Metingen en oefenen achter scheidingstrafo

Je kunt ook oefenen door je zelf gebouwde practicum oefening spanningsloos te houden. Met een simpele multimeter kan je testen of L, N en PE goed aangesloten zijn. Een scheidingstrafo bied geen garantie op een veilige werkomgeving; sterker, als je niet (goed) weet wat je doet kan het juist gevaarlijker zijn! Dat een scheidingstrafo geen aarde heeft, is juist de bedoeling. Maar daarom ook gevaarlijker als je in aanraking komt met beide draden - het blijft een gevaarlijke spanning! Ik zie een scheidingstrafo niet als oplossing.

Spanningsloos is oefenen is misschien minder leuk, maar voor thuis naar mijn idee in ieder geval voor het eerste jaar een goed begin.

Er zijn ook laagspanningslampen voor bijvoorbeeld boten te koop met normale gangbare E27 fittingen. Die werken op 12 of 24V. Dit zou je kunnen overwegen als je perse wilt dat de lampen kunnen branden die je in je practicum opdracht hebt zitten.

Als je je practicum opdracht met 230V wilt testen, zou ik eerder adviseren een extra aardlek en een zekering op te nemen die lager in waarde is dan beneden in de meterkast. Deze spreekt dan aan bij een fout, en niet de zekering van je ouders. Laat dit dan minstens door een kenner, een installateur, of je leraar controleren voordat je dit als extra veiligheid gaat beschouwen. En 230V blijft een gevaarlijke spanning, dus naar mijn idee kan je het beter eerst zoals gezegd spanningsloos oefenen.

Tijdens het bouwen en bedraden van de oefen groepenkast en alles daarachter wil ik inderdaad volledig spanningloos bezig zijn vanwege de veiligheid.

Maar naast het oefenen van het maken en bedraden van een groepenkast en groepen wil ik juist ook oefenen met het meten met mijn installatietester en voor diverse metingen moet er spanning op de oefeninstallatie staan. En als ik de gebruiksaanwijzing goed gelezen heb gaat die installatietester ook gelijkspanning door de installatie sturen die ik ga testen. Ik wil niet dat die tests vervolgens apparatuur in de rest van het huis beschadigen.

Op 17 augustus 2023 14:52:52 schreef deltalima:
Tijdens het bouwen en bedraden van de oefen groepenkast en alles daarachter wil ik inderdaad volledig spanningloos bezig zijn vanwege de veiligheid.

Je bent het zelfs verplicht. Je dient een speciaal certificaat te behalen wil je 'onder spanning' te mogen en kunnen werken.

Maar je moet je opleiding nog beginnen. Ik snap je enthousiasme maar adviseer je minstens eerst aan de opleiding te beginnen voordat je al gaat nadenken hoe je practicumopstelling thuis er uit moet gaan zien. Je zal nu sowieso dingen over het hoofd gaan zien.

Is het je eerste opleiding, of heb je al een andere elektro opleiding gevolgd?

Ik kan me niet voorstellen dat de installatietester gelijkspanning door de installatie stuurt, als er 230V aanwezig is. Waarschijnlijk zijn dit twee verschillende testen. Over welke tester hebben we het en wat wil je precies graag testen?

Persoonlijk zou ik er niet vóór zijn, in mijn eentje te gaan oefenen met netstroom. Vooral doordat alles nog nieuw is, zou je de gekste dingen kunnen beleven.

Los daarvan: ik denk dat aan een scheidingstrafo soms wat mystieke eigenschappen worden toegeschreven.
Als je aan de secundaire kant van de trafo kortsluiting maakt, dan gaat evengoed gewoon de zekering aan de primaire kant eruit. Dus als dat je probleem is (de anderen in huis niet hinderen), dan heb je meer aan een extra eigen zekering met voldoende 'selectiviteit', zodat dié het eerste gaat.

