Jongensradio anno 2007 Deel7

Er is nog een leuk filmpje met Harry Mebus, PAoLDA over PI6HME. Tijdens het plaatsen van de antennes voor de transponder geeft Harry even een rondleiding door zijn shack met mooie meetapparatuur. Voor die periode (1989) echt super spul om mee te meten. Voor Fred, als meetgoeroe, een must see...

http://www.ch73.net/player.php?id=98&table=1&ln=nl

Leuk detail, Ik had in 1985 ook mijn antennekabels door de regenpijp lopen. Ik woonde op de 4e etage van een 6 verdiepingen flat. Op het dak 9 element Tonna voor 2mtr. en 16 element Tonna voor 70cm. En twee maal 20 mtr. Dipool voor HF ontvangst.

[Bericht gewijzigd door Schimanski op donderdag 16 april 2009 10:52:46 (23%)]

Dan heb ik nog wel even te gaan voor ik dat allemaal heb. Ik zag wel wat dingen die ik hier ook heb. De Normende wobbulator, Tek scoop, HP buisvoltmeter.

Ik wil wel eens een dagje meetles van die man

Excuus voor de lichte verkorting en de nummering in de quote, da's voor het gemak in antwoorden:

Op 16 april 2009 00:58:30 schreef Radioortje:
1) De totale lengte van de spoel is 21,7cm. Gewikkeld met draad met een diameter van 1,3mm. De gemiddelde tussenruimte is ook ongeveer 1,3mm.
2) Mijn ervaring (Jampotontvanger): op een closetrol 60 tot 70 windingen.
3) Déze spoelvorm heeft een d van 40mm, en een closetrol iets van 45mm. Ergo: er moeten wat meer windingen op.
4) Het gebruikte draad is dikker dan voorgaande, dus: een paar windingen meer.
5) De spatie is minder, dus: mag ik een paar windingen minder maken.
6) Al met al denk ik dat ik deze 79 wdg redelijk in de buurt zit van een middengolf antennespoel.

1) De spoeltabel was berekend met een vrij uitgebreid spoelmodel. Maar er bestaat ook een heel eenvoudige en toch vrij goede formule: L = (nd)²/(0,45d+h) waarin L de zelfinductie in μH is, n het aantal windingen, d de diameter van de spoel (van hart tot hart van de wikkeldraad) in m, en h de "hoogte" (lengte) van de spoel, in m.
Bij je nieuwe spoel kom je dan op L = (79×0,0413)²/(0,45×0,0413 + 0,217) = 45μH.
Als de vorm eigenlijk 38mm is (ipv. 40mm), dan kom je uit op een L van 41μH.
Dat is aan de krappe kant; eigenlijk wil je 190 à 200μH hebben voor een 50-500pF condensator. Voor een 315pF moet je nog meer spoel hebben.

2) Op het plaatje in Radio Blan is te zien dat er 89 windingen over 80mm gewikkeld moesten worden. De diameter staat vermeld als 35 à 40mm. De zelfinductie zal dan ook zelfs met zoveel windingen niet veel meer dan 100μH geweest zijn. Dat is eigenlijk te weinig: met 500pF kom je dan niet lager dan 700kHz. Maar voor de beide Hilversums was het wel genoeg.

3) Klopt op zich; heel ruwweg in omgekeerde verhouding.

4) De dikte maakt niet zoveel uit, behalve dat je 1x de diameter van de draad moet optellen bij de diameter van de vorm om de effectieve diameter van de spoel te krijgen.

5) In jouw geval is de spatie (hart op hart) 2,6mm; bij de Jampot was die 80/89 = 0,9mm. Jouw spatie is dus veel groter. Dat levert een grote lengte op, en dat vraag veel extra windingen.

6) Voor jouw lengte en dikte zou je voor 190μH ongeveer 167 wdg nodig hebben. Maar die kun je niet goed kwijt.
Je zult dus dunner draad moeten nemen. Eventueel kun je dan ook de lengte wat kleiner nemen. Zo kun je 138w over 15cm leggen, of 116w over 10cm.

Of anders moet je veel meer capaciteit nemen. Met je huidige spoel heb je ongeveer 2000pF nodig om op 522kHz te komen, en 220pF om op 1602kHz af te stemmen.
Je zou dus een 50-500pF draaicondensator kunnen nemen, en nog een C van 500pF en eentje van 1000pF schakelbaar erbij zetten. Zo kun je dan van 50pF tot 2000pF maken.

