Hallo CO-ers,

Ik heb er al wel vaker mee gezeten maar ik blijf transistors maar lastige dingen vinden. Hopelijk kan iemand die hier meer thuis mee is mij er verder mee helpen:

Een emittorvolger:


 |----------------------------|
 |                            -
 |                           | |Rc
 |                            -
 |+9v                         |
---               ____Eb     /
 - 0v      Uin---|    |-----|    npn
 |                ----       \>
 |                            |---------Uuit
 |                            -
 |                           | |Re
 |                            -
 |                            |
 |----------|-----------------|
          __|__
           ---
            -

de gegevens:
Rc = 2ohm
Rb = 100ohm
Re = 10ohm
Hfe = 100x
Vbe = 0.6volt
Vbron = 9volt dc
Vin = 5volt dc

Een vraag:
Emittorspanning (Rb buiten beschouwing gelaten):
De theorie geeft: de emittorspanning is de basisspanning min Vbe. Dus dat is dan 5-o,6=4,6V. Maar hier wordt de transistor toch als schakelaar gebruikt dus dan is het 9-0,6=8,4V?

De basisstroom bekenen:
Ib=Ie/Hfe+1
Maar dan moeten we dus eerst de emittorstroom weten.

Iemitter=Icollector=Ubron/(Rc+Re) of Uemittor/(Rc+Re) ? Maar ik weet niet zeker of hij in verzadiging gaat. En is het dan 4,6 volt of 8,4 volt?

8,4/12=0,7A of 4.6/12=0,38A
Of moet ik ook nog rekening houden met het feit dat op de Rc 9 volt staat en op de Re8,4 of 4,4 volt?

Of is het Ib=Uin/Rb+Re = 5/110=0,045A
Maar dat zou betekenen dat er een emitterstroom gaat lopen van 4,6A (!)

Kan iemand mij de goede kant op sturen? Mijn dank zal groot zijn!

Formules, berekeningen? BAH! :-)
In de praktijk zal een tor, die van een emitterweerstand voorzien is, niet meer basisstroom opnemen dan nodig - hoeveel hangt af van zijn versterkingsfactor. Die basisweerstand is dus nergens voor nodig. In jouw voorbeeld (collectorweerstand = 2R; emitterweerstand = 10R) moet je uiteraard geen BC547 inzetten.
Verder gaat een tor, voorzien van een emitterweerstand, niet in verzadiging.

Emittervolger, het woord zegt het al, de emitter volgt de basis maar dan zo'n 0,6 V lager.
De emitterspanning weet je dan, dus kun je met dit gegeven + de rest van de gegevens alles verder uitrekenen.

[Bericht gewijzigd door Zonnepaneeltje op ]

Op 22 februari 2007 20:49:49 schreef pros:
In de praktijk zal een tor, die van een emitterweerstand voorzien is, niet meer basisstroom opnemen dan nodig

Heb ik toch andere ervaringen mee :P
Transistors met een (veel) te hoge basisstroom blaas je al gauw op, vooral de meer bijzondere varianten. Een BC547 zal je inderdaad niet opblazen op deze manier, hoe graag je ook wil ;)

Huh??? Ik kan me niet herinneren, dat ik op die manier ooit een tor verknoeid heb. De tor moet uiteraard de maximum emitter-stroom kunnen leveren, anders heb je idd. een probleem...

Uiteraard moet de tor het vermogen wel aan kunnen. Maar daar gaat het dus niet om.

Maar dan kom ik met de aanwijzingen tot:

Emittorspanning is 4,4 volt.

De basisstroom:

Ib=Ie/Hfe+1
Maar dan moeten we dus eerst de emittorstroom weten.

Iemitter = Uemittor/(Rc+Re) = 4.6/12 = 0,38A
Of moet ik ook nog rekening houden met het feit dat op de Rc 9 volt staat en op de of 4,4 volt?
Hoe dan?

Of

Ib = Uin/Rb+Re = 5/110=0,045A
Maar dat zou betekenen dat er een emitterstroom gaat lopen van 4,6A (!)

Op 22 februari 2007 21:47:38 schreef MAH:

Iemitter = Uemittor/(Rc+Re) = 4.6/12 = 0,38A
Of moet ik ook nog rekening houden met het feit dat op de Rc 9 volt staat en op de of 4,4 volt?
Hoe dan?

