Oude scheidingstrafo - bruikbaar op 230V?

Dat is een zogenaamde C-kern trafo.
Met die 8.5V wikkeling kun je eventueel de spanning verhogen of verlagen door hem in serie of anti-serie te plaatsen.
Als de draaddikte gelijk is aan de hoofdwikkelingen blijft het volle vermogen beschikbaar, als het dunner is is dat de stroombeperkende factor.

En 220V of 230V, of 240V (UK) is niet zo spannend, die secundaire kant "verhuist" wel mee.

Die 4M7 zal tegen ophopen van statische elektriciteit zijn vermoed ik.

De trafo zou door de wat hogere spanning wat dichter in/bij verzadiging kunnen komen maar het zal in de praktijk wel loslopen. Controleer voor de zekerheid wel eventjes of de trafo niet excessief warm wordt.

En het is een wat oudere trafo dus hopelijk met wat meer veiligheidsmarge dan modernere trafo's die 'op het scherpst van de snede' gedimensioneerd zijn.

Zelf zou ik niet twijfelen om hem in gebruik te nemen, na bovenstaande snelle checks. En het is een lekkere zware trafo (ca. 550VA), vergeleken bij de mijne (200VA). In de praktijk is die 200VA van mij ook nooit een probleem gebleken. Maar meer/groter/zwaarder is altijd beterder

In elk geval, gefeliciteerd met deze leuke aanwinst voor het electro-lab! Het prutsen met netspanningsgevoede apparatuur wordt er een stuk minder riskant door. Mijn scheidingstrafo hangt onder de werkbank op een zodanige plek dat het zeer makkelijk is om even snel een apparaat in te pluggen. Dit, omdat ik in de praktijk gemerkt had dat, wanneer ik het niet *zeer* makkelijk voor mezelf maakte om hem te gebruiken, dat ik in de praktijk toch (te) vaak gewoon live mains gebruikte. Gewoonte/gemakzucht/luiheid.... Maar sinds hij op een zo makkelijke plek hangt, direct klaar voor gebruik, wordt hij vrijwel altijd gebruikt, óók als het eigenlijk niet eens nodig is.

Volgens mij is het zo , en correct me if i'm wrong.
Als die trafo 2,5 A is dan zou er ongeveer 550 va uitkomen, met een powerfactor van ongeveer 0,8 zit je dan 440 watt aan het maximum.
Dus dat ie wat inzakt is niet raar.

Die halogeen lamp van 500 watt zal ook 500 watt trekken , hoe kom je aan die 380?
Of zit daar een dimmer tussen?

Edit: Nonius had ook al een stukje geschreven terwijl ik aan het typen was.
Sluit mij daar bij aan, gewoon gebruiken en mooie aanwinst!

[Bericht gewijzigd door revado op zondag 14 december 2025 10:51:44 (17%)]

@revado, ik heb aan de primaire kant een power monitor gebruikt (ELV Energy Master Basic, die vertrouw ik normaal gesproken wel. De spanning klopt binnen een paar tienden met mijn Brymen). Die komt -nu- niet verder dan 395 W, plus 21 W blindvermogen.

Ik heb nu even niet de spullen bij de hand om de stroom veilig te meten, zal ik tzt wel eens doen.

Edit: op de lampbehuizing staat MAX 500W, wat er daadwerkelijk inzit moet ik checken.

[Bericht gewijzigd door HarmP op zondag 14 december 2025 11:04:43 (11%)]

Het apparaat heeft alleen geen aarde. Alles wat geaard is en een lekfout > 30mA heeft zal door je aardlekschakelaar in de meterkast niet gedetecteerd worden. Wel even opletten dus.

@Hoeben, de secundaire kant is toch nooit (meestal?) niet geaard bij scheidingstrafo’s?

(De primaire kant is gewoon geaard, maar dat bediel je denk ik niet)

Op zondag 14 december 2025 11:03:36 schreef HarmP:
@revado, ik heb aan de primaire kant een power monitor gebruikt (ELV Energy Master Basic, die vertrouw ik normaal gesproken wel. De spanning klopt binnen een paar tienden met mijn Brymen). Die komt -nu- niet verder dan 395 W, plus 21 W blindvermogen.

Ik heb nu even niet de spullen bij de hand om de stroom veilig te meten, zal ik tzt wel eens doen.

Edit: op de lampbehuizing staat MAX 500W, wat er daadwerkelijk inzit moet ik checken.

Ah, duidelijk, dan zal er waarschijnlijk een 300 watt in zitten.

Ah, een Philips trafo.

Die lekweerstand zou ik persoonlijk weg halen. En als ik die zou plaatsen dan naar aarde, en niet naar de inkomende 230V

Die vrije wikkeling is waarschijnlijk bedoeld om hem naar 230/240V te zetten. Dus die kun je prima in serie zetten met in en uitgang.

+-6V load/geen load is erg netjes voor een scheidingstrafo van dit formaat.