Heren,
een vriendelijk verzoekje om even de 500khz in de gaten te houden. Ik hoorde er zojuist morsesignalen.
edit: een bevriende radioamateur zegt dat er dit geseind werd: QSK CQ G3KEV..... QSK CQ G3KEV..... en dit wordt steeds herhaald

[Bericht gewijzigd door Ledlover op donderdag 16 april 2009 18:16:40 (38%)]

Jammer , dat kan ik nog niet ontvangen ...

@ FET : Dank wederom voor je uitgebreide uitleg . Blijkt dat mijn ingeschatte spoel toch niet zo goed zal zijn .
Eén ding scheelt , de bedoeling van dat supertje was om de bovenkant van de middengolf en de lage kant van de kortegolf . Ik had geloof ik , het al eens over de 160m en de maritieme band gehad . Ik hoop dat ik hem nog over de 80m band te krijgen ...
Daarbij gebruik ik nog maar één deel van de varco over de antenne spoel , dus als ik dat tweede deel er ook bij zet , kom ik misschien nog een heel eind in de goede richting .
Het tweede gedeelte is niet zo groot als die die ik nu al gebruik , maar toch , het komt een heel stuk in de goede richting .

Radioortje

Ik hoor op het moment niets op 500, maar ik zal hem langer en vaker aanzetten. Je weet nooit, tenslotte.

@Oor: 45μH is weer net iets aan de hoge kant om 80m mee te luisteren, maar je kunt gemakkelijk aftakkingen maken, zoals je zelf al zei. Toch maar zo laten dan?

http://www.500kc.com/non_us_stations.htm

RESOLUTION 805 (WRC-07)
Agenda for the 2011 World Radiocommunication Conference

...
1.23 to consider an allocation of about 15 kHz in parts of the band 415-526.5 kHz to the
amateur service on a secondary basis, taking into account the need to protect existing services;
...

Ik sprak vanavond een vriend en noemde dat filmpje van pa0lda. Kwam er gelijk als reactie: bedoel je Harry mebus ? Dat is een jeugdvriend. Hij was toen 35 en Vic was 20 en samen hebben ze heel wat dingen gebouwd. Weet iemand of hij nog leeft ? Hij moet nu tegen de 70 zijn.

Mans, Ik kan inderdaad de connectors zien maar ik krijg op mijn moderne tek een heel ander beeld dan zij. Ik kan niet over die transmissielijn scrollen. Ik laat wel een foto zien als ik de Veron uitvoering van dat apparaatje heb. De man van de pulsgenerator had er een over en die gooit ie morgen op het QRL af. Hij hield ook kabel/stekker uitverkoop dus dat komt samen met professionele meetsnoeren (oa tefloncoax) samen met wat meetsnoeren en iets van 100 bnc connectors (krimpmontage), een paar bnc-relais tot 3GHz en een 20tal bnc doorvoeren waar ik een patchpannel voor de ontvangers en QRP zenders voor maak (Alles behalve de FTdxen die ga ik met N of SO239 maken) Zo'n ding zal toch wel 100W aankunnen lijkt me (zonder misaanpassing, tussen set en tuner). Moet ik alleen nog een krimptang bestellen.

Ik denk dat de uitleg van fasors en complexe wiskunde nu redelijk duidelijk is. Belangrijkste is dat ik nu beter snap (dank zij de dynamo van FET) hoe dat met fase en ronddraaien zit. Daarnaast heb ik het bij elkaar staan zodat ik de rekenwijze en formules kan terug vinden.

Vanavond was er een clubavond en een clublid had van zijn oude HTS een antenne tafel mogen lenen. Een groot grondvlak van 1x1 meter. In het midden twee contacten en een hele berg antenne deeltjes. Sommige met lampjes. Een 10W meetzender op 162,7MHz, tuner in die tafel en een stroom/spanningsdetector en een peilontvanger.
Erg leuk om te zien wat er gebeurd. Wel een beetje tricky omdat er soms wat conclusies werden getrokken die niet klopten. Een dipool vol lampjes en lampjes in de kippenladder is grappig maar dan moet je niet de veldsterkte gaan meten en vergelijken met een magloop zonder lampjes.

@ FET : Ik denk inderdaad dat ik hem zo maar even laat als hij is .
Het is , vind ik , een mooie spoel geworden , en ik wil hem zo gaan gebruiken . Als het nodig is kan ik altijd nog de oscillatorspoel meer en verder aan gaan passen , om beter in het bereik te komen van mijn antennespoel .
Bovendien zijn er inderdaad gemakkelijk aftakkingen op te maken .