De spanning op de emitter is 4,4 V.
Deze spanning staat toch over Re!
Dan kun je de stroom door Re uitrekenen, gewoon met de wet van Ohm.....
En de rest is daarna ook uit te rekenen.

Als eerste benadering ga je er van uit dat de basisstroom verwaarloosbaar is, dat de basis-emitterspanning altijd precies 0,6V is etc.
Dan kom je op 4,4V op de emitter, en dus 440 mA emitterstroom.

Vergeet alleen niet dat dan de basisstroom, bij de hfe van 100, altijd nog 440/100 = 4,4 mA is.
(Eigenlijk natuurlijk 440/101 = 4,36 mA).

Over die basisweerstand van 100 ohm valt dan altijd nog 0,44 V, zodat de emitterspanning ongeveer dat bedrag lager uitvalt dan je dacht; dus ruwweg 4 V.
(en dan is de emitterstroom weer lager, dus de basisstroom ook, etc. etc. ; daar zijn ook gewoon berekeningen voor, maar ik schets alleen even het principe).

Je kunt de basisweerstand best weglaten, dan heb je dat probleem niet. De tor neemt toch niet meer basisstroom dan (Uin - 0,6), gedeeld door Re, gedeeld door beta+1.

/edit Oh ja, die Rc zit natuurlijk ook alleen in de weg. Als de emitterstroom hoog genoeg wordt zou je collectorspanning lager willen worden dan je emitterspanning - net voor die tijd gaat de tor natuurlijk dicht.

[Bericht gewijzigd door Frederick E. Terman op ]

Het probleem, zoals ik het zie, is dat een transistor in wezen een stroomversterker is, maar dat zulks niet betekent dat je de spanningen kan negeren.

@zonnepaneeltje: Ja klopt. Er staat 4,4 volt over Re maar ook 9-x volt over Rc. Nu is in dit geval Rc erg klein maar die kan natuurlijk ook groter worden gekozen.

F E Terman: de basisweerstand zal in de practijk mogelijk wel weg kunnen maar dat gaat in dit geval dus even niet zo.
Inderdaad, het hangt weer allemaal aan elkaar.

Pros heeft dus ook gelijk. Die spanningsval over de weerstanden moet worden mee genomen.

Alleen de vraag is dus HOE?

Wanneer ik uitga van 4,4 Volt over Re: Ie=4,4/10=0,44A.

Maar dan kom ik in de problemen bij de collector:

9-(4,4+0,6) = 4volt over de collectorweerstand.
Maar wanneer we uitgaan van de stroom = 0,44x2 = 0,88volt. (basisstroom even buiten beschouwing gelaten) Waar laat ik de overige 4-0,88 = 3,12 volt dan?

[Bericht gewijzigd door MAH op ]

4,4V over Re, 0,88V over Rc en 9 - 4,4 - 0,88 = 3,72V over collector-emitter van de transistor.

Jij gaat er in je berekening vanuit dat de collector op dezelfde potentiaal staat als de basis, wat niet zo is natuurlijk!

[Bericht gewijzigd door Pieterjan V. op ]

Ah, hij verstookt dus gewoon de rest in de transistor.

Maar om tot een goed antwoord de komen is het dus het snelst om eerst de basisstroom + spanning uit te rekenen.

Over Basis-emitter valt dus ook 0,6 volt?
In dat geval komen we uit op een hele rotte berekening van de basisstroom/spanning.

Uin = 5 volt
Rb = 100 ohm
Re = 10 ohm

I=U/R
5/100 + 10 = 0,045 (daar komt de grote emittorstroom weer...) maar die gaat dus niet lopen omdat de emittor weerstand te groot is...
maar waar laat je dan die 0,6 volt?

Ub=Ube+Ure.

Dit is een potje moeilijk doen, voor DC dit gewoon beschouwen als een tor in GES.

dus Ub = 0,6 + Ure
Ure = Uin-Urb-Ube = Ib x 10.

kom ik toch weer bij Ib uit.

dus toch
I=U/R
5/100 + 10 = 0,045

waaruit zou volgen:
Ie=Ib x Hfe + 1 = 0,045 x 110 = 4,5 maar de stroom word lager door de weerstanden en is dus Iemitter = Uemitter/(Rc+Re) =
met Uemitter = Ubasis - 0,6

Ubasis = 5 - Urb

Urb = 5 - (Ie / 10)

en dan loop ik weer vast omdat ik geen goede vergelijking heb voor Iemitter.

