Beste

Het is een tijdje dat ik hier nog gepost heb. Maar nu ben ik terug met elektronica bezig.

Mijn nieuwste project is het bouwen van een Geigerteller.
Dit volgens de plannen op deze website:

http://uzzors2k.4hv.org/index.php?page=geigercounter

http://uzzors2k.4hv.org/projectfiles/geigercounter/Geiger_Counter_schematic.GIF

Ik heb enkele vragen hierrond. Ik heb nooit veel elektronica gehad tijdens mijn opleiding, en als we dat kregen waren het vooral bewijzen en theorie. Dus praktijk quasi nihil, alles wat ik hiervan weet is door zelfstudie. Dus vergeef het mij als het niet al te slimme vragen zijn :-) Ik heb ze ook al zelf proberen te beantwoorden, maar van sommige ben ik niet zo zeker.

1. Een 2N2222, kan ik ook een 2N2222a gebruiken? Ik ben 99% zeker dat dit lukt omdat een 'a' de nieuwere versie is.

2. Gaat dit lukken met een 5V buzzer? Weeral 99% zeker ja omdat die man zijn buzzer 3 - 20 V is.

3. De linkse twee condensatoren, de 10uf en de 100uf Elko. Hoeveel volt moeten die mannen zijn? Ik heb er van 10V, maar ik vrees dat dit wishfull thinking is. Ik zou 3V zeggen, maar die vind ik zo goed al nergens. 6.3V dan maar?

4. De rechtse Elko, 33uf en 10V. Ik heb er enkele van 16V, dat deze gaan werken is weer wishfull thinking zeker?

5. Maakt het uit als ik 8 lagere voltage Zeners gebruik voor de 420V te krijgen i.p.v. de twee hoge voltage Zeners?

6. Misschien een moeilijke, maar hoe werkt die spoel? Door spoel 1-2 gaat toch nooit stroom vloeien omdat die doorverbonden is met een Gate van de transistor. Kan iemand dit verduidelijken?

Dank bij voorbaat voor uw hulp!

Met vriendelijke groet

Mardec

1: Ja
2: Ja
3: Alles boven de 3V is goed. Dus die 10V exemplaren kan je gewoon gebruiken. Een condensator met een spanning van 10V gaat stuk als de spanning over die condensator groter is dan 10V. Hier wordt gebruik gemaakt van 3V. De 10V condensatoren blijven dus heel.
4: Een 16V condensator kan je hier prima gebruiken. Zie antwoord op vraag 3
5: Nee
6: Hier staat de juiste werking van een soortgelijke schakeling beschreven http://www.circuitsonline.net/forum/view/message/616023#616023

Ik mis eigenlijk nog iets. Hoe kom je aan de juiste spoel?

Omdat ik niks getest heb hou ik nog een slag om de arm mbt tot de vragen 1, 2 en 5. Omdat de zenerstroom van de 420V-zener laag is kan het zijn dat je de 420V niet haalt. In dat geval kan je een extra zener in serie zetten met de bestaande zener(s). Ook kan je tussen de basis en emittor van de 2N2222 een weerstand zetten van 5,6kΩ. De zenerstroom wordt dan hoger (voordat de 2N2222 ingrijpt). De uitgangsspanning wordt daardoor stabieler.

hoi, ik heb laatst ook een geiger counter in elkaar geknutseld, je kunt hem vinden op sites.google.com/site/geigermullercounter

wellicht staat er nog een idee tussen waar je wat aan hebt.

Grtn, Robert

Ik mis eigenlijk nog iets. Hoe kom je aan de juiste spoel?

Staat bij het shema, spoel uit het flits gedeelte van een wegwerp camera.

Ja, de spoel komt inderdaad uit een wegwerpcamera.
Met een multimeter heb ik de juiste pinnen gevonden.
Ik heb net de linkerzijde gemaakt en hij levert 412 volt :-)
So far so good.

@ aR-Gee
Die van jouw ziet er wel professioneler uit dan die van mij!

@ ohm pi
Bedankt voor je input man! Really appreciated!!

Beste mensen

Bedankt voor jullie input! Het circuit werkt.
Maar ik heb een probleem, de teller doet het niet..

Dus:

- Ik meet in het Circuit de 420V waar ik ze moet meten volgens het plan.

- Als ik even contact maak tussen de draden naar de buis (gasontladingsbuis), geeft hij licht en geluid. Dus het circuit werkt.