Met mechanische oplossingen ben ik meestal niet zo'n ster , maar er is natuurlijk een soort van glijcontact op te fabriceren , zodat ik op elke winding ahw een aftakking krijg . Want het is toch ook een beetje zo dat de Q van een kring hoger is als de C laag blijft ? En als ik op het maximale de spoel zit dan pas met de varco naar beneden draaien .

Dan kan ik in principe een veel groter bereik halen op de kortegolf .
En dan met meerdere osc.spoelen misschien wel de hele kortegolf gaan bestrijken ...

Ik zie nog wel , laat dat nog maar even een stukje toekomst muziek zijn . Eerst deze spoel maar eens monteren en dan verder kijken .

Radioortje

PS.
Die kerel op dat filmpje heeft echt errug veel meetapparatuur staan !

@Fred01
Wat kan helpen is de delayed timebase op je scoop gebruiken. Triggering rechtstreeks van de pulsgenerator afnemen en op kanaal 2 of externe triggering aansluiten.

Ik gebruik nu de trigger uitgang van de pulsgenerator. Bij een paar meter kabel zie ik de connector los, bij 1m kabel zit de echo gelijk tegen de puls aan. Dat is logisch want de echo is lengte gebonden. Hoe langer de kabel hoe later de echo komt. Alleen gebruikte hij in dat filmpje ook maar iets van een meter leek het maar hij kon de resolutie veranderen.

Met delay vertraag ik toch niet de weergave van de echo ?

@Fred
Waar heb jij die informatie bij elkaar staan? Als dat een los bestandje is, zou je dat dan ook naar mij kunnen mailen?
Die dynamo heb ik trouwens gemist?! Staat die in dit topic? Ik ga meteen even zoeken.

/e Over die complexe wiskunde, heb jij dat hele boek van mans gelezen?
/e Gevonden.
Je bedoelt:

De vektor waar het in dit topic over ging, voordat jij de rest er bij haalde, is de 'phasor' van de Engelstalige teksten.
Die staat heel dicht bij de techniek; hij is bijna grijpbaar. Hij komt bijv. (zo goed als) overeen met de stand van de rotor in een dynamo. En het is de manier waarop de sinus en cosinus worden gemaakt.

Dat begrijp ik niet. Een vector is toch een pijl, hoe bedoel je dan dat die gelijk is aan de stand van de rotor in een dynamo?

[Bericht gewijzigd door Pietdepiet op vrijdag 17 april 2009 16:20:14 (47%)]

Dat is eigenlijk een quote van mij.
Ik bedoel dit: als je een spoel neemt, en je laat een magneet daar 49 rondjes per seconde in draaien, dan komt er uit de de spoel een wisselspanning van 49 perioden per seconde, 49 Hz dus.
Maak je nu het inbusboutje van de magneet los, en verdraai je hem 38 graden vooruit, zet hem weer vast op de as en laat de machine weer draaien, dan loopt de opgewekte wisselspanning ook 38 graden vóór, vergeleken bij eerst.

Maak je twee dynamo's op één as, dan is het faseverschil tussen die twee gelijk aan het hoekverschil waarmee de magneet ronddraait.

Maak je een dynamo met drie spoelen, steeds 120 graden uit elkaar, dan krijg je met één magneet mooi driefasenspanning.

Dit alles geldt alleen letterlijk voor machines met één poolpaar per faze, één spoel dus. Maar het principe is zo wel duidelijk hoop ik.

Aah, op die manier. Ja dat begrijp ik. En de spanning tussen twee fasen is natuurlijk hoger dan de spanning van één fase, omdat de ene fase de plus in gaat als de andere de min in gaat.
Even een plot:

Als je dus willekeurig twee fasen van elkaar aftrekt, heb je dus inderdaad een hogere spanning. Nou zie ik alleen (en er staat mij iets van bij) dat de spanning +-1.7 keer groter wordt. Laat 1.73 nou net de wortel van 3 zijn. Dat is toch geen toeval? En dan weer de vraag: Waarom is die factor wortel 3? Het is een 3-fasen spanning, dat zal er wel mee te maken hebben.
Waarom is Sin[x]-Sin[x+120]=Sqrt3*Sin[x+a] (Ik reken even in graden ipv radialen, anders krijg ik 2/3Pi etc.) Verder is a een waarde die ik niet ken, maar jullie vast wel. Ik zag namelijk in de plot dat de nieuwe functie ook in fase verschoven is.

