Over "rechtuitontvanger" gesproken!

Het is al weer wat stiller rond de mexicaan.
Iedereen is natuurlijk druk aan het bouwen .
De meeste problemen kom je vaak tegen als je geen kant-en-klare spoel hebt. Ik ben zelf aan het experimenteren geweest met verschillende soorten spoelen (luchtspoel, spoel met kern, spoel op ferrietstaaf)... Ik heb nu een exemplaar wat het goed doet in combinatie met een 500 pF afstem C (ik ontvang nu zelfs ook al de BBC). Om verstemming van de kring door de antenne te voorkomen gebruik ik een aparte antennespoel.

mijn MG-spoel.

Ik had nog een oud spoellichaam liggen met aan de onderzijde zelfs holnietjes om de boel netjes aan te sluiten, maar een stukje PVC buis doet het ook goed. Van onder naar boven zie je de afstemspoel, terugkoppelspoel en antennespoel. De afstem spoel is 200uH, met 500pF C stem je hiermee de hele middengolf af.

recept:
Alle windingen zonder spatie dezelfde kant op gewikkeld en vastgezet met Velpon. Spatie tussen afstem- en terugkoppelspoel 1,5mm, en tussen terugkoppel- en antennespoel 3mm

• Spoellichaam diameter = 32 mm
• Afstemspoel: 75 windingen 0,2mm geëmailleerd koperdraad.
• Terugkoppelspoel: 15 windingen 0,2 mm geëmaill. koperdraad
• Antennespoel: 30 windingen 0,2 mm geëmaill. koperdraad

Het is belangrijk hoe de diverse spoelen worden aangesloten.

• onderzijde L_afst. = detector
• bovenzijde L_afst. = massa
• onderzijde L_terugk. = massa
• bovenzijde L_terugk. = anode
• onderzijde L_ant. = massa
• bovenzijde L_ant. = antenne

Mooie spoel! Heb je de Q nog gemeten op ~1000 kHz?
Waar resoneert de spoel met haar eigen capaciteit?
Zelf gebruik ik vaak PVC lijm als lak voor de spoelen, soms twee componenten lijm (Bison Kombi) als ik het echt taai wil hebben.
Maar op ringkerntjes weer niet, de eigenschappen van de ringkern spoel veranderen drastisch na het aanbrengen van lijm, zeker als je dat binnen in de ring doet!
Zo heb ik eens een Amidon T50-6 weg moeten boren met een tandartsboortje omdat de richtkoppelaar, gemaakt met dat kerntje, het eenvoudig "niet meer deed".

Op 7 april 2007 18:59:58 schreef Rd12tf:
Mooie spoel! Heb je de Q nog gemeten op ~1000 kHz?
Waar resoneert de spoel met haar eigen capaciteit?
....

Ik heb de Q gemeten bij 1Mhz, kan dit alleen niet echt onbelast bepalen ik gebruik n.l. een 1:10 probe terwijl eigenlijk een 1:100 probe beter zou zijn.

Gemeten Q bedraagt 85 (spoel met litze zal veel beter scoren).

Hoe ik heb gemeten:
Ik heb een mooie AC millivoltmeter voor 10Hz - 7 Mhz (philips PM2451) waarmee je dit mooi kan meten. Ik heb een kring gemaakt met de spoel en 500pF varco en deze kring heel licht gekoppeld (10 cm afstand) met een andere spoel welke wordt gevoed uit een generator. Met een 1:10 probe spanning over kring meten. Generator op 1Mhz en met varco resonantie gezocht. Ugenerator ingesteld op 100 schaaldelen en frequentie omhoog tot meter 70,7 (-3dB punt)schaaldeel aanwijst dit is F2. Nu freq. omlaag tot weer 70,7 schaaldeel dit is F1.
Bandbreedte = F2 - F1
Q = Fres / bandbreedte

Ik heb ook nog de Q gemeten in de schakeling, dus inc. werkende terugkoppeling (let op: niet laten generen), hierbij meet ik de spanning op het rooster van de detector en vindt dan een Q van 185. Waarmee weer is bewezen dat terugkoppeling de verliezen in de kring sterk verminderd.

