Ik zou graag wat meer van buizen willen weten, maar ik weet niet waar te beginnen. Ik zou graag een buizen voorversterkertje maken met de buizen die ik heb. Dat zijn russische 6S19Pi triodes. De versterking hoeft trouwens maar 1x te zijn, met Uin max ongeveer 2V.

Staat er ergens een mooie tutorial voor het maken van een simpele, aardig klinkende buizen voorversterker of is dit voor elke buis zo verschillend dat daar geen algemene beschrijving voor is?

Wat ik ook aardig zou vinden is, dat jullie me hints en formules geven waar ik op moet letten en dat ik 'm dan stukje bij beetje op papier teken en de vorderingen hier post. Zo kan een ander met andere buisjes toch iets maken, de uitkomsten van de formules zijn dan alleen iets anders wat resulteert in iets andere component waardes.

Pa max 11W. Dat zijn leuke eindbuisjes, zonde om die te gebruiken als voorversterker. :)
Helaas heb ik alleen buizentheorie op papier voor je.
KT88 reageert zometeen wel denk ik ;)

Zonde, omdat ze niet goed zullen klinken bij gebruik als preamp of bedoel je het anders? Er komt een IGBT amp achter, het is meer bedoeld voor de "buizenklank" en voor de show. De buisjes zien er namelijk mooi uit en ze gloeien lekker op!

Ik heb al een site gevonden waar wat info op staat, is dit bruikbare theorie (ik snap er alleen nog niet veel van, maar misschien moet ik het nog even bestuderen...)?

http://www.eecs.umich.edu/~mmccorq/tubes/simulation/simulation.html

[Bericht gewijzigd door Benadski op ]

Niet dat ze niet klinken, maar het gewoon overkill, net alsof je een TDA2003 gebruikt waar een 741 het kan doen ;)

dit leest wat beter: http://www.hans-egebo.dk/Tutorial/amplifiers.htm

[Bericht gewijzigd door Henry S. op ]

Een online buizentutorial zou ik zo niet weten, eerlijk gezegd (heb er ook nooit naar gezocht, wat ik niet weet zoek ik op in mijn boekenvoorraad.....)
Ben wel zelf bezig met een buizenintro dat tzt. op CO moet gaan verschijnen, maar dat is wegens omstandigheden nog lang niet af.
http://www.worldtubeaudio.com/ is een portal waar ws. wel wat interessante linken bij staan.

Enfin, ter zake.
Een buizenvoorversterker.....in mijn ogen heeft dat weinig zin, gezien de 2 V CD norm voldoende is om vrijwel alle eindversterkers voluit te sturen.
Phonotrapjes vergen een iets andere aanpak, en daar vroeg je ook niet naar.
Volgens mij wil je "het buizengeluid" eens ervaren door ergens in de keten een buizentrapje op te nemen, klopt dat?

Dat zou best kunnen met de trioden die je beschrijft, maar het is wel wat overkill.
Er staan je eigenlijk 2 wegen open: een kathodevolger (vgl. emittervolger) en een gem. kathodeschakeling (vgl. GES bij transistoren).
De eerste levert geen spanningsversterking, maar is een impedantieomzetter (levert stroomversterking zo je wilt).
De tweede is wel een spanningsversterker, waarbij ruwweg de versterking wordt bepaald door Ra/Rk zonder bypass.

In de Ia/Ua karakteristiek kun je een belastingslijn tekenen, waaruit bij een bepaalde Va de waarde van Ra uit komt rollen.
Dmv. de Ia/-Vg karakteristiek kun je dan de negatieve roosterspanning bepalen voor en correcte instelling, hiermee ligt dan tevens Rk en ook de versterking vast.
Die versterking is zeker te hoog, uitgaande van een CD speler als bron.
Dan niet aan de ingang gaan verzwakken, maar aan de uitgang.
Denk wel aan je uitgangsimpedantie en de condensator daarin, als je te zwaar gaat belasten met de verzwakker moet er een grote waarde C in om het laag niet teveel te verliezen.
Z-out volgt uit: Ra//Ri buis in werkpunt.

Op 24 november 2005 19:33:52 schreef KT88:
Een online buizentutorial zou ik zo niet weten, eerlijk gezegd (heb er ook nooit naar gezocht, wat ik niet weet zoek ik op in mijn boekenvoorraad.....)
Ben wel zelf bezig met een buizenintro dat tzt. op CO moet gaan verschijnen, maar dat is wegens omstandigheden nog lang niet af.
http://www.worldtubeaudio.com/ is een portal waar ws. wel wat interessante linken bij staan.

