Tower vermogen

Voor zever ik weet heeft elk vliegveld een eigen gebied tot waar ze piloten begeleiden en als ze buiten dat gebied komen neemt een ander dat over. Piloten moeten dus steeds overschakelen.

Maar voor noodoproepen zal er wel een aparte frequentie zijn?

Ik heb zelf geen ontvanger maar vroeg me af hoever ze reiken over land. Zou 5km haalbaar zijn?

Voordeel van een vliegtuig is dat die niet snel last heeft van het horizon effect.

Het is VHF, dus "line-of sight". Dus hangt het erg af van het relief, bebouwing, bebossing, en wat nog al niet.

Toen ik in Haacht woonde kon ik, met een simpel ontvangertje en een simpel rubberstaafantennetje erop, de ATIS van Zaventem gewoonlijk wel ontvangen, maar niet altijd. Dat moet in vogelvlucht een kilometer of tien zijn; maar die zender zal wel wat meer vermogen hebben dan de INFO-dienst van het eerste het beste recreatieve vliegveldje, lijkt me.

Die ATIS (of ook VOLMET, als dat nog bestaat) is een goede dienst om mee te beginnen proberen want die zendt permanent uit; gesprekken tussen piloten en controle- of infodiensten zijn slechts kort, op die frekwenties heerst er minstens 90% van de tijd stilte, behalve misschien in het weekeinde, en bij goed vliegweer.

Voordeel van een vliegtuig is dat die niet snel last heeft van het horizon effect.

Dat is waar, maar de vraag betreft de zender in de "tower", niet die in het vliegtuig.

Maar jawel, als men op pakweg een kilometer of 30-40 van een vliegveldje afstemt op de info-frekwentie, dan hoort men door de band (haha!) wel wat de piloten uitzenden maar niet wat er vanaf de grond wordt geantwoord.

Op woensdag 21 februari 2024 15:21:15 schreef RAAF12:
Ik heb zelf geen ontvanger maar vroeg me af hoever ze reiken over land. Zou 5km haalbaar zijn?

Ik krijg hier in Hilversum nog wel (net) de toren van Schiphol mee. Da's al snel 25Km i.i.g.

en op de hoeveelste verdieping is dat, en met een hoeveel-elements-yagi? 25 km lijkt me een bijzonder fraai getal!

Verticaal dipool die, berekend op 94.6, uiteindelijk op 95MHz optimaal getuned bleek. Op 3 meter hoog achter in de tuin met daarvoor (dus tussen antenne en Schiphol) een flat van drie hoog. En dan zit er ook op ongeveer 200 meter nog een omroepantenneparktoren in de weg die totaal er ongeveer een megawatt aan RF de lucht in gooit.

Maar voor noodoproepen zal er wel een aparte frequentie zijn?

121,500 MHz

Hangt natuurlijk ook van bodemgesteldheid en atmosferische omstandigheden af.
(en niet iedere controltower hoeft een rondstraler te zijn...)

Op woensdag 21 februari 2024 16:03:20 schreef Arco:
Hangt natuurlijk ook van bodemgesteldheid en atmosferische omstandigheden af.

Ja, dat stelde ik toch al?

Dus hangt het erg af van het relief, bebouwing, bebossing, en wat nog al niet.

(en niet iedere controltower hoeft een rondstraler te zijn...)

Hoeft niet, maar wat zou de zin zijn van iets anders?

Op woensdag 21 februari 2024 15:05:45 schreef RAAF12:
Ik zag luchtvaartfrequenties staan op www.discriminator.nl maar geen vermogens. Wat is ongeveer de afstand over land dat een towerzender heeft?

De zenders zijn 50 W draaggolf, maar we rekenen met 40 W bij de dipool.
De antennetorens zijn 30 m hoog. Reken voor de antennethoogte dus ca. 32 m.
We rekenen voor een prima signaal met 20 µV (denk erom, het is geen FM, maar AM).
Samen komt dat neer op een padverlies van 127 dB. Ik houd de antennes daarbij even op 0 dB; daar is nog een beetje winst te halen eventueel.
Een 'oldie but goodie' militair stukje software rekent vlot uit wat we mogen verwachten: zo'n 25 km voor een ontvangantenne op 2 m hoogte.
(Deze software is al jaren geleden 'ontsnapt'; zoek op EREPS)

Dit is wat je mag verwachten over zee (het is Navy-software). Maar het geeft een goed idee van de orde van grootte.

--
De torenzenders hebben natuurlijk geen gepubliceerd bereik over land; ze worden niet over land gebruikt. Andere zenders, zoals voor de grondafhandeling en voor terminal-informatie voor vertrekkende vliegtuigen, worden wel over land gespecificeerd. Dat zijn altijd heel korte afstanden, en de zenders zijn meestal niet 50 W, maar 15 of zelfs 5 W. Ook verliezen we vermogen in de passieve couplers die meerdere zenders op één antenne koppelen (wegens gebrek aan antennes, of liever: antenne-plaats).