Heb eigen resonantie eigenlijk nog nooit gemeten, heb ook geen idee voor een correcte meetopstelling, maar kan wel iets bedenken.

Zoals ik het bedacht had (but correct me if i'm wrong).
Spoel direct aan probe zonder parallel C. Lichte koppeling met generator. Ik vindt nu resonantie op 2,45 Mhz. Bij spoel van 200uH hoort dan een totaal C van 21,1 pF. Ingangscap. van probe bedraagt ongeveer 15pF zodat eigen cap. 6.1 pF zou bedragen.

Is dit een acceptabele waarde? En wat is de betekenis van een eigen res. op 2,45 Mhz.

Even gauw een kort antwoordje, ik ben inderdaad aan het knutselen:
trucje om de eigenCAPACITEIT van een spoeltje te meten staat in mijn spoelenprogramma! Gewoon dippen. De eigenRESONANTIE kun je ook simpel met een dipper vinden. Het belang? Eigenlijk niet zo vreselijk veel, een voorbeeld zou zijn als je een schakelbare set spoelen hebt en de ongebruikte spoelen NIET kortsluit. Dan resoneren de ongebruikte spoelen dus ergens en als die koppelen met een gebruikte spoel krijg je narigheid.
Mooie spoel, Schimanski, zonder kern valt het aantal windingen nog best mee, maar je hebt dan ook een flinke diameter.
Nooit geweten dat lijm met ringkernen tot huilen leidt! Groet, vanuit de soldeerdamp!

Om de Q-factor te bepalen zou het handig zijn om de ontvanger zo om te bouwen dat je de terugkoppeling kan halveren.

Om dat voor elkaar te krijgen heb je 2 470pF en 1 220pF condensatoren nodig. Deze condensatoren zet je in plaats van de afstemcondensator. Allereerst begin je met de 2 470pF condensatoren in serie, en hang je de buis/FET tussen de 2 condensatoren in. (in dit geval heb je maar de helft van het signaal op de buis, en dus ook maar de helft van de terugkoppeling) Stel de terugkoppeling in op heel licht genereren.
Daarna terugkoppeling met rust laten, en de 2 470pF condensatoren vervangen door die 220pF condensator, en de buis direct aan de spoel, zodat je nu wel het complete signaal hebt, en dus dubbel zoveel terugkoppeling. Het ding moet nu dik aan het oscilleren zijn, omdat de terugkoppeling 2 maal zo groot is.
Zet nu een 100k potmeter (misschien kleiner, ik weet niet precies wat goed is) parallel aan spoel en condensator. Hiermee kan je mooi de kring dempen. Als je de potmeter op een weerstand instelt die klein genoeg is, dan houdt het oscilleren vanzelf weer op. Zet de potmeter zo dat ie weer heel krap oscilleert. Soldeer de potmeter los, en meet de weerstand R van de potmeter.

De Q-factor is nu: Q=1/(2*Pi*f*220*10^-12*R)
dwz. dit doe ik nu ff houtje touwtje uit mn hoofd, maar volgens mij klopt het.

Dit is niet ontzettend nauwkeurig, maar er zijn vast nog wel wat mooie aanpassingen te bedenken.

Die 1V2 die van de morningstar zijn site af komt:
http://www.circuitsonline.net/forum/view/43939/21
wat zou je daar van moeten kunnen verwachten?
Kan ik daarmee dadelijk naar KG piraatjes luisteren?
@radioasm
Hoe ver ben jij? Heb je al iets draaiende?
Ben erg nieuwsgierig!

Rob007.

nouja, 'direkt' naar piraatjes luisteren is er niet bij.

Je bent toch altijd wel een uurtje aan het experimenteren met debuggen, terugkoppeling een beetje werkbaar instellen enz enz.

Maar voor de rest lijkt het me een mooi ding. Of het een ontvanger van 10.000 euro achter zich laat weet ik niet, maar ik verwacht hiervan toch hele degelijke resultaten. Als je de tijd en moeite neemt om het (heel) deftig te bouwen, dan heb je een ERG mooi ontvangertje. (denk aan de afstemcondensatoren. Het beste idee is om 4 afstemcondensatoren te gebruiken, 2 500pF's en 2 10 pF's voor de fijnafstemming parallel eraan. Want voor SSB heb je dat toch zeker nodig. Een 1 op 10 a 1 op 30 vertraging op de 10pF is ongeveer nauwkeurig genoeg.
Het kan slim zijn om het audio en voedingsdeel in een apart kastje te bouwen, om trafobrom en luidsprekertrillingen weg te houden.

