Aarding badkamer

Als aanvulling op hierboven:

  • Een geleidend opject in een badkamer moet middels een eigen verffeningsleiding van vertint 6mm2 koperdraad op het CAP aangesloten worden.
  • Het CAP dient vrij toegankelijk te zijn en wordt meestal onder de wasbak op ca. 50cm boven de vloer in een inbouwdoos in de muur voorzien.
  • Vanuit de centraaldoos in de badkamer moet een 2.5mm2 geel/groen geisoleerde koperdraad in eigen buisleiding op het CAP worden aangesloten.
  • Een minerale vloer zoals beton/cement moet voorzien zijn van een aardingsmat, aangesloten op het CAP. Incl. een optionele metalen Lewis vloer.
  • Inbouw leidingwerk voor de badkamer wordt in de buitenzijde van de badkamermuur gefreesd, dus in de muur van de ruimten er omheen.

Kranen, radiatoren en drains die middels kunststof leiding zijn aangesloten dienen het beste toch vereffend te worden middels een eigen aansluiting naar het CAP.
De redenatie is dat kunststof niet geleid maar in het extreme kan bijv. een radiator onder spanning komen te staan als er een te lange schroef in de muur wordt gedraaid, onderweg een elektrische leiding raakt en vervolgens de ophangconstructie van de radiator aantikt. Ook kan de aluminium voering van bijv. kunststof Uponor leiding een risico op geleiding zijn.
Misschien ver gezocht maar ik ben ze al tegen gekomen, dat men een aardlekstoring, of volle sluiting had en na lang zoekwerk een lange schroef voor het badkamerplankje dwars door een ijzeren leidingbuis zat.

Het enige waar ik ooit moeite mee had was een zgn. Sun Shower, een soort van rechtopstaande zonnebank die onder de douche op de muur wordt gemonteerd. In mijn overtuiging mag je geen 230V apparatuur in Zone 0 hebben maar dit bleek met een Sun Shower niet het geval. Deze mocht zelfs afgewerkt in een IP65 lasdoos op >2m hoogte boven de douchekop. Wij hebben de kabel uit de Sun Shower doorgeboord naar de ruimte er achter en daar aangesloten in de inbouwdoos van een wcd. Dit leek ons iets beter.

Op 13 juli 2023 09:49:43 schreef Toeternietoe:
Het is geen aarding! maar Aanvullende-potentiaal-vereffening.
Dat is een wereld van verschil.
Bij aarding is alles er op gericht een laagohmige verbinding naar moeder aarde te hebben.
Bij potentiaalvereffening is alles er op gericht op een onderlinge laagohmige verbinding.

Volgens mij is het allebei. Het is een potentiaalvereffening, die bovendien met aarde verbonden moet zijn.

Alle potentaalvereffeningsleidingen moeten losneembaar en controleerbaar zijn, uitgezonderd het aardmatje in de vloer, dat kan ook niet anders.

Dat aardmatje is het zwakke punt in het verhaal. Je weet niet eens of het er wel zit.

Op 13 juli 2023 11:36:21 schreef KlaasZ:
[...]Volgens mij is het allebei. Het is een potentiaalvereffening, die bovendien met aarde verbonden moet zijn.

[...]Dat aardmatje is het zwakke punt in het verhaal. Je weet niet eens of het er wel zit.

Dan heb je helaas mijn verhaal niet goed gelezen.
Potentiaalvereffening kan heel goed werken zonder een (goede) aarding.
I

Achter in de NEN1010 is een methode beschreven hoe je kunt meten of een matje in badkamervloer goed verbonden is met het CAP.

Inbouw leidingwerk voor de badkamer wordt in de buitenzijde van de badkamermuur gefreesd, dus in de muur van de ruimten er omheen.

Dit is onzin, dat kan je wel willen, maar vaak onmogelijk.
In geschakelde bouw heb je dan een muur die onbruikbaar is.
In een woning met de badkamer in een hoek zelfs 2 muren.

Ik zou wel willen weten waar dat in de NEN1010 staat.

@Toet: Ik heb je verhaal wel goed gelezen. Potentiaalvereffening is het eerste doel en kan goed zonder aarding. Maar de NEN1010 zegt dat er bovendien geaard moet worden. Wat op zich niet verkeerd is, want daarmee creëer je ook een potentiaalvereffening met de rest van het huis.

Als de aarding niet zou hoeven, dan zou het CAP in de badkamer CVP heten. ;)

Op 13 juli 2023 12:05:53 schreef Jinny:
[...]

Dit is onzin, dat kan je wel willen, maar vaak onmogelijk.
In geschakelde bouw heb je dan een muur die onbruikbaar is.
In een woning met de badkamer in een hoek zelfs 2 muren.

