Triac motorregeling met neon als diac ....

Op woensdag 18 maart 2026 17:11:59 schreef EgbertG:
Het werkt, maar zet ik de regeling op maximaal ventileren dan brandt mijn potmeter van 50k
er uit ......

Als je potmeter dan een hele kleine waarde heeft via de loper, dan is dat zeker mogelijk. Een extra serieweerstand is wel zo handig om dit te voorkomen.

Vast een domme vraag ... maar maakt A1 of A2 nog uit? Lijkt alsof de trigger gate voltage zich
tov de A1 moet bevinden.

Kan op beide, het heeft wel invloed op de manier van aansturen, en de gatestroom. Dit heeft te maken met de interne opbouw van een triac.

Wat uitleg:
https://nl.hwlibre.com/Triac%3A-hoe-het-werkt-en-voorbeelden-met-BT136…
https://en.vidabytes.com/triac/

Op woensdag 18 maart 2026 17:11:59 schreef EgbertG:
De ventilator van mn buizen amp staat iets te enthousiast te draaien op 230 volt AC, dus ik dacht
een eenvoudige triac schakeling ervoor te zetten. Ik had geen diac dus ik zette ipv de diac
2x een gasontladings/spanningsbeveilings-neon in serie als diac.

Het werkt, maar zet ik de regeling op maximaal ventileren dan brandt mijn potmeter van 50k
er uit ......

Daar zet je normaal nog een weerstandje tussen zie hier op CO: https://www.circuitsonline.net/schakelingen/110/lichteffecten/klassiek…

Vast een domme vraag ... maar maakt A1 of A2 nog uit? Lijkt alsof de trigger gate voltage zich
tov de A1 moet bevinden. Heb nog nooit iets met een triac gedaan geef ik bij deze toe.

Geen domme vraag, maar JA dat maakt uit, de bovenkant is A2 (MT2 tegenwoordig) zo uit mijn hoofd, de onderkant A1 (MT1).
De triac is (bijna altijd) namelijk in 1 kwadrant minder gevoelig, waardoor het regelgedrag slechter wordt.

Zeker bij inductieve loads is dat funest omdat er dan effectief een gemiddelde DC component onstaat en je blikpakket in verzadiging gaat. En dan is het boem weg triac.
Dat komt omdat je triac later ontsteekt in bijvoorbeeld de negatieve helft, de ene helft van de sinus is dan "groter" dan de "andere" om het even simpel uit te leggen.

Eigenlijk bijzonder dat je ventilatortje nog werkt, waarschijnlijk een erg kleine fan. Meestal lukt dat niet met een fase aansnij dimmer.

-edit- Twee neon lampjes is niet nodig die dingen geleiden pas bij ongeveer 60-70 V dus met 1-tje werkt het waarschijnlijk beter.

Een diac is idd maar 30-40V.

Daarom dus, een neon lampje is eigenlijk kwa doorslag al veel te veel.

Ah, dank voor de duidelijke uitleg. Aanvankelijk leek t me ook niet uit te maken, maar na het rekening houden met de A1 en A2 werkt het inderdaad beter.

Tis een 25 watt motortje, dus dat ging ook achteraf beter dan ik had kunnen verwachten.

Triac blijft ook ijskoud. Ik durf niet met de scope te meten hoe de spanning op de motor er uit ziet.

Op woensdag 18 maart 2026 18:39:23 schreef EgbertG:
Triac blijft ook ijskoud. Ik durf niet met de scope te meten hoe de spanning op de motor er uit ziet.

Zou ik zeker niet doen, via de aarde van de scoop krijg je dan kortsluiting. Of je moet een scheidingstrafo gebruiken. Of een differentiaalprobe die 400V aan kan.

Of de scope losmaken van aarde. Vroegah checkte ik altijd of de fase van het net niet op kast stond tijdens het meten. Mja als ik hier vertel over de gangbare experimenten in Huize RAAF12 dan wordt dat niet zo gewaardeerd.
Terwijl het geeneens een terroristische actie is.

