend geluid dat het relais produceert bij het uitschakelen is louter te wijten aan het feit dat de periode tussen een nuldoorgang en het inschakelen van de thyristor wat langer duurt, dit omdat de gatestroom sterk geslonken is. De relaiscontacten blijven tijdens dat "klepperen" netjes gesloten. Zodra ze openen, valt het relais onmiddelijk helemaal af.
De schakeling werkt dus wel degelijk zoals bedoeld.

Misschien nog even opmerken dat het verstandig is om voor C2 een 63V-type te nemen.
Met de getekende weerstanden zorgt een C2 van 220µF voor een uitvalvertraging van 23 seconden. Vervangt men R4 door 100k, dan loopt dat op tot 44 seconden.

[Bericht gewijzigd door pros op (20%)]

@Peter Claus; inderdaad

@Pros; Je hebt je wel uitgeleefd zeg, wat leuk dat er zo'n reactie komt. Ik ben meer een sterkstroomjongen van huis uit en moet dus weer even graven in mijn theorie over het gate gedrag van een Thyristor ;)

Stel dat ik de gewenste instelling tussen de 3 en 8 minuten wil kunnen laten zijn, verandert dan alleen R4 in een pot of is dat te kort door de bocht? Als ik deze schakeling ga samenbouwen blijf ik dan binnen acceptabele afmetingen (moet in een inbouwdoos passen) of wordt dit lastig?

Ik denk de schakeling te snappen, alleen jouw opmerking over C2 63V type te laten zijn laat geen belletjes rinkelen.

Nu wordt ik echt lui; heb jij een indruk van de kosten van dit samenstel...?

Alvast bedankt voor je input en nog even richting Peter Claus; is dit naar jouw mening de kortste klap of heb jij een ander idee voor mijn probleemstelling?

Afsluitend nog even dit; Ik doe dit voor het eerst en vind de feedback erg gaaf.

alleen jouw opmerking over C2 63V type te laten zijn laat geen belletjes rinkelen

Als je S1 sluit op het ogenblik dat de netspanning op zijn piek is (325V), kan de spanning over C2 vrij hoog oplopen alvorens de thyristor de kans krijgt om de relais-spoel te bekrachtigen.
Maar eigenlijk kan je beter nog een weerstandje (470R) in serie met D5 opnemen. Dan kan C2 een 35V type zijn.

Als je 8 minuten wil halen, heb je al snel een elco van 2200µF nodig, schat ik zo. Die vormt dan --samen met het relais-- de grootste component van de schakeling. De overige componenten nemen weinig plaats in beslag.

kant-en-klaar kan ook: een ventilator-naloopschakeling, zoals conrad nr. 538037 - 89.

@Pros; dank wederom voor de input. Klopte mijn aanname over R4 als pot?

@Plankgas; Volgens mij heeft het conrad element een eigen verbruik, 24/7; net als een trappenhuisautomaat, of lees ik dit verkeerd? De schakeling van Pros heeft dit naar mijn beste indruk niet. Dank voor je zoekwerk trouwens!

Een potmeter van 100k ipv. R4 is een goede keuze, denk ik zo.

Wat het Conraad-spul betreft, als dat goed ontworpen is, kan je het verbruik verwaarlozen. Je zou bv. iets kunnen bouwen met een ATtiny13V. Als je die op een lage spanning en aan een lage snelheid laat draaien, verbruikt hij 0.5mA.

Op 24 maart 2010 18:42:37 schreef pros:
Een potmeter van 100k ipv. R4 is een goede keuze, denk ik zo.

Wat het Conraad-spul betreft, als dat goed ontworpen is, kan je het verbruik verwaarlozen. Je zou bv. iets kunnen bouwen met een ATtiny13V. Als je die op een lage spanning en aan een lage snelheid laat draaien, verbruikt hij 0.5mA.

@Pros; Je bent me nu echt kwijt. Kan je dit toelichten, ook google wist me niet wijzer te maken...

Als je een zuinige microcontroller (bv. een ATtiny13V) gebruikt, kan die de sturing van de thyristor op zich nemen. De microcontroller moet dan wel constant gevoed worden, maar als die voedingsstroom beperkt bijft tot 0.5mA, is dat verwaarloosbaar.

Mogelijk heeft de producent van de Conrad-naloopschakeling voor zo'n aanpak gekozen, maar dat is niet uit te maken aan de hand van de gegevens.

Kun je je idee verduidelijken met betrekking tot het "eigen verbruik" ?