Ik zou wel willen weten waar dat in de NEN1010 staat.

NEN1010 bepaling 701.512.3 lid b

In de nieuwbouw waar veel met 70mm Gibo blokken voor de badkamermuren wordt gewerkt zie je vrijwel altijd freeswerk voor de badkamerinstallatie op de buitenzijde van deze wanden.

Op 13 juli 2023 11:36:21 schreef KlaasZ:

[...]Dat aardmatje is het zwakke punt in het verhaal. Je weet niet eens of het er wel zit.

Vroege kneep ik altijd een 25 kwadraat aan het betonijzer.. die 25 kwam dan uit in de doos.

https://groepenkast-meterkast-vervangen.nl/downloads/Aarding%20badkame…

Lijkt mij wel een verhaal waar je mee verder kunt.

Zou het huidige gevaar kunnen opleveren ? De meterkast is vervangen incl aardlekschakelaars. Alle afvoeren zijn pvc en op de tappunten zitten kunststof leidingen tussen. Wel geaard, maar lijkt mij niet volgens de NEN.

Je hebt eigenlijk stuk metaal in de vorm van waskraan en een ijzeren radiator?

De waskraan zit vast met een M8 draadstand en bout, daar kan je prima een stuk aarde op krijgen
OP de radiator kan je ook ergen wel een pint vinden waar je een draad kan vastmaken.
De aardmat in de vloer dat weet je niet daar kan je weinig meer aan doen.

Wat mij nog bijstaat is dat er een aarddraad ik denk 4mm2 om een aardmat is gewikkeld en die is op het cap aangesloten. Daar heb ik naar gevraagd en er werd verteld dat dit kon op deze manier dat het niks uitmaakte.

Als dar beton op gestort is op een dekvloer is aangebracht dan maakt dat wel contact dus het kan wel maar is niet hoe het moet.

Tjaa ik heb toen niet alles kunnen volgen en ik heb ook niet overal verstand van.

Je was toch een soort van opdrachtgever als huiseigenaar? Ik heb ook niet overal verstand van maar waarom heb je het toen niet hier of ergens anders gevraagd. De gemiddelde klusjesman voor badkamer tegelwerk weet dit echt niet. Van de looggieter zou je iets meer kunnen verwachten.
Maar ik denk niet dat je na ruim jaar iets kan bereiken dat ze dat moeten oplossen. Denk niet dat dat onder de verantwoordelijkheid van een loodgieter en tegelzetter hoort. Als ze via een aannemer waren ingeschakeld dan had je nog de aannemer aansprakelijk kunnen stellen, maar nu was je eigenlijk zelf de aannemer, dan had je ook een elektrisch erbij moeten nemen. Maar ook dan heb je denk ik achteraf er nog weinig tegenin te brengen.

Op 13 juli 2023 15:56:06 schreef T-sec:
[...]

NEN1010 bepaling 701.512.3 lid b

In de nieuwbouw waar veel met 70mm Gibo blokken voor de badkamermuren wordt gewerkt zie je vrijwel altijd freeswerk voor de badkamerinstallatie op de buitenzijde van deze wanden.

Lezen lieverd,

c) Waar niet is voldaan aan a) of b), mogen leidingsystemen zijn geïnstalleerd indien:

2) de stroomketens zijn beschermd door aanvullende bescherming overeenkomstig 415.1 door toestellen voor aardlekbeveiliging met een toegekende aanspreekstroom van ten hoogste 30 mA.
Deze stroomketens moeten een beschermingsleiding bevatten,

En aangezien bij nieuwbouw een aardlek verplicht is kan en mag je gewoon aan de binnenkant frezen.

aan de buitenzijde frezen bij badkamers? word echt zelden gedaan bij mijn weten. er zijn wel aanvullende richtlijnen mbt vereffening op badkamers. radiator steunen van kunstof, CV leiding van kunstof >500kohm de meter geleidend, geen elektra leidingen in die wand, dan hoeft radiator vereffening niet.

kwam ook eens voorbij, een keuring op woningen van een klant. een meterkast uit zeg 1995, die dien je te keuren naar de normen die toen gelden. dus geen hoofdschakelaar, aardlekken nog AC modellen enz, meer als 4 groepen op 1 aardlek enz..

[Bericht gewijzigd door testman op (29%)]

Op 13 juli 2023 15:56:06 schreef T-sec:
[...]

NEN1010 bepaling 701.512.3 lid b

In de nieuwbouw waar veel met 70mm Gibo blokken voor de badkamermuren wordt gewerkt zie je vrijwel altijd freeswerk voor de badkamerinstallatie op de buitenzijde van deze wanden.

Inderdaad, en indien dat niet mogelijk is, gebruik je aardlekschakelaars van 30mA en moet er beschermingsleidingen zijn, zie pt c2.

