NIEUWE VRAAG ONDERAAN Mensen die mij kennen weten dat ik een chalet heb in een privaatdomein in de Ardennen en daar ook beheer doe van het elektriciteitsnetwerk.
We zitten in de Maasvallei en daar vallen veel bliksems.
Als er een bliksem in de buurt valt, gaan veel automaten eruit.Maar ook veel differentiëelschakelaars.
Valt er iets te bedenken om dat minder erg te maken? Dus die spanningstoot op het net?
Bij iemand is gisteren een zonnepaneelinverter kapot gegaan.
Enige oplossing?
Er bestaan differentieel schakelaars met een tijdsvertraging.
Deze worden Type S (selectief) genoemd en zijn maar verkrijgbaar als 300mA beveiliging.
zie bijgaande (oude) katalogus van GE.
Bij ABB maakt men een F200 type APR deze zou beter resistant zijn tegen unwanted tripping.
https://new.abb.com/products/2CSF202401R1400/f202-a-40-0-03-ap-r
In de ABB brochure 2CSC420004B0202 - 1/2015 vind je de nodige info.
https://library.e.abb.com/public/9f0e99de3bc740288bc41ab95667f72f/RCD%…
Wel nog controleren of dit type mag volgens het AREI.
Toeternietoe
Dubbelgeïsoleerd
Daar waar een schakeling rookt, vloeit de meeste stroom (1e hoofdwet van Toeternietoe)
Je kunt een overspanningsbeveiliging plaatsen.
Deze moet dan VOOR je diff zitten.
Dit kan en mag niet altijd ivm je aarding!
Er bestaan aardlekschakelaars die zich zelf weer inschakelen na enkele seconden.
Kost een paar stuivers, maar dan heb je wel wat wat kan en mag.
Het uitgaan van automaten is helaas niets aan te doen.
Maar dat gebeurt niet zo maar, dan is er meestal wel meer aan de hand.
Er bestaan differentieel schakelaars met een tijdsvertraging.
Die mag niet 'maar zo' gebruiken, en zeer zeker in woonhuisinstallaties niet.
300mA verliesstroom schakelaars zijn afgelopen. Je dient nu een 30mA te gebruiken in de meeste toepassingen.
Ikzelf heb als eerste diff een zelfresettende 30mA geplaatst maar die heeft genoeg gekost.
Alle kabels (4 x 95mm²) liggen onder grond. Hoe komt die spanningsstoot daarop en is er niets algemeens te doen?
Iets aan de transformatorcabines?
Op vrijdag 4 juli 2025 14:08:24 schreef Toeternietoe:
Het uitgaan van automaten is helaas niets aan te doen.
Maar dat gebeurt niet zo maar, dan is er meestal wel meer aan de hand.
Wat dan?
[Bericht gewijzigd door Evarist op (26%)]
Op vrijdag 4 juli 2025 15:38:29 schreef Evarist:
Alle kabels (4 x 95mm²) liggen onder grond. Hoe komt die spanningsstoot daarop en is er niets algemeens te doen?
Die spanningsstoot komt daarop door magnetische inductie. Is er ook een aardmantel? Die dan aan beide zijden aarden.
Die ondergrondse kabels hebben geen mantel.
Magnetische inductie? Ik denk dat daar niet veel aan te doen is, niet?
Hunebedbouwer
De spanning is te snijden, welke mes moet ik daarvoor gebruiken?
Bedoel je installatie automaten of aardlekautomaten?
Op vrijdag 4 juli 2025 16:02:58 schreef Evarist:
Die ondergrondse kabels hebben geen mantel.
Magnetische inductie? Ik denk dat daar niet veel aan te doen is, niet?
Zoals ik zei, met een aardmantel die aan beide zijden geaard is kun je het effect van die inductie drastisch verminderen. Maar zonder aardmantel wordt het lastig. Wat je nog zou kunnen proberen is de nulader aan beide zijden aarden.
Er staan straatkasten met tellers en de hoofdautomaat.
In de huizen hebben alle eigenaars hun eigen binneninstallatie met oa hun verliesstroomschakelaars.
