Phono preamp "The Preamp 2012" van Elektuur

In een ver verleden heb ik eens PCB's laten ontwikkelen van de Phono preamp uit het ontwerp van de "The Preamp 2012" van de Elektuur. Met ooit het idee om deze phono preamp eens op te bouwen.
Na jaren in de kast gelegen te hebben kwam ik dit project nog eens tegen en zat ik nog eens naar de opbouw te kijken..
Echter wordt er voor de condensatoren gespecifieerd dat dit Styroflex-condensatoren van 1% moeten zijn. Helaas zijn deze veel schaarser aan het worden en prijstechnisch is dit ook geen grap meer. Alleen al voor de 10nF, en ik ga uit van deze, dan ben ik alleen al €19 kwijt voor 10 condensatoren. In hoeverre ben ik gebonden aan het type Styroflex?!?
Kan ik bijvoorbeeld niet een hoop 10nF condensatoren van een ander type kopen en dan 10 stuks selecteren?
Of wellicht iets bedenken voor de SMD condensatoren? Deze zijn er meerdere in 1% uitvoeringen. Afijn, wat is jullie kijk hierop? Zijn er goedkopere alternatieven of lever ik dan weer in op kwaliteit?

Vervanger voor polystyreen (KS) condensatoren zijn o.a. PP en KP (iets mindere specs)
Of je dat verschil hoort is een persoonlijke kwestie: een audiofiel zal zeker "ja!" zeggen... :+

Ik vind €1.90 voor een 10nF niet erg duur, goedkoop zijn ze nooit geweest.
10nF is ook een bijzonder hoge waarde voor styroflex (duurder), werden meestal tot 1 of 2nF gebruikt en die kosten nog geen twee kwartjes)

NP0 SMD's zouden in de toepassing prima moeten zijn, hoewel die in 1% en kleine aantallen ook niet echt goedkoop zijn.
Op een nette vierlaag print zou dat in een goed en compact voorversterker concept kunnen passen, ideaal voor b.v. inbouw in de draaitafel, wat verbindingsproblemen scheelt.
Compact is ook goed tegen magnetische interferentie.

Dit lijkt overigens wel een behoorlijk hip high-end ontwerp, met deze opzet van de MC voortrap en de elektronische belasting voor het element (beiden van D. Self ? ), dat is relatief veel complexiteit voor de laatste paar dB winst.
Het voelt dan eigenlijk niet gepast bochten af te snijden.

Het is inderdaard een ontwerp van Douglas Self.

Op donderdag 28 augustus 2025 13:18:36 schreef Aart:
Dit lijkt overigens wel een behoorlijk hip high-end ontwerp, met deze opzet van de MC voortrap en de elektronische belasting voor het element (beiden van D. Self ? ), dat is relatief veel complexiteit voor de laatste paar dB winst.
Het voelt dan eigenlijk niet gepast bochten af te snijden.

Bedoel je hiermee eigenlijk dat ik beter niet kan afwijken van het origineel concept en gewoon styroflex moet toepassen?

Goede vervangers zijn niet veel goedkoper of zelfs duurder, dus waarom zou je?

Indien er die inderdaad niet zijn, is er geen reden om dit te wijzigen. Maar ik vroeg me af of de overweging van dit type condensator puur uit 'audiofiele' overweging was genomen of niet.

Styroflex had (en heeft nog steeds) uitstekende eigenschappen, vooral voor MC is dat wel prettig...

Niets moet. Maar de ontwerper weet m.i. wel wat hij deed. Hij is niet van de snake oil. Zijn boeken staan in de kast en ik heb de Precision Preamp als bouwpakket gebouwd.

Om aan dit ontwerp zelf verder te gaan ontwikkelen met de bedoeling een iets goedkoper ontwerp van dezelfde kwaliteit te bereiken zou mijn hobby niet zijn. Om te beginnen kan ik al niet zo diep meten als hij, of in ieder geval niet comfortabel.
Een belangrijk deel van de charme zit bij dit soort dingen in het gevoel dat er volgens een zekere definitie geen betere is. Maar mogelijk raken de ontwerpen wat gedateerd, elektronica staat niet stil. Wat Self volgens mij onmiddellijk toe zou geven.

Voor heel veel toepassingen zal een eenvoudige MD voorversterker en een voor de arm gepast element prima voldoen. Dan blijft er meer geld over voor platen :)
Er is met beperkte middelen allicht meer eer aan te behalen om daar eens een goed, kosteneffectief en actueel zelfbouw ontwerp voor te maken.

Kijk dat is duidelijke taal! :)

Dankjewel voor jullie feedback. Indien ik dit project voortzet, ga ik opzoek naar de juiste componenten.
Wordt wellicht vervolgd.

Als bouwer (het wiel opnieuw uitvinden :P ) van een (eenvoudige) voorversterker voor enkel MM elementen kan ik je wel vertellen dat de platen zelf heel veel meer ruis en rommel opleveren dan wat de amp zou produceren. Bij mijn bouwsel was de opbouw, zo kort mogelijke verbindingen en rimpelonderdrukking van de voeding plus goede afscherming van het geheel, wat de meeste winst opleverde.

Alles wat alleen minutieus meetbaar was valt in het niet vergeleken met wat er van de platen zelf afkomt.

Dus als je een printontwerp opnieuw wilt opzetten dan zou ik dus rekening houden met zo kort mogelijke signaalpaden en dat het qua afmetingen in een standaard verkrijgbaar HF blik past dan wel dat je afscherming middels rondom er in mee neemt.