Wat trouwens ook gewoon kan is twee buizeneenkringers met terugkoppeling achter elkaar plakken. Dan heb je wel 2 terugkoppelingen om mee te regelen, maar de selectiviteit is dan ook op hoge frequenties nog perfect.
Overigens is het afregelen van de terugkoppeling dan wel heel veel werk, omdat je beide kringen perfect moet afregelen, en ze elkaar beinvloeden.

Het handige van buizen is dat je volgens mij geen last van het varicap-effect hebt. (dat is mijn grootste proobleem voor SSB ontvangst, ik werk met dual-gate-mosfets)

Als "meelezer" volg ik deze discussie met grote interesse. Eigenlijk moet ik ook maar 's een Mexicaan in elkaar gaan zetten, dat zou m'n eerste project met buizen worden.

Maar nu heb ik een (misschien hele rare) vraag: ik zie dat in buizenschakelingen de hoogspanning niet of nauwelijks wordt afgevlakt. Bromt het dan niet dat het een aard heeft? Of zie ik wat over het hoofd?

Ik zal eerst even opmerken dat ik ook geen buizenervaring heb, en dat een mexicaan ook echt niet met buizen gemaakt hoeft te worden...

In ieder geval is het 'varicap-effect' (bijv. veranderende b-c capaciteiten bij veranderende spanningen) bij buizen niet of nauwelijks aanwezig. Schijnbaar is de versterking/steilhijd van een buis ook niet zo heel erg spanningsafhankelijk.
Veder gebruikt een buis ook vrij weinig stroom. In vergeleken met een transistorversterker zou het toch nog een vrij grote elco zijn.

E = 1/2 C* U^2.

Spanning verloopt kwadratisch, dus de opgeslagen energie loopt mee.
Daarom kom je bij hoge spanningen met relatief weinig capaciteit uit.
Daarnaast nemen buizen iha. ook relatief weinig stroom op, vergeleken met halfgeleiders onder dezelfde vermogenscondities.

Vandaag een normale afstem-C op de Mexicaan geknutseld.
Stemt een stuk makkelijker af.

Merkte vanavond een leuk effect in mijn DF91, die gaat staan meezingen als die op het randje van oscilleren staat.
Beetje microfonisch dus.

Volgende week maandag ga ik naar een kennis die voor mij een schema heeft van een 0V1 waarvan hij weet dat hij werkt en hij heeft de onderdelen ook (is helemaal buizengek). Ik moet alleen zelf even een chassis bouwen.
Dus als het goed is kom ik met een buizen mexicaan, of hij werkt is vraag 2

Fred

Even een spinnewebje met litze gedaan: 180uH dmv 65 windingen.

Met lakdraad had ik meer ruimte nodig voor 60 windingen en 155uH.

En toen las ik het stukje over de zelfresonantie, ook even gemeten met mijn aan vervanging toe zijnde Elex-dipper: Rond de 6,5MHz! Eigen capaciteit ~3pF.

[Bericht gewijzigd door Henry S. op dinsdag 10 april 2007 03:31:02 ]

Op 9 april 2007 23:15:18 schreef KT88:
E = 1/2 C* U^2.

Spanning verloopt kwadratisch, dus de opgeslagen energie loopt mee.
Daarom kom je bij hoge spanningen met relatief weinig capaciteit uit.
Daarnaast nemen buizen iha. ook relatief weinig stroom op, vergeleken met halfgeleiders onder dezelfde vermogenscondities.

Ik zou liever de W nemen; E is voor veldsterkte.
Maar inderdaad, in verhouding mag de afvlak-C klein zijn bij dit soort verbruik.

Op 10 april 2007 03:02:06 schreef Henry S.:
Even een spinnewebje met litze gedaan: 180uH dmv 65 windingen. (...)
Eigen capaciteit ~3pF.

