Temperatuur trafo meten

80 is denk wel maximaal en 70 zou ik ook doen.

Zelf plak ik voeler met kopertape of alu-tape vast. Deze tapes geleiden zelf ook de warmte en dan krijgt de voeler warmte aan alle kanten en inderdaad plakken op de wikkelingen zelf. Dat er isolatie bovenop zit maakt niet zo heel veel uit. En anders neem je dan bv 65 graden dan hou je 5 graden verschil in de isolatie aan.

Koper tape is een hele goede tip, dank daarvoor!

De primaire wikkelingen van de trafo zijn koper met een dun isolatie laagje. De voeler is een dun metalen buisje met daarin de PT100. Ik weet niet hoe goed de isolatie is. Bij doorslag zou er 230V op het 24V stuurcircuit kunnen komen te staan. Vandaar het idee om tussen voeler en windingen een thermische pad te steken. Of is ander materiaal beter geschikt?

Plaatje ter illustratie:
https://assets.content.technologyadvice.com/large_634909886053541471_f…

Strak op de wikkelingen dan heb je een goed punt en moet je aan voldoende isolatie denken. Maar bij een goede PT100 kan je dat gewoon uit de datasheet halen. Het buisje is dun RVS met daarin de pt100 en heel veel epoxy. Deze voelers zijn al erg traag door de grote thermische massa. Maar dat is voor een trafo geen probleem dat opwarmen gaat ook vrij traag.

Ik zou de fans continu laten draaien: beter voorkomen dat 'ie heet wordt.
Als 'ie al heet is en je dan pas gaat koelen dan loop je achter de feiten aan...

Ik zou de fans continu laten draaien: beter voorkomen dat 'ie heet wordt.

Eens, dat gebeurt ook in een magnetron.

Je kan de temperatuur ook nog indirect meten via een weerstandsmeting op de primaire wikkeling. Maar dat kan natuurlijk alleen als de trafo niet permanent onder spanning staat maar bijvoorbeeld gepulst aangestuurd wordt. En het vergt wat meer elektronica dan een simpele pt100 of ntc meting. Maar is wel heel nauwkeurig.

Wat zou een veilige afschakeltemperatuur zijn trouwens? 70 graden?

Dat hangt af van de isolatieklasse van het gebruikte wikkeldraad; sommige (klasse H of F meen ik uit het hoofd) kunnen tegen temperaturen van 180C of zelfs nog meer. Staat er op het label van de trafo geen isolatieklasse, of maximale temperatuur?

Ikzelf zou de sensor op het blikpakket monteren maar tegelijkertijd een redelijk conservatieve afschakeltemperatuur aanhouden, zoals 65C.

Naast de PT100-probe zou er ook nog een Klixxon overtemperatuurbeveiliging van bijv. 75C gemonteerd kunnen worden in het primaire circuit (Klixxon direct de trafo laten uitschakelen, of via een relais). In het geval de electronica het laat afweten is een veilige afschakeling dan nog steeds gegarandeerd.

Een Jacobsladder met een magnetron-trafo is trouwens wel een heel erg gevaarlijk project. Ik zou zelf veel eerder voor een neonverlichtingstransformator kiezen denk ik. Die is wat vergevingsgezinder voor ongelukjes of fouten....

Als dat metalen buisje zo'n sensor is:

Dan is dat mooi voor "hoe warm is het buiten" of "hoe warm is mijn soep", maar ik zou echt een "naakte" sensor regelen voor jou toepassing.

Heeft je jakobsladder echt zoveel vermogen nodig dat je transformator te heet kan worden?
Voor mijn gevoel kan je beter in serie met de primaire een 100W lamp of iets dergelijks zetten. Dan krijg je secundair evengoed nog sterke vonken.

Op woensdag 17 juni 2026 10:53:01 schreef rew:
Als dat metalen buisje zo'n sensor is:
...
Dan is dat mooi voor "hoe warm is het buiten" of "hoe warm is mijn soep", maar ik zou echt een "naakte" sensor regelen voor jou toepassing.

Dat stipte ik al eerder aan dat maakt voor een trafo niets uit. Deze lompe sensoren zijn enkel traag omdat ze groot zijn en veel massa hebben, maar een trafo zelf die warmt ook traag op. Als de trafo sneller opwarmt dan de sensor het kan bijhouden dan is de trafo zeker veel te ver overbelast en dan helpen fans ook niet mee.