Dan wat aanrakingsgevaar betreft: als je van het gewone lichtnet lukraak één draad aanraakt, heb je (bij de gewone 0/230 installaties) een kans van 50% dat je een flinke optater krijgt, namelijk als je aan de fase hangt. De retourverbinding maak je zelf, doordat je (min of meer) geaard bent.
Normaal gesproken moet de aardlekschakelaar je dan beschermen, door te detecteren dat niet alle fasestroom door de nul terugkomt (de rest gaat door jou), en daarop de spanning af te schakelen.

Raak je één draad van de secundaire van de scheidingstrafo aan, dan loopt er geen stroom, doordat die kring nergens aan aarde hangt. De aardlekschakelaar heeft dus trouwens ook niets in de gaten, en de spanning blijft gewoon staan.
Sommigen noemen dat als nadeel c.q. gevaar van de trafo, maar dat is een beetje flauw: er lóópt ook echt geen lekstroom, en je krijgt ook geen schok.
(En toch zou ik zelf deze proef nooit nemen. Voor je het weet heb je tóch een aardverbinding gemaakt, al of niet per ongeluk; of er is een ander effect.
Raak nooit zomaar draden aan in een 'live' installatie, al denk je nog zo zeker te zijn. Ook niet de nuldraad van het lichtnet: een kleurfout wordt weleens gemaakt, en ook door sommige defecten kan daar spanning op staan.)

Raak je beide draden aan, dan krijg je gewoon een doodklap, en ook dan schakelt er niets uit - precies trouwens als wanneer je nul en fase van het gewone lichtnet tegelijk aanraakt. Nog iets gevaarlijker zelfs, want in dat laatste geval heb je soms nog kans dat er tóch wat onbalans in de stromen is waarop de aardlek dan nog tript.

Je zou natuurlijk secundair weer een aardlekschakelaar kunnen gebruiken, maar dán moet je ook een van de twee draden als 'nul' aanwijzen en die ook echt aarden.
En dan... heb je je gewone lichtnet weer helemaal terug, zodat die hele trafo dan geen enkele functie meer heeft.
e: @Sine hieronder heeft gelijk dat dan de aardlek van de huisinstallatie tenminste niet uitvalt als je een 'eigen' aardlek maakt.

Samengevat zou ik persoonlijk geen aanleiding zien een scheidingstrafo te gebruiken. Niet omdat er iets mankeert aan een scheidingstrafo, maar omdat die hiér niet zoveel voor je kan doen.
En ik zou ook niet zonder toezicht willen werken

24V zou ook mijn eerste antwoord zijn, maar als je tests wilt doen op 230V dan is een scheidingstrafo een optie.

Maak er echter geen zwevend net van, de secundaire van de scheidingstrafo kun je aan aarde leggen, die geaarde poot wordt dan je nul. Daar kun je weer een aardlek achter plaatsen.

Het enige voordeel wat je er dan overigens mee hebt is dat de voorliggende installatie niet uitvalt bij een aardlek.

-edit-
FET was sneller en vollediger.

[Bericht gewijzigd door Sine op donderdag 17 augustus 2023 16:02:51 (22%)]

Ha deltalima,

Ik heb verleden jaar voor een student een testboard ontworpen kortsluitvast tot 1000 Watt.
Dat zal jij in eerste instantie niet nodig hebben ( huis installatie niveau ).

Voor het experimenteren een 42 V ( 50 V ) trafo gebruiken dit is een lage spanning en je heb geen scheidingstrafo nodig !
Alles wat in 230 V verkrijgbaar is, is er ook in 42 V van aardlek tot lampen.
Maar ook 42 V ( 50 V ) is een gevaarlijke spanning dus dezelfde voorzorgsmaatregelen zijn van toepassing.

Op een testboard kan je alle type schakelaars kwijt kruis, wissel, serie enz enz.... maar ook relais in diverse uitvoeringen.

Groet,
Henk.

Zo te lezen mis je behoorlijk wat basiskennis, daar is dan ook die opleiding voor. Om goed met een installatietester om te kunnen gaan (weten wat je meet) is die basiskennis onontbeerlijk.

