Hallo, ik ben momenteel bezig aan de bouw van een single ended versterker waarbij ik me ga baseren op onderstaand schema. De voedingsspanning van de E88cc buis wordt hier gestabiliseerd door een klein circuit met een mosfet. Maar ik heb totaal geen kennis van mosfets. Kan iemand mij aub summier uitleggen hoe dit circuit gaat werken? Heeft een mosfet ook een soort vaste gate-drain spanning? Ik vind dit nergens terug, dus ik vermoed niet dat hier op dit principe gaat gewerkt worden?
Normaal gebruik ik steeds een gestabiliseerde hoogspanning op basis van een "zwevende" LM317, maar dit ziet er hier wel veel eenvoudiger uit dan het schema dat ik normaalgezien gebruik. Kan iemand ook voorspellen wat de rimpel zal zijn op de 205V voeding?
Zie het als een serieregelaar zoals gebruikelijk met een emittervolger.
En de eigenschappen van de mosfet zijn goed genoeg om de rimpel ver te onderdrukken.
https://pdf1.alldatasheet.com/datasheet-pdf/view/517437/TOSHIBA/2SK112…
pagina 3, rechtsboven.
Het risico van overlijden van de mosfet zit uitsluitend in de stroom uit de condensatoren tijdens inschakelen en uitschakelen. (edit: hieronder staat het risico op overlijden beter uitgelegd. Extra 1 k in de drain en diodes toevoegen helpt!)/edit)
De versterker is zonder tegenkoppeling, de eindtrap is een pentode in triode-bedrijf en zoiets is bedoeld voor een papierconus luidspreker zonder tweeter. De stroomsturing geeft een prettig geluid, maar ga er (HiFi of thd) niet aan meten!
Deze fet staat als source volger. Eigenlijk ongeveer hetzelfde als een emittervolger, maar dan zonder basisstroom.
En ja, dit ding maakt gebruik van Vgs, die zal iets van een volt of 5 zijn, het eea een beetje afhankelijk van de gebruikte FET.
En dat werkt best goed, ik heb jaren geleden zelf iets vergelijkbaars toegepast voor een voortrapje.
Ik zou wel nog een 10V zener tussen G en S zetten zodaat Vgs niet te groot kan worden.
En wellicht is zoals Brightnoise al zegt het schema iets TE simpel. Als triode geschakeld doet het ding overigens ook maar iets van 1W. Het ding heeft ook niet zo'n heftige voor pit als een ECC88 nodig, een 82 of 82 voldoen prima.
Mosfets gaan stuk als de Gate-Source spanning groter wordt dan 20V of zo, afhankelijk van type mosfet. Dus die moet je beschermen met een 12V zener. Bij sommige Mosfets zit die al ingebouwd.
Ok, merci voor de snelle reactie en tips. Ik ga de EL3N niet in triode maar in ultralineair aansluiten. Ik hoop toch een kleine 4W te halen. Zou voldoende moeten zijn voor in de studeerkamer van mijn dochter 
.
En wellicht is zoals Brightnoise al zegt het schema iets TE simpel.
Bedoel je het schema van de versterker of van de stabilisator? Het schema van de versterker ziet er toch niet verkeerd uit vind ik?
Op 10 januari 2023 13:38:07 schreef Sine:
Deze fet staat als source volger. Eigenlijk ongeveer hetzelfde als een emittervolger, maar dan zonder basisstroom.
om in de leefwereld van TS te blijven, het circuit bestond ook al met een buis, de cathodefollower, kathodevolger.
de naam is wat dubieus, want doet uitschijnen dat iets de kathode of de emitter volgt, maar het is net omgekeerd. de emitter/Kathode volgt de basis/stuurrooster/gate spanning
Met nul feedback heb je in elk geval een echte buizen klank, of je dat wilt hebben is een tweede
Paulinha_B
Honourable Member
"Ik spreek Spaans tegen God, Italiaans tegen de vrouwen, Frans tegen mannen en Duits tegen mijn paard." Dixit Carlos V, Römisch-deutscher Kaiser
Beetje off-topic: wat is dat voor een eindbuis, een EL3N?
Die mosfetschakeling lijkt me wellicht overbodig, met wat serieweerstanden en elco's krijgt men toch ook een propere anodespanning voor de voortrap?
En ik kan niet laten een auteur te wantrouwen die het niet kan opbrengen om "zener" correct te spellen - hoeveel zorg is er besteed aan de rest van tekst en tekening?
MGP
LDmicro user.
Je moet eens zoeken op ' virtual battery with mosfets '.
De schakeling wordt /werd meestal gebruikt bij lampen om de choke in de voeding te vervangen of aan te vullen.
blackdog
Golden Member
Daar de mens het noodzakelijke niet kan volbrengen, streeft hij naar het overbodige (Goethe)
Hi Paulinha_B,
De EL3N is ee nberoemde eindbuis uit de 30 jaren, nix mis mee als goed toegepast.
De Anode dissipatie is iets lager dan die van de EL84.
Veel toegepast als eindbuis en de 30 en 40 jaren voor radio's.