Leuk zo'n buizenintro, ik hoop dat je het eens af krijgt. Ik ga de link in ieder geval ff bekijken.

Enfin, ter zake.
Een buizenvoorversterker.....in mijn ogen heeft dat weinig zin, gezien de 2 V CD norm voldoende is om vrijwel alle eindversterkers voluit te sturen.
Phonotrapjes vergen een iets andere aanpak, en daar vroeg je ook niet naar.
Volgens mij wil je "het buizengeluid" eens ervaren door ergens in de keten een buizentrapje op te nemen, klopt dat?

Ja, dat klopt, het gaat vooral om het "buizengeluid" en om het optische, het zijn mooie buisjes, zeer transparant en een mooie gloed (hier een paar foto's: http://www.jogis-roehrenbude.de/Russian/6C19N.htm)

Dat zou best kunnen met de trioden die je beschrijft, maar het is wel wat overkill.
Er staan je eigenlijk 2 wegen open: een kathodevolger (vgl. emittervolger) en een gem. kathodeschakeling (vgl. GES bij transistoren).
De eerste levert geen spanningsversterking, maar is een impedantieomzetter (levert stroomversterking zo je wilt).
De tweede is wel een spanningsversterker, waarbij ruwweg de versterking wordt bepaald door Ra/Rk zonder bypass.

In de Ia/Ua karakteristiek kun je een belastingslijn tekenen, waaruit bij een bepaalde Va de waarde van Ra uit komt rollen.
Dmv. de Ia/-Vg karakteristiek kun je dan de negatieve roosterspanning bepalen voor en correcte instelling, hiermee ligt dan tevens Rk en ook de versterking vast.
Die versterking is zeker te hoog, uitgaande van een CD speler als bron.
Dan niet aan de ingang gaan verzwakken, maar aan de uitgang.
Denk wel aan je uitgangsimpedantie en de condensator daarin, als je te zwaar gaat belasten met de verzwakker moet er een grote waarde C in om het laag niet teveel te verliezen.
Z-out volgt uit: Ra//Ri buis in werkpunt.

Hmm, ik ga eens wat tekenen aan de hand van de link van Henry S. en jouw verhaal. Dat post ik straks, commentaar is dan meer dan welkom!

Ok, mijn eerste buizen schakeling (niet lachen). :P

http://home.planet.nl/~benadski/CO/triode.jpg

Nu weet ik niet de elco aan de kathode te berekenen, er is een formule gegeven bij die andere schakeling, maar die klopt van geen kant, of er mist een deel...

The decoupling capacitor C1 needs to have an impedance comparable to R2 at the low frequency limit, lets say at 20Hz, thats 1 / 2pi *300 * 20 ~ 33MF (so this will be an electrolytic).

De andere C is afhankelijk van mijn uitgangs-impedantie, die ligt bij normale apparatuur rond de 10k geloof ik, dus dan moet ik de C daarmee berekenen toch?

Ra lijkt me wat laag in waarde, deze moet nu 150-117= 33 V wegwerken. En dat bij 85 mA (!)
Beter kun je de voedingsspanning wat hoger kiezen en Ra ook hoger nemen, in verband met de symmetrische uitsturing aan beide kanten van het werkpunt (klasse A).

Dit is tevens het nadeel van een vermogensbuis gebruiken als voortrap, de neg. roosterspanning moet nu wel behoorlijk hoog liggen (-20V) voor een beetje lineariteit.
Een ECC82 of 6SN7 oid. is beter op zijn plaats.

Heeft dat met deze grafiek te maken?

http://www.jogis-roehrenbude.de/Russian/6c19p-3.gif

Zie ik het goed als ik denk dat ik de ruststroom ongeveer midden in één van de rechte stukken van de lijnen moet kiezen? Dan moet ik toch niet veel lager gaan zitten wat stroom betreft? De negatieve roosterspanning moet dan wel omlaag naar -20V zie ik, maar da's niet echt een probleem toch?

En een hogere anodespanning, dat betekent toch automatisch een grotere dissipatie door de anodeweerstand?

Trouwens, wordt de lineariteit groter naarmate de spanning over de anodeweerstand groter wordt (mits ik midden op het rechte stuk in de grafiek blijf)?