Wat moet ik me bij een jacobsladder voorstellen?
Bij mijn oude baas hadden ze jacobsladders op de productieafdeling, maar daar zaten bakjes met kleine onderdelen in voor de monteur of monteuse.

Wat moet ik me bij een jacobsladder voorstellen?

Levensgevaarlijk : https://www.youtube.com/shorts/HiimZ4v76WU

Met een koper-ijzer neontrafo gaat het ook. Die gaan afhankelijk van de uitvoering tot 8kV open-klemspanning en zijn stroombegrensd tot 25 ... 100mA. Zo'n trafo zal niet snel oververhit raken.

Op woensdag 17 juni 2026 13:29:48 schreef buzzy:
Wat moet ik me bij een jacobsladder voorstellen?

Dat was ook een ladder die tot in de "hemel" reikte, wat beter niet de weg is die de TS gaat bewandelen door zijn experimenten.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Jakobsladder_(Bijbel)

Op woensdag 17 juni 2026 13:15:39 schreef benleentje:
[...]Dat stipte ik al eerder aan dat maakt voor een trafo niets uit.

Daar ben ik het niet mee eens.

Als ie "op het randje" zit, dus een 250W trafo op 230W oid, dan kan je met zon trage sensor en wat "graden' aan marge prima werken.

Van de toepassing van de TS verwacht ik dat hij vrij plotseling de boel overbelast en dat de boel daar dan op moet reageren. Dan is het snel over als je temp sensor langzaam reageert.

Dat "plots overbelasten" kan je bijvoorbeeld krijgen door op het plan te komen om grotere vonken te willen trekken en de elektrodes verder uit mekaar zet.

Off de vonk begint bij 10kV 10mA, en loopt normaliter dan omhoog en wordt dan 30kV 10mA. Als je dan de omstandigheden zo hebt (of elektrodes verstelt) zodat ie niet steeds opnieuw beneden begint, dan gaat ie op die 30kV 10mA = 300W blijven staan. Als de trafo zoals in m'n voorbeeld 250W is, dan ga je zodra je het voor mekaar hebt om ineens op de 300 of 400W te zitten de trafo stukmaken als je "traag" reageert.

En een trafo temp. sensor hoort op een hot-spot in het trafo pakket te zitten (bijv. tussen het E-middenbeen en de daaromheen liggende wikkelingen, niet ergens aan de buitenzijde op de lamellen waar het relatief "kouder" is.

Dank voor alle reacties! Hieronder getracht een reactie te geven aan een ieder.

@Benleentje, Bobosje, De controller komt met een standaard 10k NTC voeler met metalen hulsje. Lijkt inderdaad te zijn ingegoten. Het is een Chinees ding zonder datasheet.
Ik kan een ander type NTC-voeler aanschaffen en aansluiten. Welk type zou je aanbevelen?
Een type zonder huisje weet ik niet of ik netjes op de wikkelingen krijg. Maar zoeits kan misschien wel dieper in het blikpakket gestoken worden..?

@Arco, Roland, rew, de ventilatoren draaien in 'idle' op 70% en gaan naar 100% zodra de trafo bijkomt.
Dit om niet continue in het bulderen van de fans te zitten. De vonk is feitelijk een volle kortsluiting voor de trafo. Dus opwarmen zal zeker gebeuren, snelheid is afhankelijk van hoe vaak de vonk ontsteekt.
Overigens staan er 6x condensatoren in serie met de secundaire wikkeling om het geheel in resonantie te brengen.

@90000006, dit klinkt interessant. Ik kwam op CO nog een ander (oud) topic hierover tegen. Alleen de vraag, hoe zou je dit eenvoudig kunnen uitvoeren? De trafo staat achter een grote contactor en zou in rust dus gemeten kunnen worden. Zelf iets bouwen met een Arduino oid kan, maar liever iets kant-en-klaars net zoals de thermostaat uit de startpost. Suggesties zijn welkom

@Nonius, Ohm pi, de ladder heeft eerder iets te lang achter elkaar aangestaan tijdens een demo. Toen is de oude trafo opgerookt. Achteraf was ook de luchtstroom over de trafo wat aan de lage kant. Wil nu een beveiliging hebben ingebouwd zodat zoeits niet nogmaals kan gebeuren. De thermostaat doet dan feitelijk het werk van de Klixxon. Al is het misschien geen gek idee om deze als last-resort ook in te bouwen, goed idee! Ladder zit overigens goed afgeschermd met transparante beplating!

