Condensatoren UOS NOS wat doen we ermee?

Op 1 juli 2017 14:07:33 schreef grotedikken:
[...]Mijn ervaring is toch anders. De meeste kunststoffen verouderen wel degelijk. De weekmakers verdampen en ze worden bros. Zeker als ze niet in het pikdonker bewaard worden.
Zet maar eens een plastic voorwerp buiten, na een jaar kun je het verkruimelen. De kunststof van condensatoren wordt hard, er komen scheurtjes in en niet alleen duidelijk zichtbare scheuren zoals bij Rifa vaak voorkomt. Sommige haarscheurtjes zie je niet, maar er kruipt wel vocht in. De zeer dunne opgedampte metaallaag oxideert dan ter hoogte van de gesoldeerde aansluiting. Ik heb naar aanleiding van een ander topic eens een aantal gebruikte UOS X1 en X2 condensatoren doorgemeten. Het viel meteen op dat de nominale capaciteit bij haast allemaal verminderd was. Gaande van 10% tot wel 50%!

Rifa is gewoon waardeloos.

Echte condensatoren, MKP, MKT etc hebben een kunststoflaag zonder additieven, puur polypropyleen etc. Dat verandert niet. Maar dan heb ik het wel over goede, Wima, Vishay (ben ik favoriet van vanwege mijn Philips achtergrond en omdat ik in hun fabrieken heb rondgelopen en alle productieprocessen c.q. machines heb gezien, in Roeselaere) etc. Die worden niet met die barstende kunstharsen gevuld en zijn over 100 jaren nog goed. Ook verlopen ze weinig.

Daar heb ik er nog een van liggen, niet dezelfde waarde maar wel gelijk aan de afbeelding.
Van welk jaar zijn die staat er een code op waaruit dat is af te leiden?

Van WIMA heb ik er ook nog die van onderen zijn volgegoten.
Ook enkele met rondom een giet of persnaad.
Ook slecht of brakkig?

[Bericht gewijzigd door vergeten op (29%)]

Dat hangt van het type af.

Op 1 juli 2017 22:10:43 schreef Hoeben:
[...]Rifa is gewoon waardeloos.

Echte condensatoren, MKP, MKT etc hebben een kunststoflaag zonder additieven, puur polypropyleen etc. Dat verandert niet. Maar dan heb ik het wel over goede, Wima, Vishay (ben ik favoriet van vanwege mijn Philips achtergrond en omdat ik in hun fabrieken heb rondgelopen en alle productieprocessen c.q. machines heb gezien, in Roeselaere) etc. Die worden niet met die barstende kunstharsen gevuld en zijn over 100 jaren nog goed. Ook verlopen ze weinig.

klopt idd, je komt die zeeblauwe of gele philipssen nooit tegen uitelkaar geklapt als een rifa anders als door externe invloed, warmte of veel te hoge spanning. die gele ben ik vaker tegengekomen in de lijntrap van 80's 66cm tv's ( waar er vlot 1000V opstaat ) en 1 pootje los uit de soldeer was gekomen. gat van 1 cm in het pcb gevlamd maar de vorige reparateur had de oude condensator weer teruggezet, en heeft het gewoon uitgehouden.

in evsa's kom ik ook vaker blokcondensatoren tegen, 1600V of 2kV modellen die scheuren ook niet open, ondanks de fukiyuki merken die daar inzitten. wel staan ze soms bol, veroorzaakt door vaak ontsteken. elke buis heeft een dergelijke condensator in een evsa zitten waar alle 4 de buiseinden zijn aangesloten op de evsa, waar bij een VSA systeem de starter zit.

hier een condensator uit een inductieplaat van 20 jaar oud. de volledige stroom van de pit gaat door 2 van deze 850V 680nf condensatoren. deze condensator had een zwart plekje, niet zichtbaar want zat aan de onderzijde. aan de rimpels in de folie te zien en de verkleuring van de kopse kant ging er een andere in.

hier de reden van dat plekje, de plakfolie eraf en de zijkant kwam zo geheel los. dat plekje was de enige fysieke verbinding nog blijkbaar, opwarming zorgde voor doorslag. doordat deze condensator doorsloeg klapten de 2 drivers eruit, die kunnen 60A per stuk aan.

