Straatverlichting: Wat is de werkelijkheid mbt verbruik?

Nieuwe armaturen kunnen vaak ook dimmen in het holst van de nacht, waardoor ze minder vaak/minder hard aanstaan dan oudere armaturen.

Als je oplettend leest staat in het artikel:

Een LED-armatuur verbruikt tot wel 90% minder energie dan een standaardexemplaar.

Ze vergelijken armaturen, geen lampen. Welk armatuur ze mee vergelijken (een rondstralende gloeilamp?) staat er niet bij. Ook staat er (heel creatief) het wezel-woordje "tot". Alles tussen de 1% en 90% valt daar onder.

De enige feiten in het artikel zijn dat de provincie NB lampen vervangt door LED in lantaarnpalen, en daarmee E350000 per jaar verwacht te besparen op de energiekosten. Of dat op een totaal van E385000 (90%), E3.5 miljoen(10%) of 35 miljoen (1%) is staat er niet bij.

Je vergelijkt natuurlijk nu wel een gele lagedruknatriumlamp met een witte LED. Waar vroeger gele natriumlampen werden toegepast zie ik nu wel een groene LED verlichting, welke een veel hoger rendement kunnen halen. Waar nu witte LED wordt toegepast werd vroeger geen gele natriumlamp toegepast.

Dat gecombineerd met dimmen zou wel eens een hele verbetering kunnen zijn, maar 90% lijkt me ook wat veel.

Ik gok dat die 90% gehaald wordt omdat de boel sterk gedimd wordt als er geen verkeer in de buurt van de lantaarn is. Als je ze al op afstand uitleesbaar maakt, zou het stom zijn dergelijke technologie er niet meteen bij in te bouwen.

Wat je alleen niet moet vergeten is dat een SOX lamp weliswaar heel efficient is, maar ook een reflector nodig heeft. Afhankelijk van het armatuur is de transparante kap van het armatuur vervolgens ook nog een lens om het licht te verdelen. Dat verlaagt de efficientie behoorlijk, daar LEDs in deze toepassing maximaal 160 graden stralen en meestal in 120 graden hun hoogste intensiteit halen. Dan zitten er nog lenzen voor, optimaal gemaakt voor de LED waar ze voor zitten zodat het licht echt enkel en alleen op de plekken waar je het wil hebben, komt. Het zou me daarom niets verbazen als je, samen met het dimmen een heel eind komt.

Daarnaast loopt de consumentenmarkt altijd wat achter in de ontwikkeling: het zou mij niets verbazen als er al weer een flinke stap gemaakt is in de lichtstroom van LEDs, maar dat die alleen nog voor grote afnemers beschikbaar is (zeg nu zelf, 5000 (of nog meer) stuks van een zeer specifieke, hoogvermogen LED is een interessante hoeveelheid voor een fabrikant).

Kijk, die levensduur van 25 jaar geloof ik ook niet. Zelfs 5 jaar zou wel eens heel optimistisch kunnen zijn en als 10 lukt mag je echt in je handen wrijven. Het zou natuurlijk kunnen dat er nog opdrachtgevers zijn die wél voor goed spul gaan, maar het zou me verbazen...

Tja, politiek en techniek?

Bij ons in Breda loopt ook een project om alle straatlantaarns te vervangen. Gemotiveerd door een besparing van 200000 euro per jaar op stroomkosten.

Totale kosten van de operatie : 20 miljoen. Dus een terugverdientijd van 100 jaar. Goed plan.

90% kan alleen waar zijn als je vergelijkt met gloeilampen. Maar er zullen vrijwel geen gloeilampen meer toegepast worden in straatverlichting.
Vergeleken met TL en andere gasontladingslampen kan de bespring 20% zijn, maar veel meer zal het niet zijn.
Die 90% is dus een sprookje.

Kortom: inderdaad een sprookje. Waarschijnlijk heeft de reporter die het geschreven heeft de boel zoals gewoonlijk weer aangedikt en de boel op een hoop gegooit. De 90% besparing zou kunnen als je het TOTALE kostenplaatje pakt en dus alles uit de kast trekt zoals hierboven aangehaald. Maar de investering haal je waarschijnlijk nooit uit.

