Stroom voelen op behuizing

Soms heb je wel eens dat je stroom voelt op de behuizing van je laptop of telefoon tijdens het laden. Of bijvoorbeeld op de magnetron wanneer deze niet in een geaard wcd zit.
Voor zover ik begrijp, komt dit door de ontstoringscondensatoren die in deze apparaten zitten om het net te filteren tegen harmonischen.
Bij een geaard apparaat kan er dus een condensator tussen fase en aarde zitten, en tussen nul en aarde. Als je de PSU van een pc niet op een geaarde wcd aansluit kan er dus plusminus 115V op de behuizing komen te staan, maar ongevaarlijk door de hoge impedantie.

Maar een smartphone lader of mijn laptop lader heeft geen aarde. Van wat ik heb opgezocht zit er dus soms een condensator tussen de nul en de gnd van de flyback trafo. Deze zou dan voor de ontstoring moeten zorgen en de reden zijn waarom je op de behuizing een ongevaarlijke stroom kan voelen.

Hier heb ik een paar vragen over:
1. Hoe werkt de filtering dmv deze condensator.
2. Zijn deze onstoringscondensatoren altijd de oorzaak van de stroom die je voelt, ervan uitgaande dat het apparaat niet defect is. Of kan er ook een andere oorzaak zijn?
3. Wanneer ik de DC jack plug beetpak, of de usb-c stekker voel ik niets, pas tijdens het laden voel je een hele lichte tinteling op de behuizing. Heeft dit ermee te maken dat er pas stroom loopt tijdens het laden? Of heeft dit op één of andere manier te maken de (metalen) grotere oppervlakte wanneer het apparaat aangesloten is?
4. Zou er zonder ontstoringscondensatoren ook een voelbare stroom kunnen zijn door capacitieve koppeling tussen behuizing en fase? Of is deze capacitieve koppeling vrijwel altijd te klein hiervoor?

Voor adapters is dat lichte 'trilgevoel' normaal (ligt aan de adapter en kan geen kwaad)
Een magnetron zonder RA is wel levensgevaarlijk en kan je je leven kosten. (NOOIT zonder RA aansluiten)

Over de primaire wikkeling van de transformator in een SMPS staat een grote HF spanning, zeg 325 V bij honderden kHz.

Door de onvermijdelijke parasitaire capaciteit tussen de wikkelingen wordt een deel van die spanning common-mode gekoppeld naar de secundaire wikkeling. Op een of andere manier moet deze stroomkring in de voeding gesloten worden, zodat dat hij niet met zijn aansluitkabels als antenne een (goede) radiozender wordt. Want dat is niet de bedoeling..
Een oplossing in een dubbelgeïsoleerde constructie, zoals een netadapter zonder aarde, is om deze common mode spanning kort te sluiten met een gepaste, veilige hoogspanningscondensator over de isolatie barrière van de primaire naar de secundaire wikkeling.

Die is laagohmig bij de HF frequentie waar het om gaat en werkt goed, maar lekt echter ook een beetje bij de 50 Hz netspanning. En dat voel je.

Een andere optie is een netfilter aan de ingang en de uitgang aarden, de constructie van een PC voeding.

Er zijn schakelende voedingen die op een andere manier geoptimaliseerd zijn en die beter van het net gescheiden zijn. Maar het is steeds een kosten / rendement / etc. afweging. Een 50 Hz koper en blik voeding doet het wat dit betreft nog het beste.
Ook een vrij luxe ES030-5 labvoeding heeft 470 nF (!) van de uitgang naar aarde, dus kan ik stoer zeggen dat ik die daarom niet hoef ;)

Dus door de hoge frequentie en parasitaire koppeling wordt de hele secundaire kant een soort antenne? En die condensator zorgt voor een soort kortsluiting van hoge frequenties zodat deze 'storing' en pad terug heeft?

Maar de secundaire kant schakelt toch ook met deze hoge frequentie? Maakt dit dan niet uit omdat de spanning veel lager is dan die 325V?

De spanningen over de wikkelingen zelf, dat is differential mode, zijn wat dit betreft geen probleem.
Die HF stroomkringen zijn eenvoudig en zonder isolatieproblemen te sluiten, wat ook nodig is om er energie in over te brengen. Deze lopen bijvoorbeeld door de buffer elco's, die daar geschikt voor moeten zijn.

In een terzijde; Ook antennes vormen een gesloten stroomkring. ( Soms met behulp van de aarde. )