Multivibrator
Special Member
Beste forumleden,
Ik ben al een tijdje aan het zoeken waarom de jaren 70 pick-up zo beroerd klinkt.
Het elementje had ik als eerste vervangen. Het luidsprekertje heb ik als 2de vervangen. Toen de recap van de elco's. Ik kom niet verder. Wat me opvalt is dat de voedingspanning ipv 12V, 16V blijkt. Hierdoor zijn de aangegeven punten op het schema ook niet werkelijk. Ik zat nu te denken aan een 7812 te plaatsen. Het geluid klinkt als een kapotte luidspreker. De stereo uitgang heb ik op een andere versterker geprobeerd en dat gaat een stuk beter. Is er iemand die hier kijk op heeft en wil meedenken? Ik heb het schema bijgevoegd.
Groetjes,
Evert
https://www.grammofoon.com/frameset.htm?https://www.grammofoon.com/Tes…
Op maandag 31 augustus 2026 15:52:11 schreef Multivibrator:
Beste forumleden,
Ik ben al een tijdje aan het zoeken waarom de jaren 70 pick-up zo beroerd klinkt.
Het elementje had ik als eerste vervangen. Het luidsprekertje heb ik als 2de vervangen. Toen de recap van de elco's. Ik kom niet verder. Wat me opvalt is dat de voedingspanning ipv 12V, 16V blijkt. Hierdoor zijn de aangegeven punten op het schema ook niet werkelijk. Ik zat nu te denken aan een 7812 te plaatsen. Het geluid klinkt als een kapotte luidspreker. De stereo uitgang heb ik op een andere versterker geprobeerd en dat gaat een stuk beter. Is er iemand die hier kijk op heeft en wil meedenken? Ik heb het schema bijgevoegd.
Groetjes,
Everthttps://www.grammofoon.com/frameset.htm?https://www.grammofoon.com/Tes…
Als je het hebt, hang er dan eens een toongenerator , een scope en een belastingsweerstandje ca vier Ohm aan, zie je in een keer wat er aan de hand is....
Met gissen heb je een berg werk, vaak zonder resultaat.
De schakeling is niet erg gevoelig voor spanningsafwijkingen.
Werkt de dubbele gelijkrichting nog? Dat zou een wat verminderde voedingsspanning kunnen opleveren.
Met de scope moet je na de gelijkrichter 100Hz (rimpel) zien.
[Bericht gewijzigd door buzzy op (10%)]
Dat apparaat is voor 220 volt, met een netspanning van tegen de 250 volt zit je aan een veel hoger secundaire spanning.
Waar heb je de elco's vandaan, een gerenommeerd merk gebruikt of van de "chinees"?
Hang het eens aan een labvoeding zonder de trafo en diodes en test het dan.
Multivibrator
Special Member
Hee, loop ik even weg, kom ik terug, gelijk al twee geweldige tips! Leuk! Bedankt, ik ga hiermee an de slag, gaat langzaam want ik heb ehhm, weinig tijd soms.
Gissen is niet handig nee,... en de elco's heb ik van Okaphone. Moet goed zijn denk ik.
Ik heb de toongenerator en een scoopje,... maar de kennis is beperkt. Ik weet niet wat ik dan gelijk moet zien.
Zodra ik wat gedaan heb laat ik dit meteen weten!
Groetjes,
Evert
Begin met de toongenerator alleen op de scoop aan te sluiten. Hiermee kan je zien of er een goed signaal beschikbaar is (sinusvorm natuurlijk, geen blokgolf of zo), en kan je ook de sterkte instellen, ik schat maximaal een 2 Volt van piek tot piek voor die versterkeringang.
Gebruik een frequentie van ongeveer 400 Hz, maar het mag ook wat hoger zijn, 1000 Hz is alleen wat irritanter.
Als dat goed staat, koppel je ze van elkaar af, en sluit je de toongenerator aan op de ingang van je versterker; ground op ground, en het signaal op de bovenkant van C1 (of via een connector ingang waar dat bij jou kan). Het volume zet je op 1/4.
Op de speakeruitgang (dus i.p.v. de speaker) sluit je een belastingsweerstand van voldoende vermogen aan (4 Ω 2Watt, of de speaker zelf, maar dat is nogal irritant)
De scoop sluit je aan over deze speaker (ground op ground, en signaal aan de andere kant op C5).