In iedergeval is de tor dus zwaar overstuurd en werkt hier als schakelaar met spanningsvolger van Ubasis(die dus niet goed definieerbaar is).

@henry: dit is niet een potje moeilijk doen maar het oplossen van een stomme vergelijking. Ik kan er niets aan doen dat dit een gegeven is dat niet kan worden aangepast...

[Bericht gewijzigd door MAH op ]

Dergelijke opgaven zijn altijd 'leuk' :P
Maar het gegeven 'emittervolger' mag je vergeten.

Ure=10*Ib? Wie wat waar?

De truuk zit in een bekende vuistregel dat Ure ongeveer 1/5 van de voedingsspanning moet zijn vanwege stabiliteit.

*Helaas, niet toepasbaar door de vreemde opdracht.*
Dus Ure=1,8V

Ie=1,8/10=0,18A

Ub=Ure+Ube => Ub=1,8+0,6=2,4V
Ib=(Uin-Ub)/Rb=2,6/100=0,02A

Ic=Ie-Ib=0,18-0,02=0,16A
Urc=0,16*2=0,32V
Uce=Ubron-Urc-Ure=9-0,32-1,8=6,88V

En de Hfe? Doet niet mee.
0,16/0,02=8... Wie dat verzonnen heeft...

Je zat daardoor al te knoeien met 4,5A maar de voeding is maar 9V. Hmmmm, de totale weerstand kan dan niet meer zijn dan 2Ω, Rc is al 2Ω Re zelfs 10Ω

[Bericht gewijzigd door Henry S. op ]

5V = Ib*Rb + 0.6 + (beta+1)*Ib*Re

en hieruit volgt al het andere..

Succes met moeilijk doen...

Met linkjes gooien kunnen we allemaal ;)

Wat dacht je van een uitwerking?

5V = Ib*Rb + 0.6 + (beta+1)*Ib*Re
5 = 100Ib + 0.6 + (101*10)Ib
5 = 100Ib + 1010Ib + 0.6
5 = 1110Ib+ 0.6
1110Ib= 4.4
Ib=4.4/1110=0,0039A =3,9mA

Ub=5-0,0039*100=4.60V
Ure=4.60-0.6=4V
Ie=4/10=0.4A =400mA (controle)

Ic=Ie-Ib=0.36A
Urc=0.36*2=0.72V

Ic=Ie-Ib=0.396A
Urc=0.396*2=0.792V

Maar niet stabiel. Ik ben van een vuistregel uitgegaan en gebruik in de praktijk zelden de Hfe.

Maar deze opgave dwingt je te rekenen volgens het schoolboekje...

De ingangsweerstand op de basis is 101 maal de emitterweerstand, omdat de emitterstroom zoveel keer de basisstroom is (ga maar na: Ic = beta Ib = 100 Ib; Ie = Ic+Ib).
Nu zit er IN de transistor ook nog een snippertje emitterweerstand, re, maar die verwaarlozen we maar.
De ingangsweerstand op de basis wordt hier dus 101 x 10 = 1010 Ohm
Zelf zetten we daar nog Rb van 100 Ohm voor, totaal 1110 Ohm.
Hier zetten we 5V over, maar de Ube snoept daarvan 0,6V voor zichzelf op; over de weerstand staat dus 4,4V.
Ib wordt dus 3,96 mA; Ie wordt 101x zoveel, en Ic 100x zoveel, dus 400 en 396 mA ongeveer.

Dit is hetzelfde als wat Henry S. zegt (en ik in mijn eerste antwoord), alleen met andere woorden.
Je ziet ook dat een emittervolger dus NIET als schakelaar werkt: er blijft hier ruim 4,2V over de tor achter.

Ja bedankt!

Ik snap em nu.

@henry: je hebt bij de Ic nog een klein foutje gemaakt. Je hebt Ib daar 10 maal te groot genomen.

In iedergeval heel erg bedankt allemaal!

Nee, de 9 is weggevallen :+