Phono versterker

Tau=1/RxC.

Er was geen standarisatie in de elementen dus werd het in de amp opgelost met R/C netwerkjes in een plug-in http://www.keith-snook.info/quad-stuff/QUAD-22-valve-pre-amplifier/QUA…
Er zijn LP meetplaten waarbij het element wordt getest, maar dat is niet noodzakelijk om goed resultaat te halen met een element en pre-amp.

Ja mooi hoor en toen kwamen ook de Audio trafo,s in voor de MC-Elementen en de step -up trafo,s die ruim 1 op 4 deden.
Wat zou dat aan voordeel hebben,toen al.???.

Bij MC elementen zijn de spanningen zo laag, dat blijkbaar de nadelen van een trafo minder zwaar wegen tegenover de ruis van 'n trap met meer versterking. Ook bij (bijvoorbeeld) 0,5mV moet je nog een ruisdrempel van grofweg 60dB kunnen halen.

Tegenwoordig met moderne opamps en dergelijke gaat dat wel, maar in de tijd van discrete transistoren of buizen was dat een situatie die wellicht alleen in 'n laboratorium praktisch haalbaar was...

Vanwege het conservativisme in de audio is men trafo's blijven gebruiken. Kan ook zijn dat ze subjectief mooier klinken.

[Bericht gewijzigd door Ledlover op maandag 20 februari 2017 20:10:30 (12%)]

Hi Electuurtje,

Ik heb echt geen idee meer wat je nu wilt, wat je hier zegt gaat alle kanten op...
Wat wil je nu echt?

Over trafo's kan ik je dit zeggen, zij hebben een hele goede commonmode onderdrukking (natuurlijk bij een goede trafo)
Je kan met een trafo je impedantie aanpasssen zodat je het optimale ruisgedrag krijgt voor je versterker trap. (voorversterker toepassingen)

Voorbeeld:
Voor een microfoonversterker met een NE5534A IC gebruik je een trafo van 1:3 a 1:4.
Je krijgt dan een ruisarme microfoontrap die ook nog eens stoorsignalen op de microfoonkabel goed onderdrukt.
Wil je een nog beter ruisgedrag, dan wordt bij bronimpedanties van 100-Ohm of lager speciale transistoren noodzakelijk met een lage Rbb.
En worden trafo's minder gebruikt, uitzondering is b.v. een bandmicrofoon.

Voor mijn eerste Ortofon element de MC20 had ik ook een trafo om het zeer kleine signaal
uit dit element om te zetten naar een "normaal" niveau voor een RIAA ingang.
Vrij snel ben ik toen overgestapt naar een transistor trapje dat de trafo aan alle kanten versloeg.

Toen ik over ging naar de Ortofon MC30, heb ik een nog betere Moving Coil versterker gemaakt, schema staat hier op CO.
Dit is een versterker met een symetrische ingang, de platen speler (TD160 MKII) is ook wat bedrading bertreft gemodificeerd.
De versterker heeft een passive RIAA sectie en is wat ruis/brom betreft ruim voldoende, iedere plaat ruist meer.

Een trafo toepassen omdat het geluid daar beter van zou worden, ik denk het niet.
Trafo's pas ik alleen nog toe, als er bepaalde eisen gesteld worden die op een andere manier niet goed opgelost kunnen worden.
Wat mij betreft, vergeet trafo's... (ja ik weet dat buizen eindtrappen trafo's nodig hebben en ik ken ook de uitzonderingen)

De EF86 versterker die hier getoond werd is nu niet direct een ruisarm ontwerp...
Als ik het goed gezien heb, staat er 68K? in serie met de ingang, hoezo ruisarm!
En waar is de parallel capacitijd van 100 tot 150pF die de meeste elemanten nodig hebben...