In plaats van een gewoon relais kun je ook een solid state relais gebruiken b.v deze:
Indien het een inductieve last is kun je beter een nemen met nul doorgangs detectie b.v deze:

Om een tijd van 8 minuten te krijgen met een "normale" timer heb je al gauw een grote condensator nodig.
Om het zaakje lekker compact te houden kun je ook een teller gebruiken, b.v een 4060, je hebt dan maar een klein c'tje nodig.
een voorbeeld:

Dit alles gebruikt nauwelijks stroom en kun je makkelijk met een condensator direct uit het lichtnet voeden.

@plankgas; met eigen verbruik bedoel ik het continue verbruik van de schakeling, vooral ook in rust.

@pros; ik betwijfel of dit is meegenomen in het element. Energie besparen en ventilatie (daar was het voor) gaan vaak niet samen. Het is wel een telefoontje waard. kom ik op terug...

@thevel; leuk dat je meedenkt! De laatste link werkte bij mij niet, kan je deze nogmaals posten o.i.d.?

Wat vinden we van de teller oplossing met zijn allen?

Een timer --met een 4060 zoals thevel suggereert-- is erg zuinig wat energieverbruik betreft. Dan heb ik het over een stroomverbruik van minder dan 1mA. En bovendien heb je helemaal geen C nodig, als je de netfrequentie gebruikt om zijn CLK-ingang te sturen.

Je kan dan wel de uitschakel-tijd niet meer instellen met een simpele potmeter. Wel met een serie DIP-switches.

Dit klinkt goed mensen.

Even weer terug naar het begin, het gaat om belastingen te schakelen als Elektronische voorschakelapparaten of Hoog frequent voorschakelapparaten met een vermogen van 13 tot 18 watt.

1. Wat voor schakeling krijgen we dan als we met de teller (die 4060) gaan werken?
2. Speelt het Solid State relais dan nog een prominente rol?

in rust gebruikt de schakeling niets, toch ?

http://www.uploadarchief.net/files/download/_uitschakelvertraging.jpg

Een voorbeeld met een 4060.
Ik heb de schakeling niet getest, maar in Principe zal het op deze manier kunnen werken.

Werking:
Als de schakelaar geopend is wordt de led van de opto coupler afgeschakeld, de opto coupler staat dus "uit"
Ook word de reset ingang van de 4060 via de weerstand hoog gehouden, de teller loopt niet, uitgang Q1 is hoog, de andere uitgangen zijn laag.

Als de schakelaar gesloten is wordt de resetingang laag en de teller gaat nu lopen.
Uitgang Q10 is nog laag, de transistor geleid en de opto coupler gaat nu "aan"

Na enige tijd wordt Q10 hoog, de transistor gaat sperren en de opto coupler gaat "uit"
Door de diode welke aan Q10 zit stopt de oscillator, de teller blijft nu op Q10 staan en loopt niet meer verder.

Dan nog over de voeding, de schakeling kan werken op een spanning van 5 tot 12V je kan dus een zener nemen van b.v 6V
Neem wel een 1,3W exemplaar i.v.m inschakelbelasting.
Verder is het ic nog niet beschermd tegen spannings pieken, iemand een idee??

Ik heb geen ervaring met Elektronische voorschakelapparaten of Hoog frequent voorschakelapparaten, maar een opto coupler met nul doorgangs detectie zal in ieder geval moeten werken.

@plankgas.
De 4060 gebruikt slechts enkele micro ampères, de schakeling gebruikt dus vrijwel niets.

@thevel: De TS is nogal gefocused op het verbruik van de schakeling maar waarom is me onduidelijk. Wat maakt het uit als een schakeling in rust 1 mA trekt ?

@thevel: Ik denk dat je de onderkant van de optocoupler rechtstreeks aan GND moet leggen. Waar moet de stroom anders heen, als je de schakelaar opent?

Dan het verbruik: als je voor de opto-triac een zuinige MOC3033 neemt, heb je theoretisch 5 mA nodig om die open te sturen, al kan dat in de praktijk wellicht minder zijn.
Een voedingscondensator van 68nF laat 4.9mA door. Dat zou dus kunnen volstaan.
Probleem is nu, dat die 4.9mA ook blijft vloeien als de 4017 zijn eindstand bereikt heeft. Dat is nu eenmaal het nadeel van dergelijke voedingen.

@plankgas: tja, ook al is het 5mA, dat is nog steeds te verwaarlozen. Doordat het de faseverschuiving van de condensator is, die de stroom beperkt, tikt de kWh-meter géén (230 * 0.005) 1.15W aan, maar slechts enkele tientallen mW.