Dit is uit de oude norm (2015).
Tegenwoordig NEN1010:2020 is het verplicht dat iedere nieuwe woning minimaal twee ALS van 30mA moet hebben, m.a.w. kun je dus vanuit de badkamer de leidingen in de muur leggen.

Edit: Jinny was me voor...

euh, de badkamer dient al enige decennia langer achter een 30mA aardlek te zitten. bij mijn weten kwam dat medio 80's al. toen dat nog niet zo was, zat een lichtschakelaar nog buiten de badkamer of was het een trekschakelaar..

Tegenwoordig NEN1010:2020 is het verplicht dat iedere nieuwe woning minimaal twee ALS van 30mA moet hebben

Ergens rond het jaar 2000 nog een opleiding TSI ( technicussterkstroom instalaties) gehad en toen moesten er al minimaal 2 aardlekautomaten in een woning zitten, waarbij de helft van een verdieping maar op 1 aardlek mag zodat niet gelijk een hele verdieping in het aarde donker zat.

Toen ik begon met werken was er 1 aardlek verplicht, en niet eens op een wasmachinegroep...
Meestal waren er ook maar 4 groepen in huis, waarvan 1 voor de wasmachine.

Het belangrijkste vind ik dat een aardlek van 30 mA in elk geval op de keuken, badkamer en eventuele buiten elektra zit, omdat daar het risico op gevaarlijke lekstromen het grootst is. Een wasmachine heeft een geaarde buitenkant en meestal zit er niets anders aangesloten op dat stopcontact behalve misschien een droger of stofzuiger. In sommige gevallen zit de wasmachine zelfs vast aangesloten. In m'n eigen installatie vind ik een aardlek niet zo belangrijk, je moet gewoon voorzichtig zijn, het belangrijkste is een goede aarde, gevaarlijker is nog dat in b.v. oudere huizen studenten gaan wonen en hun koelkast en magnetron op een ongeaard stopcontact aansluiten. In de grote installaties zie je ook weinig aardlekschakelaars, dat heeft natuurlijk ook met de gevolgen van de uitval op het proces te maken en de vaste opstelling van de apparatuur. Ik zie vaak dat stopcontacten veel te dicht bij kranen worden gemonteerd, mag ook niet van de NEN1010.

terwijl juist op de algemene groepen een aardlek nodig is, zowel woningbouw als de utiliteit. aparte groepen mogen zonder aardlek, maar algemene juist weer niet. in studentenhuizen is het toch al niet haalbaar om het goed te doen, men prikt er overal wat in en bij. goed brandalarm heb je meer aan. zeker in de oude zooi die dergelijke panden doorgaans zijn, 3 groepen in het hele huis en daar leeft dan 5 man op.

In m'n eigen installatie vind ik een aardlek niet zo belangrijk, je moet gewoon voorzichtig zijn,

Waarom vallen er dan toch jaarlijks heel veel doden door elektrocutie?
Ik denk dat de iedereen bijna altijd wel voorzichtig is. Maar als jouw wasmachine onderspanning staat omdat de aarde niet goed werkt en je hebt haast en loopt naakt uit de douche naar de wasbak en slipt even weg over de natte vloer en je land half op de wasmachine dan ben je toch blij als de aardlek er wel is en ook werkt.

Het is kleine moeite om alles achter de aardlek te zetten en hoeft verder niet met de bedrading in huis te doen

Natuurlijk ben je vrij om dat anders te doen de NEN1010 is niet een verplicht.
Ik heb de groep naar de frequentie regelaars voor kolomboormachine en draaibank ook maar van de aardlek afgehaald die slaat toch gelijk uit als ik de regelaars aanzet. Het zit ook vast aangesloten dus kans dat het via de stekker verbinding fout gaat heb ik niet. Beide machines zijn ook nog apart geaard direct naar de aardpen.

terwijl juist op de algemene groepen een aardlek nodig is, zowel woningbouw als de utiliteit. aparte groepen mogen zonder aardlek,

Ik dacht toch echt dat in woningen gewoon alles achter de aardlek moet en dus ook aparte groepen als je volgens de NEN101 wilt doen. Daarover is eigenlijk geen discussie meer volgens de regels moet het. Voor gebouwen niet bedoelt voor woningen is er geen aardlek verplichting, behalve dan voor zwembaden sauna's en andere natte ruimtes en er zullen nog wel een paar uitzonderingen zijn.

In een kantoor of werkplaats loop je niet halfnaakt en zeker niet op blote voeten wat je thuis wel lekker kan doen. Juist de schoenen zijn vaak een goede isolator waardoor een aardlek dan overbodig is. blote voeten zijn ook een lekker groot oppervlak wat een goede geleiding bevorderd en terwijl als je op schoenen staat en je per ongelijk met je vingertop spanning aanraakt is gewoon minder goed geleidend.

