Jongensradio anno 2007 Deel 9

Zal een geleende schrijfwijze zijn van Gleichstrom, dat deed men wel vaker in die tijd.
Maar vergeet niet dat een technicus niet per definitie, ook een neerlandicus is.

Mooi stuk werk Mans! Een mooi stuk meetgereedschap erbij!

Je hoeft nu niet bepaald een volleerd neerlandicus te zijn om je te herinneren hoe je "gelijk" ook alweer schrijft.
Los daarvan: de schrijver maakt het omslag niet. En de uitgever had gewoon even moeten kijken wat er de deur uit gaat.

Het grote nadeel aan gelijkstroom heeft mij altijd geleken dat de distributie zo moeizaam gaat. Het zal dus wel uit de tijd van de vele kleine lokale elektriciteitsfabriekjes zijn.

Er is, ik dacht in Berlijn, nog wel een tijdje een gemengd systeem geweest. De langere afstanden werden overbrugd met water onder hoge druk, en ter plekke in de wijk werd dan weer elektriciteit opgewekt. Een "unreine Lösung" vonden ze dat wel.

Hoe krijg ik dit nu on topic? Ah ja, in de begintijd van het radioamateurisme was het erg kostbaar om spanning af te vlakken, en zodoende klonken de amateurzenders wel eens erg rauw.
En sòmmige amateurs vonden zelfs gelijkrichten te bezwaarlijk, en zetten rechtstreeks de wisselspanning uit het net op de buizen. Goed, dan zond je maar de helft van de periode, maar het ging.
Het wordt nog erger, als je bedenkt dat zo'n zender vaak ook nog zelf-oscillerend was. De oscillator moest dus 50x per seconde opnieuw starten, met alle FM van dien.. brrrrrrr.

Dat zie je verkeerd, varicaps waren ook een probleem, zo kon je dus makkelijk ook in FM uitkomen. Wel knap, in AM en FM tegelijk uitkomen.
Ach, vergeleken met de vonkenzender was dit al een verbetering.

Bij oudere legersets hoor je het getjoep, is dat die oscillator die steeds aanslaat ?

http://www.gutenberg.org/files/22722/22722-h/woordenlijst1914-full.htm…
In 1914 was het inderdaad gewoon gelijk.
Vreemd toch...

Ik denk dat de oscillator niet afslaat. (die heb je bij ontvangst waarschijnlijk ook nodig)
Maar het is wel goed mogelijk dat de voedingsspanning inzakt.

Langere afstanden gaan prima met gelijkstroom.

Lijkt me toch niet geweldig, een slecht of niet afgevlakte voeding van een zender.
Is ook leuk om aan te meten of te rekenen.

Wat had je gedacht van de 700 MW DC verbinding tussen Noorwegen en Eemshaven van TENNET/NorNed??

http://nl.wikipedia.org/wiki/NorNed-kabel

Sterker nog, er zijn veel minder verliezen door DC te transporteren... en waarom?
Sorry is wel OT:

Ik heb hier nu iets erg leuks. Twee mooie beukenhouten koffertjes en bijbehorende regelbare 0-300V voeding. In elke doos zit een soort mega breadboard waar je grote spoelen (met banaanstekkers als aansluiting,. condensators en weerstanden ik kan steken. Een microfoon, wat lampjes, snoertjes, stekkers en antenne spul. Onder het breadboard zit een EL84. Er bij nederlandstalige boekjes met experimenten. Het leukste is de zendvergunning (max 10W) van de ptt uit 1964, gericht aan de rector van een lyceum in zeist.
Ik moet nog wat foto's maken. Hij is van de firma PM Tamson nv en heet demonstratieset radio en hoogfrequenttechniek, op de koffer staat funktechniek

Wat had je gedacht van de 700 MW DC verbinding [...]

Ja, maar zulke omvormertechniek hadden ze toen niet.
Maar eigenlijk had ik het ook niet over vervoer, maar over de distributie: het verlagen naar de gebruiksspanning, en naar de gebruikers brengen.
Het transformeert zo lastig, DC; en iets anders was er toen niet, afgezien dus van motor/generatorsets (al dan niet met hogedrukwaterleidingen ertussen).