De ingangstrap bestaat uit 4 stuks parallel geschakelde 2SA1085 PNP transistoren.
Helaas zijn deze niet meer leverbaar. Nu was ik aan het kijken voor een KSA992 als vervanger. Deze is ook pin compatible. Ik heb de basis specs even langs elkaar gezet en het enige verschil wat me zo opvalt is de collector current. Bij de 2SA1085 is deze -100mA en bij de KSA992 is deze -50mA. Ik durf alleen niet te zeggen of dat een groot probleem is in deze opstelling. Enig idee of ik deze als goede vervanger kan inzetten?

utsource heeft nog wel voorraad, ik heb er lang geleden ook wel obsolete onderdelen besteld en waren prima.
https://www.utsource.net/itm/p/2221721.html

Maar er zijn ook wel andere vervangers:
2SA1266:
A PNP transistor designed for low-voltage, low-power applications.
2SA1312:
A general-purpose PNP transistor suitable for both switching and amplification.
BC560:
A low-noise PNP transistor often used in audio preamplifiers and other low-level signal processing applications.
KSA1013:
A medium-power, low-frequency PNP transistor used for various amplification purposes.

Let wel op dat sommige (vooral de BC560) een andere pinout kunnen hebben.

Hi,

Wat betreft de 2SA1085, dat is een speciale transistor, ik heb er hier nog een klein aantal.
En NEE een BC560C is geen vervanging! dit omdat de Rbb een te hoge waarde heeft, dat resulteerd dan in een hoge ruiswaarde.

Kijk eens op de website van Dick, deze heeft aardig wat ruismetingen gedaan aan transistoren wat ruis betreft.

http://dicks-website.eu/low_noise_amp_part5/part5.html

Groet,
Bram

Op maandag 1 september 2025 12:43:48 schreef blackdog:

Wat betreft de 2SA1085, dat is een speciale transistor, ik heb er hier nog een klein aantal.

Toevallig nog 8 stuks die ik van je kan overnemen? Of doe je er liever geen afstand van?

Ik herinner mij dat Self zelf 2SB737's of 2N4403's verkocht op zijn site zoals ook genoemd in het boek, maar ik zie ze nu niet meer.
Allicht is het de moeite er een mail aan te wagen.

Zoals al eerder aangegeven levert de LP zelf veel meer ruis op. Ik heb diversen phono-RIAA ontwerpen gemaakt maar op een gegeven moment houdt het op. Goed inblikken met bij voorkeur mu-metalen doosje heeft veel meer effect. In het verleden hebben er in de Elektuur ook goede ontwerpen gestaan zoals de RIAAMPLONIA 1984 en met een set SUTs en een symmetrische ingang configuratie haal je daar meer voordeel uit met een MC element. Verder zijn de Elektuur ontwerpen met de MAT-02 ook zeker niet verkeerd.

Ik heb inderdaad nog meerdere RIAA "projectjes" op de plank liggen. Eén daarvan is het symmetrische ontwerp van Blackdog met een paartje MAT02. En ook nog een MC module van een QUAD 44.
Maar dat voor later. Ik heb merendeel van de componenten van de phono module uit de "Preamp 2012" al in huis, of zijn onderweg. Het enige waar ik nu nog over twijfel is de 2SA1085. Althans wat daar een goede een op een vervanger voor is. Heb al wel de KSA992 voor de zekerheid besteld, maar ik kan zo niet zeggen of ik daarmee het origineel concept te niet doe..

Ik heb dan nog wel een opmerking op de voeding van de relais.
Hiervoor is een 7815 regelaar genomen. Maar voor de relais hebben ze 12V types genomen. Levert dit geen problemen op voor de relais? En waarom zouden ze anders geen 7812 genomen hebben? Of wordt dit rechtgetrokken door de 220R weerstanden op A2 van de relais?

[Bericht gewijzigd door Ricotjuh op (12%)]

Is deze beredering oke?:

Relais moet 12 V/960 Ω zijn. 960 + 220 = 1180Ω
15V/1180=12,7mA
12,7mA * 960 = 12,2V

[Bericht gewijzigd door Ricotjuh op (20%)]

Je bent er zelf dus al achter gekomen.

Zou er een logische verklaring zijn om dat zo te doen met die 220R weerstanden in plaats van 12V regelaars te gebruiken?

Lagere schakel stroom.

Mbt. goed verkrijgbare lage ruis transistoren voor algemeen gebruik: De brakke 2SC458 LG in de Akai apparaten vervang ik door de pin compatibel 2SC2240. Voor de oude BC148 en BC158 meestal de BC548 en BC558 maar nog iets ruis armer zijn de ook pin compatibel BC550 en BC560. Deze laatste zijn destijds ook een paar jaar later in productie gekomen dan de reguliere BC5xx serie. Voor een phono-RIAA toepassing kun je deze ook in een simpele 2-traps toepassing gebruiken zoals de Philips R6905 die destijds ook vrijwel ongewijzigd in de Philips vissen oog versterkers-receivers werden gebruikt jaren 70. De MAT-02 e.d. zit uiteraard in een andere orde van grote in ruis en thermische stabiliteit door de speciale productie techniek maar ze kosten ook een paar centen als je ze nog kan krijgen.

Zo'n peperdure preamp die de ruis in de stille groeven van een LP of single ruisloos hoorbaar maakt. :)

Na het bericht van Fotohuis van afgelopen zaterdag, heb ik ook eens naar de specs gekeken van de 2SC2240.
Deze lijkt ook pin compatible te zijn met de 2SA1085. Ook lijken de basis specs redelijk overeen te komen. Echter weet ik niet hoe het zit met de Rbb. Ik dacht dat ik de 'Noise voltage reffered to input' gegevens moet hebben om de Rbb uit te kunnen rekenen. Echter zie ik deze niet terug in de datasheet. Hoe kan ik dat bepalen?
Datasheet 2SA1085
Datasheet 2SC2240