Trouwens, mijn versterking hoeft niet zo groot te zijn, een eindbuis is dan toch juist wat makkelijker? Dan heeft de spanningsdeler na (of voor?) de buis een kleinere deelwaarde, dus minder ruis waarschijnlijk?

[Bericht gewijzigd door Benadski op ]

Op 24 november 2005 21:14:52 schreef Benadski:
Zie ik het goed als ik denk dat ik de ruststroom ongeveer midden in één van de rechte stukken van de lijnen moet kiezen? Dan moet ik toch niet veel lager gaan zitten wat stroom betreft?

Voor deze buis zou ik 60 mA aanhouden.

En een hogere spanning, dat betekent toch automatisch een grotere dissipatie door de anodeweerstand?

Niet als die weerstand hoger wordt gekozen.
Vergeet niet dat de dynamische steilheid (Ia/Vg) omlaag dondert met lagere Ra, dus de helling wordt minder steil (neigt meer naar horizontaal).

Trouwens, mijn versterking hoeft niet zo groot te zijn, een eindbuis is dan toch juist wat makkelijker? Dan heeft de spanningsdeler na (of voor?) de buis een kleinere deelwaarde, dus minder ruis waarschijnlijk?

In dat opzicht zou een lage Ra en een lage voedingsspanning inderdaad wel weer gunstiger zijn, maar ik blijf de keuze van de buis voor dit doel wat ongelukkig vinden.

Reken de boel eens uit voor een 60 mA en een Va van zeg 100V, welke de -Vg dan wordt enz.
Neem voor de roosterlek liever 100k of lager, deze weerstand is belangrijk voor de ruisbijdrage.
En een lage Ruit is inderdaad gunstiger voor de keuze van de verzwakker erachter, maar heeft als consequentie dat de koppelC erg groot moet gaan worden.
De C aan de ingang mag vervallen, het rooster staat voor DC op nul.

btw waarom niet ineens een deftige voeding bouwen en met deze buizen een eindtrapje bouwen?
k een eindtrafo kost geld...... maar dan nog
gebruik een 6sn7 als voortrap en zie dat je alles bromvrij hebt :)
je kan ook een mono ampje bouwen in PP
1 6sn7 als voortrap en dan nog fasedraaier (leer je ook ineens hoe dat gaat)
en dan deze buisjes in PP erachter. ergens nog een PP trafo op de kop tikken.
gebruik als voeding 2 keer een 12 volt trafo met middenaftakking.
zijn maar ideetjes hé
kunt ook mini gitaar amp bouwen dan :p
allé ja swat is beetje stom om eindbuis als buisje in een preamp te gebruiken idd
alhoewel ik ook al schema's heb gezien met een 300b of zelfs de 211 in een preamp?

Op 24 november 2005 21:22:47 schreef KT88:
[...]
Voor deze buis zou ik 60 mA aanhouden.
[...]
Niet als die weerstand hoger wordt gekozen.
Vergeet niet dat de dynamische steilheid (Ia/Vg) omlaag dondert met lagere Ra, dus de helling wordt minder steil (neigt meer naar horizontaal).
[...]
In dat opzicht zou een lage Ra en een lage voedingsspanning inderdaad wel weer gunstiger zijn, maar ik blijf de keuze van de buis voor dit doel wat ongelukkig vinden.

Reken de boel eens uit voor een 60 mA en een Va van zeg 100V, welke de -Vg dan wordt enz.
Neem voor de roosterlek liever 100k of lager, deze weerstand is belangrijk voor de ruisbijdrage.
En een lage Ruit is inderdaad gunstiger voor de keuze van de verzwakker erachter, maar heeft als consequentie dat de koppelC erg groot moet gaan worden.
De C aan de ingang mag vervallen, het rooster staat voor DC op nul.

Ok, voor 100V en 60mA kom ik uit op een Vg van -27V ongeveer (geschat uit de grafiek). Het grotere spanningsverschil tussen kathode en rooster zal er denk ik voor zorgen dat de elco aan de kathode kleiner wordt, maar hoe bereken ik deze...

Berekenen kan volgens de bekende methode van het -3 dB punt kiezen, dan is Xc gelijk aan Rk.
Meestal zit dat dan ergens in de buurt van de 50...100 uF, maar om zeker te zijn mag je daar best 470 of 1000 uF neerzetten, dat kost maar weinig meer dan 100 uF.

Zie je de relatie tussen Rk, Ra, -Vg en Ia?