Fred, dat is geinig; de zeevaartschool had ook zo'n tableau, en ook zo'n vergunning!

http://www.hamforum.nl/viewtopic.php?f=56&t=1207

wat foto's van een van de twee sets.

Op 18 november 2009 19:34:25 schreef Frederick E. Terman:
[...]Ja, maar zulke omvormertechniek hadden ze toen niet.

FET, was ook een reactie op rbeckers

Mooi setje Fred... Start binnenkort de zendamateurcursus in Waardenburg

Zo'n "officiele" machtiging heb ik ook nog gekregen nadat ik geslaagd was. Ik weet niet of je die tegenwoordig nog krijgt. Zal ondertussen wel afgeschaft zijn en vervangen door een briefje/e-mail.

Fred,

leuke sets. Zou tegenwoordig o.a. door de voedingsspanning en gebruike stekkers toch wel problemen geven.

Dat komt niet meer door de arbo heen. 300V op onafgeschermde banaanstekkers

Ik heb de ontvanger gebouwd (0V1), driemaal raden wat ik op 1 meter draad ontving. Radio Maria
De gewoone proefjes waren ook best leuk. Met een neonlampje, spoel, condensator of weerstand. Er zit een heel groot neonlampje bij met twee hele grote electrodes. Je ziet mooi de ene als plus en de ander als min oplichten.

Mans: Zendamateur cursusen ? Geloof niet dat ik daar genoeg voor weet. Meten is niet echt een examen onderwerp. Als ik dat ga onderwijzen denken er straks amateurs dat er water door coax loopt en dat mixers met potmeters worden opgebouwd

Ja, zoiets krijg je nu nog steeds, als je iets zelf bouwt.

Radio maria

@fred: Jij bent in staat om een ontvanger/zender te bouwen. Misschien ben je daar zelf minder van overtuigd dan wij. Maar daar kom je wel uit. (je hebt een stuk meer kennis dan toen ik mn eerst dubbelsuper bouwde)
In dat geval kun je ook met gemak een zend-amateur-cursus geven. Je hebt enig idee van wat een SWR verhouding is, en veel verder komen een hele hoop amateurs niet...
Leuk trouwens, ik moet op school nu mensen proefjes laten doen met een opstelling met coax-kabels een pulsgever en afsluitweerstanden. Daarmee is het toch wel erg makkelijk om te laten zien hoe dat allemaal zit. Zou zeker niet misstaan op een amateurs-cursus. Al moet ik zeggen dat het begeleidende materiaal vrij zwak is. De interressante dingen worden er niet uitgehaald. Ze hoeven alleen maar de voortplantingssnelheid door de kabel te berekenen. En daarvoor heb je nou net weer amper kennis nodig over hoe dat nou zit met reflecties en staande golven enzo.

Bedoel je een TDR meting, dat is erg leuk, doe ik ook regelmatig ? of slotted line. Ik heb hier laatst met een slotted lijn gespeeld. Erg leuk. Ik zou best een echte willen. Ik heb hier een catalogus van general radio uit 1957 helemaal vol meet-goodies. Ze hadden toen de erg grappige hulpmiddelen voor de meest rare metingen.

Vanavond nog wat aan de 2 meter set gewerkt. Ik heb geprobeerd wat impedanties te meten. Deze in een smith chard gezet en toen met een lc netwerkje een aanpassing bepaald naar de volgende trap. Daarna deze met de vna afgeregeld. Ik heb nog geen tijd gehad het eindresultaat te bekijken want ik moet de uitgang van de mixer naar het filter nog doen.

(Z) dat is waar, ik vergat even dat toen ik voor F opging ik nog niet zo lang bezig was. Ach als iemand het ooit zou vragen wil ik het best doen.

Op 20 november 2009 22:19:31 schreef (Z)weetvoetje:
...@fred: Jij bent in staat om een ontvanger/zender te bouwen...

