stabiele zender

Je raakt hier een van de eigenschappen van hoogfrequent techniek Joost: (in)stabiliteit van oscillatoren.
Heel anders dan bij laagfrequent techniek heb je hier te maken met een scala van factoren die invloed hebben op de stabiliteit van een oscillatorschakeling. Ik noem er een paar in de volgorde zoals ze me te binnen schieten, maar de lijst is langer:

• de oscillatiefrequentie zelf; hoe hoger, hoe moeilijker stabiel te krijgen
• mechanische opbouw van de schakeling; stevig, korte bedrading
• mechanische spanningen; b.v. poten van een condensator in de gaatjes van de print wringen (niet doen dus)
• mechanische opbouw van het kastje waarin de oscillator is ondergebracht
• temperatuur verschillen; zowel door de omgeving als door interne opwarming van b.v. de fet(s) of transistor(en)
• schommelingen in de voedingsspanning van de schakeling
• belastingsveranderingen door de schakeling achter de oscillator
• verstoringen door bewegende voorwerpen in de omgeving
• ...

Al deze factoren bepalen hoe stabiel een vrijlopende oscillator uiteindelijk is, ongeacht het ontwerp. De "bugs" waarover hier op CO volop geschreven wordt vallen in die categorie. Als je een ander ontwerp kiest zoals een PLL of DDS dan wordt de situatie natuurlijk anders.

Juist dit soort specifieke dingen maakt HF techniek zo apart en veel beginners beschikken niet over dit soort informatie. Je leest wel vaker opmerkingen in de trend van: "Waarom moet mijn HF schakeling nou in een blikken doosje gemonteerd worden, bij mijn audioversterker hoefde dat niet?" Nou, precies om bovenstaande factoren Joost.

Ik hoop je iets verder te hebben geholpen. Bekijk je zendertje nog eens kritisch en probeer verbeteringen aan te brengen waar dat mogelijk is. Inderdaad, een blikken of aluminium doosje om je schakeling is al een grote stap voorwaarts. Eigelijk een "must".

mijn oscillator met een buisje was anders wel vrij stabiel en je wilt niet weten hoe die testopstelling was

Op welke frequentie oscilleerde dat buisje?

@Beertje dan had je een gelukie!
Moet ik er bij zeggen ik heb ook een paar zendertjes gemaakt met buis.
En die deden het ook niet rot!

Die laatste van @Carel bedoelt daar BV ook mee de draadjes die
van de batterij/voeding naar je zendertje gaan.
En ook het geluidskabeltje niet te vergeten kunnen heen en weer zwabberen.
Dat zwabberen zal er waarschijnlijk ook voor zorgen dat de
frequentie van het zendertje op en neer gaan.
Je hebt een goeie kans dat als je het zendertje inblikt zo als Carel ook al getikt heeft.
De min van het zendertje aan de min zet.
En voor dat alle draadjes het blikje verlaten er een smoorspoeltje tussen plaatst
EN niet te vergeten ontkoppelt met 1….10nF het misschien al beter gaat worden
LET OP MISSCHIEN!

Rob007.

De bekabeling beweegt niet, daar had ik al rekening mee gehouden. Ik zal eens proberen om hem in te blikken, maar mocht iemand een schema hebben van een sowieso betere, stabielere oscillator dan zou ik deze graag in ontvangst nemen.

Ik zal mijn bevindingen op internet hier eens plaatsen, denk dat jullie beter kunnen beoordelen of deze schema's goed zijn of niet.

In ieder geval al bedankt voor de tips.

Een belangrijke oorzaak van instabiele frequentie is toch vaak het 'antenne-effect'; verandering in belasting zorgt voor verandering in frequentie bij simpele oscillators.

Als je als antenne een stukje draad gebruikt, bedenk dan dat er ook een 'aarde' meespeelt, die vaak bestaat uit grofweg alle andere aansluitdraden. Als je een voedings- of audiokabel beweegt heeft dat vervolgens invloed op de frequentie.

Je kunt er 2 dingen aan doen: aansluiting voor HF 'isoleren', bijvoorbeeld met smoorspoeltjes ertussen, of het ontwerp verbeteren door bijvoorbeeld buffertrapjes te gebruiken.

Voedingsspanning is van invloed, maar te stabiliseren. Temperatuur-gedrag is deels te voorkomen door componentkeuze, en te beperken door goede constructie.

De charme van HF werk vind ik juist het rommelen aan schakelingen om zoiets 'goed' te krijgen, met wat moeite en ervaring lukt dat vaak prima. Een goede vrijlopende zender blijft binnen 50 kHz stabiel (100 MHz signaal), zelfs gedurende 24 uur of langer.... maar dan ben je wel ff aan het prutsen hoor

http://www.geocities.com/ripkipelectriczone/fmv7part2.htm

Deze zender lijkt me een mooie opvolger, eventueel met wat punten die hierboven beschreven staan.