Groet,
Bram
Op 10 januari 2023 15:13:07 schreef Paulinha_B:
Die mosfetschakeling lijkt me wellicht overbodig, met wat serieweerstanden en elco's krijgt men toch ook een propere anodespanning voor de voortrap?
Dat kan, dat is alleen veel groter en lomper dan een fetje en een zener.
En ik kan niet laten een auteur te wantrouwen die het niet kan opbrengen om "zener" correct te spellen - hoeveel zorg is er besteed aan de rest van tekst en tekening?
Waarom verbaasd me dat niet ..?
Dit schema is van een Japanner, Als je net zo goed Japans schrijft als hij Engels dan praten we verder
Paulinha_B
Honourable Member
"Ik spreek Spaans tegen God, Italiaans tegen de vrouwen, Frans tegen mannen en Duits tegen mijn paard." Dixit Carlos V, Römisch-deutscher Kaiser
Natuurlijk sta je alweer gelijk op je achterste poten, weliswaar met de (gewaardeerde!) glimlach - dat verbaast (sic! 
) mij dan weer niet. Beter lezen aub: "hoeveel zorg werd er besteed aan de rest?" Die tikfout op zich is echt niet dramatisch, inderdaad. En nee, ik probeer het zelfs niet in het Japans, ik heb al m'n handen en m'n mond vol met het Portugees
En ja, fet en zener zijn compacter dan (vermogens)weerstand en elco - maar als je dan toch iets met buizen wilt doen, dan blijf je toch binnen die sfeer? Buizenversterkers ZIJN nu eenmaal lomp en groot, dat wil je of dat wil je niet. Wat er nu staat vind ik maar een stijlloos samenraapsel. Werken zal het allicht wel doen, daar niet van - zelfs al heb ik mijn bedenkingen bij een zener van 210V die moet zeneren met ocharme 1mA.
@Bram: bedankt, ik had er al wel iets over gevonden met over het www te struinen. Dat het een beroemdheid was, dat is nieuw voor me
Krelis Vonketrekker
Golden Member
De EL3N is toch het zelfde als de AL4, behalve de gloei spanning!( 6,3-4 Volt) Zo heb ik vroeger een balans versterker gemaakt. Geen zakgeld om iets te kopen, moest het doen met krijgertjes, of afval. Een van die buizen zat in een PTT draad omroep versterker. ( die goede oude tijd!)
Op 10 januari 2023 15:58:13 schreef Paulinha_B:
- zelfs al heb ik mijn bedenkingen bij een zener van 210V die moet zeneren met ocharme 1mA.
Die zener staat daar niet alleen, maar samen met een laagdoorlaatfilter van 0,015Hz, dus ja de rimpel zal wel onderdrukt zijn, wat het doel is van de schakeling.
Op 10 januari 2023 15:58:13 schreef Paulinha_B:
En ja, fet en zener zijn compacter dan (vermogens)weerstand en elco - maar als je dan toch iets met buizen wilt doen, dan blijf je toch binnen die sfeer? Buizenversterkers ZIJN nu eenmaal lomp en groot, dat wil je of dat wil je niet.
buizenklank, voor zover het geluid er doorgaat. dat geldt minder of niet voor de voeding en stabilisatie. Lomp en groot, ben je ooit in een Japanse woonkamer geweest?
benleentje
Golden Member
En ja, fet en zener zijn compacter dan (vermogens)weerstand en elco -
Dat is ook maar relatief. Een fet zonder koelplaat zal ongeveer 1,5W mogen dissiperen en 2W weerstand is net zo groot als de fet. JE kan de fet dan wel om een koelplaat zetten maar ook dat neemt ruimte in.
En de elco die hebben je in beide gevallen nodig.
Maar een weerstand kan geen spanning stabiel regelen een de fet met zenerdiode kan dat wel.
Werken zal het allicht wel doen, daar niet van - zelfs al heb ik mijn bedenkingen bij een zener van 210V die moet zeneren met ocharme 1mA.
Heb je het uitgerekend? Het vermogen wat de zenerdiode moet dissiperen = 0,001 x 210 = 0,21W. Dat kan zelfs met een kleine 0,4W zenerdiode. Die diodes heb je in veel smaken echten een 210V zenerdiode kan ik nergens vinden en blijkbaar bestaan die niet (meer). Ze gaan ook tot grote vermogen en zelfs 50W typen bestaan.
https://nl.mouser.com/ProductDetail/Microchip-Microsemi/JANTX1N2846B?q…
Voor zomaar roepen ach arme zener is geen goede reden voor .
Op 10 januari 2023 22:37:18 schreef benleentje:
[...]Dat is ook maar relatief. Een fet zonder koelplaat zal ongeveer 1,5W mogen dissiperen en 2W weerstand is net zo groot als de fet. JE kan de fet dan wel om een koelplaat zetten maar ook dat neemt ruimte in.En de elco die hebben je in beide gevallen nodig.
Die fet (en een weerstand ook overigens) kan je tegen de behuizing schroeven. De elco kan bij deze constructie een flink stuk kleiner, dat is nu net het idee achter deze oplossing.
De instelling van die 1e triode is bijzonder overigens, die zit compleet buiten het lineaire gedeelte.