Dat verhaal van de reflector / lezen daar heb ik mijn twijfels over, de oude armaturen hebben echt wel een zeer goede reflector en die ontwerpen zijn in de loop van de jaren helemaal "uitgeknepen".

Over kleur geproken: De verlichting op snelwegen, die hele hoge lantaars, zijn dacht ik 35W/lamp en warm wit, zijn ook gasontladingslampen (welke weet ik zo niet). Dat is echt heel weinig voor die hoogte.

Op 13 december 2023 12:07:42 schreef KlaasZ:
90% kan alleen waar zijn als je vergelijkt met gloeilampen. Maar er zullen vrijwel geen gloeilampen meer toegepast worden in straatverlichting.

Ik heb nog nooit een lantaarn gezien met gloeilampen, en ik draai ook al een paar jaartjes mee. Alleen sierverlichting in het centrum van steden en dat is nauwelijks functioneel. Leuk voor de kerstdagen etc. En die zijn nu denk ik grotendeels door led filamenten vervangen.

Op 13 december 2023 12:53:49 schreef henri62:
Ik heb nog nooit een lantaarn gezien met gloeilampen, en ik draai ook al een paar jaartjes mee.

Net iets te weinig jaartjes.
Ik heb nog meegemaakt dat gloeilampen standaard waren. En ook meegemaakt dat bij ons in de straat alles werd omgebouwd naar TL.

Op 13 december 2023 12:53:49 schreef henri62:
Over kleur geproken: De verlichting op snelwegen, die hele hoge lantaars, zijn dacht ik 35W/lamp en warm wit, zijn ook gasontladingslampen (welke weet ik zo niet). Dat is echt heel weinig voor die hoogte.

Nee, dat is niet warm wit maar monochromatisch geel. Dat is absoluut niet hetzelfde. Enige kleur herkennen onder SOX lampen is alsof je volledig kleurenblind bent. Zie https://nl.wikipedia.org/wiki/Natriumlamp#Lagedruknatriumlamp Kijk naar het grafiekje, zie het verschil tussen lage druk (geel) en hoge druk (wit).

Monochromatisch licht, geel of groen, is prima geschikt voor verlichting van doorgaande wegen, maar wordt meestal niet gewaardeerd in woonwijken, stadscentra etc.

Op 13 december 2023 12:04:17 schreef weardguy:
Ik gok dat die 90% gehaald wordt omdat de boel sterk gedimd wordt als er geen verkeer in de buurt van de lantaarn is. Als je ze al op afstand uitleesbaar maakt, zou het stom zijn dergelijke technologie er niet meteen bij in te bouwen.

In het bewuste artikel wordt nadrukkelijk gezegd dat alleen de lampen worden vervangen, verder niks. Er zal dus zo goed als zeker niet gedimt etc. worden.
Verder schrijft hij "Dat betekent een besparing van zo’n € 350.000 per jaar op de energiekosten." Als dat die 90% is, dan kom ik op een huidig stroomverbruik van ong. 25W/mast. Kan mss best nog wat van af, maar dat lijkt me toch meer kaasschaafwerk, procentje hier, procentje daar. Zo'n mast genoeg licht laten geven met slechts 2,5W gebruik lijkt me voorlopig een utopie.

Op 13 december 2023 13:11:46 schreef ktf:
[...]

Nee, dat is niet warm wit maar monochromatisch geel. Dat is absoluut niet hetzelfde. Enige kleur herkennen onder SOX lampen is alsof je volledig kleurenblind bent. Zie https://nl.wikipedia.org/wiki/Natriumlamp#Lagedruknatriumlamp Kijk naar het grafiekje, zie het verschil tussen lage druk (geel) en hoge druk (wit).

Monochromatisch licht, geel of groen, is prima geschikt voor verlichting van doorgaande wegen, maar wordt meestal niet gewaardeerd in woonwijken, stadscentra etc.

Ik vermoed dat Henri het over hogedruk natrium heeft. Die hebben een Ra van ergens in de 60% dacht ik.

Op 13 december 2023 13:13:23 schreef Hensz:
[...]
In het bewuste artikel wordt nadrukkelijk gezegd dat alleen de lampen worden vervangen, verder niks. Er zal dus zo goed als zeker niet gedimt etc. worden.
.