Ik heb zelf laatst ook een FM-bugje in elkaar gedraaid voor de vakantie, om MP3 speler, minidisc e.d. op de radio te kunnen horen (is erg makkelijk trouwens). Dit dingetje had geen stabiele osc, maar zolang je maar niet in de buurt kwam bleef hij goed op de frequentie staan. Gewoon een kwestie van MP3 speler aanzetten, en daarna op de ontvanger de zender opzoeken. Na een half uur was er wel een heel klein beetje verloop te merken, maar ik zond dan ook altijd over andere zenders heen, waardoor je dat veel erger merkt.

Moet ik je het schema geven? Het is zeer simpel, met gewone bc547's. Hij is alleen niet gevoelig genoeg voor microfoons.

Vraagje over het schema wat ik hierboven plaatste, is her erg als ik ipv de 1uF condensator een 4.7uF neem? Heb er namelijk geen van 1uF. Ook heb ik er geen van 15pF maar wel van 20pF. Zal niet zo'n ramp zijn toch?
Enige onduidelijke aan dit schema vind ik dat condensatortje waar dat hekje # bijstaat. "#=Doorvoer C 2N2" staat erbij...

@Zweetvoetje, schema mag je altijd geven kan nooit kwaad he

1uF of 4.7uF zal weinig uitmaken. die 15 of 20 wel.

# is een zogenoemde doorvoercondensator, die bak je in het afscheidingsschotje tussen de twee trappen, en dan lekt er geen HF door het schotje heen.

Dat schema komt morgen wel, ik moet het eerst nog uittekenen, en druk druk druk...

Die doorvoercondensator, de pootjes aan L1 en aan de weerstand van 47K neem ik aan? En hoe kan 't dat zo'n klein verschil wat uitmaakt?

Over dat schema, neem de tijd zo'n haast heeft het echt niet hoor

[edit]waar 5...6P en 4P7...47P staat, moet ik daar kiezen of kan ik alle tussenliggende waarden gebruiken? ik ga nu uit van dat laatste[/edit]

[Bericht gewijzigd door Joost op donderdag 12 mei 2005 19:52:26 ]

Ik heb de hele schakeling gebouwd, op de 2 condensatoren van 15pF na dan (heb er maar één kunnen vinden). En de varicap heb ik van een fm zakradio gehaald, staat alleen geen type op maar we zullen wel zien of het werkt, tenzij dit kwaad kan? Dan moet ik er toch maar eentje gaan halen.
Ipv de BC109 gebruik ik een BC547b, ipv de BF149 gebruik ik een 2N2219a, de 2N3866 heb ik wel gelaten.

Sorry voor de slechte foto, camera even niet in bereik.

Ondanks dat ik zo brak als de neten ben vandaag, toch nog het schema uitgetekend:

[img=640x480]http://img119.echo.cx/img119/3514/fmbug15ve.png[/img]

edit: torren zijn trouwens bc547c

[Bericht gewijzigd door zweetvoetje op vrijdag 13 mei 2005 14:56:37 ]

Ik heb de zender van de foto hierboven getest, alleen hij stoort voer de hele band, krijg er ook (tot nu toe) geen fatsoenlijk geluid uit. Zal dit aan die varicap liggen? De elektroboer had 'm niet, zei dat ze heel slecht te krijgen waren.

Het kraken begint overigens pas als ik het geluid er op aansluit.

[Bericht gewijzigd door Joost op vrijdag 13 mei 2005 15:44:55 ]

Waarschijnlijk is je modulatie veel te groot. Probeer eens om het geluid veel zachter te zetten.

Had ik al geprobeerd, klonk idd al iets beter, maar nog lang niet perfect. Zal eens een potmeter ertussen solderen.

Hij stoort nu niet meer over de hele band, vraag me niet waarom. Potmeter ertussen baat niet, maar heb ook niet echt 't gevoel dat het daardoor komt, want als ik de muziek zo zachter zet gaat 't volume wel omlaag maar de kwaliteit wordt er niet echt beter op.
Download hier mp3tje zoals hij klinkt: klik

[Bericht gewijzigd door Joost op vrijdag 13 mei 2005 18:20:27 ]

Dit schema werkt goed!
Ik heb het niet een keer gebouwd, maar wel……..
http://www.geocities.com/ripkipelectriczone/fmv7part2.htm
Het schema heb ik geloof ik eens uit een RB gehaald
Ook lijkt het schema niet helemaal af maar kan je vertellen
dat ik er van uit Rotterdam een QSO mee gedraaid heb met Delf.
En dat met 12Volt en een open dipooltje!

Heb je nu die Ctjes wel er in zitten? 2X 15pF ?

Voor de BF194 kan je ook een BF199 gebruiken!
Die trimmers die je gebruikt zijn geen 6/60pF trimmers.
6/60pF zijn geel van kleur.
Het doorvoer Ctje is inderdaad een 2N2 doorvoertje ik gebruikte
daarvoor een 1nF doorvoertje.
Het mag ook een gewoon Ctje van 10nF zijn het liefst dicht bij
Het gaatje waar de plus door het schotje gaat.

