Zoals je kunt zien op de scoop plaatjes hierboven is de verhouding 1:2000 voor deze trafo. Dat gaat goed zolang de secundaire van de trafo voldoende belast is.
Bij 100 Ohm : Primair 212mA, secundair 10mV/100Ohm = 0.1mA. Factor 1:2000
Bij 1K : Primair 212 mA, secundair 103mV/1K = 0.1 mA. Nog steeds factor 1:2000
Maar bij 10K gaat dat niet meer op. Als de weerstand te hoog wordt dan kan de trafo de stroomverhouding niet meer rond krijgen, en dan is er geen sprake meer van een stroom trafo:
Bij 10K : Primair 212 mA, secundair 613mV/10K = 0.06. Dus factor 1:3500.
Bij open klemmen wordt de spanning niet veel hoger bij deze trafo.
Wel zien we hier een factor 60 tussen de uitgangsspanning over een 100 Ohm belasting (10mV) en een belasting van 10K (600mV). Bij deze kleine trafo geen enkel probleem.
In kracht-stroom installaties zijn de stromen, en de stroomtrafos een factor 1000 groter, en dan kan de secundaire spanning wel veel te hoog worden.
Een trafo met een open secundaire is feitelijk een smoorspoel voor de spanning of stroom.
Het verschil is dat bij een spanningstrafo de primaire spanning wordt opgelegd. Omdat de primaire veel wikkelingen heeft is de zelfinductie vrij groot waardoor de nullaststroom beperkt blijft.
Bij een stroomtrafo is er meestal maar 1 primaire winding dus de zelfinductie is laag. De stroom wordt opgelegd en vanwege de lage zelfinductie zal die weinig weerstand ondervinden. Maar de spanning over de primaire wordt bepaald door de stroom en de zelfinductie. Primair zal het niet veel voorstellen maar bij een grote wikkelverhouding kan de secundaire spanning hoog oplopen. Zo hoog dat de isolatie kan doorslaan.
In de praktijk valt het erg mee. Op het werk hebben we in een klantaansluiting eens 3 stroomtrafo;s aangetroffen die kennelijk al jaren secundair open stonden. Puur uit nieuwsgierigheid hebben we die voor onderzoek naar de KEMA gestuurd. Resultaat: niks mis mee.
In stroomtrafo's waarbij een open secundaire wel funest kan zijn, zijn vaak zenerdiodes ingebouwd. In normaal bedrijf doen die niks, maar als de secundaire open staat gaan ze geleiden.
Je moet de primaire wikkeling zien als een enkele draad. En die heeft een kleine parasitaire zelfinductie. Door een magnetische kern toe te voegen wordt die zelfinductie iets hoger. En die zelfinductie resulteert in een kleine EMK over de draad door de kern. In bovenstaande plaatjes niet meer dan 600mV/2000 = 0.3 mV bij 200mA primair. Dat neemt wel toe met de primaire stroom zolang de kern niet verzadigt: 1.5mV primaire EMK bij 1A 50Hz, 150mV bij 100A. Om primair 230VAC EMK te krijgen moet je dus 350kA door die draad jagen. Dan is een 2.5mm2 primaire draad binnen een microseconde volledig verdampt volgens mij.
Als de secundaire van de stroomtrafo wel wordt belast, dan wordt de primaire EMK tegengewerkt door de secundaire stroom. Dus dan blijft er 0.3 mV meer spanning over voor de belasting.
Hunebedbouwer
De spanning is te snijden, welke mes moet ik daarvoor gebruiken?
Bedenk wel bij stroommeettrafo's dit smoorspoeltrafo;s zijn, dit om te voorkomen voorkomen dat de wijzer bij piekstromen of hoge inschakelstromen de hoek in knalt en krom word. Doordat de trafo bij toename van de stroom steeds verder in verzadiging gaat, zal de wederzijdse inductie afnemen zodat de meter een logaritmische schaal moet hebben. dit in tegenstelling van het gebruik van een shuntweerstand.
Ook een lastrafo of een ontdooitrafo kun je zien als een stroomtrafo, waarbij bij de lastrafo de ontsteekspanning relatief hoog is t.o.v de lasspanning.
benleentje
Golden Member
Op zondag 21 december 2025 13:32:25 schreef Profane199:
Maar die meetwikkeling staat toch in serie met de belasting? Bijna 100% van de spanning staat dan toch over de belasting?
Een stroomtrafo moet je eigenlijk bijna kortgesloten gebruiken. De weerstand op de uitgang moet voldoende laag zijn zodat je de stroomtrafo nominaal kan belasten.