Mijn advies; begin aan die opleiding en ga pas later met die installatietester aan de gang als je ouders niet thuis zijn.

Gr.

Erik

zonder dat mijn ouders onder aan de trap gaan staan schreeuwen omdat ik de hele boel in huis plat leg of beschadig. En zonder dat ik mezelf elektrocuteer natuurlijk.

Vragen of jouw kamer op een aparte groep in de groepenkast kan met een eigen aardlek automaat.

Maar dat betekend bijna altijd een kabel bij trekken.

Alternatief is om de groep van je kamer in de groepenkast los te halen van gemeenschappelijke aardlekautomaat voor meerdere groepen en die te vervangen voor een apart aardlekautomaat.
dan gaat er wel een hele eindgroep uit die verdeelt is over meerdere ruimte maar legt dan ook niet meer dan dat stukje plat.

In principe werkt een scheidingstrafo best goed en als die goed is aangelegd is dat ook veilig als je dan per ongeluk een keer een spanning voerende draad aanraakt. Maar er kan door een defect ergens of door onvoorzichtigheid voorkomen dat er al een geleider ergens tegen de behuizing en aarde ligt. En dat dus de kast waarin je aan het werk bent al onder spanning staat. Daar merk je verder niets van. Als je dan per ongeluk de andere spanningsvoeren draad aanraakt terwijl je ar op de metalen kast ligt dan krijg je een optater omdat je dan onder spanning staat.

Dus naast een scheidingstrafo heb je een isolatie bewaker nodig. Dat werkt net even iets anders als een aardlek wan een isolatie bewaker meet echt de waarde van de isolatie. Als die te laag word dan schakelt die onmiddellijk uit. Maar de isolatie bewakers die ik kon vinden waren minimaal 300,-

Daarom lijkteen scheidingstrafo een goed idee maar het kan onbedoeld juist gevaarlijker zijn.

In de groepenkast een aardlekautomaat laten plaatsen is ook niet eens 100% veilig. Ook die dingen kunnen defect raken en niet meer werken, maar is toch echt een heel stuk veiliger dan een scheidingstrafo.

Toch kan die laatste ook wel maar dan moet je ook echt weten hoe je zelf kan meten of de scheidingstrafo wel veilig is en er niet al een een fout situatie zit in scheidingstrafo + aangesloten apparaat.

@Benleentje: Ik denk niet dat de woningbouw het goed vindt om dat soort wijzigingen in huis aan te (laten) brengen. En ik voel me zeer zeker niet gekwalificeerd of zeker genoeg om zelf in het 'echte' net te gaan rommelen. Om dat goed te leren wil ik juist die opleiding doen. Van isolatiebewakers had ik nog niet gehoord, maar klinkt erg interessant. Daar ga ik meer onderzoek naar doen. Bedankt voor de suggestie.

@Electron920: Dat klinkt als waar ik naar op zoek ben (en zelfs een stukje meer). Zou je een schema/ tekening met me willen delen?

@OptoDesign: Wat ik zoek is een proefopstelling die ik tijdens het 'rommelen' geheel van alles los kan maken zodat het 100% veilig is. De opstelling begint dan met een groepenkast waarbij de voeding (die normaal de inkomende kabel van de woning is) nu via een stekker vanuit een trafo komt.
Wat ik dan wil is die groepenkast op de "officiele" manier opbouwen. Dus met hoofdschakelaar, aardlek en daarachter een stuk of 2 groepen en een deurbel.
Ik wil verder hotelschakelingen (kruisschakelingen heten die geloof ik officieel) maken en dat soort dingen. Niets geks en niets geavanceerds. Wat buigen, draden trekken. Echt nog basis dingen. Mijn kennis tot nu toe is van heel veel Googlen, boeken in de bibliotheek doorspitten, instructies via Youtube kijken en dan nazoeken en schakelingen maken met batterijvoeding en fietslampjes en zo.