Tussendoor vraagje..

Als ik een triac met een gewone opto met fototransistor wil aansturen, wat is dan de beste manier? Nuldoorgang detectie is al in het stuursignaal verwerkt.

Op donderdag 19 maart 2026 11:29:16 schreef harry64:
Tussendoor vraagje..

Als ik een triac met een gewone opto met fototransistor wil aansturen, wat is dan de beste manier? Nuldoorgang detectie is al in het stuursignaal verwerkt.

https://verstraten-elektronica.blogspot.com/p/lab-tips-opto-koppelaars…

Dank.

Als het een zuiver 230V wisselspanningsmotortje is, kan je er een geschikte capaciteit mee in serie zetten.
Wel even experimenteren voor de juiste waarde.
Ik heb dit zo gedaan voor de "lagere" stand van de dampkap.
Oorspronkelijk stond ook een weerstand in serie om dit te bekomen.
Nu verbruikt de dampkap een 60W minder in de lagere stand, terwijl de motor even snel draait.

Op donderdag 19 maart 2026 09:59:46 schreef RAAF12:
Of de scope losmaken van aarde.

Slecht advies! Levensgevaarlijk.

PS Een optocoupler gaat niet echt werken zonder hulpspanning omdat die maar een beperke spanning aan kan.
Wat je wel kunt doen is een opto-triac gebruiken, een MOC3021 of zoiets uit die serie.

-edit- Hier bijvoorbeeld de schakeling met hulpspanning, wat voor jou NIET handig is.
https://www.circuitsonline.net/schakelingen/67/diversen/solid-state-re…

[Bericht gewijzigd door henri62 op donderdag 19 maart 2026 18:39:28 (19%)]

Ik heb ondertussen de seriecondensator hulp voeding voor transitor opto's in de sim werkend. Met dank aan @Thevel en @Jeever. Ik kan nu een beetje de reactantie en dus welke waarde C voor welk (millie)amperage en spanning uitdokteren.

Hier mee aan het spelen. (in de Sim, dat scheelt in zekering automaten en aardleks resetten, het scheelt ook in magische rook uit onderdelen en meetapparaten laten ontsnappen. )

Mis je de geur niet?

Ik verbaas me over hoe het uitgangssignaal er uit ziet - kanaal D.
Waarom is hier geen "dode tijd" waarin de spanning 0 is rond de nuldoorgang?

Edit: die zie je natuurlijk alleen bij kleinere sweeptime van de scope

[Bericht gewijzigd door EgbertG op donderdag 19 maart 2026 23:23:53 (20%)]

Omdat de sturing niet in sync en uit fase loopt. Als ik de opto met gewoon de 5V aanstuur is D helemaal vlak. Er zitten maar iets van drie werkende triac modellen in m'n sim. nu is deze triac vrij makkelijk in de omgang qua aansturing. Één van de andere (MAC12HCDG) heeft een veel hogere gatestroom nodig dan de 5 á 10 van deze 2N6073BG.

Dus ik heb de huidige opto een darlington gegeven met een BC546. C1 is nu 680nF, D3 een 500mW type en R3 is nu 1Ω i.p.v. 100.

Op donderdag 19 maart 2026 22:27:53 schreef Henry S.:
Mis je de geur niet?

Neuh...

Op donderdag 19 maart 2026 21:53:58 schreef harry64:
Ik heb ondertussen de seriecondensator hulp voeding voor transistor opto's in de sim werkend.