[Bericht gewijzigd door testman op (18%)]

Leuk merk : Arcotronics !

Ik plof niet onder hoge spanning!... :)
Maar ja, als je je hele leven in zo'n cylindertje zit opgesloten, wil je er ook wel eens even uit...

Vroeger had men nogal vreemde testmethoden voor (sommige) condensatoren en batterijen.
Ze moesten een ingeslagen spijker overleven zonder (na verwijdering) ongewenst gedrag te vertonen.
Daar is met toch maar vanaf gestapt, omdat het niet echt verwachtbaar is dat zoiets ooit echt gebeurt...

Zelfde geldt bijv. voor testen brandveiligheid in vliegtuigen. Daartoe stak men al 70 jaar een baal tabaksbladeren in brand in het vliegtuig.
Tot men zich realiseerde dat zoiets niet echt meer iets is wat je tegenwoordig in een vliegtuig als lading aantreft... :)

[Bericht gewijzigd door Arco op (67%)]

Op 2 juli 2017 13:11:41 schreef Arco:

Vroeger had men nogal vreemde testmethoden voor (sommige) condensatoren en batterijen.
Ze moesten een ingeslagen spijker overleven zonder (na verwijdering) ongewenst gedrag te vertonen.

Dàt verlaart die gaten in de Rifacondensatoren. Die zaten er al in toen ze nieuw waren. :-)

Zelfde geldt bijv. voor testen brandveiligheid in vliegtuigen. Daartoe stak men al 70 jaar een baal tabaksbladeren in brand in het vliegtuig.
Tot men zich realiseerde dat zoiets niet echt meer iets is wat je tegenwoordig in een vliegtuig als lading aantreft... :)

Jaja, de experts die instaan voor de veiligheid op vliegtuigen zijn allemaal idioten die 40 jaar achterophinken zodat buitenstaanders zich daarmee een bult kunnen lachen.

Op 2 juli 2017 13:11:41 schreef Arco:
Vroeger had men nogal vreemde testmethoden voor (sommige) condensatoren en batterijen.
Ze moesten een ingeslagen spijker overleven zonder (na verwijdering) ongewenst gedrag te vertonen.

Ik heb een filmpje gezien wat de gevolgen zijn als een spijker door een Saft LSH 20 geslagen word.
Wow! dat is pas heftig!!

Nou dat wij toch over c's en elko's hebben kan iemand mij vertellen wat zo bijzonder is aan Blackgate elkos. Want daar vragen ze Gods vermogen voor.

Want daar vragen ze Gods vermogen voor.

Alleen dat al maakt mij achterdochtig. Dan zit er vast een high-end oplichting achter.

De metalen delen van vermogensbuizen werden vroeger bij Philips zwart gemaakt zodat ze beter warmte konden afstralen. Dus wil iedereen nu zwart in de buizen, zonder echt nut. Want je voorversterker wordt niet heet.

In die Black Gate condensatoren zit wat grafiet. Overigens zijn die dingen helemaal niet beter dan een kwaliteit moderne elco en alles wat je kunt kopen via ebay en weet ik wat meer is fake. Niet met die onzin mee doen. Het is ook maar de vraag of die grafiet wel enige nut had.

Let op, dit vertelt niemand, maar hier is hoe het zit met elco's:
Wanneer heeft een elco een vervorming? Als hij het geluid verandert. Als de elco als AC kortsluiting werkt, dwz koppelcondensator, valt er geen spanning over (kortsluiting voor AC). Dus heeft hij ook geen vervorming, de spanningsval of stroom verandert niet.

Als je hem een filter gebruikt ver van het kantelpunt valt er heel veel spanning over maar loopt er bijna geen stroom. Dus ook geen vervorming.

Alleen als hij in een filter zit met het kantelpunt in het audiobereik zal er rond de -3 tot -6 dB verzwakking een spanning over de condensator staan die wel meetelt. Daar kan hij vervormen als hij niet lineair is.

Oftewel: filter niet in je audiobereik met een elco. In je voedingontkoppeling ligt hij ver onder het audiobereik, in koppeling idem.

En wat overblijft, daar zoek je een goede voor uit en geen oude elco die al lang niet meer gemaakt wordt.