Ik denk dat je bril even moet opzetten. Het artikel heeft het nooit over lampen, maar consequent over armaturen.

Bovendien staat er letterlijk:

De nieuwe armaturen zijn bovendien uitgerust met slimme software, waardoor de provincie op afstand instellingen kan wijzigen

En toegegeven, ik heb wel eens gewerkt aan software voor verlichtingsarmaturen. Of dat hier ook gebruikt wordt, geen idee. Maar op afstand dimmen, of verkeersafhankelijk dimmen is niet iets nieuws.

In die 90% zal inbegrepen zijn dat ze (hier toch) sinds de komst van de led verlichting gewoon uitgaan van 23u tot 5u, daar waar de sox voorafgaand door bleef branden. Zelfs dan kom je nog niet aan een besparing van zo veel. Wie weet werd de vergelijking gemaakt met de eerdere witte metal halide lampen van 200 of 400Watt. Anderzijds had ik begrepen dan men 's nachts stroomoverschotten heeft waar ze vaak geen blijf mee weten. Begrijpen wie kan

"Het gaat steeds specifiek over het vervangen van de armaturen. Daarmee wordt de draagconstructie bedoeld waar de lamp in zit. De mast zelf wordt dus niet vervangen."
Bij mijn weten heeft een draagconstructie (voorlopig) nog geen 'slimme' software.

OK, geen nieuwe lampen dus, alleen maar nieuwe armaturen, met de oude lampen dus. Waar komt die besparing dan vandaan, heeft er iemand een wonder-VSA uitgevonden?

Dat lampen gedimd worden (bijv. na 21u) is ook niks nieuws, deden ze 50 jaar geleden ook al. Daar valt weinig te halen. Verkeersafhankelijk dimmen lijkt me niets minder dan gevaarlijk, leidt te veel af. Ik heb het, behalve op bedrijfterreinen, parkeerplaatsen e.d., (gelukkig) nog nooit gezien.

Ik hoop dat dit topic ruimte biedt voor het inbrengen van zijdelingse ontwikkelingen. De N470, het deel in Delft, is een aantal jaren geleden door provincie en RWS projectmatig behandeld. Verkeerslichten aangepast en verlichting vernieuwd. Omdat de bestaande 230V kabel veel reparaties had ondergaan, is er nieuwe kabel gelegd en gelijkspanningtechnologie toegepast. De gelijkspanning/stroom word geleverd uit accu's die overdag geladen worden door zonnepanelen op enkele locaties langs dezelfde weg.
Die investering gaat zich nooit terugverdienen, is ook nooit beloofd. Vanaf begin hebben RWS en de provincie andere argumenten genoemd. Was gewoon nodig, door die aansluiting op de A4 was een verkeerschaos aan het ontstaan.

Is er bij de forumdeelnemers iets bekend over andere plekken waar voor wegverlichting gelijkspanningtechnologie is gekozen?

Op 13 december 2023 14:03:50 schreef Hensz:
Bij mijn weten heeft een draagconstructie (voorlopig) nog geen 'slimme' software.

Misschien toch maar eens je bril laten controleren, want in het artikel staat letterlijk dat ze dat wel doen.

De regel waar dat staat had ik bovendien nog even gekwoot, dus ik begin te vermoeden dat je gewoon wil zeiken.

OK, geen nieuwe lampen dus, alleen maar nieuwe armaturen, met de oude lampen dus.

Waar haal je dat vandaan? Want dat staat er dus absoluut niet.

Op 13 december 2023 14:03:50 schreef Hensz:
"Het gaat steeds specifiek over het vervangen van de armaturen. Daarmee wordt de draagconstructie bedoeld waar de lamp in zit. De mast zelf wordt dus niet vervangen."
Bij mijn weten heeft een draagconstructie (voorlopig) nog geen 'slimme' software.

OK, geen nieuwe lampen dus, alleen maar nieuwe armaturen, met de oude lampen dus. Waar komt die besparing dan vandaan, heeft er iemand een wonder-VSA uitgevonden?