Op 24 november 2005 21:29:26 schreef beertje_01:
btw waarom niet ineens een deftige voeding bouwen en met deze buizen een eindtrapje bouwen?
k een eindtrafo kost geld...... maar dan nog
gebruik een 6sn7 als voortrap en zie dat je alles bromvrij hebt :)
je kan ook een mono ampje bouwen in PP
1 6sn7 als voortrap en dan nog fasedraaier (leer je ook ineens hoe dat gaat)
en dan deze buisjes in PP erachter. ergens nog een PP trafo op de kop tikken.
gebruik als voeding 2 keer een 12 volt trafo met middenaftakking.
zijn maar ideetjes hé
kunt ook mini gitaar amp bouwen dan :p
allé ja swat is beetje stom om eindbuis als buisje in een preamp te gebruiken idd
alhoewel ik ook al schema's heb gezien met een 300b of zelfs de 211 in een preamp?

Een eindtrap heb ik niet nodig, dat wordt een high-end tranistor/IGBT versterker, daarom dus... :P

En waarom geen kleinere buisjes gebruiken? Ik vind deze optisch mooi, geen "getterspiegel" aan de bovenkant, de gehele kathode kun je op zien gloeien, voor de rest is het een hele degelijke buis die door een aantal mensen geprezen wordt als zeer goed klinkende buis.

Op 24 november 2005 21:41:08 schreef KT88:
Berekenen kan volgens de bekende methode van het -3 dB punt kiezen, dan is Xc gelijk aan Rk.
Meestal zit dat dan ergens in de buurt van de 50...100 uF, maar om zeker te zijn mag je daar best 470 of 1000 uF neerzetten, dat kost maar weinig meer dan 100 uF.

Zie je de relatie tussen Rk, Ra, -Vg en Ia?

Oja, de elco mag een laagspannings type zijn hè (35V oid), dan is een grote capaciteit qua omvang en prijs geen probleem natuurlijk... En des te groter de elco, des te stabieler alles is op lage frequenties!

Ja, de relatie heb ik voor 90% wel door nu, bedankt! Ik had gedacht dat het veel ingewikkelder zou worden, eigenlijk valt het wel mee, als je het basisprincipe snapt. Leuk zeg!

Ik ga maar eens een proefopstellinkje maken van de week, dan kan ik horen of het wat wordt met deze buis. :)

Lang geleden, bij de bouw van een HF klasse C buizen-eindtrap, kreeg ik ook te maken met een lage Vg. Ik heb toen, met redelijk resultaat, geëxperimenteerd met een (gekoelde!)27 V zener in de kathode. Ik weet niet of dat "mag" voor audio toepassingen! :)

Zeners ruisen volgens mij veel meer dan weerstanden, of heb ik dat mis? Laagspannings zeners in ieder geval wel, of dat bij 27V ook zo is weet ik niet...

Is het trouwens nuttig een gewone C aan de kathode elco parallel te zetten? Dit omdat de ESR van elco's op hogere frequenties slechter wordt.

Zeners ruisen de pan uit!
Stevig ontkoppelen dan maar......

Er zijn er die daar kwikcelletjes of zelfs NiCadjes neerzetten (bij kleine voorversterkerbuisjes), ik houd het zelf maar op de bekende kathodebias.
Ontkoppelen doe ik in principe niet, het komt de lineariteit niet ten goede en bovendien zit je met een overschot versterking.

Die elco mag gerust 50 volt of nog meer zijn, de kathodespanning swingt best wel wat op en neer.
Een bypass is niet nodig met de hedendaagse goede kwaliteit elco's.
Je kunt het ook eens zonder proberen, de versterking is groot genoeg en de kleine toename in Ri van de buis is in deze toepassing niet zo erg.

mja k optisch is deze wel mooi. alhoewel ik zou kiezen voor de 2c51. alleen deze is nogal klein :)
dus weinig optisch
then again een 6sn7 ziet er ook best mooi uit.
het grote verschil bij buizen zit hem ook wel in de eindtrap heb ik gemerkt. vind hybride niet echt men ding
een stevige KT88 PP of nog beter KT66 PP :p
en mijn droom blijft de 211 triode in PP :d dat ziede pas gloeien :p
ma swat
ik zou een elco nemen en daarover beetje bypassen ofzo. in de hifi wereld nog altijd gedaan. ikzelf doe dat bijna niet maarja ben ook geen purist.......