Maar het is geheel aan jou wat je gaat bouwen, aldoende leert men

Tip, goede componenten gebruiken en ik bedoel niet condensatoren en of weerstanden van 40 Euro per stuk!
Laat dat maar over aan de Audio Fools.
1% weerstanden en polystyreen condensatoren voor een RIAA trapje is goed genoeg.
Bij buizen versterkers zoals die EF86 RIAA versterker, 1Watt metaalfilm gebruiken voor de weerstaden waar veel spanning overheen valt.
In het EF86 schema is dit ondermeer de 270K en de 1M5 weerstand.
De kleine weerstanden 0,25 en 0,5 Watt gaan extra ruisen als er veel spanning overheen staat.

Groet,
Blackdog

Een S.U.T. heeft als voordeel minder vervorming in het hoge gedeelte van de audio frequentie's derhalve worden ze ook geadviseerd o.a. door Ortofon.

Een beetje SUT kost rond de Eur. 600 en een goed MC element van Ortofon zo'n Eur. 400 dus compleet 5x de prijs van een goed MM element.

De RIAA MM pre-amp van Elliott heeft wel wat nadelen:
Door de beveiliging op de ingangs OPAMP krijg je meer ruis dus die 2k2 moet terug naar 10 Ohm of zo. Sneuvelt je OPAMP door er een hoog signaal op aan te bieden dan is de schade slechts Eur. 0,30ct. De LT1028 is wel wat duurder maar ook voor zo'n Eur. 3,50 te verkrijgen.

Verder kan de uitgang gemakkelijk naar 750 Ohm, wat hij zelf in een upgrade ook adviseerd. De tweede OPAMP als je die 38dB laat versterken (aan te passen dmv. een 220k weerstand) kan dan beter een ultra lage ruis zijn zoals een LT1028 die speciaal voor dit soort doeleinden gemaakt is, heel weinig ruisbijdrage en een hoge slew rate. Een aparte OPAMP met een goede PCB lay out geeft ook minder overspraak ipv. een dual OPAMP. Ook mooi meegenomen. Verder tussen pin 5-8 een kleine capaciteit tegen oscillatie van de NE5534.
De MKT of MKP (2,5%) even uitzoeken op capaciteit, dan is je RIAA binnen +/-0,5dB zeker correct. Met nog wat aanpassingen van de elco's (waarom geen 47uF of 100uF) is de schakeling compleet. De ingangs C hangt af van de capaciteit van je ingangskabel. Voor veel MM elementen moet dit 47k zijn met een load <250pF. Dus parallel 47pF zal bijna altijd voldoen tenzij je Phono kabel lang is: Meestal rond de 90pF / meter.

Dan krijgen we dus dit:

Verder hier een schema van de RIAA van een Dynavox TPR-2 -3 pre-amp. Hier wordt het meeste in de eerste trap versterkt (met een LT1028) en de tweede is dan een NE5534.
Verder wordt er geschakeld met MC of MM, andere load op de ingang en ruim 10x meer versterken met de MC.
Ook helemaal niet slecht, zelf niet de MC. De hele RIAA schakeling is apart gevoed en apart afgeschermd in een aparte metalen behuizing.

Het overige voorversterker gedeelte is opgebouwd met Triode buisjes 6N3 gemakkelijk uit te wisselen voor General Electric JAN militaire spec Triode buizen (Tonefactory NL) voor een top prestatie, Eur. 11,50 per stuk.

Waarom zou je triode's willen gebruiken als de rest transistor (of SS) is?

Hi,

Wat mij betreft leest de "designer" van Fotohuis zijn schema's nooit de datasheets en Application Notes van de gebruikte IC's.

Beide schema's rammelen aan alle kanten....

Groet,
Blackdog

Of zoiets kant en klaar met een OPA IC, voor dat geld kan je zelf niet bouwen.
http://www.ebay.com/itm/Stereo-Phono-RIAA-Preamplifier-Module-Board-Pr…

Die laatste RIAA wordt op Ali-E soms aangeboden voor minder dan Eur. 11,- incl. het versturen naar NL.