Waarom makkelijk doen (MOC3021) terwijl het ook moeilijk kan? (We gaan hier geen enkele uitdaging uit de weg)

en zo ziet de regeling er uit .... heb er toch even een scope aan gehangen:

Op vrijdag 20 maart 2026 16:30:25 schreef henri62:
[...] Waarom makkelijk doen (MOC3021) terwijl het ook moeilijk kan? (We gaan hier geen enkele uitdaging uit de weg)

1. De MOC2021 zit niet in m'n sim-pakket.

2. N.a.l.v. het aquarium dimmer topic was ik bezig met een fasesnijder die spanning gestuurd is. De TEA1007 is erg obsolete dus wilde ik 'iets' met losse componentjes daarvoor.

U1, Q1, Q4 = nuldoorgang pulsen fabriek.

Q2, Q5 = 100Hz zaagtand fabriek.

U2A Spanning gestuurde fasesnijder.

U2B +/- 8 min. integrator. Nu wat korter met 22nF voor C3 i.p.v. 2µ2 i.v.m. de sim ongeveer 7 seconde per cyclus doet en het dan hééél lang gaat duren op de PC.

U3A, Q3 geeft een 'universele' ingang waarmee een tijdschakelaar of lichtsensor het geheel start of stopt.

U4B e.d. de triac sturing.

Volgende doel in deze is een serie condensator voeding die 230 net naar +/- 250 mW @ 12V kan toveren zodat er geen 'grote' lompe trafo nodig is voor die 12V.
Ow.. enne de L en N bij het triac circuit zijn in deze 'omgedraaid. Enerzijds voor een duidelijker beeld van fase afsnijding en anderzijds wat het effect zou zijn op de serial condensator voeding die U4B voorziet.

Ik heb in het verleden vaak genoeg een neon-lampje gebruikt i.p.v. een diac. Werkt prima, maar met een licht veranderd regelbereik. Was voor mij nooit een probleem.

Een DB3-diac slaat door bij ca. 30V, een neon-lampje bij ca. 70V. Dus één neon-lamp is al RUIM voldoende! De precieze doorslagspanning is meestal niet zo belangrijk, zolang de component (diac of neon-lamp) maar altijd bij dezelfde spanning doorslaat.

Als je ooit eens dringend een diac nodig hebt op een zondagmiddag: in oude CFL-lampen zit er vaak eentje. Kleine blauwe diode, vaak van 'ST', soms staat er DB3 op. Goedkope bron van deze toch wat exotische diodes.

Praktische tip, heb er even op gegoogled en inderdaad!

Op vrijdag 20 maart 2026 18:49:09 schreef nonius:
Kleine blauwe diode, vaak van 'ST', soms staat er DB3 op. Goedkope bron van deze toch wat exotische diodes.

/memory lane
De ST2 was een bekend type diac de fabrikant weet ik gauw niet uit de losse pols. De ER900 was ook een, en stammen uit de tijd dat triacs voor de amateur beschikbaar kwamen (1968,69)
Even opgezocht, die blauwe zijn nog te koop https://www.radioparts.com.au/product/38130060/st2-diac-bidirectional-…

AI
The ST2 is a widely used bidirectional DIAC, often in a DO-35 package, designed for triggering thyristors and triacs, featuring a typical breakover voltage of 32V. It is commonly manufactured or branded by Semitronics Corp, STMicroelectronics, and commonly referred to as a generic part with similar specs to DB3.

Huiswerk? Snap die opmerking niet helemaal. In welke zin zou ik mijn huiswerk niet gemaakt hebben? De DB3 wordt door ST gemaakt. Zie datasheet in bijlage.

Ik ken eigenlijk maar één diac: de DB3. Daar heb ik tot nu toe al m'n problemen mee kunnen oplossen.... maar ben geen diac-specialist, denk niet dat ik meer dan 5-6x in m'n leven er eentje gebruikt heb in zelfbouwprojecten.

De ER900 kan ik me nog wel herinneren uit hele oude schema's.

'68 en '69 is van voor mijn tijd.

Iemand beschuldigen van zijn huiswerk niet gemaakt te hebben, maar dan zelf een AI-antwoord posten.... hopelijk ontgaat de ironie u niet.