Ik vind ook nergens een 210v zener diode. Heeft iemand een idee waar ik er een op de kop zou kunnen tikken?
Als je dat wilt kun je natuurlijk zeners in serie schakelen om aan 210V te komen.
Maar ik zou eens zwaar overleggen of ik dit wel zou bouwen. Er rammelt toch wel het eea aan.
Het is net alsof de voortrap ontworpen is voor een ECC83 en iemand er lukraak een 88 in gegooid heeft.
2mA anodestroom is veel te weinig voor een ECC88, dan zit je echt buiten het werkgebied met flinke vervorming tot gevolg.
[Bericht gewijzigd door Sine op (16%)]
Drie neons gaat niet werken. Al was het maar omdat je in dit geval de neons zo stuk hebt met die 100u elco er over. Dat worden letterlijke flitslampjes.
En 180V kon toch net te weinig zijn, die triode heeft zo al honger.
[Bericht gewijzigd door Sine op (32%)]
Op 10 januari 2023 13:37:02 schreef Brightnoise:
.... Extra 1 k in de drain .. toevoegen helpt!..
Waarom zou je je beperken tot 1k? De anodestroom van de twee buizen samen kan maximaal 10mA zijn.
Bij een spanningsval van 100V over de MOSFET heeft de MOSFET een 'weerstand' van 10kΩ. Als je in serie met de MOSFET een weerstand van 4,7kΩ opneemt, dan wordt daarin ca 470mW warmte ontwikkeld. In de MOSFET wordt dan 530mW warmte ontwikkeld. Uiteraard kan je de weerstand van 4,7k hoger kiezen, maar niet hoger gaan dan 10kΩ.
Op 10 januari 2023 23:13:20 schreef Sine:
Als je dat wilt kun je natuurlijk zeners in serie schakelen om aan 210V te komen..
Of je vervangt de zener door een weerstand van 220kΩ.
Je loopt dan wel kans dat je versterker een brom en ruis show geeft.
Op 10 januari 2023 23:13:20 schreef Sine:
2mA anodestroom is veel te weinig voor een ECC88, dan zit je echt buiten het werkgebied met flinke vervorming tot gevolg.
Hoe kom je aan die 2mA?
Het is lang geleden dat ik iets met buizengrafieken deed, maar bij 2mA kom ik op een roosterspanning van -1V. De anodespanning bij 2mA zou dan 100V zijn. Bij 100V en 2mA heb ik een roosterspanning van -3V nodig.
Voor mijn gevoel zou de anodestroom rond de 3mA zitten. Maar het kan zijn dat ook bij 3mA deze buis sterk vervormt.
TinusTech
Golden Member
Jammer dat dat mooie achtergrondartikel op dit forum niet genoemd wordt https://www.circuitsonline.net/artikelen/view/41
Daar staat geen source follower in beschreven (of uberhaupt een mosfet in lineaire modus) Dus dat voegt in dit geval niet heel veel toe.
Op 10 januari 2023 23:29:17 schreef ohm pi:
[...]WOf je vervangt de zener door een weerstand van 220kΩ.
Je loopt dan wel kans dat je versterker een brom en ruis show geeft.
Gezien de lowpass die je maakt met die RC combinatie kon dat best eens werken.
[...]Hoe kom je aan die 2mA?
Het is lang geleden dat ik iets met buizengrafieken deed, maar bij 2mA kom ik op een roosterspanning van -1V. De anodespanning bij 2mA zou dan 100V zijn. Bij 100V en 2mA heb ik een roosterspanning van -3V nodig.
Voor mijn gevoel zou de anodestroom rond de 3mA zitten. Maar het kan zijn dat ook bij 3mA deze buis sterk vervormt.
3mA is nog erger, dan valt er 141V over de 47k weerstand, dan heb je nog 64V op de anode.
Die 2mA kwam inderdaad van 100V op de anode, die zou ik daar verwachten.
Hoe dan ook, de instelling van die buis is zo krom als een hoepel.
[Bericht gewijzigd door Sine op (78%)]
Beetje off-topic: wat is dat voor een eindbuis, een EL3N?
Dat is een momenteel te dure door audiogoden opgehemeld buisje uit de begintijd van het buizen tijdperk. Een tijdstip dat men een goede HIFI audioversterker nog moest gaan uitvinden.
Versterkers uit die 1930 tijd waren helemaal niet zo geweldig. Bandbreedte was zeer beperkt en niet nodig. Om het geluid van de toenmalige (kool) microfoons en platenspelers (Meer was er gewoon niet) te versterken was dat ook niet nodig.
Er zijn na 1930 nog enorme ontwikkelingen geweest in zowel de versterker techniek als in de buizen zelf. Een EL84 is echt wel beter dan die hele oude jaren 30 buisjes.
Maar als je toevallig zo'n buisje hebt is het wel gewoon leuk om met zo'n oud buisje alsnog iets leuks te maken. Voornamelijk om nostalgische redenen.
Uiteraard is voor de met goud gerande audio oortjes uitgeruste audiofanaat de extra vervorming die je hoort wel heel erg welkom. En priceless.