[Bericht gewijzigd door Sine op zondag 14 december 2025 11:54:35 (27%)]

Op zondag 14 december 2025 11:16:43 schreef Hoeben:
Het apparaat heeft alleen geen aarde. Alles wat geaard is en een lekfout > 30mA heeft zal door je aardlekschakelaar in de meterkast niet gedetecteerd worden. Wel even opletten dus.

De secundaire van een scheidingstrafo ligt NOOIT aan aarde, dat is nu juist de bedoeling..

Op zondag 14 december 2025 11:21:18 schreef HarmP:
@Hoeben, de secundaire kant is toch nooit (meestal?) niet geaard bij scheidingstrafo’s?

(De primaire kant is gewoon geaard, maar dat bediel je denk ik niet)

Nee, dat is niet wat ik bedoel. Je trafo is zwevend. Dat betekent dat als je secundair een lekstroom naar aarde hebt, je géén lekstroom in je huisinstallatie ziet. Ook niet als je apparatuur toch aardt, buiten deze ongeaarde trafo om. De secundaire is zwevend.

Wat je wel ooit ziet is dat de aarde doorgevoerd is, primair naar secundair. Maar let op: je aardlekschakelaar kijkt niet naar de aarde maar alleen naar verschilstromen tussen fase en nul. Ook bij een geaarde trafo, wat dus alleen doorvoeren van de aarde van ingang naar uitgang is, zal je aardlekschakelaar niet aanspreken.

Er zijn aardlekschakelaars die wel naar de stroom door de aarde kijken, die worden vaak ingebouwd in testopstellingen om deze reden. Maar die zitten niet in je huis.

En let op als je met een oscilloskoop meet aan de secundaire spanning:

• Als je scope geaard is: Je legt met de GND clip een kant aan aarde waardoor je aan de andere kant netspanning krijgt. En die is dus niet beschermd door je aardlekschakelaar.
• Als je scope niet geaard is: dan hangt alles te zweven, spanningen zijn afhankelijk van capaciteiten hier en daar. Er staat dan geen spanning op de secundaire kant die gevaar oplevert. Maar via de y-condensatoren in je scope hangt de aarde op de helft van de secundaire spanning, als je je clip op elektronica zet kun je dat opblazen.

Op zondag 14 december 2025 11:53:11 schreef Sine:
Ah, een Philips trafo.

Lijkt op Philips, maar details zijn net even afwijkend van de normale massaproductie. Sowieso zal er in geval van Philips een stickertje met nummers op zitten, meestal onder de bovenste laag van de isolatie. Het zou aan de onderkant kunnen zitten, voor het geval HarmP zin heeft om even te kijken?

Als hij binnen Philips gewikkeld is, dan denk ik niet aan een van de grote fabrieken. Misschien in het lab van Volt? Of bij Van der Heem waar dit type oorspronkelijk ontwikkeld is, of misschien bij een buitenbeentje zoals MBLE?

We hebben familie op bezoek, dus even snel:

- de totale spanningsval tussen onbelast en 400W is 12-13 volt, de uitgang is onbelast hoger, bij 400W lager dan de ingang.
- er zit een handgeschreven sticker op de trafo:

de totale spanningsval tussen onbelast en 400W is 12-13 volt,

Dat heb je nu eenmaal altijd met een trafo de wikkelingen zelf hebben relatief veel weerstand.
400W is ongeveer 2A, want dat rekent makkelijk. Dan zal met 12V spanningsval de weerstand zo ongeveer 6 ohm zijn. Dat is voor het totaal van de trafo, want die stroom loopt in beide wikkelingen. Primair natuurlijk iets meer.

[Bericht gewijzigd door benleentje op zondag 14 december 2025 15:05:26 (10%)]

Op zondag 14 december 2025 13:39:04 schreef Hoeben:
[...]

Nee, dat is niet wat ik bedoel. Je trafo is zwevend. Dat betekent dat als je secundair een lekstroom naar aarde hebt, je géén lekstroom in je huisinstallatie ziet. Ook niet als je apparatuur toch aardt, buiten deze ongeaarde trafo om. De secundaire is zwevend.

Wat je wel ooit ziet is dat de aarde doorgevoerd is, primair naar secundair. Maar let op: je aardlekschakelaar kijkt niet naar de aarde maar alleen naar verschilstromen tussen fase en nul. Ook bij een geaarde trafo, wat dus alleen doorvoeren van de aarde van ingang naar uitgang is, zal je aardlekschakelaar niet aanspreken.

Er zijn aardlekschakelaars die wel naar de stroom door de aarde kijken, die worden vaak ingebouwd in testopstellingen om deze reden. Maar die zitten niet in je huis.

En let op als je met een oscilloskoop meet aan de secundaire spanning:

• Als je scope geaard is: Je legt met de GND clip een kant aan aarde waardoor je aan de andere kant netspanning krijgt. En die is dus niet beschermd door je aardlekschakelaar.
• Als je scope niet geaard is: dan hangt alles te zweven, spanningen zijn afhankelijk van capaciteiten hier en daar. Er staat dan geen spanning op de secundaire kant die gevaar oplevert. Maar via de y-condensatoren in je scope hangt de aarde op de helft van de secundaire spanning, als je je clip op elektronica zet kun je dat opblazen.