Ben ik met (Z)weetvoetje eens. Je kunt waarschijnlijk zelfs een ontvanger/zender ontwerpen.
Cursussen geven (geen wiskunde s.v.p. ) zal ook redelijk goed gaan.

Maar om radio Maria te ontvangen heb je niet zo'n mooie experimenteer set nodig.
Hoe goed is de bij die set geleverde documentatie?

Die documentatie is vrij beknopt. Er staan iets van 50 proeven in. Ongeveer 10 regels per proef. Een tweede boekje laat de opstelling zien.

Gaaf ding Fred. Heb je al foto's gemaakt?

Op 20 november 2009 22:19:31 schreef (Z)weetvoetje:
Leuk trouwens, ik moet op school nu mensen proefjes laten doen met een opstelling met coax-kabels een pulsgever en afsluitweerstanden. [...]

Ik weet het niveau van je toehoorders natuurlijk niet, maar als het met de beschikbare tijd lukt kun je er wel wat bij zeggen.
Zelf vind ik het altijd leuk, het verband met (reflecties van) zichtbaar licht te laten zien.

Stel je moet een lijn van 50 ohm aanpassen aan eentje van 75 ohm, dan weet iedere amateur dat je dat met een kwartgolf tussenstukje van 61 ohm zou kunnen doen.

Maar niet iedereen realiseert zich precies wat er dan gebeurt. Bij de eerste overgang (50 - 61) heb je een reflectie, die weer richting bron gaat. Bij de tweede overgang (61 - 75) heb je een even grote reflectie, die óók richting bron gaat - en precies in tegenfase is, want hij begon een kwart periode later, en de terugweg is ook een kwartgolf langer.
De reflecties van beide overgangen heffen elkaar dus juist op.

En dàt is nu precies wat je doet met een anti-spiegelende coating op lenzen. Dat laagje is óók een kwartgolf, waarvan de reflectie tussen glas en coating net zo groot is als tussen coating en lucht.

Natuurlijkt werkt dat maar optimaal voor één frequentie. Voor het groene licht is de 'aanpassing' (dus de reflectiedemping) optimaal. Rood en blauw worden nog enigszins weerkaatst. De weinige reflectie die je nog hebt is daardoor paarsig van kleur.

Sommigen zegt dit alles niets, anderen vinden het pràchtig!

Op 21 november 2009 10:34:58 schreef Frederick E. Terman:

Stel je moet een lijn van 50 ohm aanpassen aan eentje van 75 ohm, dan weet iedere amateur dat je dat met een kwartgolf tussenstukje van 61 ohm zou kunnen doen.

Ja, hoor iedere amateur weet dat

Ik heb nog geen andere foto's dan op mijn site al staan.

Mooie uitleg over die coating, weet ik eindelijk de functie daarvan.

Die reflecties in die kwartgolf coax. Die gaan beide richting bron maar niet tegelijk toch ? Hoe heffen die elkaar op dan ?

Voor dat soort dingen hebben we lang niet genoeg tijd. Ik ben al blij als ik aan een paar mensen kan uitleggen wat er gebeurd met de fase van de reflectie bij een open of gesloten einde. Dergelijke dingen komen waarschijnlijk later, bij het vak 'golven en optica'. ze hebben nog te weinig wiskundige bagage om de golfvergelijking op te lossen...
(tenminste, in de tijd die ze krijgen voor dit proefje)

edit: Ja, die heffen elkaar op, omdat ze in tegenfase zijn.

Stom, niet bij nagedacht, door dat het een kwartgolf is komen de fases zo uit. Als de afstand gelijk was dan had je die kwart golf verschil ook niet.

Klopt. Met een enkele puls werkt het trouwens inderdaad niet zo: die zie je gewoon, eerst de één en dan de ander, op je TDR terugkomen.
Maar bij een sinus van de juiste frequentie (namelijk die, waarvoor het stukje een kwart golflengte lang is), werkt het fantabelig.

Bij veel antenneontwerpen zie je dit ding terug. Soms heet hij Q-match.