Mooi om te weten! Het huis staat op ong. 3km hemelsbreed van de vliegbasis Leeuwarden. De stad zit daar wel tussenin en dat zal demping geven. Ik las al dat er ook AM wordt gebruikt als modulatie. Wat is de reden dat zowel AM als FM wordt gebruikt? Ik ga op zoek naar een eenvoudig ontvangertje.

De torenzenders hebben natuurlijk geen gepubliceerd bereik over land; ze worden niet over land gebruikt.

We hebben het toch over communicatie tussen vliegtuig en toren? Dat gaat toch ook over het land. IK zou eerder een range van 150km verwachten voor bv schiphol

Ik las al dat er ook AM wordt gebruikt als modulatie. Wat is de reden dat zowel AM als FM wordt gebruikt?

Bij mijn weten wordt er enkel AM gebruikt. Waarom? Die vraag heb ik ook al meermaals gesteld, in luchtvaartkringen, en er komen slechts aarzelende antwoorden op. AM zou minder onverstaanbaar worden als er meerdere zenders actief worden op eenzelfde frekwentie, is nog het meest technische antwoord dat ik ooit kreeg; ik weet niet hoe zwaar er daaraan te tillen valt. Voor mezelf verdenk ik de intrinsieke traagheid/conservatisme van de hele luchtvaartsector, de privevliegerij niet in het minst.

Ik ga op zoek naar een eenvoudig ontvangertje.

Die zijn er te kust en te keur voor weinig geld. Wel een paar vingerwijzingen:
*/ officieel is het verboden dergelijke frekwenties af te luisteren, in de meeste landen. In BE zijn er al wettelijke vervolgingen geweest, met sukses, op basis van de wetgeving op het briefgeheim: men mag zich geen toegang verschaffen tot informatie waarvan men niet de bestemde ontvanger is. De praktijk ziet er natuurlijk anders uit, aan ieder luchtvaartterrein ziet men wel entoesiastelingen met een ontvangertje, al dan niet discreet in de binnenzak.
*/ in Leeuwarden vliegen ook militairen, en die hebben eigen frekwenties in de UHF. Ze hebben weliswaar enkele VHF-frekwenties toegewezen gekregen, ook, maar ik denk niet dat ze die normaliter gebruiken. Ik heb daar echter niet echt zicht op, noch UHF noch militaire vliegerij hebben ooit mijn belangstelling gehad.
*/ recentelijks is er voor de burgervliegerij een uitbreiding geweest van de norm, de bandbreedte/kanaalscheiding is nu 8,33 kHz - stapsgewijs verkleind van 100/50/25 kHz, over de jaren.

Ik denk ook dat omdat men ooit een keer begonnen is met AM om wat voor reden dan ook dat om het later allemaal op te bouwen niet meer te doen is.

Op woensdag 21 februari 2024 16:57:35 schreef benleentje:
[...]We hebben het toch over communicatie tussen vliegtuig en toren? Dat gaat toch ook over het land. IK zou eerder een range van 150km verwachten voor bv schiphol

Waarom? Voor Schiphol is alleen de start en landing en de directe omgeving (volgens mij 4000 voet) boven de luchthaven van belang, de rest wordt door anderen afgehandeld.

Dat is dus zoiets als 'vlucht KLxxxx calling for approach at [luchthavendesignatie]' > luchtverkeersleider die de laatste afhandeling voor overdracht naar Schiphol doet geeft de gegevens daarvoor > vlucht KLxxxx bedankt (als ze het netjes doen) de verkeersleider en stelt de communicatie-apparatuur op de nieuwe frequenties in en neemt contact op met approach.

Approach geeft de huidige situatie door en de gegevens waar de instrumentatie op ingesteld moet worden.

Een stijgend toestel wordt al heel snel overgedragen aan de landelijke verkeersleiding en eenmaal boven een bepaalde hoogte neemt geloof ik zelfs een Europa-brede dienst het over.

@ Paulinha: nee, volgens mij wordt er wel degelijk ook FM gebruikt: op de instrumenten die ik in handen krijg zit bij een aantal instellingen een knop 'AM' die bij indrukken ervan een indicator 'AM on' laat branden.
Dat doe je niet als er constant AM gebruikt zou worden naar mijn mening

De private sector is (voor m'n gevoel) de sector die het snelst innoveert. Is het niet vanwege het feit dat het nieuwste van het nieuwste gewoon scoort bij de lieden die daar het geld voor hebben, dan wel omdat het energieverbruik-technisch enorme winst is.