Zet alles aan, en je zou een signaal moeten zien wat zoveel mogelijk de sinus lijkt die eerder ook uit je toongenerator te zien was, maar met een wat hogere spanning. Is het wat laag, zet dan het volume wat hoger dan 1/4.
Laat ons dat plaatje zien.
Los daarvan, die 12V uit het schema is een 'ongestabiliseerde' spanning, en die kan bij nul volume (dus bij weinig stroom trekken) gerust 16 V worden, zeker met wat revado ook schreef, een tegenwoordig hogere netspanning. Zet je het volume voluit, dan zal dat inzakken.
Probleem met het plaatsen van een stabilisatie ( 7812) is dat er altijd een verlies is over die regelaar, en dat die dus ruimte boven 12V nodig heeft om zijn werk te blijven doen. Als dan je volume hard staat, en de spanning zakt vóór die regelaar in tot 12V, is die ruimte er niet meer, en zal je regelaar het laten afweten, en te laag voltage afgeven; vervorming.
Probeer een foto van de onderdelenkant van de print te tonen, dan kunnen we zien welk type onderdelen er gebruikt zijn en of er misschien bekenden zijn van een 'naughty' list.
Multivibrator
Special Member
Ik had al aangegeven wat later te kunnen zijn door zorg. Ik moest ook onderdelen hebben dus dat was ook even wachten. Maar nu dan vandaag getest. Leuk project (hoop ik
) Bedankt voor de hulp en geduld!
Ik zal de 7812 mod dan niet uitvoeren. Dan moet ik nog de instel-pod regelen maar dan weet ik niet op welke spanning. Wat het schema verteld 12V\2 of de gemeten spanning 16V\2?
Na de brug is het inderdaad 100Hz.
Ik hoop dat de plaatjes verduidelijken wat hier aan de hand is. Bij bijna half volume zie je al 'rommel'.
vergeten
Golden Member
Doorgaans ben ik duidelijk met wat ik bedoel, toch wordt het wel anders begrepen.
Op woensdag 9 september 2026 11:37:45 schreef Multivibrator:
Wat het schema verteld 12V\2 of de gemeten spanning 16V\2?
Wat bedoel je hiermee te vragen?
De gemeten wisselspanning die zoals in het schema wordt gelijkgericht (dubbelfasig) zal een DC spanning opleveren die √2 x de AC spanning is.
(12x√2 = 16,97)
De diode drempel moet daar nog vanaf.
Ik hoop dat de plaatjes verduidelijken wat hier aan de hand is. Bij bijna half volume zie je al 'rommel'.
Als je de verticale scope gevoeligheid erbij zet, en aangeeft waar je dit gemeten hebt, wel wat meer 
Multivibrator
Special Member
Dat klopt inderdaad, de gemeten spanning is 16 Volt.
Omdat op het schema 12 V staat en tussen de twee eindtorren 6V,...
Ik dacht die met instel-pod R10 af te regelen. Dus vandaar het idee de praktijkspanning door twee delen?
Op woensdag 9 september 2026 11:55:10 schreef vergeten:
[...]Wat bedoel je hiermee te vragen?De gemeten wisselspanning die zoals in het schema wordt gelijkgericht (dubbelfasig) zal een DC spanning opleveren die √2 x de AC spanning is.
(12x√2 = 16,97)
De diode drempel moet daar nog vanaf.
Roland van Leusden
It's the rule that you live by and die for It's the one thing you can't deny Even though you don't know what the price is. It is justified.
Het elementje had ik als eerste vervangen.
Door een originele Supraphon VK4302 ?
Multivibrator
Special Member
De instellingen heb ik niet op gelet omdat ik dacht dat het om de golfvorm zou gaan. Dus heb ik het beeldvullend gemaakt ter verduidelijking. Het is zoals gevraagd ingang (aangeboden) en uitgang.
[...]Als je de verticale scope gevoeligheid erbij zet, en aangeeft waar je dit gemeten hebt, wel wat meer
[/quote]
Multivibrator
Special Member
Nee twee keer een Tonar Replacement. Als het met dit versterkertje goed komt ga ik wel de originele bestellen om het te vieren,.... Maar omdat die zo duur is wil ik ff wachten,...