Nogmaals het schema is onveranderd opgetekend! (en het werkt zo ook!)
Wel zijn er dingetjes die je er aan zou kunnen verbeteren!
Maar nogmaals het heeft meerdere keertjes gewerkt
En de modulatie klonk als een klok! (echt waar!)

Rob007.

Ik heb nu net ook nog even zitten luisteren.
Volgens mij stuur je hem nog te hard in!
Het klinkt over gemoduleerd.

Rob.

Op 13 mei 2005 15:43:02 schreef Joost:
Ik heb de zender van de foto hierboven getest, alleen hij stoort voer de hele band, krijg er ook (tot nu toe) geen fatsoenlijk geluid uit. Zal dit aan die varicap liggen? De elektroboer had 'm niet, zei dat ze heel slecht te krijgen waren.

Het kraken begint overigens pas als ik het geluid er op aansluit.

Varicap? dat is en normale misbruikte 1A diode.

Heb vanmiddag de condensatortjes van 15pF gekocht, die zitten er dus in. Een bf199 heb ik hier niet, daarom een bc547b gebruikt. Dat doorvoercondensatortje van de plus naar de min dan op dat punt lijkt me? Die trimmers, zal eens kijken of ik er nog heb liggen.

Die varicap of misbruikte 1A diode wat ik gebruik, stel dat dat ding wat ik gebruik niet correct werkt of weet ik veel wat, wat moet ik dan in plaats daarvoor gebruiken aangezien de boer ze niet heeft? Gewone diode als 1N400x?

[Bericht gewijzigd door Joost op vrijdag 13 mei 2005 19:19:28 ]

Waarom ook niet ff een Bf194 of een BF199 gekocht?

Varicap:
Heb je geen sloop TV of video? Daar zitten ze in!

Trimmers:
Het is niet heel erg maar dan moet je wel kunnen zien of ze goed/redelijk staan.
Dat wil zeggen ze mogen niet in elkaar staan.
Maar ook niet uit elkaar begrijp je wat ik bedoel?

Ik moet wel zeggen dat wat ik van het zendertje kan zien ziet er niet onaardig uit!
Ofwel ik steek een veer in je kont hahaha nee echt ziet er goed uit!
Wat ik nog wel even kwijt wil is dit:
Je hebt nu gebruik gemaakt van stukjes geknipt printplaat ja?
Nu als het aan mij licht schaf je dat af!
(nu niet meer het zit nu eenmaal zo!)
Wat ik zou doen is die middelste en laatste tor omdraaien de ijlandjes weg gooien en de onderdeeltjes direct aan elkaar solderen, bijvoorbeeld:
Draai de middelste tor in gedachten eens om?
Neem dan de weerstand aan de Emitter en soldeer die dan zonder stukje print
Van de min naar de Emitter……..niet moeilijk toch?
Die zelfde tor de weerstand van de min naar de basis…..zelfde!
Door pootjes kort te houden blijft het toch zeer stevig en dus stabiel!

Hoe werkt het nu trouwens? Nog niet goed?

Rob007.

Had nog één gele trimmer liggen, de eerste rode vervangen door deze. Waarom ik niet gelijk een BF194 of BF199 heb gekocht? Niet aan gedacht eigenlijk, misschien morgen ff naar de stad dan maar.
Ik heb het volume nóg meer omlaag gedaan, en nu kom ik tot de ontdekking dat er een heel harde brom in m'n signaal zit, ik denk de adapter.

Waarschijnlijk is hij veel te gevoelig, of is de afscherming niet helemaal voldoende. (beide waarschijnlijk). Ik had het met mijn FM-bug ook een beetje (die gebruikt gewoon 1n4004, gelijkrichtdiode). Bij mij werkte dat ding redelijk, maar hij was wel behoorlijk bromgevoelig. Probeer iig de aansluitdraden kort te houden, dat zal veel schelen. Ook is het een idee om de osc via een grote smoorspoel te voeden, en dan een flinke elko over de voeding te zetten, dan zou de voedingsbrom grootendeels verdwenen moeten zijn.

edit: In hoeverre zit de vervorming niet al meteen in de trap audioversterking? Het zou me niet verbazen als deze het ook niet helemaal geweldig doet. Je zou eens moeten proberen om die 330 Ohm weerstand te vervangen voor eentje van bijv. 3300.

[Bericht gewijzigd door zweetvoetje op zaterdag 14 mei 2005 10:23:20 ]

Heb de weerstand vervangen door een van 3300 ohm, en ook de voorste condensator vervangen door 1uF. Na enig regelen aan de trimmes krijg ik het geluid er vrij redelijk door, alleen hoor je nogsteeds de ruis die je normaal ook hoort op een 'lege' frequentie. De brom van de voeding is helemaal weg. Als vervanger van de BB105 heb ik een BB222 genomen.