Maar wat is dan de primaire spanning? Dat is de spanning die valt over de primaire wikkeling van de stroomtrafo. En dat is dus een stuk koper van 10 cm of zo. Die spanning is hooguit een paar millivolt die dan 1:1000 wordt getransformeerd naar secundair. In mijn geval krijg ik dus hooguit 45V bij een primaire stroom van 16A.
JA primair is dat in mV of mischien nog wel lager.
De secundaire spanning is niet belangrijk. De stroomtrafo moet worden afgesloten met een lage weerstand. Over die weerstand staat dan een spanning die afhankelijk is van de stroom uit de trafo.
Je kunt aan dit tabelletje mooi zien dan tot 12A de onbelaste uitgangsspanning lineair oploopt met de ingangsspanning en dat daarboven de uitgangsspanning niet meer oploopt.
Het betekent dat deze transformator boven de 12A in verzadiging is met als gevolg hoge ijzerverliezen (en uiteraard ohmse verliezen, want de bedrading is berekend op 5A).
Die 12A is primair. Secundair heb ik de trafo onbelast in spanning gemeten.
En je hebt gelijk dat al heel snel de onbelaste trafo in verzadeging gaat. Een stuk sneller als wanneer je heb met een lage weerstand afsluit.
Op zondag 21 december 2025 13:32:25 schreef Profane199:
Maar die meetwikkeling staat toch in serie met de belasting? Bijna 100% van de spanning staat dan toch over de belasting?
Je moet voor het principe uitgaan van een ideale transformator.
De primaire impedantie, dus de winding waardoor de stroom van de belasting loopt, is in therorie oneindig als de trafo secundair niet belast is.
Bij ,een aangesloten belasting zal derhalve de spanning, geheel over de primaire wikkeling vallen en dus niet meer over de belasting.
Het gaat om het principe. Een ideale transformator bestaat niet, in de praktijk valt het wat anders uit, maar dat neemt niet weg, dat als het een beetje tegen zit, de trafo het loodje legt, als die secundair niet afgesloten is met een meter of een kortsluit klem.
Het werkt dus principieel anders, als de stroom meten met een (kleine) weerstand in de keten.
Ik had juist gedacht dat de impedantie juist 0 zou zijn in een ideale trafo.
Maargoed, mijn denkwijze in de stroomtrafo klopt volgens mij ook niet helemaal. Ik vergelijk het met een normale spanningstrafo
1000:1 zet ik daar 1000V op dan heb ik secundair 1V. Neem ik secundair 1A af dan neem ik primair 1mA af.
Maar dan nu de stroomtrafo: loopt er primair 1A dan heb ik secundair 1mA. Sluit ik secundair een weerstand aan van 1kohm dan met ik 1V. Volgens mijn theorie moet er primair dan 0,001V over de wikkeling staan. Sluit ik secundair een weerstand van 1Mohm dan meet ik secundair 1000V. Volgens mijn theorie moet ik primair dan een spanning hebben van 1V.
Maar de spanning over die primaire wikkeling die uit een koperen staaf bestaat kan bij 1A toch nooit een spanningsval hebben van 1V?
Hier heb il even error... 
Op zondag 21 december 2025 17:58:42 schreef Profane199:
Maar de spanning over die primaire wikkeling die uit een koperen staaf bestaat kan bij 1A toch nooit een spanningsval hebben van 1V?
Het is niet zomaar een koperen staaf. Die staaf wordt omgeven door een magnetische ring en daardoor wordt het een smoorspoel. En die heeft een hogere impedantie dan alleen maar een stuk koper. Of die 1V echt wordt gehaald hangt er van af hoe de magnetische ring is gedimensioneerd.
Sluit ik secundair een weerstand van 1Mohm dan meet ik secundair 1000V.
Nee, zo werkt het niet. Bij zo een hoge weerstand werkt het niet meer als stroomtrafo. Maar alleen nog als een spoel, met een heel kleine zelf-induktie, en de daarbij behorende kleine spannigsval.
Op zondag 21 december 2025 17:58:42 schreef Profane199:
Maar de spanning over die primaire wikkeling die uit een koperen staaf bestaat kan bij 1A toch nooit een spanningsval hebben van 1V?
Let op:
Een wikkeling om een kern is niet hetzelfde als een kopenen staaf.!
Principieel, mag de stroomwikkeling een DC weerstand hebben van nul Ohm......Er valt dan helemaal geen spanning over.
[Bericht gewijzigd door buzzy op (16%)]
Een wikkeling om een kern is niet hetzelfde als een kopenen staaf.!