Het zou best makkelijk kunnen, elco's testen op vervorming. Alleen die audiofanaten weten niet waar ze mee bezig zijn en die geluidstesten slaan echt nergens op.

Elektuur heeft het gemeten en heeft verschillen in de orde van tienden van procenten gevonden, als ik het mij goed herinner. Misschien heeft iemand het artikel?

In die Black Gate condensatoren zit wat grafiet. Overigens zijn die dingen helemaal niet beter dan een kwaliteit moderne elco en alles wat je kunt kopen via ebay en weet ik wat meer is fake. Niet met die onzin mee doen. Het is ook maar de vraag of die grafiet wel enige nut had.

Let op, dit vertelt niemand, maar hier is hoe het zit met elco's:
Wanneer heeft een elco een vervorming? Als hij het geluid verandert. Als de elco als AC kortsluiting werkt, dwz koppelcondensator, valt er geen spanning over (kortsluiting voor AC). Dus heeft hij ook geen vervorming, de spanningsval of stroom verandert niet.

Als je hem een filter gebruikt ver van het kantelpunt valt er heel veel spanning over maar loopt er bijna geen stroom. Dus ook geen vervorming.

Alleen als hij in een filter zit met het kantelpunt in het audiobereik zal er rond de -3 tot -6 dB verzwakking een spanning over de condensator staan die wel meetelt. Daar kan hij vervormen als hij niet lineair is.

Oftewel: filter niet in je audiobereik met een elco. In je voedingontkoppeling ligt hij ver onder het audiobereik, in koppeling idem.

En wat overblijft, daar zoek je een goede voor uit en geen oude elco die al lang niet meer gemaakt wordt.

Het zou best makkelijk kunnen, elco's testen op vervorming. Alleen die audiofanaten weten niet waar ze mee bezig zijn en die geluidstesten slaan echt nergens op.

Ieder die beweert dat een elco een ideale AC kortsluiting is heeft blijkbaar niet serieus aan elco's gemeten. Een elco vormt zelf als koppelcondensator een filter, er zijn flinke verschillen tussen verschillende typen.

PS.
Ik heb geen mening (of meting) wb. BlackGate. Ze werden in licentie gemaakt door Rubycon. Inmiddels 10+ jaar uit productie, dus de restvoorraad 'echte' zal nu wel heel klein zijn.

Op 1 juli 2017 19:22:57 schreef evdweele:
Van een collega kreeg ik een hoeveelheid componenten uit de nalatenschap van zijn vader.
Daar zaten ook de chocoladekleurige Wima 'bonbons' bij. In totaal 12 stuks, allemaal nog ongebruikt.
Ik was bekend met de slechte reputatie van deze condensatoren, dus ik sloot ze aan op de isolatietester.
Niet één kon de test op 250V doorstaan. Van volledige kortsluiting tot een isolatie van minder dan 100kΩ.

Dat is een bewijs uit het ongerijmde dat ook componenten die niet aan stress onderhevig zijn in kwaliteit achteruitgaan met de jaren.

De vader van de collega woonde in Zutphen. Dat ligt nog net niet aan zee als het klimaat niet heel sterk is veranderd sinds ik de laatste keer naar buiten keek ;-)

Maar nee, sedert jij een zonnepaneel op je dak hebt is de opwarming van de aarde volledig gestopt. Ik zou maar mijn gloeilampjes niet vervangen door LEDs want voor je het weet zitten we weer in de ijstijd. :)

"chocoladekleurige Wima 'bonbons", welke zijn dat?

Een zakje met tantaaltjes uit de oudheid.
Niets meer te vinden over de herkomst.
Als ik zoek op 427-59700 vind ik: Bracket,steel,PCB,IBM PC/XT/AT
Wat zou toch de werkspanning zijn en zijn ze nog bruikbaar uit 1991?
De afmetingen zijn 6x3mm best wel klein dus.

Op 1 juli 2017 14:17:07 schreef testman:
met oude audio apparaten heb ik vaker gezien na 10+ jaar stilstand, eerst de elco's gemeten met esr meter. capaciteit was nog goed, dus laten zitten. aangezet en laten spelen, nadat het apparaat goed warm is geworden begint het eea te hikken en merkbaar problemen te geven. meet je dan nog eens de elco's dan is de capaciteit ineens met 50% teruggelopen.