De installatietester is een Fluke en de metingen waar ik mee wil spelen/oefenen zijn isolatieweerstand, doorgang, impedantie, uitschakeltijd en -stroom aardlekschakelaar. (En dan natuurlijk de schakelaar in mijn eigen test groepenkast, niet die van het huis).
Ik heb ergens gelezen dat dat de standaard NEN3140 metingen zijn en dat schijnt 1 of andere wet te zijn die iedereen moet volgen (of zo begreep ik het een beetje).

@Frederik E Terman: Ik wil 230 alleen aan hebben nadat alles aangesloten is om de officiele metingen te doen. Aanraakgevaar wil ik tot het abolute minimum beperken.

@iedereen: Wat fijn dat jullie reageren en meedenken! Waardeer ik enorm. En het idee van een 50V trafo om te oefenen klinkt ook echt goed. Is het mogelijk om tussen 50V en 230V te schakelen? Zodat ik alleen even 230 doe voor de noodzakelijke metingen en verder alles op max 50V doe om te zien of de lampen met de juiste schakelaars bediend worden en aan/uit gaan wanneer dat zou moeten (m.a.w.: de schakeling juist gebouwd is).

Dit is grofweg wat ik bedoel (zie foto):

Ik zou de 42V optie aanhouden, werkt gelijk en net als in het echt.
Alleen veiliger dan 230V

@Benleentje: Ik denk niet dat de woningbouw het goed vindt om dat soort wijzigingen in huis aan te (laten) brengen.

De wijziging in enkel de groepenkas dat mag gewoon.
NU zitter er 3 of 4 groepen achter 1 aardlekschakelaar. Als jij dan per ongelijk de spanning aanraakt dan zal de aardlekschakelaar eruit gaan en dat zijn dan 3 of 4 groepen tegelijk. Als je nu de ene groep waarop je kamer zit achter de aardlekschakelaar weghaalt en die vervangt door een aparte aardlekautomaat dan mag dat gewoon. Er verandert verder niet in die zin dat alles in de woning nog steeds achter een aardlek beveiliging zit.

En ik voel me zeer zeker niet gekwalificeerd of zeker genoeg om zelf in het 'echte' net te gaan rommelen.

Ik zei ook wel dat je dat moet laten doen.

die ik tijdens het 'rommelen' geheel van alles los kan maken zodat het 100% veilig is.

230V zal in geen enkele vorm nooit 100% veilig zijn. Achter een aardlekautomaat is in mijn ogen veiliger dan via een scheidingstrafo zonder aardisolatie-relais.

42V is al veel veiliger en officieel een veilige spanning. Maar enkel in de zin dat het aanraak veilig is. Maar achter een grote 42V trafo zit nog veel energie = stroom. En veel stroom brengt weer zijn eigen gevaren met zich mee.

Ik heb ergens gelezen dat dat de standaard NEN3140 metingen zijn en dat schijnt 1 of andere wet te zijn die iedereen moet volgen

NEN3140 meting is 2 ledig. 1ste is voor keuring van gereedschap en dat is enkel voor bedrijven om de werknemers te beschermen. Een zzp-er die is al vrij gesteld.

Het andere deel is voor keuring van installaties maar ook wederom enkel voor bedrijven en niet voor woningen.
Het is zeker geen wet maar een norm en dus ook niet verplicht. Maar soms via een verzekering of iso certificeringen min of meer wel een soort verplichting. Bedrijven vertrouwen elkaar niet zo erg en als je je niet aan hun regels houd dan mag je geen contracten met hun afsluiten. Dus als je bepaalde zaken niet op orde hebt dan val je erbuiten.
Maar vanuit de wet gezien geen verplichting maar gewoon een norm.

Het hangt er heel erg vanaf wat je wilt gaan doen. Als je echt veilig wilt zijn dan gebruik je een 10mA aardlek of een 42V trafo met daarachter een automaat als hoofdzekering, dan hoef je niet de elektrische installatie aan te passen. Je hebt ook 42v gloeilampen en alle automaten en aardleks moeten ook probleemloos met die spanning kunnen werken, dan kan je een huisinstallatie nabouwen.