Meetapparatuur zoals een scoop, leg je natuurlijk gewoon aan aarde, met een normaal geaarde wcd. Die trafo is juist om het te testen ding te voeden..

Op zondag 14 december 2025 14:54:23 schreef HarmP:
We hebben familie op bezoek, dus even snel:

- de totale spanningsval tussen onbelast en 400W is 12-13 volt, de uitgang is onbelast hoger, bij 400W lager dan de ingang.
- er zit een handgeschreven sticker op de trafo:[bijlage]

8212 839 0804.2 WA770 bevestigt Philips, niet uit het lab van Volt of uit een kleine fabriek, maar (handmatige/lab/kleine serie) productie in Wetzlar. Ik denk oktober 1977, waarschijnlijk niet 1987.

Mogelijk komt het gehele kastje van Philips en was bedoeld voor gebruik in eigen fabrieken of werkplaatsen, al zou je verwachten dat er dan een EBM nummer op zou staan.

Misschien zegt de vermelding D.S GROEP iets over het (laatste) gebruik. De controlesticker heeft het over Stork installatietechniek. Het ding heeft dus in elk geval een aantal jaar lang een tweede leven buiten Philips gehad.

Op zondag 14 december 2025 16:16:00 schreef mel:
[...]Meetapparatuur zoals een scoop, leg je natuurlijk gewoon aan aarde, met een normaal geaarde wcd. Die trafo is juist om het te testen ding te voeden..

Het gaat om het apparaat wat je test en er met een oscilloscope in meet. Niet om de scope.

Zodra je de GND-klem van de scope aansluit op een aansluiting van de secundaire zijde, staat er op de andere zijde 230V! En als je die aanraakt gaat je aardlekschakelaar er niet uit!

LEVENSGEVAARLIJK!

Je mag dat alleen doen met differentiële probes. Of je moet echt van het netspanningsdeel van het apparaat (dat achter de trafo zit) afblijven. Een scheidingstrafo is alleen veilig als je weet wat je doet, voor een beginnende hobbyist is het juist een risico.

Met een scheidingstrafo is het ding idd geisoleerd van het net,en daardoor vliegt de ALS er niet uit als je met een scoop primair aan het meten bent.En je moet ook niet beide kanten van de secundaire beetpakken, maar als je een scoop gebruikt weet je wel wat je doet, hoop ik.

Iedereen bedankt voor de antwoorden.

Op zondag 14 december 2025 13:39:04 schreef Hoeben:
[...]

Nee, dat is niet wat ik bedoel. Je trafo is zwevend. Dat betekent dat als je secundair een lekstroom naar aarde hebt, je géén lekstroom in je huisinstallatie ziet. Ook niet als je apparatuur toch aardt, buiten deze ongeaarde trafo om. De secundaire is zwevend

@Hoeben, bedankt dat je zoveel aandacht aan de valkuilen besteedt. Ik dacht dat je specifiek een aandachtspunt van deze scheidingstrafo benoemde.

Dat een geaard apparaat de veiligheid tengevolge van die aarding kwijt is achter een scheidingstrafo is duidelijk. Dat blijft wel iets om voortdurend bij na te blijven denken: De eerder genoemde halogeen bouwlamp heeft ook een geaard snoer….

Zodra je de GND-klem van de scope aansluit op een aansluiting van de secundaire zijde, staat er op de andere zijde 230V! En als je die aanraakt gaat je aardlekschakelaar er niet uit!

Mijn kwartje wil niet vallen. Als het niet teveel moeite is, zou iemand een schema kunnen schetsen van deze gevaarlijke situatie? Dat zou deze visuele denker enorm helpen....

Dat een geaard apparaat de veiligheid tengevolge van die aarding kwijt is achter een scheidingstrafo is duidelijk.

Maar het krijgt er dan weer wel een andere veiligheid voor in de plaats: het feit dat de geïsoleerde netspanning geen referentie meer heeft naar aarde. Dus ook een klasse-I apparaat heeft in dit geval toch nog dubbele veiligheid ondanks het ontbreken van de aarde achter de scheidingstrafo.

@nonius. Het gaat om de secundaire kant van een trafo. En daar werkt een aardlekautomaat nu eenmaal niet omdat je dan een galvanische scheiding hebt.

Dat snap ik, Benleentje, maar het is toch verder ook helemaal geen probleem dat de aardlek daar niet werkt?

Je kunt straffeloos één van de secundaire 230V-aansluitingen aanraken, iets wat niet kan met een niet-geïsoleerd systeem.

Ik heb het gevoel dat Hoeben probeert te waarschuwen voor iets, maar ik begrijp niet wat

Ik denk dat Hoeben bedoelt dat de gnd klem van de probe aan de aarde van de scoop hangt en daardoor dus die aansluiting van de uitgaande wikkeling een ( ongewenste) nul wordt via de aarde van de scoop.
En dan is de andere zijde van de wikkeling van de scheidingstrafo ineens een actieve fase geworden ten opzichte van alles.
En dat is levensgevaarlijk, de aardlek doet dan niet, helemaal mee eens.