Op woensdag 21 februari 2024 16:57:35 schreef benleentje:
[...]We hebben het toch over communicatie tussen vliegtuig en toren? Dat gaat toch ook over het land. IK zou eerder een range van 150km verwachten voor bv schiphol

Ik bedoel: er zijn geen officiële gegevens over het bereik van de toren tot een ander landstation. De enige 'verre dingen' waarmee de toren praat zitten in de lucht. Wat op de grond staat is óf dichtbij, óf veraf en valt onder een heel andere toren.
Het bereik toren-lucht (vooral voor de andere diensten, app/dep t/m Eurocontrol) is veel groter en wél gepubliceerd; je vindt kaartjes in het AIP.

VHF communicatie is begonnen met AM, vér voor de uitvinding van FM.
Dat later te veranderen zou betekenen dat iedereen jaren lang dubbele apparatuur zou moeten hebben (landstations én vliegtuigen; en waar laat je alles?), alle luchtvaartuigen opnieuw typegoedgekeurd zouden moeten worden (hoe? wie betaalt?), en dat alle luisterdiensten verdubbeld zouden moeten worden.
Inmiddels is trouwens veel nieuwe apparatuur wél geschikt voor digitale coms, en daarvoor ook toegelaten. Google bijvoorbeeld eens de spulletjes van Park Air.
Dus langzamerhand zal dat wel een steeds groter aandeel van de routine-traffic overnemen (ladinglijsten, passagierslijsten, weerberichten). Maar aan FM denkt echt niémand.

volgens mij wordt er wel degelijk ook FM gebruikt: op de instrumenten die ik in handen krijg zit bij een aantal instellingen een knop 'AM' die bij indrukken ervan een indicator 'AM on' laat branden.

Hm, wat is dat dan wel voor apparatuur? In de privevliegerij is de Trigg TY91 tegenwoordig het van het, ik vloog er ooit zelf mee trouwens en tot volle tevredenheid, en die heeft zo'n instelling zeker niet. Maar het zou kunnen dat de professionals met hun Boeings en Airbussen stilaan beginnen over te schakelen, en dat wordt ook meer dan tijd. Over een jaar of twintig-dertig de privevliegers ook - als er tegen die tijd nog privevliegerij bestaat?

@FET hierboven: ja, er is reeds een hele poos digitale communicatie, een aantal frekwenties werden daar toch voor gereserveerd? Maar ik denk niet dat die gebruikt worden voor lijsten van passagiers of vrachtjes, dat is tenslotte administratieve info die enkel van grondstation naar grondstation hoeft te gaan. Het was altijd een basismentaliteit dat piloten enkel vluchtgerelateerde info delen, en dat lijkt me best terecht. Meteo hoort er dan weer wel bij, natuurlijk, uiteraard.

[Bericht gewijzigd door Paulinha_B op woensdag 21 februari 2024 17:33:18 (27%)]

Op woensdag 21 februari 2024 17:03:08 schreef Paulinha_B:
*/ recentelijks is er voor de burgervliegerij een uitbreiding geweest van de norm, de bandbreedte/kanaalscheiding is nu 8,33 kHz - stapsgewijs verkleind van 100/50/25 kHz, over de jaren.

Dat is nu ook alweer een kwart eeuw; in 1999 begonnen we er in Europa mee.
Het besluit zelf is vastgesteld in 1994.

--
En nee, nogmaals: aan FM denkt niemand.
Tot troost: het HF-verkeer (korte golf dus) is geen AM, maar gelukkig SSB. Maar ook digitaal.

@FET: we zijn dapper aan het kruisposten, blijkbaar... :
Maar is er anno 2024 nog steeds sprake van HF in de vliegerij? Toen ik het nog actief volgde was het nog verplicht op de noord-atlantische route (Groenland, IJsland) maar enkel als reserve, en ik hoorde geruchten dat het nog courant was in de verlaten uithoeken van Australie...

En jawel, een kwarteeuw, in dat conservatieve wereldje van de vliegerij is dat "recent", ja hoor!

[Bericht gewijzigd door Paulinha_B op woensdag 21 februari 2024 17:37:14 (13%)]

Waarom? Voor Schiphol is alleen de start en landing en de directe omgeving (volgens mij 4000 voet) boven de luchthaven van belang, de rest wordt door anderen afgehandeld.

Ach op die manier.

Op woensdag 21 februari 2024 16:17:12 schreef Paulinha_B:
[...]
Hoeft niet, maar wat zou de zin zijn van iets anders?

Als er van bepaalde zijde nooit vliegtuigen kunnen komen (bijv. bergen), heeft het geen zin om in die richting uit te stralen...

Tsja, al die bergen rondom Schiphol, dat is echt wel een probleem, ja...

Misschien de moeite waard om eens uit te vlooien hoe ze het bv. in Innsbruck doen, die luchthaven ligt nauw ingeprangd tussen bergen, daar zou het mogelijks wellicht kunnen zin hebben om de "tower"-antenne(s) richtinggevoelig te maken.