Kijk, en DAT is nu typisch iets waar je geen sinussen wilt tekenen (hoewel je het wel correct hebt gedaan), maar gewoon twee pijltjes.
De ene met lengte 1 naar rechts, en nog eentje, vertrekkende uit dezelfde oorsprong, maar onder een hoek van 120 graden met de eerste. Het verschil tussen die twee is: een pijl van het uiteinde van de één, naar het uiteinde van de ander.

Een soort Pythagoras dus, maar dan met 120 graden ipv 90 graden.
c² = a² + b² − 2 ab COS(120° )
c² = 1 + 1 − (-1) = 3
c = √ 3

Even een vraagje tussendoor. Heeft er iemand van jullie misschien nog wat 1% metaalfilm-weerstandjes over? Ik heb geprobeerd om ze bij de elektroboer te halen; maar die kwam aanzetten met 5% koolweerstandjes, en beweerde dat het metaalfilm was. Het is een beetje weinig voor een bestelling bij Kent.

Ik heb ze nodig voor het polyphase netwerk van me ontvanger. Het gaat in totaal om een stuk of 30 weerstanden, grootte-orde 470-33k.
Ik betaal in geld of wat HF-torretjes.

@Piet: Hier staan de formules waarmee je het direct uit de sinus en de cosinus af kunt leiden: http://nl.wikipedia.org/wiki/Goniometrie
Maar die formules kun je grootendeels met complexe getallen vrij eenvoudig bewijzen. Met meetkunde kan het waarschijnlijk ook, maar dat is veel lastiger.

Zeer bedankt, FET! Ik begrijp nu dat, maar nog fijner, ik zie opeens het nut en de werking van vectoren in!:)
Ik heb het nu zo opgelost:

Dus de nieuwe spanning is 30* in fase verschoven t.o.v. Sin(x).

Maar goed, dat had je natuurlijk ook zo kunnen opmeten in je vector.

[Bericht gewijzigd door Pietdepiet op zaterdag 18 april 2009 15:44:21 (15%)]

Dat ziet er kloppend uit. Er is nog één verschil tussen jouw som en mijn plaatje.
Als je in mijn plaatje kijkt, zie je dat ik b-a heb uitgerekend. Jij hebt a-b uitgerekend.
De amplitude is natuurlijk hetzelfde (√3), maar in jouw geval is de fase -30°. Bij mij was de fase +150°.
Daar zit precies 180 graden tussen, zodat ook hier alles weer klopt!

Het letterlijk kunnen opmeten is lange tijd een groot voordeel geweest. Er waren geen rekenmachines, en met een rekenlineaal kun je heel veel, alleen niet optellen .
Het grafisch oplossen (en ook van veel ingewikkelder problemen) was dan ook een uitgebreide tak van sport. Mooi hoor.

Hoe meet je die fase eigenlijk in zo'n vector. Ik dacht dat hoek bc het faseverschil tussen b en c was, en ac tussen a en c. Dat is echter geen 150*

Voor de hoek tussen de vektoren moet je ze eerst zo leggen dat hun beginpunten aan elkaar zitten, en dan de hoek daar meten.
Vektoren mag je schuiven, als je ze maar niet draait.
Zo loopt c dus 150 graden voor op a, maar om dat makkelijk te zien moet je de vektor c naar links schuiven.

Je kunt ook van iedere vektor afzonderlijk naar de hoek met de positieve X-as kijken. Het faseverschil is dan het verschil tussen die hoeken.
Voor a is de hoek met de +X-as nul, voor c is die 150 graden.

Op zoek naar een pdf van Electronic and Radio Engineering van Terman kwam ik erachter dat deze les gegeven heeft aan de heren Hewlett en Packard. De makers van mijn favoriete merk meetspulletjes.

Daar over gesproken

Ik heb een HP8601 sweepgen op de kop getikt. Zoals gebruikelijk echter niet helemaal werkend (wat ik wist bij aanschaf) maar overmoedig geworden toch maar de gok genomen.
De ergste fouten zijn er reeds uit. Ik ben er nu achter gekomen met ondersteuning van Rene dat er nog iets fout zit in de voeding. Stom klein ding wat ik, gewend aan de ruime toleranties bij buizen, niet eens door had. De negatieve spanning was -7V ipv -6,3V. Na een 10 slags instel potje ipv de precisie weerstand bleek de boel daarop niet te reageren dus er is een regeltor kapot. Toen de boel in simetrix gezet en een voor een de torren "kapot" gemaakt. Nu ben ik benieuwd of simetrix gelijk heeft. Al die torren werken samen en beinvloeden elkaar dus met meten kwam ik er niet uit. Ik ben nog steeds niet zo goed met torren, zeker niet in dit soort complexe voedingen. Zo'n 78XX is toch wel een stuk makkelijker.