Je moet dat ook niet doen: oude elkos met jaren stilstand moet je eerst formeren. Gewoon een paar dagen op een stroombegrensde spanning zetten.

De elko lekt door stilstand. Maar is niet kapot. Dan zet je hem aan.Door de lekstroom wordt hij een beetje warmer. Daardoor gaat hij nog wat meer lekken. Als je geluk hebt formeert hij sneller dan dat hij warmer wordt. En als je pech hebt wordt hij nog warmer, lekt meer, wordt nog warmer, lekt nog meer etc totdat je hem zelf door dit lange aanzetten kapot gemaakt hebt. Dus formeren. Of anders een kortere tijd aanzetten, uitzetten, uren afkoelen, weer aanzetten etc, totdat de elko voldoende geformeerd is.

Jan Oomis (ARP, Tilburg) deed het altijd met een variac, alhoewel ik daar bedenkingen bij heb is het nog altijd beter dan gewoon opblazen van iets wat niet kapot was.

Op 6 juli 2017 18:19:47 schreef Hoeben:
"chocoladekleurige Wima 'bonbons", welke zijn dat?

Dat zijn deze. Veelvuldig toegepast in voornamelijk West-Duitse radio's en tv's uit de jaren '50 en '60.

https://kraltp.home.xs4all.nl/Tips-en-trucs/condensatoren/forumwima.jpg
https://kraltp.home.xs4all.nl/Tips-en-trucs/index.html

Op 15 juli 2017 01:02:34 schreef vergeten:
Een zakje met tantaaltjes uit de oudheid.
Niets meer te vinden over de herkomst.
Als ik zoek op 427-59700 vind ik: Bracket,steel,PCB,IBM PC/XT/AT
Wat zou toch de werkspanning zijn en zijn ze nog bruikbaar uit 1991?
[bijlage][bijlage]

Het zakje hoort duidelijk niet bij de tantaaltjes. Bij mijn weten verouderen die dingen niet door te liggen. De capaciteit is 1u, mogelijk dat die letter L de werkspanning aangeeft.

Toch is het zakje, waar met stift nog 1 µf is opgeschreven, zo tot mij gekomen. (zegt niets natuurlijk)
Er staat 1 stuks op de sticker en het zijn er 25 dat maakt het inderdaad wel twijfelachtig.

In romeinse cijfers L=50 maar in dit geval twijfel ik sterk dat deze tantaaltjes een werkspanning van 50v hebben, lijkt me wat hoog. De afmetingen zijn 6x3mm behoorlijk klein dus.

Testen? uurtje op 10v dan uurtje op 16v etc tot de plof :-)

Op 15 juli 2017 01:39:05 schreef Hoeben:
[...]Je moet dat ook niet doen: oude elkos met jaren stilstand moet je eerst formeren. Gewoon een paar dagen op een stroombegrensde spanning zetten.

De elko lekt door stilstand. Maar is niet kapot. Dan zet je hem aan.Door de lekstroom wordt hij een beetje warmer. Daardoor gaat hij nog wat meer lekken. Als je geluk hebt formeert hij sneller dan dat hij warmer wordt. En als je pech hebt wordt hij nog warmer, lekt meer, wordt nog warmer, lekt nog meer etc totdat je hem zelf door dit lange aanzetten kapot gemaakt hebt. Dus formeren. Of anders een kortere tijd aanzetten, uitzetten, uren afkoelen, weer aanzetten etc, totdat de elko voldoende geformeerd is.

Jan Oomis (ARP, Tilburg) deed het altijd met een variac, alhoewel ik daar bedenkingen bij heb is het nog altijd beter dan gewoon opblazen van iets wat niet kapot was.

dit waren voornamelijk 100uf elco's van de 1e cd speler, de 1000uf elco's achter de brugcel hadden er geen problemen mee.

variac is idd slecht, je gaat de voedingslijnen langzaam opdraaien terwijl de werking van het toestel compleet wordt verkloot op die manier. formeren is alleen bij grote elco's interessant, kleintjes vervang ik liever, zeker in signaalpaden geeft het ellende als er oude uitgedroogde elco's inzitten. de grote elco's achter de brug van apparaten hoef je maar zelden te vervangen.

