Voor kerst wil ik als verassing voor een vriendin een circuit nabouwen. Het gaat om iets uit haar jeugd dat vogelgeluiden produceerde. Dit is een foto van het circuit; de 9V batterij aansluiting en de speaker zitten momenteel niet erop:

Het circuit heb ik nagetekend; ik ben een leek, dus vergeef me de amateuristische tekening. Maar dit is puur zodat je een idee krijgt van hoe het circuit ongeveer werkt.

Ik heb de meeste componenten kunnen identificeren en aanschaffen; maar enkelen blijven een raadsel, daar er op de componenten geen markeringen of specificaties staan. Ik heb deze componenten op de foto hieronder aangeduid met A, B, C en D.

A en B hebben 5 pootjes, 2 aan de ene zijde en 3 aan de andere.
B is enkel met 'de 2 pootjes-zijde' verbonden, de 3 resterende pootjes aan de andere zijde zijn nergens mee verbonden zie de tekening.

C en D hebben 3 pootjes en ze lijken een BJT te zijn.

Dit is een foto van mijn basic multimeter

Nu mijn vragen:

1. Is het mogelijk om de componenten alsnog te identificeren?
Ik moet de exacte specificaties hebben zodat ik precies dezelfde componenten kan kopen.

2. Is identificatie mogelijk met MIJN multimeter?

3. Dienen de componenten voor identificatie losgesoldeerd te zijn?

Ik stel het zeer op prijs wanneer iemand met verstand van zaken antwoord kan geven op mijn vragen. Zoals gezegd wil ik het circuit 1:1 nabouwen met nieuwe onderdelen. Bij voorbaat dank!

A en B lijken mij tranformatortjes. Je kan eerst met een multimeter eens uitmeten wat er met elkaar verbonden is. Met ander woorden hoe zijn de wikkelingen opgebouwd. En dan zou je eventueel met een transformator met een lage uitgangspanning de verhouding kunnen achterhalen. Door de spanning die er in gaat te meten en de spanning die er uitgaat. En deze dan te delen dan kom je op de verhouding uit van de tranformatortjes. Maar daarvoor moet je ze er eerst uitsolderen.

Ik denk dat dit wel eens kan tegenvallen. Iets ouds met onbekende componenten nabouwen kan wel maar is niet echt makkelijk. Werkt het ding nog ? Dan kan iemand met een scoop kijken wat er gebeurd bij elk component en zo de componenten achterhalen.
.
De trafo's A en B kunnen custom made zijn. Je moet de wikkelverhouding weten en de zelfinductie en dan vervangers proberen of zelf wikkelen. 90% van de electronici heeft al een spoel/trafo fobie dus dan weet je het wel ;-)

Van de torren ( C en D )kun je meten of het npn of pnp is en ook of het germanium of silicium is. Dat metalen buisje lijkt een oude germanium tor.
Ik doe dat soort dingen zelf wel eens en ik ben bang dat je dat zonder kennis en apparatuur niet gaat lukken. Alleen al vanwege de trafo's. Als het niets doet zul je moeten meten om te achterhalen waarom dat zo is en daarbij is een scoop meestal echt nodig.

Die trafo'tjes zullen wel standaard driver- en/of uitgangstrafo'tjes zijn voor transistorradio's uit die tijd. Die gaan ze er in Hong-Kong echt niet apart voor wikkelen (het niet gebruiken van aansluitingen kan daar al een hint voor zijn).

Voor goede reverse engineering is een foto van de achterzijde van de print misschien handig, en vermelding van de waardes van weerstanden en condensatoren.

Beste mensen, bedankt voor jullie input!

Ik begrijp dat het zeer lastig gaat worden, maar dat wist ik toen ik hier aan begon.
Het apparaatje in de huidige toestand maakt alleen het begin van een fluit-sequentie, dit wordt echter vrijwel direct afgebroken. Volgens de vriendin (die niet weet dat ik er mee bezig ben) is het geluid vergelijkbaar met bont, vrolijk gefluit/gekwetter en het was vrijwel constant.

Mijn idee was om het hele bord na te bouwen omdat dit (volgens mij) makkelijker is dan het probleem trachten te achterhalen. Ik heb al de verbindingen op de achterkant gecontroleerd en deze zijn allemaal intact. De weerstandjes kon ik via de kleurcode achterhalen, de overige componenten zijn allemaal bedrukt en hebben de specificaties erop staan.

@IN-14; Dat wordt los solderen, duidelijk.

@fred101; Het apparaatje werkt deels

@maartenbakker; Ik hoop dat ze standaard zijn, het apparaatje is begin 1970 gekocht, er staat Hong Kong op de behuizing, echter geen typenummer, modelnummer of merknaam. Ik zal een foto bijvoegen van de onderkant met een tekening van de achterkant ernaast. Ik heb deze tekening gebruikt om het circuit met papier in elkaar te puzzelen dit heb ik vervolgens nagetekend (voor resultaat zie mijn startpost). Ik zal proberen straks alle bekende waardes van weerstanden en condensatoren in de tekening te verwerken.