Op woensdag 9 september 2026 12:35:28 schreef Roland van Leusden:
[...]Door een originele Supraphon VK4302 ?
instel-pod R10 af te regelen.
10Ω voor de ruststroom en M47 =470k pod? het een instelpotentiometer die dient om de halve voedingspanning in te stellen op de + van de uitgangselco (C13, C5 ?) Die 2 germanium torren op koelblik kunnen ook slecht zijn. Vervangen door AC187/188K kan.
nonius
set SCE to AUX.
Die twee zwarte silicium torren zijn ook potentiëel verdacht. De naam van dit type behuizing wil me nu even niet te binnen schieten maar ze staan bekend om het niet goed geseald blijven op langere termijn.
Maar eerst zeker zijn dat de voedingsspanning in orde is voor je evt. verder gaat zoeken.
[Edit: naam van dit type behuizing is 'lockfit'; zie ook deze website voor meer informatie erover: https://www.markhennessy.co.uk/articles/vintage_transistors.htm
Unusually for a transistor, they have a partial failure mode. Yes, complete failures do happen, and perhaps slightly more often than with other types - especially those that lead a quiet life on a signals panel - but the partial failure mode is a really strange one to explain.
[...]
The symptom is greatly increased noise. It's a very distinctive type of noise - not the usual hiss (white noise) that we are used to hearing from audio amplifiers in general. Rather, it's an impulsive, low-frequency type of noise - almost like a rumble. It's almost certainly a type of noise called "shot noise".
Dat laatste lijkt me overeen te komen met de observatie dat het geluid klinkt als een beschadigde luidspreker.... ]
Op woensdag 9 september 2026 13:02:31 schreef nonius:
Maar eerst zeker zijn dat de voedingsspanning in orde is voor je evt. verder gaat zoeken.
]
Daarom adviseerde ik al eerst een labvoeding te gebruiken om te testen.
Dan sluit je het voedingsdeel uit.
Dit is of een instortende voeding, of rotte germanium torren zoals al gezegd.
Pas op met die instelpot, dat is ook de ruststroom / balans van de eind torren .
Nette foto's verkregen. Natuurlijk gaan we nu allemaal meer vragen zoals het bereik waarop de scope staat, want eigenlijk heb je niet zo'n heel slecht resultaat uit de uitgang, maar dan moet je wel weten wat je ziet.
Als je naar het schema kijkt dan zie je van beide collectors van de eindtransistoren tussen de volle 'rails' zitten; de één aan massa (de min), de ander aan de volle voedingsspanning (de plus). Meestal zitten er bij beide transistoren een lage emitterweerstand (1 à 2 Ω), maar niet hier. Je kan er nu eigenlijk van uitgaan dat als je de versterker op maximaal vermogen draait ( ongeveer het tweede plaatje, nét voordat de toppen echt gaan vervormen), het verschil tussen de toppen bijna de dan geldende (belaste) voedingsspanning zal bedragen, want het ontwerp swingt de spanning tussen nul en Vcc, en dat is belast grofweg 12 Volt (van piek tot piek dus). Is dat zo ?
Dat dit al plaats vindt bij half volume zegt niets, want er zit nog een volumeregelaar, namelijk de sterkte van je toongenerator op de ingang. Vaak wordt bij het meten het versterkervolume op maximaal gezet (tenzij te veel ruis bij lage kwaliteit versterkers), en wordt langzaam het ingangssignaal op de toongenerator hoger gedraaid, tot vlak voor de toppen beginnen te 'clippen'. Uit dat maximale onvervormde uitgangssignaal (over je dummy/speaker) kan je dat simpel het uitgangsvermogen berekenen.
Zeg even dat je scope aangeeft dat het 10 Volt is van piek tot piek (zet je Volt division wel op gekalibreerd ! Want meestal kan je de Volt division variabel maken met een potmeter in de knop b.v.)
Eerst die 10V p-p omrekenen naar RMS voltage, dat is:
½Vp-p x ½ √2
Vanuit de RMS spanning kan je dan het vermogen berekenen met de belastingweerstand van 3,9 Ω namelijk vanuit de formule P = U2/R ofwel het vermogen is 3,542/3,9 ofwel 12,5/3,9 = 3,2 Watt.