Fred,

wist je dat niet van Terman?
Moet je eens het verhaal van het begin van HP opzoeken.

Ik zal straks reageren op die voeding.

Zo , bij mijn supertje is voorlopig de productdetector van de baan .
Na een paar avonden te hebben gestoeid met dat ding , heb ik er maar vanaf gezien . Enorm veel effecten meegemaakt , zoals het invloed hebben van een draadje dat net te lang is en dan een terugkoppel effect heeft op een volgende of vorige trap . En zoals bij die PD dat ik die triode die een oscillator moet worden , niet oscilleren wil . Ik kreeg het apparaat niet aan de gang .

Ik heb die ECH eruit getrokken en er een dubbel triode voor in de plaats gezet ( ECC83 ).
Mijn ervaring , die ik eerder heb opgedaan bij de rechtuit ontvangers , heeft mij geleerd , dat dmv rooster detectie , er prima te luisteren valt naar AM .
De tweede triode als 455kc osc. en meteen gillen als een gek ( ik gebruik hierbij zo'n nieuwerwets mf-trafo'tje uit een transistorradio'tje ( wit ) als roosterkring en de aftakking aan de katode ).
De eerste triode wil ik nog wel zo in gaan stellen dat ie net niet begint te krijsen ( dus net geen regeneratieve detector , maar wel een hoge versterking en een grote selectiviteit ).
Zo staat het hele spul nu te draaien , en het resultaat valt niet tegen . Alleen ....

Het valt mij op dat er bij grote signalen , nogal wat vervorming optreedt . Met name bij SSB ontvangst .
Bij SSB is het zelfs zo ( bij sterke signalen ) dat ik nauwelijks goed in kan tunen met de BFO , om een verstaanbaar signaal te krijgen .
Dan veronderstel ik dat de ontvanger best wel overgevoelig zou kunnen zijn . Maar overdag is er bijna niets te horen , en denk je gewoon dat dat ding errug doof is en/of niet goed afgeregeld .
Verder is de bandbreedte prima voor AM-ontvangst , maar een tikkie te breed voor SSB . Met die 6 mf kringen schat ik hem in op zo'n 10kc breed , en dat werkt niet lekker op de SSB .
Nu heb ik al eerder geschreven dat ik een heel aardig 3kc filtertje tot mijn beschikking heb , enkel dat dempt mij veel te veel ( moet je de af versterker helemaal open zetten voor wat gefluister en dan hoor je pas wat er een ruis zit in die eindversterker ) . Met andere woorden je hoort bijna niets meer .
Uit echt een héleboel reply's geleden , meen ik mij te herinneren dat Frithjof eens gemeld had dat die oude bandfilters ongeveer een impedantie hebben van 1,5kΩ . En dat filter van mij is dus 2kΩ in en uit , volgens de specs . Dat lijkt mij nog redelijk bijelkaar in de buurt te zitten .
Maar ergens moet dus een behoorlijke misaanpassing zitten , of ik heb het helemaal fout betreffende die oude bandfilters . Naar mijn idee is een misser van 25% niet zo heel erg ( De misaanpassing van een antenne van 25% geeft een betere staande golf verhouding dan 1:1,5 , en daar ligt niemand wakker van , toch ? ( is toch ook een impedantie verschil ? )) . Kan iemand mij hier aub mee verder helpen ?

Die antennespoel functioneerd overigens geweldig ( achteraf meer geluk dan wijsheid ! ) . Met de dubbele varco gaat ie diep de middengolf in , en met een enkele net over de 80m band . ( Overigens @ Fred : bedankt voor dat mailtje ; is een prima hulpmiddel , en komt vrijwel op dezelfde getallen uit als FET ) . Eventuele aftakkingen maak ik wel als ik hoger in de HF band wil ontvangen .

Radioortje

Dat filter, zit dat wel op die frequentie die jij denkt ?
Als je de misaanpassing wil weten zul je moeten meten. Dat is te doen zonder wobbelaar of SNA maar wel wat lastiger.

Je kunt met een scoop en een meetzender met de hand wobbelen. Dan kun je de doorlaatcurve zien. Dan moet je de boel aansluiten via een L in serie en C (trimmertje) naar massa. Het filter vervang je door een 2K weerstand. Nu speel je met die L en C tot je de beste en meest vlakke doorlaat hebt in je filter bereik. Dan heb je de basis aanpassing voor je filter en kun je de doorlaat verder optimaliseren. Hoeveel dB het filter dempt moet in het datasheet staan. Er is altijd wel verlies in een filter.