Meting aan transistoren

Ik heb hier een oud Philips audiomeubel van de jaren '60-'70 staan. Het is een 22RF784 wwarvan de linkse speaker niet werkt. Af en toe komt er geluid uit maar soms ook niet. Ik heb eerste de oude condensatoren verdacht en heb ze "opgewarmd" met een heteluchtblazer, maar dat had geen enkel effect.

Omdat de transistoren aan de buitenkant zitten en zeer makkelijk los te solderen zijn heb ik deze eerst eens nagemeten met de multimeter op diode stand en daar vallen de waarden in het geel op. Toeval of niet maar dat zijn de transistoren van de linker speaker. Het zijn Ge-transistoren AD161 en AD162.

Mijn vermoeden is dat de transistoren niet meer optimaal werken. Voor de volledigheid heb ik ook het deel van het schema toegevoegd.

Die eindtorren, op zijn minst de AD162, zijn inderdaad stuk. Een mogelijke oorzaak zou de AC... drivertor kunnen zijn. Die hebben vaak last van whiskers.

Vovpvi

Af en toe komt er geluid uit maar soms ook niet.

Evt de AD's tijdelijk overzetten naar het andere kanaal. Dat kost niks en is nog leerzaam ook. Gezien de sign-off houd je wel van storingszoeken.

Op zondag 5 oktober 2025 19:32:45 schreef maartenbakker:
Die eindtorren zijn inderdaad stuk. Een mogelijke oorzaak zou de AC... drivertor kunnen zijn. Die hebben vaak last van whiskers.

Kan je me dit uitleggen? Voor de "drivertor" en de "whiskers".

Op zondag 5 oktober 2025 19:39:59 schreef RAAF12:
Vovpvi [...]

Evt de AD's tijdelijk overzetten naar het andere kanaal. Dat kost niks en is nog leerzaam ook.

Had ik ook al willen proberen, maar eerst eventjes wachten op jullie. Ik heb met audioschakelingen relatief weinig ervaring, maar vind het wel leuk.

Whiskers zijn zeer kleine verbindingen die ontstaan door chemische processen. Ook 'kruipend' tin kan een oorzaak zijn.

Het gaat vaak om microscopisch kleine verbindingen, maar die geleiden ruim voldoende om herrie te schoppen in schakelingen.

In germaniumtransistoren is dit een relatief bekend probleem, maar er zullen vast meer halfgeleiders zijn die met dit probleem kunnen kampen.

Het schema is (voor mij) veel te klein om te lezen welke nummers er bij de transistoren staan, maar versterkertrappen bestaan vaak uit, jawel, trappen :) .

De grote transistor wordt aangestuurd door een kleinere en die soms door een nog kleinere. De kleinere worden dan vaak stuurtransistor of stuurtrap genoemd, in het Engels driver.

EDIT:
Ik kwam een prima pagina tegen van de NASA over het fenomeen van tin whiskers: https://nepp.nasa.gov/whisker/anecdote/af114-transistor/index.html

Whiskers wat snorharen betekend. zijn een soort van draden die heel soms groeien in ge torren en diodes. IK dacht dat je dat met een kleine stroom kan wegbranden maar ben daar niet zeker van.

Op zondag 5 oktober 2025 19:48:16 schreef Vovpvi:
[...]

Had ik ook al willen proberen, maar eerst eventjes wachten op jullie. Ik heb met audioschakelingen relatief weinig ervaring, maar vind het wel leuk.

Even tijdelijk wegvallen van het geluid associeër ik niet met kapotte transistors maar eerder met een slecht contact, printbreuk, potmeter ect.

Maar ik laat me graag verrassen!

Op zondag 5 oktober 2025 19:56:36 schreef benleentje:
Whiskers wat snorharen betekend. zijn een soort van draden die heel soms groeien in ge torren en diodes. IK dacht dat je dat met een kleine stroom kan wegbranden maar ben daar niet zeker van.

Bij een aantal japanse torren zijn de zwarte "behaarde beentjes" ook berucht.
Dat zal bij deze versterker niet het geval zijn denk ik.
Ik zou ook eerst de eindtorren wisselen als test, verder ga ik met Raaf mee, ben ook benieuwd.

Met de kans dat je ze opblaast als de drivertor hikt? Hoewel als ik zo naar het schema kijk, valt dat misschien wel mee. De ruststroom wordt ingesteld met 1 of meer vaste weerstanden en een NTC. De NTC is waarschijnlijk een zeskantig busje tegen de koelplaat.

In dat geval gewoon meten of de ruststroomweerstanden nog goed zijn en dan een setje nieuwe AD161/AD162 erin. Overzetten vanaf het andere kanaal is gezien de metingen niet nodig en verhoogt alleen maar de kans dat je er straks 4 moet bestellen. Gezien de metingen zijn ze stuk.

Afvonken van whiskers werkt alleen als ze toevallig contact maken. Dat schiet niet op. In dit geval zal de drivertor wel in een aluminium blokje zitten. Dan is de makkelijkste manier om er met het heft van een schroevendraaier een paar stevige tikken tegen te geven.

Zoals ik de tabel lees, is de 'Linker' AD162 kapot.
De collector is verbonden met de emittor.
Je kan nog twee metingen tussen collector en emittor verrichten terwijl de basis verbonden is met de emittor.

Of eruit solderen en de transistors los testen. Mja het wordt een langdurig project is de inschatting en dat voor die paar onderdelen.

Nouja die ene ligt in sluiting, dat is wel duidelijk. Het complement heeft dan meestal ook wel een tik gehad, al is dat uit de meting in circuit inderdaad niet onmiddelijk duidelijk.

Er uit solderen en dan de omliggende componenten controleren is de meest gangbare aanpak in een eindtrap waarvan al duidelijk is dat één of beide transistoren stuk zijn.