Na het laatste onweer waren het voornamelijk de verliesstroomschakelaars die uitgesprongen waren.
testman
waar rook was, werkt nu iets niet meer
automaten springen niet uit van onweer in de verte, alleen bij een inslag. dan grijpen de VDR's in apparaten in en trippen soms de automaten in de meterkast. aardlekken is wat anders, veelal oud spul wat in veel van die huisjes zit. had het ook bij klanten die dit al decennia hadden in de zomer. ik een hager aardlek erin gezet en het is niet meer voorgekomen in jaren. de huidige aardlekken zijn wat meer bestand tegen piekjes als onweer in de verte. ook helpt het al om niet het halve huis op 1 aardlek te zetten. al die lekstromen opgeteld en er is niet veel meer nodig om deze te laten trippen..
nu is in BE de aarding een stukje minder, zeker in rotsachtige ondergrond. en daar kan ook een probleem liggen. aarding ligt zeker niet hard aan de nul? zodat je een TN-CS krijgt? die zijn minder gevoelig voor pieken als een TT stelsel. of je hebt zelfs nog een oud krachtnet?
[Bericht gewijzigd door testman op (18%)]
Toeternietoe
Dubbelgeïsoleerd
Daar waar een schakeling rookt, vloeit de meeste stroom (1e hoofdwet van Toeternietoe)
Op vrijdag 4 juli 2025 15:38:29 schreef Evarist:
[...]
Wat dan?
Dan is er meestal ook wat echt kapot.
bv een aangesloten TV. Kan ook als deze uit staat!!
Die schade wordt meestal vergoed door je inboedelverzekering
[Bericht gewijzigd door Toeternietoe op (39%)]
mvdk
Golden Member
Op vrijdag 4 juli 2025 21:11:02 schreef testman:
(...)
nu is in BE de aarding een stukje minder, zeker in rotsachtige ondergrond. en daar kan ook een probleem liggen. aarding ligt zeker niet hard aan de nul? (...)
Das vloeken in de kerk...
zodat je een TN-CS krijgt?(...)
België? Die rillen van het idee...
testman
waar rook was, werkt nu iets niet meer
Op vrijdag 4 juli 2025 21:36:26 schreef mvdk:
[...]
Das vloeken in de kerk...
[...]
België? Die rillen van het idee...
een kennis had pas de belgische variant van de marmer plaat met stoppen te vervangen in BE, zo'n penautomaten stuk antiek. die had nog nooit zoiets gezien 
hier in NL ligt vaker de aarde hard aan de nul in de hoofdkast als een TN-S of TN-CS, maar ook TT kom je nog vaak zat tegen. maar evengoed aarding slaan is ook geen probleem hier met de zandondergrond. een inslag die niet weg kan gaat overal heen tot deze een geleider tegenkomt. heb in de zomer al vaker met inslagen te maken gehad waar meerdere straten rondom dan ellende van hadden.
Hunebedbouwer
De spanning is te snijden, welke mes moet ik daarvoor gebruiken?
In NL moeten alle grondkabels omvlochten of gearmeerd zijn, dus afgeschermd!
Het trippen kan ook veroorzaakt worden door antennekabels; water en gasleidingen vooral als de aardverspreidings weerstand hoog is.
Zonnepanelen direct aan aarde, is een active bliksumafleider . beter met een vonkbrug en een aardscheider die bij werkzaamheden eerst gesloten moet worden
Op zaterdag 5 juli 2025 11:54:04 schreef Hunebedbouwer:
In NL moeten alle grondkabels omvlochten of gearmeerd zijn, dus afgeschermd!
Dat moet ja. Maar in Zeeland liggen wat LS netten met ongearmeerde kabels. Kwam door de toenmalige hoofdingenieur die vond dat het best kon, en het was een stuk goedkoper.
mvdk
Golden Member
In NL moeten alle grondkabels omvlochten of gearmeerd zijn,
Het destijdse GEB Rotterdam heeft kilometers ongearmeerde laagspanningkabels gelegd. We hebben hier een keer een topic gehad over een grootverbruikinstallatie, ik meen een 3x250 in Rotterdam. Die installateur kwam hier om raad vragen, want ja, een TT aarding op een installatie met zo'n aansluitwaarde. De man zocht raad. Aarden aan de mantel van de aansluitkabel werd hier geopperd. Die kabel heeft geen mantel, geen armering, werd er geantwoord. Uiteindelijk heeft ie op de nulader geaard, ondersteund met een eigen aardelectrode. In de omgeving van Rotterdam haal je best wel een lage weerstanswaarde.