- Maar meet ik over de draden naar de buis het voltage, meet ik 210V... Terwijl al mijn weerstanden juist zijn. Logisch eigelijk met al die weerstanden. Maar de specs van mijn buis SI3BG (dezelfde specs als de maker zijn trouwens: SBM-21 ):

SI3BG
Working Range (R/h) 300
Recommended Operating Voltage (volts) 380-460
Current (mA) 0.015-0.02
Plateau length (volts) at least 80
Maximum Plateau Slope (%/volts) 0.25
Gamma Sensitivity (Pulses/s/R/h)188-288

En ja, je raadt het, ik registreer ook geen straling met de teller. Misschien is de buis niet sterk genoeg voor achtergrondstraling? (want ik heb geen radioactief materiaal om te testen, nog niet..). Maar volgens mij krijgt ze niet genoeg spanning over haar. Terwijl ik toch letterlijk het plan heb gevolgd. Fout plan? Heb ik iets over het hoofd gezien?

Wat is de inwendige weerstand van je meter?

Ik krijg het gevoel dat ik een domme vraag gesteld heb.. :-)
Vind het zeer jammer dat ik niet meer van elektronica ken, het is zo een geweldige hobby. Maarja, al doende leert men zeker.

@ Maartenbakker

Ongeveer 1M Ohm als ik hem op de 1000V stand gebruik. (heb wel een andere meter moeten gebruiken omdat mijn oude mijn nieuwe (die de 210V mat) niet kon uitlezen op weerstand.

De oude meter met 1M gaf maar 38V als uitlezing waar de buis zou moeten zijn.

Even rekenen:

Gegevens:
- 412V van de spoel
- 10.1 M van de weerstandjes
- 1M van de Multimeter

Dat is 412/11.1 * 10.1 = 375V over de weerstandjes
En 412/11.1 * 1 = 37V aan de multimeter ( = wat ik meet)

Dus klopt mijn veronderstelling dan dat de buis een zeer hoge weerstand heeft, en daardoor veel meer spanning over zich gaat krijgen? Dus dat alles wel werkt zoals behoren, en ik even iets licht radioactiefs moet zoeken voor te testen?

antiek analoog horloge (1960) met lichtgevende wijzers?

Je kunt op eBay kleine plastic hangertjes kopen met Tritium er in, als light stick of als aanhangertje voor een ritssluiting.
Verder kun je zoeken naar voorwerpen van Uraniumglas (Vaselineglas),
die worden bij de vleet verhandeld op eBay. Er zijn zelfs knikkers te krijgen, die vaak voor dit doel worden gebruikt.
Verder kun je zoeken naar elektronenbuizenbuizen met gethoriëerde gloeidraden (meestal toegepast bij zwaardere zend en radarbuizen om de emissie te veerhogen) of TR (transmit-receive) cellen. Die bevatten namelijk ook isotopen om gemakklijker te triggeren, net zoals sommige koude kathode triggerbuisjes.

Vermijd items met radium. Ten eerte is radium een alphastraler en daar is je telbuisje niet geschikt voor en verder heeft dat spul een ellendig lange halfwaardetijd (iets van X.104 jaar).
Koop daarom ook geen buizen en TR-cellen van Westighouse, die bevatten in het algemeen ook radium, evenals veel oude horlogewijzers. Er zijn moderne horlogewijzers, die ook met een met tritium gevuld glazen buisje zijn uitgerust, ook op ebay verkrijgbaar.

Sommige kousjes voor gaslampen zijn ook prima ijkbronnen, hoewel de moderne ook weer stralingsvrij zijn.

Tidak Ada, bedankt voor je input. Ik heb 3 vaselineglas knikkers besteld op eBay. Dus over een dikke week laat ik jullie weten of hij goed werkt of niet :-)

Even voor jou begrip. Zolang er niks gebeurd is de buis dus heel hoogohmig. Zodra er radioactiviteit is, vind er doorslag plaats, en zakt de spanning dus snel. Dat geeft een pulsje via de 100pF condensator aan het laagspannings/uitlees gedeelte.

Om te testen: het schijnt dat beton radioactief is. Als je in een flat woont: dichter bij de muur testen....

je kunt natuurlijk ook naar Japan gaan,daar kun je hem prima uit testen,maar het schijnd daar in Fokushima niet zo'n goed weer te zijn.

@rew:
Dat is gasbeton, zoals YTONG-blokken. Ook gipsplaten.
Verder is ook graniet berucht.
Sporen radium (alphastraler) in het materiaal vervallen naar radon-gas (ook een alpha straler), dat in de lucht terecht komt. Onvoldoende ventilatie zorgt dan voor hoge concentraties radioactief radon in huis. Vooral huizen in koude gebieden, als noord Scandinavië en Cannada hebben er last van, doordat er minder wordt geventileerd en er veel met natuursteen wordt gebouwd. Radon heeft een hoog sg, waardoor het laag in het huis terechtkomt: Kruipruimtes en kelders.