Vandaag is een vriend langs geweest voor wat antenne/balun advies. We hebben de hele middag aan mantelstroomfilters zitten meten. Erg leerzaam. Hij had een T200-2 gekocht. Voor mij een mooie mogelijkheid om eens zo'n ding aan de tand te voelen. Een echt breedbandig mantelstoom filter valt niet mee. De impedantie is veel lastiger te meten want het is een grote mix van capaciteit en inductie daarom heb ik ook doorgangs-metingen op de buitenmantel gedaan. We hebben stroombaluns gemaakt met dikke paarse ringkernen (ik weet niet wat maar het zou 4C65 kunnen zijn), met de T200-2 en met coax als spoel.)

Het meeste demping gaf 4 paarse kernen op elkaar met 5 windingen rg58. Dat was echter van 80 tot 20 meter, daarboven was het nog maar zo'n -10dB en op 21MHz was het helemaal niets. Meer windingen gaf beter resultaat op bv een band maar dan slechter ergens anders. Voor de meting heb ik de coax en DUT houder uitgecalibreerd. Dus de coax ertussen zonder spoeltoestanden was een vlakke lijn op 0dB.
Een coaxrol om iets van 20cm rond:, 5 slagen was het meest breedbandig maar dan praat je over -20dB. 10 windingen om een petfles gaf vergelijkbaar resultaat maar dat ging minder breed. Meer gaf resonanties en verslechtering voor hoog, verbetering voor laag.

De T200-2 deed eigenlijk nagenoeg niets. Behalve helemaal vol gewikkeld wat resonanties maar niets bruikbaars, ze zaten steeds wel ergens net verkeerd (doet ook maar een paar uH) Anders was het op zijn best 10dB. Als pure spoel met VD draad was het 15dB op 30MHz en een dB of 5 op 14MHz en nagenoeg niets daaronder.

Puur als spoel met VD draad gewikkeld waren de resultaten vergelijkbaar alleen ontstonden er dan geen resonanties.(er hing dan natuurlijk ook geen 20m coax tussen) Ik heb met die paarse een 1:1 en 1:4 gemaakt. Beide spanningsbaluns voor open lijn naar coax. Die waren niet slecht. De 1:4 was zelfs echt goed. Qua SWR en transformatie dan, hoe goed ze balans afdwingen is iets wat ik nog niet gemeten heb. Gezien de reactantie haalbaar met een kern verwacht ik er niet zoveel van. Maar een T200-2 is dus zonde van het geld in dit soort toepassingen

Hoeveel dB demping heb je nodig voor mantelstroom, -20dB klinkt zo triest maar het is wel een factor 100 natuurlijk.

Pfoe, da's lang geleden...

Toch nog maar een reactie: -20dB zal wel prima zijn, lijkt me. Maar ik denk dat het ook afhangt van de SWR in in de kabel. Als de SWR slecht is, dan zal het waarschijnlijk meer uitmaken...

Nog even over de niet lineaire spoel als mixer. Het valt wel uit te rekenen voor een enkele spoel. In principe zou dat hetzelfde rendement moeten geven als bij een dubbele spoel.
Ik kom dan uit op het volgende verband voor het rendement:
(gaat dus om formule rend) fo is oscillatorfrequentie, fz is te ontvangen frequentie.
http://www.uploadarchief.net/files/download/lmixer.png

En dit komt me toch vreemd voor. Waneer L0 (de gemiddelde zelfinductie) niet gelijk aan nul is, dan gebeuren er rare dingen, er komen singulariteiten uit. Oftewel, oneindig hoge rendementen.
verder vertoont dit wel het normale gedrag van hoger rendement bij verder omhoog mixen. Bij omhoogmixen gaat het rendement naar oneindig, bij omlaagmixen stabiliseert het zich op 50%, behalve dan die twee vreemde singulariteiten.
FET, heb jij hier enigszins een verklaring voor. Ik ben er redelijk zeker van dat mijn berekening klopt. (kan het mathematica-notebook ook wel ff hierop zetten, als dat nut heeft)

Het gaat in dit geval om twee stroombronnen die over een niet-lineaire spoel staan. Over de spoel staat ook een weerstand, met een zeer smalbandig filter dat alleen het gewenste mengproduct doorlaat.