Wat laag! In die spinnewebben raken de windingen elkaar ook maar op heel kleine oppervlakten. Je ziet dus dat dat helpt.

Wederom een mooie spoel Henry, kan jij ook de Q bepalen bij 1000 kHz, met een goede luchtvarco als capaciteit?

@Hugo, kan jij dat ook doen voor de 402N? Ik zal dat doen met een PP11.

[Bericht gewijzigd door Rd12tf op dinsdag 10 april 2007 15:22:09 ]

Op 10 april 2007 15:06:50 schreef Rd12tf:

@Hugo, kan jij dat ook doen voor de 402N? Ik zal dat doen met een PP11.

De Q van de 402N zou ±160 moeten zijn bij 1000kHz, volgens de bijgeleverde "datasheet".

Zal vanavand eens gaan stoeien.

Ja, van de PP11 wordt ook 150 geclaimd, het gaat mij om een 'real life', in vitro meting zeg maar. Dus bij voorkeur in de schakeling met alle toeters en bellen die eraan vast zitten.

Op 10 april 2007 14:22:35 schreef Frederick E. Terman:
[...]
Wat laag! In die spinnewebben raken de windingen elkaar ook maar op heel kleine oppervlakten. Je ziet dus dat dat helpt.

ik heb het nog maar een keer nagerekend maar kom er weer op uit.
Idd raken de draadjes in de afzonderlijke windingen elkaar nauwlijks en toch wikkel je heel compact.

Ik kwam bijdeweg een intepretatiefout tegen bij Schimanski:

Op 7 april 2007 22:35:29 schreef Schimanski:
[...]
Zoals ik het bedacht had (but correct me if i'm wrong).
Spoel direct aan probe zonder parallel C. Lichte koppeling met generator. Ik vindt nu resonantie op 2,45 Mhz. Bij spoel van 200uH hoort dan een totaal C van 21,1 pF. Ingangscap. van probe bedraagt ongeveer 15pF zodat eigen cap. 6.1 pF zou bedragen.

Is dit een acceptabele waarde? En wat is de betekenis van een eigen res. op 2,45 Mhz.

De eigen resonantie is niet 2.45MHz maar, rekening houdend met de eigenlijke zelfcapaciteit van 6.1pF, 4.56MHz.
Nog wat verder weg van je gewenste frequentiegebied.

Op 10 april 2007 15:06:50 schreef Rd12tf:
Wederom een mooie spoel Henry, kan jij ook de Q bepalen bij 1000 kHz, met een goede luchtvarco als capaciteit?

@Hugo, kan jij dat ook doen voor de 402N? Ik zal dat doen met een PP11.

M'n spoel heeft een nadeel: Niet 100% rond, misschien met beter zaagwerk een nog betere spoel te krijgen?

Ik kom net binnen maar zal zo na het bakje leut een opstelling maken met meetzender, scoop en monitoronvanger.

Ben daar ook eigenlijk wel benieuwd naar.

Algemeen: Ik probeer de varco's wat dichter bij de spoel te krijgen ,zal een leuke constructie worden, want de draden leveren nu wat ongewenste (hand)effecten op.

Q gemeten van een PP11, in vitro, Q=135 +/- 2 bij 1000 kHz.
Gemiddelde uit een reeks van 10 metingen.

Meetapparatuur:
Retex trimzender.
Philips PM 2554 AC milivoltmeter 2Hz-12MHz.
Hameg HM 8021-3 1 GHz frequentiemeter
Probe 1:10 Hameg.

Ik ben heel nieuwsgierig naar de spoel van Henry, de grote winnaar vermoed ik zo.

[Bericht gewijzigd door Rd12tf op dinsdag 10 april 2007 19:10:35 ]

Frequentiemeting +/- 1kHz, de Dynatek 9020 is niet precieser en de counter ligt 'ergens'.

Meetzender van Henk Hobby:Advanced Components Ltd, Type E, mod 1. voorverwarmd.

Verder is de mV meter niet 100% (oude Philips BVM die nog nagekeken moet worden) dus uitgegaan van de scoop, Dynatek 8020. Probe 1:10, 60MHz, Velleman.