@Gadjo Dilo, zelf geen ervaring met neon trafo's. Geeft dit een beetje een mooie ladder?
Het mooie van deze opstelling is dat het met veel licht en geluid gepaard gaat, iets wat absoluut de aandacht trekt!

Je zou voor de zekerheid het nog even in krimpkous kunnen doen.

En ik zou me niet zoveel zorgen maken over absolute temperauur en of waarde voeler nu exact zit.

Maar hou er met de voeler wel rekening mee dat die traag reageert door extra krimpkous, maar dat is niet zo erg dan zet je de schakel temperatuur gewoon iets lager.

JE zou bv met 45°C of 50°C graden kunnen beginnen. Maar als een trafo al met zoveel ventilatoren al snel naar de bv 45°C wil gaan dan vraag je gewoon teveel vermogen van de trafo.

En vanaf de 45°C kan je dan verder gaan bedenken wat wijsheid is. Maar dan heb je nog wel voldoende ruimte zou ik denken. Maar mischien vind je dat de trafo dan al erg warm word en hou je het zo.

Het zal idd een beetje trail n'd error worden. Trafo krijgt inderdaad flink voor zijn broek!
Zal eens wat testjes doen met de sensor in verschillende posities en kijken of dit werkt.
Liever de boel iets te snel afschakelen dan een tweede keer een rookgordijn

Een ander pad is om de last te verdelen over twee trafo's.
De eis is om het geheel uit een enkel 16A 230V stopcontact te kunnen voeden. Voor twee trafo's parallel zou dit niet passen. Of ik moet overstappen op een 3-fase voeding echter is deze niet op alle locaties voorhanden.

Een andere optie zou zijn om twee identieke trafo's zowel primair als secundair in serie te zetten. Heb dit getest (primair antiparallel ivm grounding secundaire). Ik krijg het geheel niet lekker in resonantie lijkt het. Klein vonkje, meer niet.

Een derde optie is om een losse MOT als ballast te gebruiken. Echter hoor ik hier erg wisselende verhalen over. Zelfs dat de ballast MOT zo heet kan worden dat deze uitrookt. Ben benieuwd of iemand hier ervaring mee heeft.

Het kan ook veilig en (héél) veel goedkoper qua energie...
In een gasgevulde plasmabol (nou ja, plasma staaf...)
https://youtu.be/vHGftkGi5kQ

@Arco, dat ziet er gaaf uit! Misschien dat dit is te combineren met de mannen uit het neon-glasblaas topic?
Lijkt me wel tof om te maken. Maar misschien met een stevigen glazen stolp en simpel vacuumpompje ook te doen? Lijkt me oprecht leuk om te onderzoeken!

Voordeel zijn de veiligheid en het lage stroomverbruik.
(zou zelfs op een LiPo accu'tje + hv generatortje kunnen draaien)

@Nonius, Ohm pi, de ladder heeft eerder iets te lang achter elkaar aangestaan tijdens een demo. Toen is de oude trafo opgerookt. Achteraf was ook de luchtstroom over de trafo wat aan de lage kant. Wil nu een beveiliging hebben ingebouwd zodat zoeits niet nogmaals kan gebeuren.

Besef dat dit project thermisch gezien niet solide in elkaar zit. Dit omdat de thermische "snelheid" van een transformator erg laag is, en de koeling van de fans in feite maar enkele procenten kan uitmaken; de luchtstroom komt niet in de kern van de trafo, en het oppervlak van de kern aan de buitenkant is niet groot genoeg om effectief te koelen. Maar het opwarmen aan de binnenkant gaat als een speer ! Die traagheid zorgt dat je veel lawaai voor weinig koeling zal moeten verduren, en je maximale aan-tijd eigenlijk niet veel langer wordt.
Een grotere/andere transformator zou denk ik de oplossing zijn, eentje die continu aan kan garanderen.
Ik ben bang dat bij de hysteresis van dit geheel een 'thermostaat'regeling niet praktisch gaat helpen, te traag dus, tenzij je de NTC echt midden in de wikkeling kan plaatsen.

Niet veel ervaring, maar (sommige) Philips radio's uit de jaren '60 hadden een transformator met een 138°C smeltveiligheid tussen de wikkelingen gestoken, van buitenaf vervangbaar.