Op 24 november 2005 22:04:05 schreef beertje_01:
het grote verschil bij buizen zit hem ook wel in de eindtrap heb ik gemerkt. vind hybride niet echt men ding

Dat weet je pas als je ermee hebt gestoeid!
Ik vind op dit moment alle 4 configuraties die ik nu heb staan, wel iets hebben.
1. Hybride buis/MOSFET: veel power maar wel met verfijning. Erg strak laag, misschien zelfs wel iets teveel van 't goede.
2. KT88 PP UL of in triode: krachtig, maar vloeiend.
3. 2A3 PP: zoet triodegeluid, niet zo veel power maar erg mooi.
4. 6BX7 PP trioden: ongeveer als een EL84 PP maar met meer controle over het laag en weer die triodezoetheid.

een stevige KT88 PP of nog beter KT66 PP :p

KT66 vind ik persoonlijk nog iets mooier dan KT88, nog wat slanker misschien maar erg gedetailleerd.
KT66 PPP zou ideaal zijn. Jammer dat er geen echt goede nieuwe productie KT66 is op het moment.

en mijn droom blijft de 211 triode in PP :d dat ziede pas gloeien :p

2A3 PP is vergelijkbaar qua klank, maar de power van een 211 PP is natuurlijk waanzinnig! 845 is ook erg mooi.

ik zou een elco nemen en daarover beetje bypassen ofzo. in de hifi wereld nog altijd gedaan. ikzelf doe dat bijna niet maarja ben ook geen purist.......

Ik vind het persoonlijk niet meer nodig met goede elco's 105 C en een lage ESR, als je kathodes al wilt bypassen.
Ik ben er vanaf gestapt, zeker in klasse A voegt het een bepaalde vertroebeling toe.
Kan best aan mijn speakers liggen hoor, de terugwerking van secundaire belastingimpedanties op de eindtrap is zeker met KT88s in UL wel hoorbaar.
Trioden doen ook dat beter..........

hehe een kt66 PPP dat kan wel is heel speciaal zijn ja :)
845 heb ik gehoord in PP waanzinnig. precies of je hebt massief veel power bij de hand.
PPP met el34 van svetlana was ook wel leuk.
toen ik voor de eerste keer men PP KT88 aan zette om te testen viel ik achterover van de klank en ik stond er nochtans scpetisch er tegenover :)
vanaf toen ben ik verslaafd :p
ondertussen ook een riaa trapje in elkaar. geweldig om te luisteren (1 x ecc88(mil spec wel) en 2x ecc82)
next up is een mic amp maar eerst geld voor die trafo.....

nu terug on topic zie dat je wel een goede elco gebruikt. deze kan het geluid wel beïnvloeden. zeker het laag.

[Bericht gewijzigd door beertje_01 op ]

Bedankt mensen, ik ga weer even experimenteren. Misschien dat er dan later nog wel een mooie buizen eindtrap van komt. Maar dan moet ik eerst wel even sparen. :P

Op 24 november 2005 22:18:44 schreef KT88:
[...]
Jammer dat er geen echt goede nieuwe productie KT66 is op het moment.
[...]

Ik zie op Ebay wel wat KT66 buizen staan, een viertal matched Tung-Sol buizen (nieuw) voor $120. Ook zijn er NOS buizen te vinden, maar die zijn veel duurder (tot $600 voor vier buizen). Ik neem aan dat de oude buizen dus beter klinken? Vanwaar de grote verschillen in buizen ondanks dat het type hetzelfde is?

Daaruit komt de vraag: Moet ik mijn buisjes ook gaan "matchen" als ik een stereo voorversterker maak? Of heb ik daar niets mee te maken? De buizen die ik heb zijn wel van hetzelfde merk (Ulianov), maar de productiedatum (tussen jan. 1980 en apr 1983) is niet gelijk.

Bij een voorversterker komt dat niet zo precies. En met ongematchte buizen werkt een eindversterker ook prima.

ik geloof dat dat matchen moet voor balansversterkers, of als je 1 kathode R voor 2 buizen gebruikt zoals oom Philips deed in zijn plano's.
weet ik niet zeker.
iemand toevallig nog intresse in 2 mooie pl36 buizen? bruin bakelieten(?) voet, prachtige glanzende getter. uitermate geschikt voor een eindversterker te maken, en omdat het een P buis is, is de anodespanning ook nog iets lager dan met EL84's ofzo.
in een voorversterker met lage anodespanning staan ze uiteraard ook mooi, maar dan benut je ze niet ten volle.