@vergeten:

Die 'L' is niet noodzakelijkerwijs een bestaand cijfer. Een fabrikant kan zijn eigen codering verzinnen.

Van de website https://kraltp.home.xs4all.nl/Tips-en-trucs/condensatoren/cond.htm#Cod… de codering van de heel oude Philips teercondensatoren met de eigen Philips codering:

Codering Philips teercondensatoren

De werkspanning en de tolerantie van de bekende Philips teerdotten is als volgt te achterhalen:

L = 125 V
Geen letter = 400 V
H = 600 V
S = 800 V
T = 1000 V

Na deze letter volgt de capaciteitswaarde in pF (56K betekent dus 56.000 pF !).

Hierna volgt de codering van de tolerantie:

A = ± 10 %
P = ± 20 %

Verdere cijfers/letters zijn misschien productie codes

Bij keramische buiscondensatoren is de tolerantie code wat uitgebreider en wel als volgt:

P = ± 20 %
A = ± 10 %
B = ± 5 %
C = ± 2 %
D = ± 1 %
M = ± 1pF

Informatiebron: “Radio Historisch Tijdschrift” Nr. 100, Maart 2002

Het probleem* van het formeren met een variac, is dat een variac geen stroombegrensing biedt. Kortgesloten elco? Dat kost je ook op 100-150v je gelijkrichter.
Elco lekt 10mA bij 100v? Merk je weinig van. Radio begint misschien zelfs te spelen op 130v. Maar die elco zal wel gaan koken voordat ie geformeerd is. Het is geen nette weerstand en bij +- 250v zou ie zomaar 50mA kunnen lekken.

Daarom altijd de elco afkoppelen en via een 47k 0,5w weerstand verbinden met de gelijkrichter. Er zal dan nooit meer dan 'n paar mA lopen en dat is prima voor het formeren.

Voor klein grut doe je dat natuurlijk niet, maar in buizenapparatuur is het wel zo mooi om de originele elco te gebruiken. Voor de kosten doe je het niet. In +- 50% van de gevallen is die ook prima bruikbaar. Ook sommige dure torren-audiospullen hebben wel heel dikke elco's die simpelweg kostbaar zijn om te vervangen.

* Er gebeuren weinig ongelukken mee, doordat veel reparateurs best opmerkzaam zijn, maar het werd veelvuldig aangeraden. Al zou het 'werken', dan vind ik het nog steeds beter om de technisch eenvoudige, correcte manier voor te stellen.

Op 15 juli 2017 11:17:46 schreef testman:
[...]

dit waren voornamelijk 100uf elco's van de 1e cd speler, de 1000uf elco's achter de brugcel hadden er geen problemen mee.

variac is idd slecht, je gaat de voedingslijnen langzaam opdraaien terwijl de werking van het toestel compleet wordt verkloot op die manier. formeren is alleen bij grote elco's interessant, kleintjes vervang ik liever, zeker in signaalpaden geeft het ellende als er oude uitgedroogde elco's inzitten. de grote elco's achter de brug van apparaten hoef je maar zelden te vervangen.

Juist de voedingelkos zijn gevaarlijk omdat daar veel stroom door kan lopen. Alles met een serieweerstand is al veiliger. Maar ik heb wel eens een weerstand door die stroom kapot zien gaan, vooral bij buizenapparatuur. Dan vervang je hem en denkt dat die weerstand niet goed was maar het was de elko (die ondertussen voldoende geformeerd is en het doet).

Ik ben het ook niet met de variac eens. Ik denk dat hij daarmee de gelijkrichterbuis van oude apparaten maar een beetje aanzette.

Formeren moet je eigenlijk uren doen.

Verder kun je natuurlijk ook de elko leeghalen en er een moderne in monteren. Die zijn kleiner en passen dus. En het ziet er nog steeds goed uit. Ga niet zomaar voor meer capaciteit, de gelijkrichter kan daar niet tegen.

Ik kwam nog een stukje tegen over elco's formeren.Ik geef het maar even door.
https://www.uploadarchief.net/files/download/formeren_elcos.pdf