In de netcode staat iets over hoe netbeheerders (in NL, dat wel) kunnen en mogen omgaan met het onderwerp aarding. Uit topics hier krijg ik de indruk dat er nog steeds aansluitingen worden gemaakt waarbij aarde door de netbeheerder word meegeleverd, maar dat hoeven ze dus niet te doen.
Aan Evarist: volg de adviezen van KlaasZ op. Zorg dat die nul-ader in die kabels aan weerszijden word geaard. Zal lastig zijn in situaties waar de kabel op antenne ligt, op eind ligt, zeggen we hier.
RAAF12
Golden Member
https://www.youtube.com/@zeehondencentrum/streams Tossa walk https://www.youtube.com/watch?v=rlFC_bg12dg
Op vrijdag 4 juli 2025 22:22:24 schreef testman:
[...]een kennis had pas de belgische variant van de marmer plaat met stoppen te vervangen in BE, zo'n penautomaten stuk antiek. die had nog nooit zoiets gezien
hier in NL ligt vaker de aarde hard aan de nul in de hoofdkast als een TN-S of TN-CS, maar ook TT kom je nog vaak zat tegen. maar evengoed aarding slaan is ook geen probleem hier met de zandondergrond. een inslag die niet weg kan gaat overal heen tot deze een geleider tegenkomt. heb in de zomer al vaker met inslagen te maken gehad waar meerdere straten rondom dan ellende van hadden.
Hoe ver moetje bij jouw in de buurt gaan om een lage aardingsweerstand te krijgen? Bij mij op de jonge zeeklei is een pijp van 3 meter voldoende om in het grondwaterpeil ('s zomers) te zitten.
De kabels zijn niet gearmeerd. Er zijn 7km wegen en daar komt nog de kabel bij tussen de straatkast en de huisjes.
Op vrijdag 4 juli 2025 21:11:02 schreef testman:
nu is in BE de aarding een stukje minder, zeker in rotsachtige ondergrond. en daar kan ook een probleem liggen. aarding ligt zeker niet hard aan de nul? zodat je een TN-CS krijgt? die zijn minder gevoelig voor pieken als een TT stelsel. of je hebt zelfs nog een oud krachtnet?
De aarding in het domein is een ramp. De aarding ligt alleen 'hard' aan de nul in de cabines. We hebben 230V/400V. 3F + N.
Is het in België toegelaten de nul met de aarde te verbinden in de straatkast of het huisje?
Even opgezocht: Kabel 95mm² in alu. Kost per meter ongeveer 10€. Voor 7km wordt dat 70000€ plus opgraven en aansluiten. Niet te doen.
In België mag je maar 1 keer nul en aarde opsplitsen, en nadien mogen die niet meer met elkaar verbonden worden.
Begrijp ik het goed dat de volledige installatie in TT uitgevoerd is?
Iedere woning zijn eigen aarding en een differentieelstroominrichting op de kop in het eigen verdeelbord?
En dan per cabine waar de transfo staat ook een aarding? Waar dan ook de nulgeleider geaard wordt?
Mijn idee zou zijn om in het hoofdverdeelbord vlak na de transfo, vanaf waar de grondkabels vertrekken een stevige overspanningsbeveiliging te plaatsen.
Een overspanningsbeveiliging geplaatst volgens de voorschriften van de fabrikant.
@Evelo. Dat klopt helemaal.
Een overspanningsbeveiliging dus. En gaat dat ook reageren op de stroompuls van de bliksem? EMP heet dat denk ik. Die veroorzaakt een onevenwicht in de kabels die de diff laat afslaan?