@fatbeard; het kanariecircuit lijkt erop! Althans de 2 transformators waarvan er bij eentje de 3 pootjes onbenut zijn.

Ik zal de componenten A,B,C en D lossolderen en dan hoop dat dat er met mijn multimeter een methode is om de waarden van de transformators te achterhalen, alsook de waarden van de BJT's.

Weet iemand trouwens een goed, gratis programma waarmee ik mijn tekening/circuit om kan zetten in een duidelijkere tekening? Dan kan ik direct alle bekende waarden erbij zetten.

[Bericht gewijzigd door Henry S. op (5%)]

in een elektrodoos van ommenabij de jaren 70 (die ik gekregen heb voor mijn kinderen) zit een soortgelijk circuitje in alleen dan met 1 tranformator als je wil kan ik wel een foto'tje maken van het schema met alle componenten en waardes erbij....

het is een soort tjielp geluidje wat herhaalt word

Beste Peter R. dat zou ik zeer op prijs stellen!
Als die NPN of PNP overeenkomt met het circuit dat fatbeard hierboven linkte, dan zou ik eventueel die gewoon kunnen proberen. Ik moet het project voor kerst afhebben dus ik moet deze week de componenten zien te identificeren en aanschaffen.

Hier volgt een nieuwe, gecontroleerde tekening van het circuit. Ik heb de opdruk of de kleurcode van alle bekende componenten erbij geschreven. Zoals gezegd is deze tekening gecontroleerd, alles klopt dus en komt overeen met het daadwerkelijke circuit.
Weet iemand een goed programma (liefst OSX, windows kan eventueel) waarmee ik het diagram/circuit in kan voeren zodat het overzichtelijker is?

[Bericht gewijzigd door Henry S. op (26%)]

Hier staan er diverse: http://www.circuitsonline.net/download/6/schemas-tekenen.html.
Het is zo inderdaad bijna niet te doorgronden, zo kris-kras getelend... ;)

LTspice is gratis en heeft een MAC OS versie.

Mijn programma heet balpen en (soms) liniaal. Werkt opzich prima, maar hybridetekeningen zoals de jouwe zijn van nature gewoon wat minder overzichtelijk al moet ik zeggen dat ik hem wel erg kunstig gedaan vind.

Ik hoop dat ik later van de week als niemand me voor is even met mijn programma aan de gang kan.

[Bericht gewijzigd door maartenbakker op (10%)]

Mijn idee was om het hele bord na te bouwen omdat dit (volgens mij) makkelijker is dan het probleem trachten te achterhalen.

Repareren is écht véél makkelijker dan nabouwen!
Bij repareren weet je dat de schakeling gewerkt heeft. Bij nabouw zul je de schakeling moeten aanpassen aan de nieuwe, onvermijdelijk net wat andere componenten om hem werkend te krijgen. Dat vereist meer kennis en inzicht in de schakeling. (en meetapparatuur, zoals oscilloscoop)

Waarschijnlijk hoef je alleen de elco's te vervangen, en/of de print schoon te maken (IPA) om de schakeling weer te laten werken.

Foutzoeken doe je met logisch denken:
1 vroeger heeft het printje gewerkt.
2 Het printje is inmiddels zeer oud
3 Wat veroudert er? -> de elco's, of vuil veroorzaakt kruipstroompjes

4 Dat de schakeling nog wel begint, maar dan afslaat wijst in dezelfe richting.

groet, Gertjan.

Als je nu eens je woonplaats in je profiel zet, is er misschien nog wel een CO'er in de buurt die met een LCR meter de transformators kan meten.

Staat er echt niets op de transistors?

als je toch al bijna alle componenten hebt, zou ik die condensatoren al eens wisselen.
(die cilindervormige dingen waar iets in µF op staat). dat zijn de compontenten die het meeste last hebben van veroudering (uitdrogen) en dan doen ze het niet meer

Als amateur (vergeleken met sommige anderen hier) zou ik denken om eerst de weerstanden en condensatoren/elco's te vervangen. Dat lijken me de onderdelen die het meest te lijden hebben van veroudering. Bovendien goed verkrijgbaar en niet duur.

Ik zou de spoeltjes en torren eerst laten zitten, dan is er ook geen kans op beschadiging door te heet worden/uitsolderen etc.

Ik ging ervan uit dat hij misschien een tweede exemplaar wilde, maar zo niet dan is repareren veel makkelijker. Die weerstanden zijn nog wel goed. De spoeltjes en de torren ook wel lijkt me - maar liever niet aan gaan solderen als het niet echt moet. Inderdaad alle elco's vervangen en dan pas verder kijken.

De trafo's zullen dezelfde zijn als in het schema uit Elektuur, zelfs al is dat net ietsjes anders.

Ik heb getracht de tekening in het programma "Fritzing" te maken, al weet ik niet hoe ik de 5 potige transformator invoeg. Wellicht heeft iemand een idee? Ik kan alleen lijnen verbinden dus ik heb ik een paint programma (met rood) de ontbrekende lijnen erbij getekend.