Je spreekt jezelf tegen. Eerst schrijf je dat een draagconstructie geen software kent, maar daarna suggereer je dat er wel een VSA in zit. Dat is precies het stukje waar 'slimme' software in zit. Geen wonder-VSA, en ook geen 90%, maar met een beetje geluk verdient het zichzelf een keer terug.

Overigens zou het kunnen dat de armaturen geïntegreerd zijn, dus zelfs geen los verwisselbare lamp bevatten. Weet iemand hoe dat tegenwoordig werkt?

Op 13 december 2023 10:54:58 schreef henri62:
Hier zegt men wel 90% energie te kunnen besparen op led verlichting.

Nein, men zegt TOT 90% te kunnen besparen.

Dat bespaart tot wel 90% energie

Dat is natuurlijk heel wat anders dan 90%

-edit-

Dat had blurp al veel eerder gezien.

Op 13 december 2023 14:03:50 schreef Hensz:
Verkeersafhankelijk dimmen lijkt me niets minder dan gevaarlijk, leidt te veel af. Ik heb het, behalve op bedrijfterreinen, parkeerplaatsen e.d., (gelukkig) nog nooit gezien.

Ik heb het meegemaakt op een fietspad tussen Delft en Rotterdam. Kan niet meer terugvinden waar dat precies was.
Het was ook geen dimmen, het was in- en uitschakelen. Als ik onder een paal reed ging de volgende aan en achter me gingen ze weer uit. Lijkt me voor auto's minder geschikt. Vanwege de snelheid zou je al meerdere masten vooruit moeten inschakelen omdat anders de automobilist steeds in een zwart gat rijdt.

Ook hier werd het woordje "tot" weggelaten, hoewel het verderop in het artikel wel bleef staan. Vanwege een openbare dienst is dat dubbel schandalig! https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2022/11/21/3-vuurtorens-aan-de-kust-krijg…

Ik heb een email gestuurd naar diegene die het gepubliceerd heeft, eens kijken of die willen reageren.

[Bericht gewijzigd door henri62 op woensdag 13 december 2023 15:19:22 (73%)]

Op 13 december 2023 12:07:27 schreef deKees:
Tja, politiek en techniek?

Bij ons in Breda loopt ook een project om alle straatlantaarns te vervangen. Gemotiveerd door een besparing van 200000 euro per jaar op stroomkosten.

Totale kosten van de operatie : 20 miljoen. Dus een terugverdientijd van 100 jaar. Goed plan.

Straatlantaarns hebben sowieso niet het eeuwige leven, dus moet je afschrijven op straatlantaarns. Het kan inderdaad een goed plan zijn om alle straatlantaarns in Breda te vervangen door energievriendelijkere exemplaren.

Op 13 december 2023 12:07:27 schreef deKees:
Bij ons in Breda loopt ook een project om alle straatlantaarns te vervangen. Gemotiveerd door een besparing van 200000 euro per jaar op stroomkosten.

Totale kosten van de operatie : 20 miljoen. Dus een terugverdientijd van 100 jaar. Goed plan.

Tja. Ik vind terugverdientijd voor dit soort zaken een lastige: als we helemaal niets doen blijven we energie verbruiken als een malle. We moeten ergens offers brengen, of dat nu terug te verdienen is of niet.
Daarnaast verwacht ik eigenlijk niet dat de energiekosten de komende 5 jaar gaan dalen...

Op 13 december 2023 12:53:49 schreef henri62:
Dat verhaal van de reflector / lezen daar heb ik mijn twijfels over, de oude armaturen hebben echt wel een zeer goede reflector en die ontwerpen zijn in de loop van de jaren helemaal "uitgeknepen".

Klopt, maar toch blijft het een lichtbron die een deel van z'n licht naar boven straalt en het grootste gedeelte van de opbrengst uit de reflector moet halen.
Volgens mij, ik heb er ooit een document van gezien, krijgt men het niet beter dan 10% verlies.

Op 13 december 2023 13:11:46 schreef ktf:
Monochromatisch licht, geel of groen, is prima geschikt voor verlichting van doorgaande wegen, maar wordt meestal niet gewaardeerd in woonwijken, stadscentra etc.