Los van deze uitleg (weet niet of je dat wil weten) heb ik het idee dat je signaal er redelijk uitziet. Ik zeg dat omdat ik in het tweede en derde scope plaatje duidelijk clippen zie wat lijkt op een werkende versterker. Vooral het derde plaatje laat een afgekapte top zien met rimpel, de rimpel van een te sterk belaste en ongestabiliseerde voeding. Dat effect is 'redelijk' gezond bij een simpele versterker, zeker als je hem overstuurt met een te hoog ingangssignaal zoals ik eerder schreef. Je zou de voedingselco kunnen verhogen om die rimpel te verminderen; C14 en C15 zijn nu totaal 1000µF, als dat origineel is, mag dat hoger worden, 2x 1000µF.
Ook zie ik in het 2e plaatje wat 'cross over' vervorming, elke keer waar de spanning door nul gaat zit er een heel klein knikje in de lijn; de ene transistor moet voor de bovenkant zorgen, de andere voor de onderkant, maar bij de overgang van de ene naar de andere is er een kleine mismatch in de instelling, en dat geeft altijd een een snerpende meest irritante vervorming. Let daarom hier op, deze instellingen voor de eindtrap:
Op woensdag 9 september 2026 12:48:10 schreef RAAF12:
10Ω voor de ruststroom en M47 =470k pod? het een instelpotentiometer die dient om de halve voedingspanning in te stellen op de + van de uitgangselco (C13, C5 ?)
Ik hoop dit te weten:
* met R10 (0,47MΩ) de halve voedingsspanning (t.o.v. nul) instellen op het punt waar de twee emitters samenkomen op de uitgangselco C13.
* Volume op ~kwart of wat minder zetten (op de scope te bepalen, je weet nu hoe hoog max. er uit ziet), en met R15 de bias voor de eindtransistoren zó zetten dat die cross-over minimaal is.
Dit alles pas als de versterker een 20 minuten in rust op temperatuur is gekomen, en herhaal de twee een keertje.
Maar vertel vooral op welk (gekalibreerd) Volt-bereik je scope in het tweede plaatje staat, dan is dat toch allemaal beter in te schatten.
Opmerking nog wat ik in de foto van de print zie: je zekeringen zijn wat zwart zilver geoxideerd. Zal niks uitmaken (want je voedingspanning is hoog genoeg gebleken) maar ik zou ze toch even polijsten met Silvo of Brasso.
maartenbakker
Golden Member
www.elba-elektro.nl | "The mind is a funny thing. Sometimes it needs a good whack on the side of the head to jar things loose."
Op woensdag 9 september 2026 13:02:31 schreef nonius:
[Edit: naam van dit type behuizing is 'lockfit'; zie ook deze website voor meer informatie erover: https://www.markhennessy.co.uk/articles/vintage_transistors.htmUnusually for a transistor, they have a partial failure mode. Yes, complete failures do happen, and perhaps slightly more often than with other types - especially those that lead a quiet life on a signals panel - but the partial failure mode is a really strange one to explain.
[...]
The symptom is greatly increased noise. It's a very distinctive type of noise - not the usual hiss (white noise) that we are used to hearing from audio amplifiers in general. Rather, it's an impulsive, low-frequency type of noise - almost like a rumble. It's almost certainly a type of noise called "shot noise".Dat laatste lijkt me overeen te komen met de observatie dat het geluid klinkt als een beschadigde luidspreker.... ]
Lockfit, of SOT25 zoals ik toevallig net in een ander topic schreef...
Maar we weten natuurlijk niet zeker of deze ook gevoelig zijn voor hetzelfde probleem (net zoals niet elk merk TO-1 whiskers heeft). Bij Philips ben ik er niet van overtuigd dat elke fabriek dit probleem gedurende de hele productieperiode had, en deze zijn bovendien van Tesla (lijken er wel erg op, dus mogelijk gemaakt op ingekochte Philipsmachines).
Aan de andere kant lijken de symptomen er wel op.
Op maandag 31 augustus 2026 17:46:36 schreef Multivibrator:
Ik heb de toongenerator en een scoopje,... maar de kennis is beperkt.