[Bericht gewijzigd door maartenbakker op (38%)]

Zouden die geraniumtorren nog wel te vinden zijn.Anders moet je ze vervangen door silicium, maar dan moet je de ruststroom en de sturing ook aanpassen.. best een klus...

Ik heb nog AD161/AD162 NOS op voorraad.

Die eindtorren wilden nog we eens gaan hemelen als de set mooi hard aan was gezet zonder box (en).

Hier een wat beter leesbaar schema van ( de helft) van de eindtrap ( deze is van de 22RH781).
Als je twijfelt, vervang die AC 128 dan ook, die zijn ook wel te vinden.
Misschien heeft Hugo die ook liggen.

Zoals al eerder vermeld is dit een vreemd gedrag blijkbaar doet dan 1 transistor niet mee maar als een sinushelft wegvalt hoort dan daar wel een zware vervorming bij. Die nergens wordt genoemd. Vreemd. Vandaar mijn twijfels :-)

Ik herhaal de eerdere quote nog maar eens: Af en toe komt er geluid uit maar soms ook niet

Ik denk dat het defecte kanaal af en toe ~~vervormd~~ geluid produceert maar zonder bevestiging blijft dat koffiedik denken.

Leuk om te zien die combi van silicium en germanium. Heel normaal omdat de Philips productie van Si power transistoren nog niet op gang is. Daar liepen ze op achter vergeleken bij de Japanse en Amerikaanse concurrentie.
@revado ja, dat is een stuk beter leesbaar

Ik heb ook NOS AC128's.

Ik ga voor de oplossing van de 3 transistoren van het linker kanaal te vervangen.

De 3 GERMANIUM transistors. Sorry autisten willen precies worden geinformeerd. My bad.

Op maandag 6 oktober 2025 09:35:26 schreef RAAF12:
De 3 GERMANIUM transistors. Sorry autisten willen precies worden geinformeerd. My bad.

geranium is mooier, mooie bloemen.. ;)

Op maandag 6 oktober 2025 09:01:14 schreef RAAF12:
Zoals al eerder vermeld is dit een vreemd gedrag blijkbaar doet dan 1 transistor niet mee maar als een sinushelft wegvalt hoort dan daar wel een zware vervorming bij. Die nergens wordt genoemd. Vreemd. Vandaar mijn twijfels :-)

Het ligt gezien het schema voor de hand dat je niets meer hoort als er 1 transistor in sluiting ligt.

MAAR... Dankzij jouw uitspraak heb ik de startpost nog wel een keer herlezen. Daar staat dat het kanaal intermitterend zou zijn. Het zal toch niet dat de AD-types ook last hebben van whiskers? 0 ohm lijkt me eerder een harde sluiting.

Nouja, de aangegeven oplossing om de 3 geraniums te vervangen lijkt me verantwoord. Als de nieuwe AC128 ook van Philips is (staat in dat geval geen merkje op, of eventueel iets als Mullard), eerst even tegenaan tikken voordat je hem gaat gebruiken.

Wellicht dat er ook nog teruggekoppeld wordt wát er kapot is gegaan. Anders is de human toch meer bezig als een kip zonder kop. Excuses aan het pluimvee.

Ik moet nodig de frisse lucht in om de meligheid te verdrijven. Tabé.

Nouja, de AD162 is in elk geval stuk.. Als hij blijft spelen na het verhangen van de geraniums, heb je je antwoord.

Nog we de tip aan de TS om het apparaat te testen met een gloeilamp in serie. Iets van 25W denk ik. Dan even vergelijkende meting doen aan de gelijkspannings- en ruststroominstelling tussen links en rechts.

Ik ging trouwens ook iets te kort door de bocht (als we even vergeten dat de symptomen al in de startpost gegeven zijn): in theorie zou je vervorming krijgen als 1 van beide transistoren open is. Als de AD162 open is, heb je inderdaad kans dat je nog wat hoort, inclusief vervorming. Als de AD161 open is, is hij gewoon helemaal stil.

Achtergrond:

Op zondag 5 oktober 2025 19:56:36 schreef benleentje:
Whiskers wat snorharen betekend. zijn een soort van draden die heel soms groeien in ge torren en diodes. IK dacht dat je dat met een kleine stroom kan wegbranden maar ben daar niet zeker van.

Het kan ook op andere dingen groeien. Water doet het omdat het uitzet bij het bevriezen. Dan is er dus een allerlaatste klein gaatje wat het nog niet bevroren water niet afsluit. Als het water dan befriest (of zelfs alleen maar kouder wordt), zet het uit en moet er wat water uit het bijna afgesloten deel. Onder bepaalde condities vormt dat een pijpje waar water uit kan blijven ontsnappen en het pijpje steeds dikker en langer wordt. https://en.wikipedia.org/wiki/Ice_spike

In elektronica hebben van die ijs-spijkers niet zo veel last. Maar wel:

In bijvoorbeeld lithium ion accus kan je dit ook krijgen als je niet uitkijkt: bij het opladen moeten er lithium ionen op de een of andere manier in de anode opgeslagen worden. Als je dat forceert (te snel laden) ontstaat er lithium metaal wat het liefst het dichtst bij de kathode aangroeit. Er ontstaat een haarje lithium metaal wat door de isolator kan prikken met als gevolg een kortsluiting, opwarming en mogelijk elektrolyt wat in de fik vliegt.

Ook de eerste loodvrije tinsoldeer had hier last van. Het mechanisme weet ik niet, maar ook dat kan kortsluiting veroorzaken als het te ver groeit.

En benleentje zegt dus dat transistoren hier ook aan kunnen beginnen. Vaag lang geleden ook wel eens gehoord.