Het is moeilijk om garanties te geven op gebied van overspanning. Beveiligen daartegen is zeer moeilijke materie.
Ik zou zelf beginnen met 1 overspanningsbeveiliging in 1 cabine en dan zo goed mogelijk opvolgen.
Bij uw lokale elektro groothandel zal er waarschijnlijk wel iemand zijn die daarin wat meer gespecialiseerd is en u goed kan adviseren over welk type te kiezen en hoe te plaatsen. Al dan niet via eigen aparte beveiliging, diameter beschermingsgeleider naar hoofdaardingslat,...
De gekende merken hebben vervangbare modules per fase/nul. Als technisch verantwoordelijke moet je toch regelmatig een rondje maken langs de cabines en verdeelborden. Controle van de overspanningsbeveiliging kan je mee opnemen in het logboek met vaststellingen.
mvdk
Golden Member
In België mag je maar 1 keer nul en aarde opsplitsen, en nadien mogen die niet meer met elkaar verbonden worden.
Waar staat dat? Worden er in België wettelijke regels opgelegd aan netbeheerders, eigenaren van distributienetten? Staat dat in de AREI? Met zoveel woorden dat dat ook geldt voor "de maatschappij"?
Overspanningsbeveiliging dicht in de nabijheid van de leverende trafo. Gaat dat wel goed? Dooft die vlamboog in je overspanningsmoduul snel genoeg dat niet je hoofdpatronen, 600A bij een 400kVA trafo, en/of je middenspanningspatronen de geest geven? Zit alles meteen in het donker na een goeie klap...
Op zaterdag 5 juli 2025 16:39:01 schreef evelo:
In België mag je maar 1 keer nul en aarde opsplitsen, en nadien mogen die niet meer met elkaar verbonden worden.
Maar waar ligt dat splitsingspunt dan?
In Zeeland kennen we een collectief aardingssysteem (bedacht door de eerder genoemde hoofdingenieur).
Dat houdt in dat de nulader en de mantel (indien aanwezig) bij de trafocabine worden geaard. En in elke woning worden ze in de huisaansluitkast ook gezamenlijk aan aarde gelegd. Vanaf dat punt mogen ze verder in de installatie niet meer gekoppeld worden.
Onderafdeling 4.2.3.4 van boek 1 AREI:
b.4.TN-C-S-systeem
Indien de PEN-geleider vanaf een bepaald punt van het net ontdubbeld wordt volgens zijn twee functies
van nulgeleider en beschermingsgeleider, is het verboden deze beschermingsgeleider en deze nulgeleider
stroomafwaarts van dit punt opnieuw met elkaar te verbinden.
Op de plaats van de ontdubbeling moeten afzonderlijk klemmen of onderbrekingsbruggen voorzien worden
voor de beschermingsgeleider en voor de nulgeleider. Deze schikking moet een rechtstreekse en blijvende
verbinding verzekeren van de gemeenschappelijke geleider met de beschermingsgeleider.
In geval van TS is deze volgend mij geen ’netbeheerder’ maar wel uitbater van een niet-huishoudelijke elektrische installatie ’algemene delen’.
Netbeheerder gebruiken boek 3 van het AREI maar daar ben ik zelf niet in thuis.
Een overspanningsbeveiliging moet voorzien zijn op de te verwachten kortsluitstroom.
[Bericht gewijzigd door evelo op (15%)]
testman
waar rook was, werkt nu iets niet meer
een 4x95mm2 in alu van 7km lang? ik neem aan dat er meerdere trafo's zijn daar? anders in het gunstige geval nog 3,5km aan kabel tot de huisjes op de verre einden, wat erg lang is gezien het alu is. dit mag je plm rekenen aan een 50mm2 koperkabel. hier in NL ligt in woonwijken al een 70mm2 koperkabel op veel kortere afstanden, in oude als in 60+ jaar oude wijken. nieuwe wijken ligt vlot een 150 of 185mm2 alu kabel door de wijk met veel minder woningen erop.
is de waterleiding daar tyleenslang? en gas ook van kunstof? want dat kan idd, als die leidingen van metaal zijn geleiden ze beter als de voedingskabel doet.