Gebruik evt. een 12V autoaccu als er geen goede experimenteervoeding voorhanden is.
nonius
set SCE to AUX.
Gebruik evt. een 12V autoaccu als er geen goede experimenteervoeding voorhanden is.
Wel driedubbel-goed oppassen in dat geval. Ik gebruik soms ook wel eens een 12V/7Ah gel-accu als 'voeding'. Vaak gaat dat goed maar te vaak krijg ik er uiteindelijk spijt van - er is geen enkele stroombegrenzing (afgezien van de weerstand van je aansluitdraden). Hou rekening met opstijgende rook bij voeding uit een accu.
Iets veiliger is om het met een volle 9V-batterij te proberen.
Maar ik zou gewoon met een scope de rimpel op C14/C15 bekijken. Die mag ietsje toenemen bij toenemend luidsprekervolume (want grotere belasting), maar moet in het redelijke blijven.
Zijn alle overige soldeerverbindingen op de printplaat goed? Ik gebruik zelf in dergelijke gevallen een (schone) schilderkwast om over de printplaat te kwasten en zo alle componenten wat te bewegen. Slechte contacten hoor je direct in het geluid uit de luidspreker. Je zou ook met een warme soldeerbout, föhn of juist koudespray kunnen proberen de BC148's te verwarmen/afkoelen; zoals in m'n vorige link zijn ze, als ze een probleem hebben, vaak erg temperatuurgevoelig.
Hoe dan ook, het is verder een simpele versterker, dus echt lastig kan het niet te vinden zijn.
Zal niks uitmaken (want je voedingspanning is hoog genoeg gebleken) maar ik zou ze toch even polijsten met Silvo of Brasso.
Off-topic: toen ik pas m'n thermische camera had en hem gebruikte bij de reparatie van een buizenradio (hij was al gerepareerd maar ik kon het niet laten wat te 'spelen' met de camera) viel me plots op dat één aansluiting/hoedje van een 100mA zekering (+300Vdc) warm werd, maar de andere kant niet. Vond ik erg frappant. Bij nadere inspectie bleek het dus inderdaad geoxideerd te zijn en wat warmteontwikkeling te geven, maar slechts aan één kant! Deed aan de werking verder niets af (maar het ging hier om kleine stromen bij hoge spanning). Wat me vooral verbaasde was hoe dramatisch het er op de thermische camera uit zag: 'witheet', door de schaalindeling, terwijl het hooguit 35C was. Probleem is alleen dat ik niet geneigd ben om zekeringen met hoge spanningen te bevoelen op warm worden.... 
Multivibrator
Special Member
Weer even tijd gehad,... ik heb nu 2 plaatjes met meer informatie (gemaakt met de Fnirsi DSO-510).
Voor de rest moet ik alle vragen en uitleggen nog goed bestuderen.
Wat ik alvast gedaan heb is dus deze plaatjes, eerste is aangeboden signaal en de tweede is de uitgang met volume op half. Veranderd niet veel als ik de potmeter meer of minder beweeg. De vorm blijft hetzelfde.
Ik heb de voeding los gemaakt en m'n eigen (zelfbouw van 1983) erop staan. Dat is iig schoner. De interne voeding geeft een rare tekening op de scoop. Die heb ik nu nog niet omdat ik verder wil testen met mijn voeding. Ik heb de instelpot zo ingesteld dat de eindtorren goed gedeeld zijn. Ook heb ik om alles uit te sluiten een auto accu aangesloten. Ziet er stoer uit! Maar gaf geen verbetering. Is het dan nu een idee om stomweg de transistoren te vervangen? Eerst de T1 en T2 zoals voorgesteld? Veel dank voor alle informatie en meedenken. Ik lijk wel op cursus,.... 
Intussen T1 en T2 gemeten. Ik weet echt de pinbezetting maar de plaatjes laten zien wat er gebeurd denk ik?
Oei, alle plaatjes downloaden... Niemand kan zo makkelijk meedenken, tenzij ze ook alles downloaden. En geef verschillende afbeeldingen een relevante naam, want dit is nogal gissen.