Ik heb zelf alles geleerd uit ervaring en van de informatie die op het internet beschikbaar is. Als je eenmaal weet hoe stroom werkt, de gevaren ervan goed kent en de belangrijkste dingen uit de NEN1010 kent kan je in principe zelf al kleine klussen met sterkstroom doen, dat doe ik zelf ook al een tijdje. Je kan ook dan gewoon een NEN3140 Werkverantwoordelijke (WV) cursus volgen, een Sterkin erkenning halen en voor jezelf beginnen, dat is veel goedkoper en korter dan een opleiding, maar dat hangt af van je ervaring en kennis en welke richting je op wilt. Elektronica is bijvoorbeeld veel complexer en anders dan sterkstroom.

Koop in ieder geval goed geïsoleerd gereedschap en een goede multimeter / duspol die niet alleen veilig sterkstroom kan meten maar ook betrouwbaar is en verder materiaal zoals lasklemmen, VD-draad, automaten, etc.

Als je echt veilig wilt zijn dan gebruik je een 10mA aardlek of een 42V trafo met daarachter een automaat als hoofdzekering,

JA dat is waar dat kan ook. Een selectieve aardlekschakelaar of automaat.

Op 18 augustus 2023 11:17:24 schreef deltalima:
Dit is grofweg wat ik bedoel (zie foto):

[bijlage]

Slecht plan, een zwevend 230V zonder aardfout detectie is helemaal zo veilig niet.

En als je een installatietester wilt gebruiken dan zul je die fictieve aarde toch ergens moeten koppelen aan de nul van je (dan niet meer) zwevende net.

[Bericht gewijzigd door Sine op vrijdag 18 augustus 2023 21:17:41 (24%)]

Op 18 augustus 2023 10:25:03 schreef deltalima:
En het idee van een 50V trafo om te oefenen klinkt ook echt goed. Is het mogelijk om tussen 50V en 230V te schakelen? Zodat ik alleen even 230 doe voor de noodzakelijke metingen en verder alles op max 50V doe om te zien of de lampen met de juiste schakelaars bediend worden en aan/uit gaan wanneer dat zou moeten (m.a.w.: de schakeling juist gebouwd is).

Wat jij wilt (meten met een speciale meettang ofzo, het is me nog steeds niet duidelijk over welk apparaat het gaat - alleen dat het merk Fluke is) leer je op school waarschijnlijk niet. Daar leer je hoe iets werkt en dan meten komt dan vanzelf wel. Ik denk dat het nu als heel interessant voelt omdat je nog niet weet hoe simpel het is. Dat meten is echt niet het leukste hoor

Lampen zullen niet op 42V en 230V werken, dus je moet een keuze maken. Maar ik raad het ten zeerste af om als beginneling met een scheidingstrafo (met of zonder zelf aangebrachte aarde) te gaan knutselen met kennis van internet en youtube filmpjes - er staat ook heel veel onzin en foute voorbeelden op internet. En zonder opleiding weet je dat nu nog lastig te filteren. Een kruisschakeling kan bijvoorbeeld een hotelschakeling zijn, maar een hotelschakeling is niet per definitie een kruisschakeling.

Begin met laagspanning (42V) en/of begin met je opleiding en kijk dan of je nog steeds een practicum wand thuis wilt.

duspol die niet alleen veilig sterkstroom kan meten maar ook betrouwbaar is

Een goed multi meter is zeker net zo betrouwbaar. Maar een duspol is veel handiger, die kan je gewoon om je nek hangen en zonder te veel gedoe je aan een stop contact meten. Een multimeter moet je ergens neer kunnen zetten en dan de meetpennen ergens insteken en dan ook nog hopen dat je multimeter nog kan zien, of dat meetsnoeren net te kort waren en de meter ergens aan je meetsnoer hangt.

Duspol is vooral handig vanwege de 2 drukknoppen zodat je een extra belasting kan inschakelen en kan zien dat de spanning er ook echt staat.