De stroomtrafo waar ik het over heb (netbeheerder) daarvan bestaat de primaire wikkeling letterlijk uit een koperen staaf.
Het is niet zomaar een koperen staaf. Die staaf wordt omgeven door een magnetische ring en daardoor wordt het een smoorspoel. En die heeft een hogere impedantie dan alleen maar een stuk koper. Of die 1V echt wordt gehaald hangt er van af hoe de magnetische ring is gedimensioneerd.
En deze impedantie verandert dan ook als de stroom door de secundaire spoel hoger of lager wordt?
rew
four NANDS do make a NOR . Kijk ook eens in onze shop: http://www.bitwizard.nl/shop/
Vergelijk even twee trafos. Beide zijn 230->6V, maar de eerste is 6W en de tweede 600W.
Die tweede heeft 100x dikker draad om de stroom aan te kunnen. Maar bepaalt dat de stroom door de trafo als ie onbelast is?
een 1000:1 trafo transformeert de spanning naar 1000x minder, de stroom naar 1000x meer.
De lol is dat je een spanningsbron aan de ingang zet, zodat de uitgang zich ook ongeveer als spanningsbron gedraagt. Dit gaat op zolang je niet te veel stroom trekt.
Een stroomtrafo is gewoon duaal (spanning en stroom verwisseld) en achterstevoren (1:1000).
Een 1:1000 trafo transformeert de stroom naar 1000x minder, de spanning naar 1000x meer.
Nu kan je een spanningsbron aansluiten primair, maar da's niet handig. Je sluit een stroombron aan zodat de uitgang zich ook ongeveer als stroombron gedraagt. Dit gaat op zolang je niet te veel spanning trekt.
Een apparaat van 230 Ohm wat je op 230V aansluit, dat gedraagt zich voor de stroomtrafo in de kring heel aardig als stroombron.
Gebruikt de niet-ideale stroomtrafo 1V, dan blijft de spanning binnen minder dan een half procent die 1A.
Maar als die trafo ideaal is, dan gaat er dus bij onderbroken secondaire nul stroom secondair, dus 1000x meer primair lopen. Nul x duizend is nog steeds nul.
Nu wordt de spanning over je 230 Ohm apparaat dus 0V en de spanning over de trafo dus 230V. De uitgangsspanning wordt dan 230kV.
Nu kan je magnetisch vast wat truuks uithalen om het niet zo ver te laten komen. Zal allemaal best. Maar goed: Open zou de spanning in theorie ver op kunnen lopen en dat wil je eigenlijk niet.
Op zondag 21 december 2025 20:24:51 schreef Profane199:
[...]
De stroomtrafo waar ik het over heb (netbeheerder) daarvan bestaat de primaire wikkeling letterlijk uit een koperen staaf.
Die staaf maakt deel uit van de totale lus waar de stroom door loopt en dat is wel degelijk 1 winding.
[...]
En deze impedantie verandert dan ook als de stroom door de secundaire spoel hoger of lager wordt?
Zolang het ijzer niet in verzadiging raakt blijft de impedantie gelijk.
De stroom door de primaire zijde van een stroomtrafo is onafhankeljk van de stroom (inclusief geen stroom) door de secundaire zijde.
De reactantie van de primaire zijde veranderd wel door de stroom aan de secundaire zijde, hoe hoger de secundaire stroom hoe lager de primaire reactantie maar de primaire stroom blijft gelijk.
rew
four NANDS do make a NOR . Kijk ook eens in onze shop: http://www.bitwizard.nl/shop/
Om schema's en onderdelen te gaan begrijpen moet je eerst de ideale onderdelen begrijpen.
Een ideale weerstand is een onderdeel wat zich perfect aan "U = I * R" houdt. Een ideale draad is een onderdeel wat zich perfect aan "U = 0" houdt. Een isolator is "I = 0".
En een spanningsbron U = Ub, stroombron I = Ib. Hey! Een draad en isolator zijn speciale gevallen van de spanningsbron en stroombron! 
En dan een trafo: "U1 = n * U2, I2 = n * I1" .
Als je dan naar ECHTE weerstanden, draden, trafos gaat kijken zul je zien dat er wat ongewenste effecten plaatsvinden die je evt kan modelleren met "parasitaire" onderdelen.
In werkelijkheid zijn er altijd beperkingen. Wat gebeurt er als je een ideale spanningsbron kortsluit? Oneindige stroom! Wat gebeurt er in de praktijk? Boelveel stroom!
Wat gebeurt er als je een ideale stroombron onderbreekt? Oneindige spanning? Wat gebeurt er in de praktijk? Boelveel spanning!