Grappig, hier in Purmerend is SOX decennialang de standaard geweest in zowel het stadscentrum als woonwijken: zelfs de Industria Kegel was hier uitgerust met SOX lampen, naast elk AEG Koffer armatuur (koffer 70 en 150) dat hier voor kwam. Van een lantaarnpaalkenner heb ik geleerd dat vooral Kegel 2000 met SOX nogal bijzonder was, maar ook de erg schuin staande AEG Koffer 150's hier wel een unicum waren (ze schuurden tegen de maximale hoek aan waar ze op mochten branden)

Op 13 december 2023 13:57:36 schreef jerome:
In die 90% zal inbegrepen zijn dat ze (hier toch) sinds de komst van de led verlichting gewoon uitgaan van 23u tot 5u, daar waar de sox voorafgaand door bleef branden.

Wauw. Deden ze dat bij de A7 tussen Hoorn en Zaandam maar. Sinds daar LED-verlichting geplaatst is wordt door omwonenden flink geklaagd over de lichtvervuiling. Het ouderlijk huis waar mijn ex woonde lag er dicht tegenaan en zelfs nog in de tijd dat er natrium-verlichting stond kwam er al een beste bak licht vanaf. Ik heb een keer in het donker een kijkje genomen en ook ik kreeg de indruk dat het veel erger was geworden.

Op 13 december 2023 14:03:50 schreef Hensz:
Dat lampen gedimd worden (bijv. na 21u) is ook niks nieuws, deden ze 50 jaar geleden ook al. Daar valt weinig te halen. Verkeersafhankelijk dimmen lijkt me niets minder dan gevaarlijk, leidt te veel af. Ik heb het, behalve op bedrijfterreinen, parkeerplaatsen e.d., (gelukkig) nog nooit gezien.

Je had de spaarschakeling/nachtschakeling ja, waarbij in armaturen met 2 lampen er 1 uitgeschakeld werd, of (bij armaturen met maar 1 lamp) de boel om en om bleef branden. Maar verder dan dat gingen de mogelijkheden niet voor zover ik weet en in mijn stad en andere steden kan ik me dat in ieder geval niet herinneren en ook van m'n vader ken ik de verhalen niet: zijn vader werkte als elektromechanicus bij het GEB in Amsterdam, dus hij zou daar vast wel eens over verteld hebben (m'n vader is ook de elektrotechniek/elektronica kant op gegaan namelijk)

Op 13 december 2023 14:08:35 schreef mvdk:
Is er bij de forumdeelnemers iets bekend over andere plekken waar voor wegverlichting gelijkspanningtechnologie is gekozen?

Het is voor mij de eerste keer dat ik er van hoor

Op 13 december 2023 14:16:27 schreef maartenbakker:
Overigens zou het kunnen dat de armaturen geïntegreerd zijn, dus zelfs geen los verwisselbare lamp bevatten. Weet iemand hoe dat tegenwoordig werkt?

Hangt van het armatuur af. Er zijn exemplaren waar de LED of LEDs van te vervangen zijn en een los te schroeven module is. Ik weet dat er echter ook types zijn waar dat niet kan en armatuur en LED 1 geheel is.

Op 13 december 2023 14:37:48 schreef KlaasZ:
Ik heb het meegemaakt op een fietspad tussen Delft en Rotterdam. Kan niet meer terugvinden waar dat precies was.
Het was ook geen dimmen, het was in- en uitschakelen. Als ik onder een paal reed ging de volgende aan en achter me gingen ze weer uit.

Een fietstunneltje onder het spoor door in Purmerend heeft dit voor zowel voetgangers als fietsers, alleen dan als dim-systeem: ik denk dat er 50% of zo verschil zit in helderheid. Je merkt er praktisch niets van als je er niet op let (ik merk het natuurlijk wel, omdat ik wist dat het er zat).
Het werkt (blijkbaar) verbazingwekkend betrouwbaar, want het tunnneltje is nu 15 jaar oud en ik kan me geen verhalen herinneren dat het systeem om de haverklap stuk is.