Het effect van het radongas is voornamelijk op het luchtwegslijmvlies, doordat het wordt ingeademd. De hoornlaag van onze huid is dik genoeg om alphastraling tegen te houden.

Heren

Mijn excuses voor de lange afwezigheid :-)
Een duurdere Geigerbuis kopen was de oplossing.
Hij werkt nu zeer goed!

Achtergrondstraling ~ 30 *Bieps/ontladingen*/min
Vasilineglas ~ 120 *Bieps/ontladingen*/min

Ondertussen heb ik een Arduino aangeschaft, een programma geschreven, dus nu kan ik hem ook digitaal uitlezen :-)

Ik heb echter nog één vraag naar jullie toe.
Nog steeds begrijp ik de volledige werking van mijn Geigerteller Circuit niet... kan iemand dit toelichten?

- Vooral dat de spoel 5 pinnen heeft kan ik niet goed vatten.
- Het doel van die Zeners ook niet.
- En het detectie-gedeelte begrijp ik deels, maar echt snappen..

In ieder geval, bedankt voor de input!

Wat in het vat zit verzuurt niet toch? Alleen de halfwaardetijd van wat je wilt meten kan soms een probleem zijn als je wacht ;)

De trafo heeft in principe 3 wikkelingen. Primair (4-6), secundair (4-5) en aansturing (1-2). Primair en secundair zijn aanelkaargeknoopt omdat er geen isolatie nodig is.

Het werkingsprincipe is dat van een blokkeeroscillator. Deze bestaat uit de BD139, de 1N4148, de 150 ohm weerstand en de trafo en werkt als volgt: Bij het inschakelen telt alleen de gelijkstroomweerstand van de trafo en gaat er basisstroom lopen. De transistor gaat geleiden zodat er primair stroom gaat lopen. Nu wordt er een spanning ge-induceerd in wikkeling 1-2 die tegengesteld is aan de voedingsspanning zodat de transistor geen basisstroom meer krijgt en afschakelt. Het magnetisch veld in de trafo neemt af, de transistor krijgt weer basisstroom en het hele proces herhaalt zich met de eigenfrequentie van de kring.

De 2N2222, de 10u elco en de 2 zenerdiodes vormen een spanningsregeling. Zodra de uitgangsspanning boven hun totaalwaarde uitkomt gaan de zeners geleiden, waarna de 2N2222 de boven besproken oscillator stillegt. De uitgangsspanning daalt en als de 10u elco bovendien ook weer opgeladen is, hervat de oscillator zijn werk weer.

Het versterkergedeelte is via de condensator van 100p aan de telbuis gekoppeld. Als deze "afgaat" dan zakt de spanning aan de bovenste aansluiting kortstondig van 420V naar veel lager, wat als pulsje door het ont- en weer opladen van deze condensator wordt doorgegeven.

Tenslotte nog even het stukje rond de UF4007 die aan de primaire pin 6 hangt. Deze richt de flyback-puls, die bij het afschakelen van de BD139 ontstaat, gelijk om het versterkergedeelte van een hogere spanning dan de 3V batterijspanning te voorzien.

Dat laatste stukje wat maarten dus "het stukje rond de UF4007" noemt. Eenvoudiger gezegd is dat een spanningsverdubbelaar. ivm wat verliezen her en der zal er rond de 5V uitkomen.

[edit] Even voor mijn begrip. Het is van belang dat die 100pF 630V een goede condensator is, met heel weinig lekstroom. Als ie in de tijd tussen pulsjes leegloopt, dan komt de puls op de basis van de eindtorren niet onder de 5V van de eind-schakeling-voeding.

Als dit niet gebeurt, dan zal er wel een lekstroom door de basis van de BD140 torren lopen. Zou het met deze torren werken omdat die een reverse bias lekstroom hebben? Of zou het werken omdat ze gaan zeneren bij een paar volt. 6V of zo kan ik me herinneren als een "typical value".

[Bericht gewijzigd door rew op (61%)]

Hij richt toch gewoon de flybackpuls enkelzijdig gelijk, of zie ik wat over het hoofd?

Je bedoelt van wat ik verdubelaar noem? Pin vier blijft aan de voeding van 3V hangen. Volgens mij krijg je een piek vergelijkbaar met de eerste spanning maar dan de andere kant op als je de stuurtor (hier de BD139) uitzet. Toch?

Ah op die manier. We bedoelen dezelfde puls alleen durf ik geen uitspraak over de hoogte te doen.