Wat "boelveel" zal zijn dat hangt van de praktijk af. Is je spanningsbron "het net" en laat je zekeringen buiten beschouwing, dan krijg je enkele kiloamperes. Best heftig. Met zekeringen heb je korte tijd ook die kiloamperes. Maar is je spanningsbron een CR2032, dan kan je een kortsluitstroom in de orde van 20mA verwachten...
Bij stroombronnen zijn de limieten in de praktijk vaak "behapbaarder". Zo is er vaak een voedingsspanning waar de uitgang niet boven kan komen. Een stroombron op een chip kan dan bijvoorbeeld niet meer dan (bijna) 5V leveren.
Een echte trafo heeft naast de bovenstaande formules ook nog een serieweerstand. En beperkingen zoals: het werkt niet voor DC.
Maar kijk nu eerst eens naar de situatie met de ideale trafo. Neem een 1000:1 trafo 230V op de ingang, 0.23 volt op de uitgang.
Laat je uitgang open, dan gedraagt hij zich als een ideale spanningsmeet-circuit: nul opgenomen stroom. Sluit je je multimeter met een ingangsweerstand van 10MOhm aan op de uitgang is de stroom aan de ingang in theorie nog 1000x kleiner.
En als je dat omdraait, duaal, spanning en stroom verwisseld krijg je de stroomtrafo.
Sluit ik de ingang (de 1 in de 1:1000) van de trafo aan op een stroombron, dan is de uitgang 1/1000e van de stroom. Zolang je die kortsluit is het ding aan de ingang een ideale stroom-meet-unit: nul spanningsval. Sluit je een weerstand aan, dan is de spanningsval op de ingang nog behapbaar: 1000x minder dan de spanning over je weerstand.
Maar maak je de uitgang open, dan gaan zowel de ingangs als de uitgangsspanning naar oneindig.
In de praktijk zitten er aan "stroombronnen" weer limieten. In het geval van een 230 Ohm apparaat op 230V, dat gedraagt zich redelijk als stroombron, maar de limiet is max 230V. We zouden dan 230kV aan de uitgang krijgen.
Dit kan nog verder beperkt worden door andere praktische dingen. Zoals doorslag op de secondaire wikkeling.
En als de boel eenmaal gaat vonken, dan ontstaan er kortsluitingen die vaak niet weggaan. Dan krijg je een trafo die niet meer de 1:1000 verhouding heeft. Dat is funest voor je metingen die je wilt doen.
Zoals veel weten mag je een stroomtrafo niet onbelast gebruiken. Waarom is dat?
Een voedingstrafo heeft toch ook een normale overzet verhouding en mag onbelast gebruikt worden.
Voor elke transformator gelden de formules:
Upri × Ipri = Usec x Isec
Upri / Usec = Npri / Nsec
Isec / Ipri = Npri / Nsec
Een voedingstransfo:
Bij Isec = 0 is de primaire een spoel met zelfinductie, een smoorspoel dus
En ook is hier USec / Upri = Nsec / N pri geldig
Het is pas als Isec stijgt dat de primaire zelfinductie veranderd zodat Ipri ook stijgt.
Nu is Upri x Ipri = Usec x Isec geldig, lees een 1: 1 overdracht van het vermogen.
Een stroomtransfo:
Die heeft geen primaire zelfinductie.
Die draait dus zowel met onbelaste als met belaste sec op een max vermogenoverdracht van 1 : 1
Max vermogen bij een oneindig kleine Isec staat dus garant voor een oneindig hoge Usec.
Waardoor doorslag isolatie = sluitingen in secundaire = defecte stroomtransfo
@hieronder: idd, maar dat klopt niet bij een voedingstransfo
Zelfs met de meest hoogohmige voltmeter meet je voor Usec aan een voedingstransfo nooit meer dan Upri/N
Usec bij een stroomtransfo is altijd afhankelijk van de burden, waarom staat net hierboven.
rew
four NANDS do make a NOR . Kijk ook eens in onze shop: http://www.bitwizard.nl/shop/
Je moet de formules zo herschrijven dat je een deling door nul krijgt bij isec = 0. Dan roept iedereen in koor: "maar dat mag niet!". QED.
Usec = Upri * Ipri / Isec
Dus Rew, als ik het goed begrijp moet ik het ongeveer zo zien:
Bij een spanningstrafo is de uitgang een spanningsbron, in theorie oneindige stroom als je hem kortsluit. In werkelijkheid is dit natuurlijk niet zo.
Bij een stroomtrafo is de uitgang een stroombron, in theorie oneindige spanning als je open circuit hebt. In werkelijkheid is dit natuurlijk niet zo.