Het meest eenvoudige met 1 dual OPAMP. Niet optimaal maar wel goedkoop. En met de DIP schakelaartjes kun je de impedantie en capaciteit aanpassen. Nu kun je dat ook doen met een simpel jumpertje. Voor dit geld kun je zelf weinig bouwen, zeker niet als je niet zelf de print kunt maken/etsen.

@Blackdog, een toontje lager mag wel anders ben je straks nog Whitedog.

@Mel: Een buizen (voor-) versterker kleurt het geluid. Dat kan je mooi of niet mooi vinden. Hetzelfde geldt bij een gitaar versterker. En over smaak valt niet te twisten.

@Fotohuis
En met een hele goede opamp gezien de specs op de TI site. Alleen jammer dat er geen MF weerstanden en schroefogen op de in en outputs zitten, maar dat is makkelijk te veranderen.

Hi,

En over smaak valt niet te twisten

Over slechte ontwerpen valt wel degelijk te twisten net als gebrek aan kennis van zaken
Gelukkig is wat betreft kennis van zaken dit makkelijk op te lossen door te lezen hoe je componenten het beste toepast,
zoals dus datasheets en application notes van zeg Linear, Analog devices, TI, Burr Brown en het boek The Art of Electronics.

Blijf vooral sceptisch voor artikelen gescheven door audio fools ook als deze in maandbladen staan of bij bekende websites.

Voorbeeld
Het tweede schema van Fotohuis, waar een NE5534 in zat (hoort een 5534AN te zijn)
Hier is tussen 5 en 8 een 22pF condensator geplaatst, waarom? omdat je dit veel zo ziet in schema's met dit IC?
Lees de datasheet, die extra compensatie condensator is "soms" nodig als de gain kleiner is dan 3x
En hoeveel is de gain hier minimaal? deze is in de hoge frequenties minimaal 3x.
Als je dit IC vaker hebt toegepast weet je dat deze condensator bijna nooit nodig is, zelfs niet bij 1x versterking.
Goede printopbouw gebruiken en testen met een blok signaal geeft je uitsluitsel over zijn pulsgedrag.
Verder zijn de waarden van het filter netwerk rond de eerste opamp aan de hoge kant,
dit levert extra ruis op, R5 liever kleiner dan 1K5 met bijbehorende waarde aanpassing van R3, R4 en C1.

En dan de tweede opamp, waarom in naam van de Heer hier een LT1028!, nooit van bias ruis gehoord!
Deze opamp is ontworpen voor impedanties van 100Ohm of lager, R7 in het schema is 2K7 Que!

En dan de verhouding van de versterking tussen de trappen...
De eerste trap met de NE5534AN is in de midden hoge frequeties maar 3x, waarom zo laag.
In de lage frequeties is er zat loopgain aanwezig om de versterking hier wat groter te maken, ik denk bij +-15V voeding dan aan ongeveer 10x gain.
Dan kan ook de onzinnige gain van de tweede trap omlaag die als je de potlood waarde aanhoud bijna 100x is...
Tja...

Mijn twee cent voor vandaag

Groet,
Blackdog

Uitgerust met een OPA2134 B.B. / T.I. net zo iets als een LT1028 (maar dat is een single type) een fractie meer ruis maar voor een signaal van een MM 2,5mV - 6mV geen enkel probleem.
MF weerstanden hebben overigens alleen zin als er een redelijk stroompje loopt. Rondom de bias van een OPAMP maakt het niet uit of je een MF of een gewone koolweerstand kiest. Voor het RIAA correctie netwerk is de juiste waarde wel van belang, 1% tolerantie dus nemen maar die heb je zowel in MF als koolweerstand. Voor de lagere Ohmse waarden maakt het ook niet uit MF of koolweerstand. Dus het geleverde printje met onderdelen is al helemaal niet zo slecht. De vraag is of er een echte OPA in zit en geen gestempelde namaak. En de kwaliteit van de DIP schakelaars en het printje zelf. De kwaliteit bij Ali-E kan heel divers zijn. Een beetje opletten dus, de levertijd kan varieeren van 8 dagen tot 8 weken naar NL.

