Op zondag 9 juni 2024 18:14:31 schreef Frederick E. Terman:
Maar met die schakeling is iets bijzonders aan de hand. Op het eerste gezicht denk je: vanuit het midden doet hij links- en rechtsom hetzelfde.
Maar linksom is die schakelaar (rechts naast potmeter R29) open en is de schakeling 'laag-op'; rechtsom is hij dicht en wordt de schakeling 'hoog-op'. Let op de terugkoppeling die dit mede mogelijk maakt.
Érg leuk gevonden.
het is idd een gecombineerde bass-treble toonregeling.dat was in een bepaalde genratie van radio's popumair, niet alleen bij Philips.
Arco
Special Member
Arco - "Simplicity is a prerequisite for reliability" - hard-, firm-, en software ontwikkeling: www.arcovox.com
Iets zwaardere rheostaat... 
Paulinha_B
Honourable Member
"Ik spreek Spaans tegen God, Italiaans tegen de vrouwen, Frans tegen mannen en Duits tegen mijn paard." Dixit Carlos V, Römisch-deutscher Kaiser
@kris & @FET: dankjewel, ik had die schakelaar wel gezien op de potmeter maar kende die alleen als aan/uitschakelaar, met actie helemaal aan het begin, niet in het midden. Alweer wat geleerd, zo klinkt het inderdaad logisch en zinnig.
@Arco & @fred101: hebben we het stilaan niet gehad met die reostaataffaire?
fred101
Golden Member
www.pa4tim.nl, www.schneiderelectronicsrepair.nl, Reparatie van meet- en calibratie apparatuur en maritieme en industriele PCBs
Op zondag 9 juni 2024 18:50:29 schreef Paulinha_B:
@Arco & @fred101: hebben we het stilaan niet gehad met die reostaataffaire?
Sorry mijnheer de moderator, ik zal in een topic over een reostaat het niet meer over een reostaat hebben, in plaats daarvan over een off topic toonregeling doorgaan.....
Paulinha_B
Honourable Member
"Ik spreek Spaans tegen God, Italiaans tegen de vrouwen, Frans tegen mannen en Duits tegen mijn paard." Dixit Carlos V, Römisch-deutscher Kaiser
Mijn beurt om "sorry" te zeggen, ik had begrepen dat het hier ging over manieren om een potentiometer aan te sluiten. Geen verder commentaar.
maar kende die alleen als aan/uitschakelaar, met actie helemaal aan het begin, niet in het midden.
Dat is inderdaad een aparte constructie; ik moest ook echt even puzzelen wat daar gebeurt.
Het komt uit een Zweedse Philips, de 31RB560, tafelmodel radio.
Die R23 (R29 dus) kan je zien als twee variabele weerstanden die parallel staan. Met de loper in het midden is de waarde 2MΩ, en in een andere stand is de weerstand lager.
Uit m'n hoofd: de schakelaar schakelt in de middenstand om, en wisselde van een lage tonen regeling naar die van de hoge tonen. Heel apart.
Als eindbuis is een EL86 toegepast, waardoor de hoogspanning van de trafo maar 150Vac max kan zijn.
FM IF van 10,85MHz!
Als luidspreker zit er een AD3700M in.
Robbe de Smet
I'm only responsible for what I write but not for what you understand !
Ik vond het naast het technische aspect etymologisch interessant.
door de 2 uiteinden samen te nemen zoals FET toont, krijg je ook heel ander gedrag van de potmeter.
zou je bv een lin 500ohm weerstand nemen, dan gaat die lineair van 500 naar 0hm gaan in gelijke delen.
bv elke 15° verdraaiing is 25ohm eraf.
als je een 2Mohm potmeter de uiteindes aan elkaar zet, heb je in het midden van de loper 500ohm (1000 parallel met 1000), maar naarmate dat je verdraait, zal er meer en meer verschil in zitten.
vanuit het midden zakt die eerst met 5ohm (voor 15° verdraaiing), op het einde zakt diezelfde verdraaiing met 90ohm. er is geen lineair gebied meer in. (100ohm parallel met 1900ohm in de laatste 15°)
Op maandag 10 juni 2024 10:28:02 schreef Robbe de Smet:
Ik vond het naast het technische aspect etymologisch interessant.
In dat verband was ik wel nieuwsgierig hoe de verdelingsrelatie zat, in de praktijk, tussen rheostaat en variabele (of instelbare) weerstand.