In een (huis)installatie mogen vast aangesloten toestellen aangesloten worden zonder aardlek beveiliging indien de Ra van de installatie voldoende laag is, lees 25/In.

Voor mijn veiligheid zou ik toch alles achter een aardlek zetten helpt tegen brand.

Ik bedoel daarmee dat de aardlek een aanvullende beveiliging is. Ik heb wel een vrij oude installatie maar al wel met een 30mA aardlek en 4 16A patronen, vroeger was het heel normaal om enkele groepen buiten de aardlek om aan te sluiten om de lichtvoorziening waar te borgen. De kans is nihil dat de aarde faalt zolang de wasmachine vast aangesloten zit. Een aardlekschakelaar beschermd alleen tegen elektrocutie, niet tegen brand. Zekeringen en automaten zijn juist ervoor om de kabels te beschermen. Bij een leek zou ik natuurlijk een installatie zonder aardlek direct afkeuren, zeker als je niet weet of de aardpen nog goed is en of er andere gevaarlijke constructies later zijn aangelegd.

Het is altijd verstandig om een aardmat onder de douchevloer te leggen, best wel raar dat hij dat niet nodig vond. Ik zou eerst de aardpen goed laten controleren, dit is toch echt het belangrijkste. Normaal gesproken gebruik je een bloot kroonsteen blokje om alle draden van het CAP op elkaar aan te sluiten.

Op 14 juli 2023 19:57:32 schreef benleentje:

[...]Ik dacht toch echt dat in woningen gewoon alles achter de aardlek moet en dus ook aparte groepen als je volgens de NEN101 wilt doen. Daarover is eigenlijk geen discussie meer volgens de regels moet het. Voor gebouwen niet bedoelt voor woningen is er geen aardlek verplichting, behalve dan voor zwembaden sauna's en andere natte ruimtes en er zullen nog wel een paar uitzonderingen zijn.

In een kantoor of werkplaats loop je niet halfnaakt en zeker niet op blote voeten wat je thuis wel lekker kan doen. Juist de schoenen zijn vaak een goede isolator waardoor een aardlek dan overbodig is. blote voeten zijn ook een lekker groot oppervlak wat een goede geleiding bevorderd en terwijl als je op schoenen staat en je per ongelijk met je vingertop spanning aanraakt is gewoon minder goed geleidend.

in de laatste nen1010 waren aparte groepen in een huis achter aardlek en de max 4 groepen achter een aardlek regel weer losgelaten. nu moeten de lekstromen opgeteld worden per groep. niet heel handig, en ik hanteer nog de 4 groepen regel, want weet jij wat er over een half jaar aan lekstroom is op die aardlek? mensen prikken maar bij..

toch bij utiliteit algemene groepen achter aardlek, heb het ook al gehad bij keuringen. op t werk worden de grote utiliteit kasten gebouwd elders, ook alle eindgroepen achter aardlek. doe je dat niet komt er tegenwoordig snel zat gezeur over bij een keuring. distributiegroepen hoeven niet, maar ook al vaker gehad dat aardweerstand anders zei en bepaalde distributiegroepen ook een 300mA kregen..

Op 14 juli 2023 19:57:32 schreef benleentje:
.....en er zullen nog wel een paar uitzonderingen zijn.

Ik ken nog een uitzondering en dat is een brandmeldinstallatie. Die mag niet achter een aardlekschakelaar.

Op 14 juli 2023 21:01:13 schreef KlaasZ:
[...]Ik ken nog een uitzondering en dat is een brandmeldinstallatie. Die mag niet achter een aardlekschakelaar.

Mag gerust achter een eigen aardlek/alamat echter is deze dan alleen te gebruiken voor de bmc.

heb pas nog van een monteur van alarmsystemen begrepen dat een brandalarm een eigen groep dient te hebben, en dus zeker niet met nog 3 groepen achter een aardlek. iets wat je overigens vaak wel ziet.. zeker een gecertificeerd systeem krijgt daar afkeur op. in tegenstelling tot een inbraakalarm, hoewel een bepaalde certificering dat miss weer wel vereist.

Enkele jaren geleden heb ik voorbereidend werk gedaan voor een brandmeldinstallatie. Buizen leggen en van die rode veters er door trekken. Afmonteren werd door het beveiligingsbedrijf zelf gedaan, daar mocht ik niet aan komen.
Ik heb wel de voeding aangeleverd, en daarbij kreeg ik de duidelijke instructie dat de BMC een eigen groep moest hebben zonder aardlekbeveiliging. Dus ook geen aardlekautomaat. Gewoon een B16 en verder niks.