@Blackdog: De versterking van de tweede trap is geen 100x maar 83x maar dat even ter zijde. Als je iets uit gaat rekenen moet je het natuurlijk wel even correct doen.

Vanwege de iets hogere impedantie kun je hier ook een NE5534 voor nemen omdat de winst in ruis niet zo heel veel zal zijn.
De 22pF tussen 5-8 is inderdaad optioneel maar gezien mijn ervaringen kun je op de PCB er maar wel beter een plaatsje voor reserveren.

Hi,

Een opa2134 net zoiets als een LT1028, Jim Williams zit nu rechtop in zijn graf...

Data sheets gelezen en begrepen?

Groet,
Blackdog

Mijn twee cent voor vandaag

Kennelijk niet.

Een OPA instrumentatie versterker is niet hetzelfde als een LT1028 eigenlijk gemaakt voor audio toepassingen.

Het stormt buiten, daar zal het bij Blackdog wel aan liggen.

Ik heb een hekel aan mensen die denken altijd iets beter te weten.
Je zou bijna denken dat je maar snel een bedrijf moet gaan beginnen in audio. Succes er mee zou ik zeggen!

Ik denk overigens dat Electuurtje de weg al lang kwijt is .....

Een prettige avond nog (en geen prettig forum om hier veel te delen).

Hi Fotohuis,

Is 30 jaar ervaring in professionele audio niet voldoende voor je?

Maar ik wens je in ieder geval een prettige avond,

Groet,
Bram

Op 23 februari 2017 19:58:42 schreef Fotohuis:
Ik denk overigens dat Electuurtje de weg al lang kwijt is .....

Wellicht zet hem dit weer op het spoor, lagere ruis zal je niet krijgen met deze parallel geschakelde opamps....
Tis wel 'Elektorlijk'

Ja, dat is een laatste truuk in "high end" audio om zo laag mogelijk in ruis te komen met OPAMPs. Maar met een hele batterij LT1028 (Linear Technology) tikt dat toch wel aan.

Alternatief een diskrete OPAMP maken met gepaarde MAT transistoren.

Op 24 februari 2017 09:41:58 schreef Fotohuis:
Ja, dat is een laatste truuk in "high end" audio om zo laag mogelijk in ruis te komen met OPAMPs. Maar met een hele batterij LT1028 (Linear Technology) tikt dat toch wel aan.

Alternatief een diskrete OPAMP maken met gepaarde MAT transistoren.

MAT is al jaren obsolete waarom zou je je blauw betalen aan zo'n germanium paartje als het met fatsoenlijk verkrijgbare opamps kan? Of hebben we het over die reeks van Analog?

Ik denk die laatste wie gebruikt er germanium ruisbronnen in een MD amp? Ja in vervlogen tijden met een 'ruisarme' AC107 http://www.analog.com/media/en/technical-documentation/data-sheets/MAT…
Maar wat een gedoe, kost een paar centen maar die met 4 LT1028 per kanaal is wel beter. Elektor kan ook een print leveren voor het ontwerp. Ergens in 2016 werd het gepubliceerd...

MAT is al jaren obsolete waarom zou je je blauw betalen aan zo'n germanium paartje als het met fatsoenlijk verkrijgbare opamps kan? Of hebben we het over die reeks van Analog?

Hierom:

Dat 'Elektorlijk'e schema met 4x LT1028 lijkt me niet erg zinvol voor een MD element. Nog afgezien van oppervlakte ruis van een LP genereert een MD element zelf ook al meer ruis dan een enkele LT1028.
Die DC ingangskoppeling met 4x LT1028 is ook niet fijn.