Inkoppeling met 33pF, mocht dat teveel zijn dan hoor ik dat graag.

----

5 metingen, fc op 999kHz, was net iets nauwkeuriger in te stellen, waarom, de varco is ondanks vertraging niet scherper in te stellen.

fc: 999kHz f1: 995kHz, f2: 1003kHz.

Alle metingen gelijk, rotsvast.

Berekende Q: fc/f2-f1=999/(1003-995)=124,9

Maar als je de freqtolerantie meerekent natuurlijk een stuk lager...

Straks toch eens kijken wat de mV doet, freqteller opgraven, en die 33pF...

Wordt vervolgd...

Nog een punt: Het meetzendersignaal wordt even stevig opgeslingerd... 88Vtt

ik vraag me bij zoiets toch sterk af hoe goed het nog klopt dat de scope/voltmeter 'bestaat uit' bijv. een 33pF condensator en 1MOhm weerstand parallel. (afh. natuurlijk van de scoop/voltmeter)
Het zou me niet verbazen als je een weerstand in serie met de 33pF zou moeten denken, bij de oscilloscoop tenminste. De voltmeter zullen ze er waarschijnlijk wel voor gemaakt hebben. Dan nog kan zo'n probe een behoorlijke demping veroorzaken.
Maar misschien valt dat allemaal harstikke mee...

Overigens, voor een eenkringer is de Q-factor van de spoel amper van belang. Dat boeit alleen voor een kristalontvanger.

Op 10 april 2007 21:11:16 schreef (Z)weetvoetje:
...
Overigens, voor een eenkringer is de Q-factor van de spoel amper van belang. Dat boeit alleen voor een kristalontvanger.

Dat ben ik niet helemaal met je eens. Bij een hogere Q hoort een kleinere bandbreedte en is de ontvanger dus selectiever, ook een eenkringer. Tevens heb je bij een hogere Q een minder sterke koppeling met de antenne (antenne kring) nodig wat de invloed van de antenne op de kring weer kleiner maakt.

Nu ik het nog eens lees zie ik dat het niet klopt. Bij een eenkringer wordt de selectiviteit hoofdzakelijk bepaald door de terugkoppeling zoals (Z)weetvoetje ook aangeeft. De terugkoppeling "ontdempt" de kring waardoor Q veel hoger wordt.

[Bericht gewijzigd door Schimanski op dinsdag 10 april 2007 23:13:40 ]

Op 10 april 2007 21:11:16 schreef (Z)weetvoetje:
ik vraag me bij zoiets toch sterk af hoe goed het nog klopt dat de scope/voltmeter 'bestaat uit' bijv. een 33pF condensator en 1MOhm weerstand parallel. (afh. natuurlijk van de scoop/voltmeter)
Het zou me niet verbazen als je een weerstand in serie met de 33pF zou moeten denken, bij de oscilloscoop tenminste. De voltmeter zullen ze er waarschijnlijk wel voor gemaakt hebben. Dan nog kan zo'n probe een behoorlijke demping veroorzaken.
Maar misschien valt dat allemaal harstikke mee...

Scoop over de kring via 1:10 probe, DVM rechtstreeks over het signaal natuurlijk. En tussen DVM en kring 33pF, wat ik ga verlagen.

Bij een eenkringer gebruik je (normaal gesproken) terugkoppeling, waarmee je de Q als het goed is in kan stellen op waarders van 10.000 of groter. Wat precies de grootte van de Q van de originele spoel zelf is, maakt niet zo heel veel uit, zolang het maar niet extreem slecht is.

Gewoon zo licht mogelijk koppelen. Je hoeft alleen maar de -3dB punten te meten. Daar is erg weinig signaal voor nodig lijkt me zo.

[Bericht gewijzigd door (Z)weetvoetje op dinsdag 10 april 2007 21:28:20 ]

Even wat metingen gedaan. Zelfde methode als Henry, alleen in de schakeling.
Meter: Philips PM2454
Generator: Philips GM2838

fc = 1000,239
f1 = 995,230
f2 = 1004,308

Berekende Q: fc/f2-f1=1000,239/(1004,308-995,230)=110,1....