Ook de NS heeft nu op perrons verlichting die op beweging reageert en bij weinig beweging na een tijdje dimt (volgens mij tot 30%): je kunt ook zien dat die werken door de sensor aan de paal die wit oplicht als er beweging waargenomen wordt. Het grappigste effect is als er een trein langs een station sjeest waar niemand staat: dan zie je het hele perron ineens snel opgloeien en als je de palen kan zien zie je alle sensors 1 voor 1 wit worden.
Als je lang stil blijft staan onder zo'n lantaarn zie je het ineens beduidend donkerder worden om je heen.

Op 13 december 2023 14:37:48 schreef KlaasZ:
Lijkt me voor auto's minder geschikt. Vanwege de snelheid zou je al meerdere masten vooruit moeten inschakelen omdat anders de automobilist steeds in een zwart gat rijdt.

Toch bestaat het al. Er is nog een systeem dat een flinke stap verder gaat en een flinke rode LED in de armaturen heeft zitten, die gaat knipperen zodra er een hulpvoertuig op de weg binnen een bepaalde afstand is. Natuurlijk iets in Amerika, in Europa rijden we over het algemeen wat beter en hebben we dat soort ongein (die ik nog levensgevaarlijk vind ook) niet nodig. Ik kan de video helaas niet (meer) vinden op Youtube, zag er echt belachelijk uit.

Precies. Als je nu een armatuur moet vervangen is een LED armatuur net zo duur als een niet-LED armatuur.

En een enkel armatuur vervangen schiet niet op, als je toch al de kosten maakt om een hoogwerker naar die straat te sturen en een lantaarnpaal aan te pakken, kun je net zo goed de hele straat doen.

En als je waarschijnlijk de komende paar jaar alle straten in Breda wel één armatuur moet vervangen, kun je net zo goed alle armaturen in Breda vervangen.

Sowsieso is het energieverbruik niet de kosten van straatverlichting. Ga maar na: Een lamp van 35W (uit de startpost) die 4000 uur per jaar brand verbruikt 140kW. Dat is 14E op jaarbasis (10ct/kWh, grootverbruiktarief ruim gerekend. Waarschijnlijk is het minder, lantaarnpalen hebben de neiging in daluren te branden).

Maar een mannetje langssturen om een natriumlamp na 2 jaar te vervangen:
Huur hoogwerker + mannetje in hoogwerker +mannetje op de grond -> 300E/uur

Reken 5 minuten per lamp en je zit al op 25 E. Komt de prijs van de lamp nog bij. En de administratieve rompslomp van bijhouden welke lamp wanneer vervangen is, wie de hoogwerker betaald, baasje voor de mannetjes met hoogwerker, etc. 20E per jaar per lantaarnpaal is niet gek.

Als een ledlamp 10 jaar meegaat is ie alleen om die reden al bijna 50% goedkoper, komt de energiebesparing nog bij.

Nog ff doorzeiken dan...

Op 13 december 2023 14:16:19 schreef blurp:
Misschien toch maar eens je bril laten controleren, want in het artikel staat letterlijk dat ze dat wel doen.

Dit dan: "Het gaat steeds specifiek over het vervangen van de armaturen. Daarmee wordt de draagconstructie bedoeld waar de lamp in zit."
Ik lees dat als dat er dan nog een lamp in moet, het is maar net waar je de klemtoon legt. Omdat het op schrift staat is er meer tekst nodig. Als zij armaturen bedoelen waar (af fabriek) een lamp in zit, dan moeten ze dat er maar bij vertellen. Schrijver had in dat geval kunnen volstaan met "waar de lamp al in zit."

Op 13 december 2023 14:16:19 schreef blurp:gel waar dat staat had ik bovendien nog even gekwoot, dus ik begin te vermoeden dat je gewoon wil zeiken.

Jouw citaat in kwestie: "De nieuwe armaturen zijn bovendien uitgerust met slimme software, waardoor de provincie op afstand instellingen kan wijzigen" Ik lees hier nergens dat er al lampen inzitten, wél dat er software inzit. Wat die software anders doet dan iets met instellingen wordt niet over gesproken. Over lampen wordt evenmin gesproken behalve dat het LED-verlichting wordt. Dat er gedimd en/of geschakeld wordt/kan worden wordt ook niet gesproken. Allemaal speculatie.
Henri62 heeft gelijk, je broek zakt van dit soort artikelen af. Wordt er hier dan ondanks of dankzij lustig op los gespeculeerd?