1) 2,8 Watt onvervormd. Dat gaat goed (op dat volume), ik verwacht eigenlijk niks meer dan dat.
2) Zwaar clippen, te hard ingangssignaal, voeding kan dat niet aan.
T1) ? Ik snap jouw scopebeeld hier niet zo. Er staat 6,79 kHz, maar bovenaan staat een bereik van 500µS. Als dat laatste waar is is de golfvorm zo'n 377 Hz. Daar ga ik maar van uit.
T1-2) Ook geen idee wat ik te zien krijg, ik weet het volume niet (zie uitleg hieronder).
T1-3) Dat is oversturing door teveel ingangssignaal.
T2-basis) Zegt mij weinig, het is de basis van de driver voor de eindtransistoren, maar je vertelt niet hoe hoog het signaal is. Er lijkt niks te staan, of te vervormen.
Als je zoiets wil laten zien: volume regelaar op de helft zetten, op je scope kijken naar je uitgangsignaal en het ingangssignaal (je toongenerator) zo hoog draaien dat de sinus net niet aan de toppen vervormd, zoals plaatje 1.BMP.
En vertel er bij om welke signaalsterkte het gaat.
T2-uitgang) Dat is clippen (toppen afgekapt, het draait zwaar tegen de voedingsspanning), dat moet je lager regelen zoals hierboven uitgelegd. Anders kan je ook niks zeggen over andere metingen die te zien zijn. Dus zorg dat de versterker aan de uitgang niet clipt door het ingangssignaal lager te draaien, zoals in je eerste plaatje 1.BMP.
Check dit goed: ik zie wat discrepantie tussen wat je op T1 of T2 toont maar omdat ik niet weet wat op dat moment de signaalsterkte is of exact waar je meet is het niet te beoordelen. Wat in ieder geval overeen moet komen is het signaal aan beide kanten van de condensator C7 (5 µF). Dat is de koppelcondensator waar het signaal doorheen moet.
Multivibrator
Special Member
Het viel me inderdaad op dat het plaatje niet in het tekst gedeelte kwam. Wellicht verkeerd formaat? Ik zal het eens met jpeg proberen. Het klopt dat ik iets onder de 400 HZ zat. Ik heb hier niet echt verstand van, waar vind je de wattage? Ik zal het allemaal overnieuw doen. Maar de ingang had ik dacht ik op 1.5 Volt. Ik had begrepen dat die elementjes nagenoeg een line signaal geven. De I/O via Din plug is rechtstreeks aangesloten op het element. Daarom dacht ik met 1.5 Volt in te sturen. Dit zou die dan overal in het circuit aan moeten kunnen? C7 is inderdaad aan beide kanten gelijk? (deze site kan inderdaad geen bmp laten zien).
eerste: aangeboden signaal
tweed: uitgang volume 50%
derde: C7 plus
vierde: C7 min
hieronder input 68mV 1Khz. Volume op 75%. Beeld is van uitgang.
Het laatste plaatje (nu wel zichtbaar) staat zo aan de onderkant te zien nét op het clippen ? Dat is dan te weinig signaal (aan de uitgang dus, dus een defect).
De twee op de condensator C7 zijn dus duidelijk niet OK.
Wat ik het liefst zie is dat je C7 los soldeert (mag één pootje natuurlijk), en dat je nogmaals aan de T1 kant (alleen de collector dus) laat zien wat daar staat. Aan de andere kant van de condensator zal je dan niks meer zien, ter controle of hij goed los zit.
Moet je wel alles ingesteld laten staan zoals je die plaatjes gemaakt hebt, vooral hetzelfde ingangssignaal. Ik wil zien of het zonder signaal naar de driver (T2) van de eindtrap nog steeds fout gaat.
( Over dat vermogen (Wattage) hoef ik niet meer te weten, ik interpreteerde de eerste foto verkeerd als uitgangsspanning. Dat zag er goed uit, maar het bleek de ingangsspanning
)
Als je (met C7 los) nog steeds zo'n halve sinus op de collector van T1 meet, dus de positieve helft verdwenen, check dat als eerste de weerstand naar de basis van T1 (lossolderen en meten), dat is R5 van 470 kΩ. Die lijkt dan veel te hoog of geheel onderbroken.
De transistor is dan tweede verdachte.