Op 18 oktober 2012 17:44:02 schreef Mardec:
Heren

Mijn excuses voor de lange afwezigheid :-)
Een duurdere Geigerbuis kopen was de oplossing.
Hij werkt nu zeer goed!

Achtergrondstraling ~ 30 *Bieps/ontladingen*/min
Vasilineglas ~ 120 *Bieps/ontladingen*/min

Wat voor buis heb je? SI-3BG zijn kneiterdoof en bedoeld voor forse stralingsvelden. Betere buisjes zijn SBM-20, SI-29BG, SI-22G e.d.
SBT-11(A) zijn helemaal leuk, detecteren alfa, beta en gamma.

Ik heb zelf het volgende schema gebouwd:

http://www.julietmikebravo.nl/2012/07/1068/

Eerste print is voor een teller voor een vriend gebouwd, nu een tweede in aanbouw voor een teller met interne SBT-11 voor permanent in de rugtas :)

Ook leuk is https://sites.google.com/site/diygeigercounter/ , complete print met HV generator en een Arduino voor LCD aansturing. Zeer eenvoudig om te programmeren als je Arduino ervaring hebt.

Hier zitten trouwens ook veel hobbyisten: http://tech.groups.yahoo.com/group/GeigerCounterEnthusiasts/messages

Overigens publiceert Elektor momenteel een Geigerteller, die halfgeleiders gebruikt als detector...
Die zijn goedkoper en gemakklijer te krijgen dan buisjes. Bovendien geen hoogspanning !

Op 24 oktober 2012 15:37:25 schreef Tidak Ada:
Overigens publiceert Elektor momenteel een Geigerteller, die halfgeleiders gebruikt als detector...
Die zijn goedkoper en gemakklijer te krijgen dan buisjes. Bovendien geen hoogspanning !

Dat zijn grappige schemaatjes maar GM buizen zijn momenteel nog praktischere detectoren, gevoeliger en de signalen zijn makkelijker te verwerken.

Halfgeleiderdetectors zoals fotodiodes geven vrij zwakke signalen af met veel ruis en de algehele gevoeligheid is laag. Je hebt dan wel geen hoogspanning nodig en bijv. een bpw34 kost niks, maar je moet wel weer extra elektronica voor versterking erachter hangen, en uiteindelijk ziet het vooral gammastraling.

Ik ga wel een keer een van die schemaatjes bouwen want het blijft natuurlijk wel goedkoop experimenteren :)

Op 18 juni 2011 12:34:23 schreef Tidak Ada:
Vermijd items met radium. Ten eerte is radium een alphastraler en daar is je telbuisje niet geschikt voor en verder heeft dat spul een ellendig lange halfwaardetijd (iets van X.104 jaar).
Koop daarom ook geen buizen en TR-cellen van Westighouse, die bevatten in het algemeen ook radium, evenals veel oude horlogewijzers.

Radium is niet zo'n probleem als je er maar vanaf blijft. Bij een "open" klok of wekker loopt wel fijn Radon de omgeving in, kan je beter een hermetisch gesloten buis hebben.
Overigens is radium meestal goed detecteerbaar met elke telbuis aangezien de vervalproducten beta en gammastralers zijn.

Als je gewoon een veilige testbron is een stuk uraniumglas erg geschikt, stevig, ziet er grappig uit en de radioactieve stof is relatief goed ingesloten. Kernafval wordt namelijk ook "verglaasd" zodat de afvalstoffen niet door water kunnen worden meegenomen.

[Bericht gewijzigd door JulietMikeBravo op (37%)]

'k Ben ook niet zo'n fan van Elektuur schama's (de ervaringen in het verleden waren bar en boos), maar dit intrigeert in ieder geval.
Als je het laatste artikel leest, is het wel degelijk mogelijk α-straling te meten en wel met een uitgeklede 2N3055 (en mogelijk ook met andere transistoren met een groot opervlak).
Ook een geopende BPX61 zou α-stralen kunnen detecteren.
Over absolute gevoeligheid wordt helaas niet gesproken.

Ik weet wel dat radium in een TR-cell redelijk veilig zit opgesloten, maar de dossis, die Westinghouse er in stopt is toch bedenkelijk groot. Dat resulteert dat de (deels secundaire) β- en γ-straling ook hoger is. Echt veilig is het dus niet.

Uraniumglas is gemakkelijk als knikkers (marbles) op eBay te krijgen.
Ook bij "antiquairs" is dat geel-groene glas (ook wel vaselineglas genoemd) wel in de vorm van vele gegoten glazen voorwerpen te krijgen. Kost alleen wat meer dan die knikkers. Geblazen uraniumglas is zeldzamer.