In ieder geval heb ik het "Fritzing" bestand bijgevoegd "vogel circuit.fzz" en hieronder de voorlopige afbeelding. Van de BJT is dus nog niet zeker of het een PNP of NPN betreft...
Ook moet ik nog even naar de polariteit van de batterij kijken.

vogel circuit.fzz

Schematekenen gaat om het overzichtelijk rangschikken van de onderdelen. Het schema waar fatbeard naar verwijst lijkt op het eerste gezicht behoorlijk op het jouwe en kun je dus als een soort sjabloon gebruiken. Vervang alles wat daar niet klopt door hoe het bij jou zit.

@Arco en Bert_Camper; Bedankt voor de tips, ik heb "Fritzing" gebruikt omdat deze het makkelijkst leek

@maartenbakker; Ik had gehoopt dat mijn computertekening overzichtelijker zou zijn maar dit was tevergeefs :-( Ik dacht dat ik makkelijk de componenten rond kon schuiven om er een duidelijker schema van te maken, ik moet echter eerst de transformators zien in de voegen omdat ik anders de overige (momenteel rode paint getekende) lijnen niet kan verbinden.

@Henk H.; ik wilde een tweede, ditmaal volledig werkend exemplaar bouwen. De benodigde moeite maakt niet uit daar het project een verassing is voor een persoon die ik liefheb.

@SparkyGSX; Goed idee! Ik heb mijn woonplaats Maastricht toegevoegd. Sowieso ben ik bereid ervoor te reizen als dit de identificatie van de componenten oplevert.

@miedema; Het oorspronkelijke circuit wil ik het liefst niet gebruiken, uit angst dat er op een later tijdstip een ander onderdeel stuk zou kunnen gaan.

Dan heb je vermoedelijk toch iemand nodig met een LCR meter om die spoeltjes door te meten en te kijken of je nog iets passends kan vinden. Of het moet uit de schema's van anderen blijken, en dan proberen of het lukt.

@Henk H.; Een LCR meter om de spoeltjes door te meten, duidelijk. Welk type meter is benodigd om te achterhalen welke waarden de BJT's hadden, en of ze PNP of PNP zijn, etc. ?

Dit is het schema waar fatbeard aan refereert:

http://www.uploadarchief.net/files/download/kanarie.jpg

kijk eens in hoeverre die matchen, je kan in iedergeval zien hoe je zoiets overzichtelijk opzet.

[Bericht gewijzigd door Shiptronic op (30%)]

Ik probeer het, maar ik (her)ken niet alle symbolen, de weerstanden wijken in ieder geval af.

Hier is een video van het werkende circuit, ik heb overigens slecht nieuws, 1 van de PNP/NPN is opgeblazen kort nadat de video gemaakt werd...
Het eerste geluid wat je hoort is hoe het circuit 'normaal', dus defect, klonk. Wanneer ik met de gedenatureerde alcohol erover ga dan hoor je hoe het waarschijnlijk zou moeten klinken:

https://youtu.be/zYFMqKiRaBA

[Bericht gewijzigd door Henry S. op (23%)]

Even tussen twee koppen koffie door het artistiek verantwoorde :-) schema met al die mooie krullen gemolesteerd.
Er zit geen garantie voor de juistheid op! (klik voor een groter formaat)

Edit: Ik keek nu pas naar het Youtube filmpje.
Het apparaatje werkt als er vocht bij komt, er zal dus weinig stuk zijn.

Zoals door anderen opgemerkt; vervang de drie elcootjes. Een goede kans dat dat het hele probleem is.
Die kapotte transistor kan niet veel bijzonders zijn. Een BC547 of zoiets.

Op 15 december 2015 15:49:15 schreef evdweele:
Even tussen twee koppen koffie door het artistiek verantwoorde :-) schema met al die mooie krullen gemolesteerd.
Er zit geen garantie op! (klik voor een groter formaat)
[bijlage]

Wauw, ik ben ontroerd! Echt super tof dat je dit hebt gedaan!! Super bedankt!!
C1 en C4 hebben allebei .02 erop staan en ze zien er zo uit :

Nog een update: zojuist ben ik even bij een elektronica reparateur geweest, en deze man heeft de "transformators" doorgemeten; volgens hem doen ze het beiden en derhalve kunnen ze als donor gebruikt worden voor het nieuwe bord.
Wat de BJT's betreft; ik verwees naar het kanariebord van fatbeard, en gaf aan dat op het kanariebord de BJT's geen specificaties erbij hadden in het circuit-schema. De elektronica reparateur zei toen:
"oh, en er staan geen markeringen op? ja dan is het hoogstwaarschijnlijk de BC5 47, of BC5 48, die werden namelijk in die tijd gebruikt en die zijn heel standaard"
Kan iemand dit beamen?

Als ik die BC5 47 / BC5 48 koop, en de donor-transformators gebruik, dan zijn alle onderdelen compleet en dan kan ik met een vriend gaan solderen dit weekend!