En dan ligt het aan hoe de trafo gemaakt is hoever de spanning of stroom op zou open?
Op maandag 22 december 2025 11:08:20 schreef OXO:
Een stroomtransfo:
Die heeft geen primaire zelfinductie.
Die heeft wel degelijk een primaire zelfinductie. Maar die is heel klein omdat het maar om 1 winding gaat.
Bij een stroomtrafo is de uitgang een stroombron, in theorie oneindige spanning als je open circuit hebt.
Dat geldt alleen zolang er een voldoende kleine belasting over de secundaire spoel van de stroomtrafo zit. Bij open klemmen gedraagt de stroomtrafo zich gewoon als een heel kleine inductor van een enkele wikkeling door een kern. De spanning daarover is bij een kleine stroomtrafo die we normaal binnenshuis gebruiken niet meer dan een paar millivolt.
Even getest met een 1:2000 stroomtrafo (OPCT10AL want die heb ik hier liggen):
https://www.electric-b2c.com/products/split-core-current-transformer-o…
Testopstelling: AC voeding 16V. Stroom door autolamp. Gemeten: 4.7A.
Spanning over stuk draad van 10cm :
- Zonder stroomtrafo : 11.4 mV tgv ohmse weerstand van die draad.
- Met stroomtrafo, open secundaire spoel : 13.3 mV. Dus 2mV extra tgv zelfinductie van de stroomtrafo met open uitgang.
- Met 1K belasting van de stroomtrafo: 12.8 mV. Dus zelfinductie neemt af tgv belasting van de stroomtrafo.
Uitgangs-spanning van de stroomtrafo:
- zonder secundaire weerstand : 10VAC.
- met 1K weerstand : 2.2V. Verwacht : 4.7A / 2000 = 2.4mA over 1K = 2.4V
Als de stroomtrafo zonder belasting een oneindige primaire weerstand zou hebben, dan zou de lamp uit moeten gaan. Maar daar is niks van te zien. Die 2 mV maakt geen enkel verschil.
henri62
1-st law of Henri: De wet van behoud van ellende. 2-nd law of Henri: Ellende komt nooit alleen.
Ik had al zo'n vermoeden dat deze discussie lang zou worden.
Het transformator model wat me ooit op school geleerd is, is zoiets:
Ik heb er heel lang geleden wel aan gerekend maar ben het weer kwijt hoe het nu precies zat.
De vraag is of het bovenstaande model nog werkt voor het "omgekeerde" gebruik en wat een simulatie zou doen als je de juiste parameters weet te achterhalen.
Een stroomtransfo:
Die heeft geen primaire zelfinductie.
In principe klopt dat wel zolang de uitgang van de stroomtrafo is kortgesloten. Want het magnetisch veld tgv de stroom door de primaire wikkeling wordt gecancelled door het magnetisch veld tgv de stroom door de secundaire wikkeling. Maar bij open uitgang valt de secundaire stroom weg en blijft er alleen de primaire stroom over, met bijbehorend veld en bijbehorende zelfinductie.
En dat werkt ook zo bij een voedingstrafo. Die heeft ook een primaire zelfinductie bij onbelaste secundaire wikkeling waardoor de primaire stroom beperkt wordt. Een ohmse belasting secundair levert ook een ohmse belasting primair op die veel groter kan zijn dan de primaire nullast stroom.
Tanks, voor je metingen.
Ik vind het nog altijd een beetje lastig te begrijpen. Dus primair gaat er 4,7A naar de lamp. Secundair zou er dus 2,35mA moeten lopen. Met de 1K weerstand klopt de meting ongeveer met de berekening.
2,35mA x 2000 = 2.35V
Maar dan zou je toch zeggen dat je zonder weerstand een Voc moet krijgen van 13,3mV x 2000 = 26.6Vac?
En hoe weet je dan welke weerstand je moet gebruiken om een correcte meting te krijgen?
Zonder secundaire weerstand een meting verrichten heeft geen zin, er zit een TVS diode in de uitgang .
Op maandag 22 december 2025 13:16:00 schreef Profane199:
En hoe weet je dan welke weerstand je moet gebruiken om een correcte meting te krijgen?
Dat hangt af van het vermogen van de stroomtrafo. En dat hangt weer samen met de eigenschappen van de magneetkern. Het vermogen wordt bij professionele stroomtrafo's door de fabrikant aangegeven.
Bij kWh metingen regelden we de belasting af op nominaal vermogen met een instelbare weerstand.
Later kwam er een advies van KEMA om te belasten met 75% van nominaal om de grootste meetnauwkeurigheid te krijgen.