Daarvoor een hele reeks boeken opgengeslagen over elektronica en elektriciteit, tevens wat technologieboeken en dat in verscheidene talen.
Het woord rheostaat komt nauwelijks voor, regelbare weerstand des te meer, al heeft het de vorm van een broodrooster..
In het Pinguins's lexicon staat het volgende:
per definitie kan een rheostaat dus ook bestaan uit een serie geschakelde weerstanden, wat dan weer niet overeenkomt met een continue instelbare weerstand..
Ik blijf erbij, al is theoretisch rheostaat voor een potmeter met slechts 2 aansluitingen (een regelbare weerstand dus) de juiste benaming, althans in het Engels en per een definitie van 100 jaar geleden, dit in het Nederlands (en het Frans..) enkel voor hele grote exemplaren gebruikelijk is, en dan nog maar "soms"... 
fred101
Golden Member
www.pa4tim.nl, www.schneiderelectronicsrepair.nl, Reparatie van meet- en calibratie apparatuur en maritieme en industriele PCBs
Ik blijf erbij, al is theoretisch rheostaat voor een potmeter met slechts 2 aansluitingen (een regelbare weerstand dus) de juiste benaming, althans in het Engels en per een definitie van 100 jaar geleden, dit in het Nederlands (en het Frans..) enkel voor hele grote exemplaren gebruikelijk is, en dan nog maar "soms"...
OK, dan begreep ik het verkeerd. Ik dacht dat jij vond dat er geen kleine reostaten bestonden noch hadden bestaan. En idd, bijna iedereen gebruikt tegenwoordig, correct of niet, het woord potmeter voor alles wat een regelbare weerstand is.
Maar, ik heb ook het nodige opgezocht. Bijna nergens werd onderscheid in formaat gemaakt. De term is nog steeds breed in gebruik, mogelijk niet in jouw vakgebied. Ik heb zelf de nodige kleine reostaten maar geen groten.
De wiki doet dat gedeeltelijk, die leggen de grens bij 1W, daaronder gebruiken ze potentiometer. https://en.wikipedia.org/wiki/Potentiometer
Brittanica maakt geen onderscheid.Voor kleine vermogens noemen de koolbaan, voor hogere vermogens draadgewonden. Het noemt de potentiometer een speciale vorm van reostaat. https://www.britannica.com/technology/rheostat
Toch is de term niet compleet verouderd en alleen in gebruik voor broodrooster formaten: Farnell verkoopt meer dan 500 verschillende, idem Mouser. https://nl.farnell.com/c/passive-components/rheostats?st=rheostat (ze beginnen bij 7,5W)
https://nl.mouser.com/c/passive-components/potentiometers-trimmers-rhe…
Er zijn zelfs digitale reostaten in smd uitvoering
Maar je hebt gelijk, in de gewone spreektaal van de gemiddelde elektronica hobbyist wordt de term nauwelijks nog gebruikt. De pro's werkzaam in power elektronica zal de term alleen kennen voor broodrooster maten en hoger. De rest werkzaam in algemene elektronica zal het woord kennen maar waarschijnlijk niet meer gebruiken. Een kleine groep zal het nog wel gebruiken omdat het in zijn vakgebied mogelijk nog een gangbare naam is.
Het is ergens een verarming van de elektronica taal dat het een verdwijnend woord is. Maar dat is de algehele trend in de maatschappij en ook in de elektronica wereld. De gemiddelde moderne digitale elektronicus kent waarschijnlijk het hele woord niet meer. En het wordt door sommigen zelfs als uitsloven gezien als je "moeilijke" woorden gebruikt.... 
Van Kooten en de Bie Driek van Wissen zei het al in de 80's. Taal is het voertuig van de geest, de Nederlandse taal is een krakende wagen.
vergeten
Golden Member
Doorgaans ben ik duidelijk met wat ik bedoel, toch wordt het wel anders begrepen.
Op maandag 10 juni 2024 10:28:02 schreef Robbe de Smet:
Ik vond het naast het technische aspect etymologisch interessant.
Misschien om dit topic een beetje leesbaar en begrijpelijk te houden voor iedereen.
(en dan bedoel ik de betekenis)
Lijkt het me aanbevelenswaardig dit soort woorden vermijden.
Ik hoop niet dat het de bedoeling is indruk te maken en je woordenschat te etaleren
Robbe de Smet
I'm only responsible for what I write but not for what you understand !
de juiste schrijfwijze heb ik toch eerst even gegoogeld...